IV Ua 38/17

(1)przy prowadzeniu działalności gospodarczej, gdyż wnioskodawczyni nie wykazała przesłanek koniecznych do nabycia prawa do tego świadczenia tj. wspólnego zamieszkiwania i prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego lub przyczyniania się syna do jej utrzymania. Przesłanki te wymienione są w treści art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1242). Od decyzji tej odwołanie złożyła H. S., która wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca twierdziła, że zmarły syn pomagał jej finansowo, gdyż dochody uzyskiwane z prowadzenia gospodarstwa rolnego nie wystarczały na bieżące wydatki, a ponadto twierdziła, że syn zamieszkiwał w tym samym domu. W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wnosił o jego oddalenie. Wyrokiem z dnia 27.10.2017 r. Sąd Rejonowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał H. S. prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku syna J. S.

(1)przy prowadzeniu działalności gospodarczej w kwocie 36.425 zł, a także zasądził od pozwanego ZUS na rzecz wnioskodawczyni kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie swoje oparł na następujących ustaleniach faktycznych: W dniu 13.05.2010 r. J. S.

(1)uległ śmiertelnemu wypadkowi przy pracy w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej. Do dnia wypadku zamieszkiwał w jednym domu wraz z matką i rodzeństwem. Prowadzili wspólne gospodarstwo domowe, spożywali razem posiłki. J. S.

(1)ze swoich dochodów dokładał się do opłat za media, podatki, dokonywał zakupów artykułów żywnościowych. Pomagał również w pracach związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego przez matkę. Woził ją swoim samochodem do lekarza. Nie miał własnej rodziny, był kawalerem. H. S. uzyskiwała z działalności rolniczej niewielkie dochody w kwocie ok. 6000 zł rocznie. Kwota ta nie wystarczała na zaspokojenie potrzeb rodziny. W rozważaniach Sąd Rejonowy przytoczył treść art. 13 ust. 1 cyt. wyżej ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Ponadto przytoczył regulację zawartą w ust. 2 art. 13. Odnosząc stan faktyczny do regulacji prawnej, Sąd Rejonowy uznał, że roszczenie ubezpieczonej znajduje uzasadnione podstawy. Wskazał, że gospodarstwo domowe tworzą osoby połączone zwykle więziami rodzinnymi, dobrowolnie mieszkające razem i celem tej wspólnoty jest zaspokajanie potrzeb wszystkich jej członków. Nie ulegało wątpliwości, że J. S.

(1)przed zaistniałym wypadkiem zamieszkiwał wraz z matką i rodzeństwem we wsi S. w jednym domu. Natomiast zameldowany był w innej wsi, w domu, w którym zamieszkiwali jego dziadkowie. Sąd pierwszej instancji uznał również, że stan faktyczny sprawy pozwala na przyjęcie, że niezależnie od wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego, J. S.

(1)przyczyniał się do utrzymywania matki i rodzeństwa. Przyczynienie się to polegało na partycypowaniu w kosztach utrzymania domu, wyżywienia, leczenia jego niepełnosprawnej siostry, a także na wykonywaniu prac fizycznych związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego. W dalszej części rozważań, Sąd Rejonowy stwierdził, że dla uzyskania prawa do jednorazowego odszkodowania, wystarczy spełnienie jednej z tych dwóch przesłanek, które są wymienione w art. 13 ust. 2 pkt 3 ustawy wypadkowej. Z tych względów, Sąd uznał, że ubezpieczona nabyła prawo do tego świadczenia i na podstawie obwieszczenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, z dnia 14.03.2017 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej (M. P. z 2017 r. Nr 18 poz. 187) przyznał H. S. odszkodowanie w kwocie 36.425 zł. Powyższe rozstrzygnął na podstawie art. 477 14 par. 2 kpc oraz zasądził koszty zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Od wyroku tego apelację wniósł (...) Oddział w S.. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, tj. art. 233 par. 1 kpc poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie ze zgromadzonego materiału dowodowego wniosków z niego nie wynikających przez przyjęcie, że J. S.

(1)w dniu śmierci prowadził z matką H. S. wspólne gospodarstwo domowe oraz przyjęcie, że przyczyniał się do utrzymania matki. 2. Ponadto, organ rentowy zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy wypadkowej z dnia 30.10.2002 r. poprzez jej błędną wykładnię i przyjęcie, że H. S. jako matce zmarłego syna przysługuje jednorazowe odszkodowanie z tytułu śmiertelnego wypadku jej syna podczas prowadzenia działalności gospodarczej. W uzasadnieniu apelacji organ rentowy argumentował, iż okoliczność zamieszkiwania w tym samym domu ubezpieczonej z synem J. S.

(1)nie oznaczała, że prowadzili oni wspólne gospodarstwo domowe. Mieli oni bowiem oddzielne źródła dochodów i każde z nich rozporządzało swoimi dochodami. Pomoc świadczona przez J. S.

(1)w postaci zawiezienia do lekarza czy zrobienia zakupów, wynikała z zasad moralnych i etycznych. Odnośnie drugiej przesłanki, pozwany ZUS argumentował, że J. S.

(1)z dochodów uzyskiwanych w ramach prowadzonej działalności gospodarczej opłacał w części rachunki za media, uiszczał podatki, opłacał ubezpieczenie budynków i robił zakupy żywnościowe. Zdaniem organu rentowego, J. S.

(1)jedynie partycypował w kosztach własnego utrzymania. Jego matka oraz siostra posiadały własne źródła utrzymania. W końcowej części wywodów, pozwany ZUS zarzucił, że ubezpieczona nie przedłożyła żadnych dowodów, z których wynikałaby wysokość dochodów uzyskiwanych przez zmarłego syna. A co za tym idzie nie ustalono, czy był w stanie przyczyniać się do jej utrzymania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: W ocenie Sądu Okręgowego, apelacja pozwanego organu rentowego nie jest zasadna. Sąd Rejonowy wbrew twierdzeniom apelującego, nie naruszył art. 233 par. 1 kpc. Sąd ten bowiem dokonał ustaleń faktycznych na podstawie zeznań ubezpieczonej H. S., a także sąsiada, J. S.

(2)oraz młodszego syna ubezpieczonej, J. S.

(3), który zamieszkuje w tym samym domu, co ubezpieczona jak również T. S., który również był bratem zmarłego J. S.

(1). Dowód z zeznań wymienionych osób tworzy spójny i logiczny obraz życia członków rodziny S., którzy zamieszkiwali w tym samym domu w miejscowości S.. Sąd Rejonowy wyciągnął prawidłowe wnioski z tych zeznań ustalając, że wymienione osoby prowadziły wspólne gospodarstwo domowe z J. S.

(1). To wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego polegało na spożywaniu posiłków, świadczenie sobie wzajemnej pomocy w sprawach dnia codziennego. W szczególności takiej potrzebowała niepełnosprawna córka H. S., a siostra J. S.

(1). Zmarły przed śmiercią prowadził działalność gospodarczą w zakresie prac budowlanych i jego dochody z tytułu prowadzenia tej działalności były znacznie wyższe niż dochody pozostałych członków rodziny. Okoliczność ta wynikała z zeznań sąsiada, który wielokrotnie rozmawiał z J. S.

(1). W tym miejscu dodać należy, iż pozwany organ rentowy w tracie prowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd Rejonowy nie składał wniosków dowodowych, które pozwoliłyby na bliższe ustalenie wysokości dochodów uzyskiwanych przez J. S.

(1). Zatem w ocenie Sądu Okręgowego, ustalenia Sądu pierwszej instancji co do prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego ubezpieczonej z synem J. zasługują na całkowite podzielenie. Spełnienie chociażby tej jednej przesłanki jest wystarczające do przyznania uprawnień do jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku syna ubezpieczonej podczas prowadzenia działalności gospodarczej. Podniesiona przez organ rentowy kwestia partycypowania w kosztach utrzymania ubezpieczonej, pozostaje więc drugorzędna, w sytuacji, gdy jeden z warunków został spełniony. W związku z powyższym, Sąd Okręgowy przyjął, że zaskarżony wyrok jest prawidłowy i apelacja strony pozwanej z mocy art. 385 kpc podlegała oddaleniu.