Sygn. akt II Ca 1010/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 1 marca 2018 roku Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Mikołajewski (spr.) Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Joanna Misztal-Konecka Sędzia Sądu Rejonowego Magdalena Flis (del.) Protokolant: Paulina Trzcińska po rozpoznaniu w dniu 1 marca 2018 roku w Lublinie na rozprawie sprawy z powództwa T. W. przeciwko Uniwersytetowi (...) z siedzibą w L. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 24 maja 2017 roku, sygn. akt II C 624/16 I. oddala apelację; II. zasądza od T. W. na rzecz Uniwersytetu (...)z siedzibą w L. kwotę 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Sygn. akt II Ca 1010/17 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 29 lipca 2016 roku powód T. W. wniósł o zasądzenie od pozwanego Uniwersytetu (...) w L. kwoty 10 001 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2014 roku do dnia zapłaty, tytułem odszkodowania. * Wyrokiem z dnia 24 maja 2017 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie: I. oddalił powództwo; II. zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 28 października 2013 roku w wyniku przetargu nieograniczonego w ramach projektu „Utworzenie Weterynaryjnej Szkoły Zaawansowanych Technik Diagnostycznych wraz ze specjalistycznymi laboratoriami” pozwany Uniwersytet (...) w L. zawarł z powodem T. W. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) w L. umowę numer (...) na dostawę oraz instalację specjalistycznego sprzętu medycznego. Przedmiot umowy był współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Współpracy Transgranicznej Polska – Białoruś – Ukraina 2007 – 2013 na podstawie realizacji projektu „Utworzenie Weterynaryjnej Szkoły Zaawansowanych Technik Diagnostycznych wraz ze specjalistycznymi laboratoriami”. Zamawiający (Uniwersytet) miał zapłacić wykonawcy za realizację przedmiotu umowy wynagrodzenie w wysokości 699 840 zł brutto, na podstawie prawidłowo wystawionych faktur, w terminie 30 dni od dnia otrzymania faktury przez zamawiającego na rachunek bankowy wykonawcy. Powód T. W. wykonał umowę i wystawił: fakturę VAT z dnia 11 grudnia 2012 roku numer (...) na kwotę 483 840 zł oraz fakturę VAT z dnia 11 grudnia 2012 roku numer (...) na kwotę 216 000 zł. Wskazane faktury zostały przedstawione pozwanemu do zapłaty w dniu 20 grudnia 2013 roku, termin ich zapłaty upływał z dniem 19 stycznia 2014 roku. Na wniosek Powiatu (...) z dnia 3 stycznia 2014 roku w sprawie (...) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym Lublin-Zachód w Lublinie Paweł Bańko wszczął egzekucję przeciwko T. W. m. in. z wierzytelności wynikającej ze wskazanej wyżej umowy zawartej z Uniwersytetem (...) w L.. Pismem z dnia 3 stycznia 2014 roku, doręczonym dłużnikowi w dniu 16 stycznia 2014 roku, Komornik Sądowy zawiadomił T. W. o wszczęciu egzekucji. W dniu 3 stycznia 2014 roku Komornik dokonał również zajęcia wierzytelności T. W. wobec Uniwersytetu (...) w L. wynikającej z opisanej wyżej umowy zawartej z Uniwersytetem (...) w L. i na zasadzie art. 896 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. wezwał dłużnika zajętej wierzytelności do złożenia Komornikowi w ciągu tygodnia oświadczeń stosownie do powołanego przepisu. Pismo Komornika o zajęciu wierzytelności Uniwersytet (...) otrzymał dnia 7 stycznia 2014 roku. Pismem z dnia 10 stycznia 2014 roku złożonym w sprawie (...) Uniwersytet (...) w L. poinformował Komornika, że w dniu 10 stycznia 2014 roku dokonał płatności na kwotę 591 855,96 zł i pokrył zajęcie wierzytelności dłużnika T. W.. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2014 roku postępowanie egzekucyjne w sprawie (...) zostało zakończone. W dniu 10 stycznia 2014 roku Uniwersytet (...) w L. dokonał zapłaty na rzecz powoda kwoty 107 984,04 zł z tytułu należności z faktury VAT z dnia 11 grudnia 2012 roku numer (...). Faktura VAT numer (...) z dnia 11 grudnia 2013 roku na kwotę 483 840 zł sfinansowana została przez Uniwersytet (...) w L. z następujących środków: 435 456 zł – środki pochodzące z Unii Europejskiej, 38 707, 20 zł – środki Ministerstwa Szkolnictwa Wyższego i 9 676,80 zł – wkład własny Uniwersytetu (...) w L.. Natomiast środki finansowe na zapłatę należności w kwocie 216 000 zł z faktury VAT numer (...) z dnia 11 grudnia 2013 roku pochodziły w kwocie 180 000 zł z Unii Europejskiej, w kwocie 20 000 zł z (...) i w kwocie 16 000 zł stanowiły wkład własny Uniwersytetu (...) w L.. W dniu 9 stycznia 2014 roku T. W. złożył skargę na czynność Komornika z dnia 3 stycznia 2014 roku polegającą na zajęciu wierzytelności dłużnika wobec Uniwersytetu (...) w L.. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2014 roku Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie w sprawie(...) prawomocnie oddalił tę skargę. Pismem z dnia 14 maja 2015 roku pełnomocnik powoda T. W. wezwał pozwanego Uniwersytet (...) w L. do zapłaty kwoty 673 207,77 zł tytułem zobowiązań wynikających z realizacji przez powoda umowy z dnia 28 października 2013 roku, w terminie 30 dni. Jednocześnie poinformowano pozwanego, że zajęcie przez Komornika środków finansowych z konta pozwanego nie jest równoznaczne z zapłatą przez Uniwersytet (...) w L. T. W. przysługującego mu wynagrodzenia za wykonanie umowy. Sąd Rejonowy wskazał, na podstawie jakich dowodów ustalił powyższy stan faktyczny i podkreślił, że jest on bezsporny, zaś spór dotyczył jedynie oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego. Powód wywodził swoje żądanie z art. 415 k.c. Zgodnie ze wskazanym unormowaniem, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Natomiast, jak stanowi przepis art. 416 k.c., osoba prawna jest obowiązana do naprawienia szkody wyrządzonej z winy jej organu. Odpowiedzialność deliktową na tej podstawie rodzi bezprawne zachowanie sprawcy, zawinione w jakimkolwiek stopniu. Należy przy tym pamiętać o tym, że zgodnie z art. 355 k.c. dłużnik obowiązany jest do zachowania staranności ogólnie wymaganej w stosunkach danego rodzaju. W ocenie Sądu Rejonowego przekazanie przez pozwanego w dniu 10 stycznia 2014 roku środków pieniężnych Komornikowi, w tym środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej, w wykonaniu zajęcia wierzytelności T. W., nie było bezprawne. W dacie tej czynności nie obowiązywał przepis prawny, który zwalniałby od egzekucji środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej. Przepis art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., na który powoływał się powód, został wprowadzony z dniem 8 kwietnia 2014 roku przez art. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 2014 roku o zmianie ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014 roku, poz. 379). Zgodnie z art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. nie podlegają egzekucji środki pochodzące z programów finansowanych z udziałem środków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych (t. j. Dz. U. z 2013 roku, poz. 885, ze zm.), chyba że egzekwowana wierzytelność powstała w związku z realizacją projektu, na który te środki były przeznaczone. Środki wymienione w art. 5 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy o finansach publicznych to będące środkami publicznymi środki pochodzące z budżetu Unii Europejskiej i niepodlegające zwrotowi środki z pomocy udzielanej przez państwa członkowskie Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu oraz inne środki pochodzące ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi. W świetle nowej treści art. 831 § 2 k.p.c., w przypadku, o którym mowa w art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., nie podlegają egzekucji również sumy już wypłacone, a także środki trwałe i wartości niematerialne i prawne powstałe w ramach realizacji projektu, na który były przeznaczone środki określone w art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., przez okres jego trwałości wskazany w umowie o dofinansowanie projektu. Do zajęcia wierzytelności T. W. wobec Uniwersytetu (...) w L. z umowy z dnia 28 października 2013 roku doszło w dniu 7 stycznia 2014 roku, do wykonania zajęcia doszło w dniu 10 stycznia 2014 roku, a postępowanie egzekucyjne zostało zakończone postanowieniem z dnia 13 stycznia 2013 roku. Wszystkie te czynności nastąpiły przed wejściem w życie przepisu art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. Zdaniem Sądu Rejonowego nie można też wywodzić obowiązku pozwanego do odmowy przekazania zajętych środków Komornikowi z obowiązującego wówczas art. 831 § 1 pkt 2 k.p.c. Przepis ten stanowił, że nie podlegają egzekucji sumy przyznane przez Skarb Państwa na specjalne cele (w szczególności stypendia, wsparcia), chyba że wierzytelność egzekwowana powstała w związku z urzeczywistnieniem tych celów albo z tytułu obowiązku alimentacyjnego. Co prawda przed wprowadzeniem art. 831 § 1 pkt 2a i art. 831 § 2 k.p.c. wyłączenie spod egzekucji środków, których dotyczy art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c., próbowano wyprowadzać z treści art. 831 § 1 pkt 2 k.p.c., jednakże budziło to wątpliwości w praktyce komorniczej i spowodowało wprowadzenie art. 831 § 1 pkt 2a k.p.c. i zmianę art. 831 § 2 k.p.c. (tak Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 lutego 2015 roku, III CZP 104/14). Skoro zatem z literalnego brzmienia art. 831 § 1 pkt 2 k.p.c. nie wynikało wyłączenie spod egzekucji środków unijnych, a wykładnia tego przepisu nie była jednolita w postępowaniach egzekucyjnych, brak jest podstaw, aby od pozwanego, jako osoby prawnej uczestniczącej w obrocie prawnym, wymagać zachowania nieznajdującego oparcia w porządku prawnym. Nadto zdaniem Sądu Rejonowego powód nie wykazał również zaistnienia szkody istnienia szkody. Brak jest normatywnej definicji szkody, a przepis art. 361 § 2 k.c. wskazuje jedynie na zakres szkody podlegającej naprawieniu. Można w związku z tym przyjąć, że szkodą jest uszczerbek majątkowy, czyli zmniejszenie się majątku wskutek określonego zdarzenia, z pominięciem tych, które zależą od woli doznającego uszczerbku. Uszczerbek w majątku może polegać na zmniejszeniu się aktywów majątku, zwiększeniu pasywów i udaremnieniu powiększenia się majątku. Faktem jest, że zapłata wynagrodzenia w kwocie 591 855, 96 zł nie nastąpiła do rąk powoda, w tym zakresie pozwany spełnił bowiem świadczenie Komornikowi, nie oznacza to jednak, że w ten sposób doszło do powstania uszczerbku w majątku powoda. Na uwadze mieć należy, że środki przekazane Komornikowi przez Uniwersytet (...) w L. w wyniku zajęcia tej wierzytelności w sprawie (...) służyły zaspokojeniu wierzytelności Powiatu (...) – wierzyciela egzekwującego w sprawie (...) – wobec dłużnika T. W., a zatem pokryciu jego pasywów. Wypłata egzekwowanej należności na rzecz wierzyciela powoda zmniejszyła jego dług, co skutkowało pozytywnymi zmianami po stronie pasywów. Powód powinien wykazać, że doznał szkody w określonym rozmiarze i że do jej naprawienia konieczne jest odszkodowanie w wysokości co najmniej dochodzonej pozwem, czego nie uczynił. Z uwagi na niewykazanie bezprawności i wysokości szkody Sąd Rejonowy uznał za zbędną ocenę pozostałych przesłanek odpowiedzialności deliktowej pozwanego. Na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. Sąd Rejonowy zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania odwoławczego obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego – radcy prawnego (w stawce wynikającej z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2015 roku, poz. 1804 w brzmieniu pierwotnym) i opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. * Apelację od tego wyroku wniósł powód T. W., zaskarżając wyrok Sądu Rejonowego w całości. Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.