Sygn. akt. IV P 22/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 maja 2017 r. Sąd Rejonowy w Sanoku – Wydział IV Pracy w składzie Przewodniczący: SSR Elżbieta Domańska Ławnicy: Elżbieta Zubik,
§ 1k.p. analizując przypadek spółki (...).U.K. i uzupełniając w ten sposób materiał dowodowy w sprawie. Na zeznaniach powódki K. K.
(1)i pozwanego Z. M. Sąd oparł się w zakresie niespornych między stronami faktów oraz w zakresie, w jakim ich zeznania znajdują oparcie w dowodach z dokumentów oraz w zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadków. Generalnie w kluczowych elementach stan faktyczny jest bezsporny między stronami, strony jedynie pewne jego elementy inaczej interpretują, wyciągając z niego odmienne, korzystne dla siebie skutki prawne. Sąd zważył, co następuje: Postępowanie dowodowe wykazało zasadność wytoczonego przez K. K.
(1)powództwa, wobec czego Sąd je uwzględnił. Zakres i kierunek postępowania dowodowego w niniejszej sprawie został wyznaczony przez treść art.
§ 1
k.p., zgodnie z którym w razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on z mocy prawa stroną dotychczasowych stosunków pracy. Przepis ten reguluje sytuację prawną pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy, który przechodzi przekształcenia organizacyjno – prawne, polegające na przejściu zakładu lub jego części na innego pracodawcę. Legalną definicję pracodawcy zawiera art. 3 k.p., z którego wynika, że pracodawcą jest taki podmiot, który zatrudnia pracowników. Wyodrębniona jednostka organizacyjna spółki cywilnej zatrudniająca pracowników jest zakładem pracy w rozumieniu art. 3 k.p. i ma zdolność sądową i procesową (art. 460 § 1 k.p.c.)( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 1995 r., Sygn. akt I PRN 84/95). W przypadku spółki cywilnej podmiotami praw i obowiązków takiej spółki są wszyscy wspólnicy łącznie i to oni są „zbiorowym” pracodawcą dla zatrudnianych pracowników. Za zobowiązania spółki cywilnej wspólnicy odpowiadają solidarnie (art. 864 k.c.), a do egzekucji ze wspólnego majątku wspólników tej spółki konieczny jest tytuł egzekucyjny wydany przeciwko wszystkim wspólnikom (art. 778 k.p.c.). Dlatego też występując z powództwem przeciwko pracodawcy będącemu spółką cywilną pracownik powinien oznaczyć w pozwie jako stronę pozwaną nie tylko spółkę, ale także wszystkich wspólników. Gdyby tego nie uczynił to Sąd powinien z urzędu wezwać wspólników do udziału w sprawie w charakterze pozwanych (art. 194 k.p.c. w zw. z art. 477 k.p.c. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 06.02.1997 r. w sprawie o Sygn. akt I PKN 77/96). Pojęcie zakładu pracy wiąże się z przedmiotem działalności pracodawcy i oznacza pewien zespół środków materialnych i osobowych, składający się na zorganizowaną całość i jest pojęciem szerszym od pojęcia przedsiębiorstwa uregulowanego przez art. 55 1 kodeksu cywilnego. Zakład pracy oznacza zorganizowany zespół środków materialnych i niematerialnych, służący realizacji przez pracodawcę konkretnej działalności i stanowiący równocześnie miejsce zatrudnienia dla związanych z nim pracowników. Zakład pracy mieści w sobie aspekty: majątkowy, niemajątkowy, osobowy, organizacyjny i zadaniowy, które w całości wypełniają jego treść. Odniesienie pojęcia zakładu pracy do instytucji transferu zmusza do podkreślenia aspektu majątkowego, zadaniowego i organizacyjnego. Nie można pominąć, że zakładem pracy jest również załoga, czyli zespół pracowników powiązanych funkcjonalnie z zadaniami i majątkiem. O tym, czy dochodzi do spełnienia przesłanek zawartych w art.
§ 1k.p.
nie decydują umowy i porozumienia, ale okoliczności faktyczne identyfikujące normatywne pojęcie przejścia zakładu pracy. Zastosowanie art.
§ 1k.p.
jest niedopuszczalne w przypadkach, gdy nowy pracodawca nie przejął faktycznie zakładu pracy (jego części), co ma miejsce między innymi wówczas, gdy nowy pracodawca przejmuje jedynie funkcję kadrową poprzedniego pracodawcy (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 21 lutego 2017 r., Sygn. akt I SA/Kr 1350/16). W ocenie, kto jest pracodawcą decydujące znaczenie ma faktyczne przejęcie zakładu pracy, tzn., że pracownicy świadczą pracę na rzecz kogoś innego niż dotychczas, a także fakt, że w wyniku dokonanych zmian organizacyjnych nie ma zapotrzebowania na pracę danego pracownika w jego dotychczasowym miejscu i rozmiarze. Zdaniem Sądu, w kontekście całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego, zachodzą pełne podstawy do stwierdzenia, że nie doszło do skutecznego przejścia pracowników i rzeczywistym pracodawcą powódki od dnia 1 stycznia 2013 r. w dalszym ciągu była i jest spółki cywilna (...). Po tej dacie bowiem nie zmieniło się miejsce świadczenia pracy powódki (i pozostałych „przejętych pracowników”), w dalszym ciągu był to zakład spółki (...) - te same pomieszczenia i to samo wyposażenie. Zachowano dotychczasową strukturę i organizację sposobu świadczenia pracy, pracownicy nadal podlegali bezpośredniemu i stałemu zwierzchnictwu (...) spółki (...). Jedyna zmiana polegała na tym, że wynagrodzenia wypłacała spółka (...)., zresztą ze środków pieniężnych przekazywanych jej przez R. K. i Z. M. jako zapłata za wykonane usługi. Nie doszło do przejęcia przez spółkę (...) składników majątkowych spółki (...), co jednoznacznie wynika z zeznań Z. M. (k. 202) i przedłożonego do akt dokumentu – umowy o świadczenie usług z dnia 1 stycznia 2013 r. (k. 161 – 162). Całokształt ujawnionych w toku postępowania okoliczności faktycznych wskazuje na to, że pracownicy w dalszym ciągu podlegali bezpośredniemu i stałemu zwierzchnictwu spółki (...), co zostało jednoznacznie zapisane w umowie o świadczenie usług z dnia 1 stycznia 2013 r. i wdrożone w życie. Zgodnie z par. 3 ust. 5 tej umowy pracownicy zobowiązani byli stosować się do merytorycznych wskazówek osoby wyznaczonej przez poprzedniego pracodawcę, osoba ta miała określać szczegółowy zakres ich obowiązków. Tą osobą, ze wskazania spółki (...) został P. K.
(2), dawny kierownik sklepu, któremu podlegali przed dniem 1 stycznia 2013 r. Po tej dacie - jak wynika z zeznań P. K.
(2), powódki i Z. M. - zakres obowiązków P. K.
(2)był taki sam jak dotychczas i dodatkowo pełnił on rolę osoby kontaktowej z J. S. - pracownikiem spółki K.U.K w jej siedzibie. P. K.
(2)w dalszym ciągu był odpowiedzialny za cały sklep, nadzorował pracę pracowników, wydawał im polecenia w zakresie obowiązków pracowniczych, opracowywał grafik ich pracy. Wskazać także trzeba, że z zeznań Z. M. wynika, że nie wyznaczono zastępcy P. K.
(2)na czas jego nieobecności w pracy (np. w trakcie urlopu,) co wskazywałoby na to, że w przypadku takiej nieobecności sprawami pracowników zajmował się któryś ze (...) spółki (...), bądź pracownik przez nich wskazany (upoważniony). Słowa Z. M. o braku zastępstwa w tym czasie i oczekiwaniu ze sprawami kadrowymi na powrót P. K.
(2)w świetle doświadczenia życiowego są, zdaniem Sądu, nieprzekonywujące. Powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, świadczą o tym, że po dniu 1 stycznia 2013 r. powódka w sposób bezpośredni i trwały, charakterystyczny dla podporzadkowania pracodawcy, w dalszym ciągu była podporządkowana spółce (...), a nie spółce (...) (...)., jak starała się wykazać w toku postępowania strona pozwana. Pracujący w sklepie w J. w dalszym ciągu wykonywali pracę na rzecz spółki (...). Po dniu 31 grudnia 2012 r. w spółce (...) było zapotrzebowanie na ich pracę i to zapotrzebowanie istnieje nadal skoro w dalszym ciągu tam pracują i to w dodatku na rzecz spółki (...), co jednoznacznie wynika z treści zeznań Z. M.. Słuchany w postępowaniu sądowym Z. M. przyznał, że powodem zawarcia umowy - porozumienia z dnia 31 grudnia 2012 r. była chęć pozbycia się wszystkich spraw kadrowych, a nadto, że chodziło o obniżenie kosztów zatrudnienia. Skoro motywem zawarcia umowy o przejęciu pracowników była wyłącznie chęć odciążenia się od spraw kadrowych i przesłanki ekonomiczne, a nie chęć przekazania zakładu pracy nowemu pracodawcy to uznać należy, że zawarta w dniu 31 grudnia 2012 r. umowa – porozumienie miała na celu obejście prawa i jest nieważna. W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe wykazało, że w istocie nie doszło do skutecznego przejęcia zakładu pracy, lecz do outsourcingu kadrowo – płacowego. Powódka nie stała się pracownicą spółki (...), w dalszym ciągu była zatrudniona u strony pozwanej, także po dniu 28 lutego 2013 r. i w spółce tej istniało zapotrzebowanie na jej pracę. Z upływem dnia 28 lutego 2013 r. wygasła umowa o pracę zawarta w dniu 1 marca 2011 r. z spółką (...), ale umowa o pracę zawarta z powódką w dniu 1 marca 2013 r. przez (...). jest zgodnie z art. 58 § 1 k.c. nieważną, gdyż stanowi czynność prawną sprzeczną z ustawą, a w szczególności z art. 23 § 1
(1)k.p., którego ma na celu również obejście z tych właśnie wyżej wskazanych powodów. Zgodnie z art. 22 k.p. nawiązanie stosunku pracy może nastąpić również przez czynności konkludentne, i tak należy przyjąć, że miało miejsce w tym przypadku. Powódka rozpoczynając pracę począwszy od dnia 1 marca 2013 r. w tym samym miejscu, na tym samym stanowisku, przy zachowaniu wszystkich jej dotychczasowych warunków pracy nawiązała nowy stosunek pracy, ale nie z spółką (...). tylko z spółką (...), a zgodnie z powołanym art. 58 § 1 k.c. w miejsce nieważnych postanowień tej czynności prawnej obejmujących określenie stron tego stosunku pracy ma zastosowanie art. 22 k.p. zgodnie, z którym pracodawcą powódki, nie może być w całokształcie tego stosunku pracy spółka (...). tylko spółka (...). Występując na drogę postępowania sądowego powódka domagała się ustalenia, że od dnia 1 stycznia 2013 r. pozostaje w zatrudnieniu spółki cywilnej (...) w J. i to jej żądanie, oparte na art. 189 k.p.c., w ocenie Sądu, było uzasadnione. Zgodnie z treścią art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Powódka miała taki interes, albowiem istnieje on zawsze, kiedy występuje niepewność co do istnienia stosunku pracy pomiędzy dwoma określonymi podmiotami. W niniejszej sprawie niepewność taka występowała, gdyż R. K. i Z. M. konsekwentnie twierdzili, że od dnia 1 stycznia 2013 r. spółka cywilna (...) w J. nie jest pracodawcą powódki. W takiej sytuacji powódka zmuszona została wystąpić do Sądu o rozstrzygnięcia tej spornej kwestii. Nadto od ustalenia, który podmiot jest pracodawcą powódki zależą jej uprawnienia i obowiązki pracownicze, w tym prawo do urlopu wypoczynkowego i urlopu wychowawczego. Postępowanie dowodowe wykazało, że nie doszło do skutecznego przejęcia zakładu pracy w rozumieniu art.
§ 1k.p.
i od dnia 1 stycznia 2013 r. pracodawcą powódki w dalszym ciągu była spółka cywilna (...) w J.. Zawarta z powódką w sposób dorozumiany w dniu 1 marca 2013 r. umowa o pracę do chwili obecnej nie została wypowiedziana, wobec czego należy uznać, że stosunek pracy w dalszym ciągu trawa. Jak wynika z treści przedłożonego przez stronę pozwaną dokumentu (k. 164) od dnia 1 czerwca 2016 r. wspólników spółki cywilnej (...) w J. było trzech, do spółki z tym dniem przystąpiła A. K., będąca żoną R. K.. Dlatego też z chwilą śmierci R. K. spółka nie uległa rozwiązaniu i działa dalej. Na dzień wyrokowania w niniejszej sprawie jej wspólnikami byli A. K. i Z. M.. Z powyższych więc względów Sąd ustalił, że powódka pozostaje w zatrudnieniu u pozwanych wspólników (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kasjera sprzedawcy w sklepie (...)w J. 163 z wynagrodzeniem miesięcznym minimalnym krajowym od dnia 1 stycznia 2013 r. (pkt I wyroku). Ponieważ pozwany nie kwestionował wymiaru urlopu wypoczynkowego i urlopu wychowawczego należnego powódce, Sąd uznał, że kwestie te są bezsporne i dlatego w zakresie tych roszczeń co do ich wysokości orzekł zgodnie z żądaniem pozwu udzielając ich u faktycznego pracodawcy powódki, uwzględniając zmiany podmiotowe, jakie zaszły w spółce (...). Dlatego też w pkt II wyroku Sąd nakazał pozwanym wspólnikom (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. udzielenie powódce K. K.
(1)urlopu wypoczynkowego po zakończeniu urlopu macierzyńskiego w okresie od dnia 29 maja 2015 r. do dnia 15 czerwca 2015 r., natomiast w pkt III wyroku nakazał pozwanym wspólnikom (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. udzielenie powódce K. K.
(1)urlopu wychowawczego po zakończeniu urlopu wypoczynkowego w okresie od dnia 16 czerwca 2015 r. do dnia 15 czerwca 2017 r. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie budzi wątpliwości, że powódka pozostaje od dnia 1 marca 2011 r. w ciągłym zatrudnieniu i na tych samych warunkach w spółce (...) (pracuje w tym samym miejscu – w sklepie w J., na tym samym stanowisku pracy kasjera – sprzedawcy, w pełnym wymiarze czasu pracy i w zamian za wynagrodzenie ustalone w wysokości odpowiadającej wynagrodzeniu miesięcznemu minimalnemu krajowemu), wobec czego Sąd nakazał pozwanym wspólnikom (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. wydanie powódce zaświadczenia stwierdzającego to zatrudnienie (pkt IV wyroku). Ponadto w pkt V wyroku Sąd nakazał pozwanym wspólnikom (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. wydanie powódce K. K.
(1)zaświadczenia stwierdzającego, iż w okresie od dnia 16 czerwca 2015 r. do dnia 15 czerwca 2017 r. został jej udzielony urlop wychowawczy, z tym zastrzeżeniem, iż prawomocny wyrok zastąpi to oświadczenie. W pkt VI wyroku Sąd umorzył postępowanie w stosunku do pozwanych małoletnich N. K. i P. K.
(1)mając na uwadze, że umowa spółki nie zawierała postanowienia przewidującego wejście spadkobierców R. K. do spółki w jego miejsce (art. 872 k.c.). Stąd w stosunku do nich wydanie wyroku stało się zbędne i dlatego na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. orzeczono jak wyroku umarzając postępowanie. W pkt VII wyroku Sąd obciążył pozwanych wspólników (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. kosztami procesu na rzecz powódki na zasadzie art. 98 § 1 i 2 k.p.c., mającym zastosowanie również w sprawach rozpatrywanych przez Sąd pracy, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Wysokość opłaty za czynności adwokata Sąd określił w oparciu o przepisy § 12 ust.1 pkt 1 i 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w brzmieniu obowiązującym w dniu wniesienia pozwu. W pkt VIII wyroku o obowiązku zapłaty przez pozwanych wspólników (...) s.c. A. K., Z. M. w J. A. K. i Z. M. na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Sanoku kwoty 742 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, od poniesienia której powódka była zwolniona z mocy ustawy i którą tymczasowo poniósł Skarb Państwa Sąd orzekł na podstawie art. 96 ust. 1 pkt 4 w z w. z art. 35 ust. 1 w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. koszty sądowe w sprawach cywilnych. Sędzia Sądu Rejonowego E. D.