Sygn. akt III AUa 32/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 maja 2013 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Zofia R

§ 4ust.

1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz załącznika A do tego rozporządzenia, Sąd przyjął, że ubezpieczony oprócz uwzględnionego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych okresu pracy w Zakładach (...) w G. (8 miesięcy i 21 dni), jedynie okres zatrudnienia w Przedsiębiorstwie (...) (5 lat, 1 miesiąc i 7 dni) mógł być uznany za pracę w szczególnych warunkach. W pozostałych zakładach pracy ( Przedsiębiorstwo (...), Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna (...) w N., Przedsiębiorstwo (...) w M. i Ośrodek (...) w G. gdzie ubezpieczony miał pracować jako kierowca samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony oraz w H. S. w F., gdzie ubezpieczony miał wykonywać pracę pilarza) H. D. nie pracował w tych zakładach pracy w warunkach szczególnych stale, w pełnym wymiarze czasu pracy. Obowiązek wykazania tej okoliczności spoczywał zaś zgodnie z art. 232 k.p.c. na ubezpieczonym, który jednak obowiązkowi temu w ocenie Sądu meriti nie sprostał. Z pisemnych motywów zaskarżonego rozstrzygnięcia wynika, że Sąd Okręgowy stwierdził, iż okres pracy ubezpieczonego w Przedsiębiorstwie (...) w G. nie może być uznany w całości za okres pracy w szczególnych warunkach, chociażby dlatego, że H. D. dopiero w dniu 21 czerwca 1977 r. uzyskał uprawnienie do prowadzenia samochodów ciężarowych o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, a i po tym dniu istnieją wątpliwości co do możliwości zaliczenia pracy ubezpieczonego jako wykonywanej w warunkach szczególnych. Ze zeznań świadków J. P. i Z. W. wynika bowiem, że ubezpieczony pracował prowadząc wózki widłowe i samochód (...), który miał dopuszczalny ciężar całkowity niższy niż 3,5 tony. Oznacza to, że praca ubezpieczonego jako kierowcy samochodu ciężarowego nie była przez niego wykonywana w stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zdaniem Sądu Okręgowego wątpliwości budzi też możliwość uznania pracy ubezpieczonego jako wykonywanej w szczególnych warunkach w (...) w F., ponieważ z zeznań świadków A. U. i F. B. wynika, że ubezpieczony oprócz wykonywania czynności pilarza, zajmował się także codziennym dostarczaniem za pomocą wózka widłowego pociętych kawałków drewna z placu tartaku do hal produkcyjnych. Praca pilarza nie była zatem wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Podobne wątpliwości w świetle zeznań ubezpieczonego budzi uznanie za pracę w szczególnych warunkach okresu jego zatrudnienia w Ośrodku (...) w G., gdyż sam ubezpieczony zeznał, że nawet posiadając uprawnienia kierowcy samochodu z wyciągarką do zrywki drewna, wykonywał pracę pomocnika kierowcy, szczególnie gdy pracę wykonywała trójosobowa załoga samochodu. Okoliczności te potwierdził świadek W. K.. Jeżeli zaś chodzi o pracę w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w N., to ubezpieczony był członkiem tej spółdzielni i ze spółdzielnią łączyła go spółdzielcza umowa o pracę. H. D. nie świadczył zatem w tym okresie pracy na podstawie umowy o pracę, a to wyklucza możliwość uznania tego okresu jako pracy w szczególnych warunkach. Reasumując Sąd Okręgowy stwierdził, że ustalony okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych jest mniejszy niż wymagany, dlatego też na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Sąd oddalił odwołanie. Apelację od powyższego wyroku wywiódł ubezpieczony i zarzucił: - art. 233 § 1 i 2 k.p.c., poprzez niewłaściwe zastosowanie, co spowodowało błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego tj.:

1. a)zeznań świadka A. U., poprzez uznanie przez Sąd I instancji, iż świadek zeznał, że ubezpieczony zajmował się codziennym dostarczaniem za pomocą wózka widłowego pociętych kawałków drewna z placu do hal magazynu w sytuacji, gdy świadek kilkukrotnie podkreśla, że czynność ta była wykonywana przez ubezpieczonego czasami i wyjątkowo,
2. b)zeznań świadka F. B., poprzez uznanie przez Sąd I instancji, iż świadek zeznał, że ubezpieczony zajmował się codziennym dostarczaniem za pomocą wózka widłowego pociętych kawałków drewna z placu do hal magazynu w sytuacji, gdy świadek kilkukrotnie podkreśla, że czynność ta była wykonywana przez ubezpieczonego czasami i w wyjątkowo, - art. 387 § 4 k.p.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i nierozpoznanie istoty sprawy tj.:
3. a)w jakich okresach ubezpieczony w Przedsiębiorstwie (...) w G. wykonywał pracę zgrzewacza, operatora wózka widłowego oraz kierowcy samochodu ciężarowego w sytuacji gdy z zeznań świadków wyraźnie wynika, iż ubezpieczony zaczął pracę na stanowisku zgrzewacza, następnie wykonywał pracę operatora wózka widłowego w transporcie wewnętrznym a następnie wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego w transporcie zewnętrznym,
4. b)kwestii od kiedy ubezpieczony w Ośrodku (...) wG. zaczął wykonywać pracę samodzielnego kierowcy samochodu ciężarowego w sytuacji, gdy z zeznań świadków wyraźnie wynika, iż ubezpieczony został zatrudniony na stanowisku pomocnika kierowcy z którego został po przeszkoleniu trwającym jeden miesiąc przeniesiony na stanowisko kierowcy. 2. Dokonanie przez Sąd I instancji błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, że ubezpieczony nie świadczył pracy w pełnym wymiarze czasu pracy i w sposób ciągły:
5. a)na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego w okresie pracy w Przedsiębiorstwie (...) w G.. od września 1976 roku,
6. b)na stanowisku pilarza w okresie pracy w (...) w F. nad S., gdy w rzeczywistości praca przez ubezpieczonego w w/w zakładach pracy była wykonywana na wskazanych stanowiskach w sposób ciągły i w pełnym wymiarze czasu pracy. W przypadku nie podzielenia przez Sąd II instancji w/w zarzutów dotyczących naruszenia prawa procesowego i błędnych ustaleń faktycznych z ostrożności procesowej ubezpieczony zarzucił: 3.naruszenie prawa materialnego, tj.:
7. a)pkt. 1), 2), 3) i 5) wskazanego w Wykazie A Dział VI poz. 2, stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz. Urz. MG z dnia 3 sierpnia 1987 r. - zwanego dalej "Zarządzeniem nr 7") w zw. z art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. Z 2004r. nr 39 poz. 353 z późn. zm. - zwanej dalej „ustawą „), art. 32 ustawy i § 1 ust.

§ 4rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r.

w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z dnia 18 lutego 1983 r. - zwanego dalej "rozporządzeniem") poprzez niezastosowanie, co spowodowało przyjęcie, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, w sytuacji gdy ubezpieczony faktycznie wykonywał prace w warunkach szczególnych w okresie pracy w Ośrodku (...) wG.. na stanowisku kierowcy i pomocnika kierowcy, b) pkt. 7) wskazanego w Wykazie A Dział III poz. 14 oraz pkt. 3) wskazanego w Wykazie A Dział XIV poz. 12, stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 7 w zw. z art. 184 ustawy, art. 32 ustawy i § 1 ust.

§ 4

rozporządzenia, poprzez niezastosowanie, co spowodowało przyjęcie, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, w sytuacji gdy ubezpieczony faktycznie wykonywał prace w warunkach szczególnych w okresie pracy w Przedsiębiorstwie (...) w G.na stanowisku zgrzewacz, c) pkt. 7) wskazanego w Wykazie A Dział III poz. 76, stanowiącego załącznik nr 1 do Zarządzenia Nr 7 w zw. z art. 184 ustawy, art. 32 ustawy i § 1 ust.

§ 4

rozporządzenia, poprzez niezastosowanie, co spowodowało przyjęcie, że ubezpieczony nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych, w sytuacji gdy ubezpieczony faktycznie wykonywał prace w warunkach szczególnych w okresie pracy w Przedsiębiorstwie (...) w G.. na stanowisku operatora wózka widłowego w transporcie wewnętrznym. Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o:

1. zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania w całości i przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od dnia złożenia wniosku o emeryturę,
2. zasądzenie od organu pozwanego na rzecz ubezpieczonego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz kosztów procesowych za instancję odwoławczą wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem apelującego Sąd I instancji w sposób całkowicie dowolny ocenił zeznania świadków A. U. i F. B., którzy wskazali, że ubezpieczony w okresie zatrudnienia w (...) w F. jednie wyjątkowo zajmował się zwożeniem drewna, gdy nikt inny nie mógł tego robić. Nadto praca w tym przedsiębiorstwie wykonywana była 9 godzin na dobę i ewentualne zwożenie drewna odbywało się poza ośmiogodzinnym wymiarem czasu pracy. W ocenie skarżącego Sąd Okręgowy nie dokonał nadto rozgraniczenia okresów pracy w Przedsiębiorstwie (...), gdzie ubezpieczony pracował najpierw jako zgrzewacz, później operator wózka widłowego, a na koniec kierowca samochodu ciężarowego. Dlatego ważną okolicznością było rozgraniczenie tych okresów. Nadto sam wskazał moment rozpoczęcia pracy jako kierowca na wrzesień 1976 r., a Sąd Okręgowy przynajmniej od dnia uzyskania przez niego uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi (21.06.1977 r.) powinien zaliczyć okres pracy w wymienionym przedsiębiorstwie jako pracę w szczególnych warunkach. Praca w Ośrodku (...) w G. również powinna być traktowana jako praca w warunkach szczególnych kierowcy samochodu ciężarowego. U tego pracodawcy wszyscy pracownicy byli zatrudniani jako pomocnicy kierowcy, po odbyciu trwającego miesiąc stażu można było otrzymać własny samochód, a zatem również i ten okres pracy powinien być odpowiednio rozdzielony. Nadto ubezpieczony podniósł, że Sąd Okręgowy badał sprawę jedynie pod kątem pracy ubezpieczonego jako kierowcy samochodu i pilarza, ale w ogóle nie rozważył czy świadczona przez ubezpieczonego praca miała charakter pracy w szczególnych warunkach na podstawie innych przepisów prawa materialnego. Praca kierowców i pomocników kierowców polegała przy tym na wywózce drewna z lasu, co też powinno być kwalifikowane jako praca w warunkach szczególnych, a tym samym sąd naruszył punkty 1,2,3 i 5 Wykaz A Dział VI poz. 2 Zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. Zdaniem skarżącego wszyscy pracownicy Ośrodka (...) wykonywali pracę w szczególnych warunkach, ponieważ dokonywali wywozu drzewa z lasu. W ocenie ubezpieczonego podobna sytuacja zachodzi w przypadku pracy na stanowisku zgrzewacz w przedsiębiorstwie (...), dokonując oceny jedynie pracy ubezpieczonego w charakterze kierowcy samochodu, naruszając tym samym wskazane już zarządzenie Nr
3. Podobna sytuacja zachodzi w przypadku pracy w charakterze operatora wózka widłowego, która też powinna być uwzględniona jako praca w szczególnych warunkach. W tej sytuacji w ocenie ubezpieczonego spełnia on wszelkie warunki, aby uzyskać wcześniejszą emeryturę. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje. Apelacja ubezpieczonego okazała się niezasadna. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a także zarzutów podniesionych w apelacji prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego jest prawidłowy. Sąd Apelacyjny aprobuje ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego, który trafnie przyjął, że w przypadku ubezpieczonego H. D., nie zostały spełnione warunki wynikające z treści § 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43 ze zm.) zwanego dalej rozporządzeniem z dnia 7 lutego 1983 r., polegające na wykonywaniu przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku pracy. Trzeba też wskazać, że regulacja dotycząca emerytur w obniżonym wieku ma charakter szczególny do ustanowionych w art. 24 i art. 27 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych zasad nabywania prawa do emerytury w tzw. wieku powszechnym. Przepisy dotyczące emerytur w obniżonym wieku powinny być zatem interpretowane zgodnie z motywem przyświecającym ustawodawcy w stworzeniu tej instytucji, a opierającym się na założeniu, że praca w szczególnych warunkach, wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu. W konsekwencji wobec szczególności tej regulacji, jak słusznie zaakcentował Sąd Okręgowy, do ubezpieczonego należy obowiązek udowodnienia wszystkich przesłanek do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku. Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 232 k.p.c. w procesie cywilnym strony obowiązane są wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Obowiązek przedstawienia dowodów spoczywa zatem na stronach, a ciężar udowodnienia faktów mających dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie zgodnie z art. 6 k.c. spoczywa na stronie, która wywodzi z tych faktów skutki prawne. W konsekwencji zatem nie może skorzystać z uprawnienia do emerytury w niższym wieku emerytalnym pracownik, który nie udowodnił, że wykonywał pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a więc nie wykazał przesłanek niezbędnych do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku opisanych w § 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1997 r., sygn. II UKN 417/97, OSNP 1998/21/638). W pełni jest też oczywistym, że okresy pracy w warunkach szczególnych powinny zostać wykazane dowodami nie budzącymi wątpliwości (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 1998 r., sygn. II UK 440/97). Dowodami tymi mogą być w szczególności dokumenty wystawione przez zakład pracy, które będą miały oparcie w dokumentacji pracowniczej oraz świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach, o czym stanowi § 2 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. lub nie budzącymi wątpliwości zeznaniami świadków, jeżeli ubezpieczony nie jest w stanie przedstawić odpowiednich dokumentów. W rozważanej sprawie ubezpieczony ubiegał się o prawo do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, pilarza, a także wskazywał, że wykonywał prace wymienione w zarządzeniu Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego polegające na wywozie drzewa z lasu i jako zgrzewacz. Przechodząc do oceny zarzutów apelacji, stwierdzić należy, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyznanie wnioskodawcy prawa do emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych, ponieważ wnioskodawca nie udowodnił w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości, że co najmniej przez okres 15 lat pracował w takich warunkach. Jedynie bowiem okresy pracy wnioskodawcy w Zakładach (...) (5.09.1969 r. – 25.05.1970 r.), w Przedsiębiorstwie (...) w M. (4.05.1981 r. – 9.06.1986 r.) oraz w Przedsiębiorstwie (...) od dnia 21 czerwca 1977r. do 24 października 1979 r. mogły być uznane za okresy pracy w warunkach szczególnych, ale suma tych okresów zatrudnienia wnioskodawcy jest nadal niewystarczająca do spełnienia warunku i uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania stale i w pełnym wymiarze czasu, pracy w warunkach szczególnych przez okres 15 lat. Ubezpieczony H. D. we wniosku o przyznanie emerytury wskazał szereg zakładów pracy, w których – w jego ocenie – pracował w warunkach szczególnych. Trzeba jednak zauważyć, że w realiach niniejszej sprawy dla spełnienia przesłanek niezbędnych do nabycia przez ubezpieczonego prawa do wcześniejszej emerytury, praktycznie wszystkie wskazane przez niego okresy pracy, musiałyby być uznane jako okresy zatrudnienia w takich warunkach, a tak bezspornie nie jest, co wynika z dokonanej w sprawie analizy materiału dowodowego. Odnosząc się chronologicznie do pierwszego ze wskazanych przez ubezpieczonego zakładów, tj. Przedsiębiorstwa (...) w G., stwierdzić należy, że ubezpieczony w tym przedsiębiorstwie w okresie od rozpoczęcia tam pracy (10 czerwca 1970 r.) do 21 czerwca 1977 r., nie mógł wykonywać pracy w charakterze kierowcy samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym przekraczającym 3,5 tony, ponieważ jak trafnie ustalił Sąd Okręgowy i czego apelujący nie kwestionował, dopiero w dniu 21 czerwca 1977 r. nabył on uprawnienia do kierowania tego rodzaju pojazdami. Trudno racjonalnie przyjąć, że ubezpieczony przed nabyciem prawa jazdy odpowiedniej kategorii uprawniającego do kierowania pojazdami ciężarowymi o masie przekraczającej 3,5 tony, kierował takimi pojazdami a tym bardziej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Stwierdzić zatem należy, że wnioskodawca w okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie (...) od 10 czerwca 1970 r. do 21 czerwca 1977 r. nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, a zatem ten okres zatrudnienia wnioskodawcy nie mógł zostać uwzględniony. Należy też zauważyć, że ubezpieczony w apelacji domagał się ustalenia, że również praca w charakterze zgrzewacza i operatora wózka widłowego w przedsiębiorstwie (...) była pracą w warunkach szczególnych, gdyż tak kwalifikowało te stanowiska pracy Zarządzenie Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego (Dz.Urz.MG.z 1987r., Nr 4, poz. 7). W orzecznictwie powszechnie przyjęte jest jednak stanowisko, że zarządzenia wydane przez poszczególnych ministrów muszą być traktowane jako szczególne źródła prawa o charakterze wewnętrznym, które zgodnie z art. 93 ust. 2 Konstytucji mogą być adresowane wyłącznie do podmiotów podległych organowi, który je wydał, a które nie mogą kształtować sytuacji prawnej podmiotu spoza układu organizacyjnego podległego organowi wydającemu dany akt, ani stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2004 r., sygn. II UK 79/04, OSNAPiUS 2005/14/214). Wykazy stanowisk pracy w szczególnych warunkach pochodzące od poszczególnych ministrów mają znaczenie jedynie informacyjne i uściślające i nie mają wartości normatywnej, a obowiązują wykazy zawarte w rozporządzeniu z dnia 7 lutego 1983 r. (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 16 października 2003 r. sygn. III AUa 1508/02), które wykazy wydane przez właściwych ministrów mogą jedynie uściślać. Inaczej mówiąc uregulowania zawarte w zarządzeniach resortowych, nie mogą wykraczać poza prace wymienione w wykazach z rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Posłużenie się resortowym wykazem stanowisk jest uzasadnione, gdy dany rodzaj prac został wymieniony w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia jedynie ogólnie, bez wskazania jakiegokolwiek kryterium zakwalifikowania go do jednego z wykazów (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 maja 2011 r., sygn. II UK 356/10, Lex nr 901608). Taki wykaz resortowy ułatwia zatem identyfikację określonego stanowiska pracy jako stanowiska pracy w szczególnych warunkach i powinien być interpretowany w odniesieniu do załącznika rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. Tymczasem wskazane przez ubezpieczonego stanowiska pracy zgrzewacza i operatora wózka widłowego nie są wymienione w załączniku do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., i w tej sytuacji nie mogły być uznane za prace w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia. Kolejnym ze wskazywanych przez ubezpieczonego okresów wykonywania pracy w szczególnych warunkach, był okres zatrudnienia od 25 października 1979 r. do 30 kwietnia 1981 r. w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) w N., gdzie ubezpieczony był członkiem tej spółdzielni, czego sam nie kwestionuje i co wynika z dokumentów. Okres zatrudnienia w spółdzielni produkcyjnej wynikający ze stosunku członkostwa, nie może zostać zaliczony do okresu, od którego zależy nabycie prawa do wcześniejszej emerytury z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. I UK 384/11, Lex nr 1212661, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. III AUa 1360/12, Lex nr 1289747). Tym samym, okres pracy ubezpieczonego w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) nie mógł zostać zaliczony do okresu zatrudnienia wykonywanego w szczególnych warunkach. Odnosząc się w dalszej kolejności do pracy ubezpieczonego w kolejnym miejscu jego zatrudnienia, a to w H. S. w F. na terenie (...), stwierdzić należy, że ubezpieczony nie wykazał, że również w tym zakładzie, pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach wymienionych w rozporządzeniu. Ze świadectwa pracy wynika, że ubezpieczony zatrudniony był na stanowisku pracownika produkcyjnego, z oświadczenia ubezpieczonego z dnia 27 stycznia 2012 r. . złożonego w organie rentowym wynika natomiast, że ubezpieczony pracował na stanowiskach: prowadniczy, operator piły motorowej, operator wózka widłowego i operator dźwigu oraz operator piły trakowej. Na podstawie zeznań świadków A. U. i F. B. należy ustalić, że ubezpieczony oprócz pracy przy pile, zajmował się również codziennym dostarczaniem i to kilka razy dziennie pociętych kawałków drewna za pomocą wózka widłowego do hal produkcyjnych. Czynności te wykonywał w ramach swoich obowiązków, a nie jak stara się to wykazywać apelujący jedynie w zastępstwie innych osób, gdy nie było komu zawieźć pociętego drewna. Trzeba zatem stwierdzić, że ta różnorodność wykonywanych przez ubezpieczonego prac w H. S. w F., znalazła wyraz w określeniu stanowiska pracy ubezpieczonego bardzo ogólnie, jako pracownika produkcyjnego, co z kolei uniemożliwiało uznanie warunków w jakich pracował ubezpieczony jako szczególnych. Zgromadzone dowody powinny bowiem w sposób graniczący z pewnością wskazywać, że ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia wykonywał prace w warunkach szczególnych, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a w analizowanym tutaj przypadku, nie sposób wysnuć takiego przekonania. Reasumując, przy ustaleniu, że zatrudnienie ubezpieczonego w kolejnych zakładach pracy ( Przedsiębiorstwie (...) do dnia 21 czerwca 1977 r., Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...) i H. S. w F.) nie mieściło się w definicji pracy w warunkach szczególnych, to kwestia ustalenia czy praca ubezpieczonego w Ośrodku (...) w okresie od 25 września 1995 r. do 1 stycznia 1999 r. miała charakter pracy w warunkach szczególnych pozostawała bez większego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Przy uwzględnieniu bowiem okresu pracy ubezpieczonego w Zakładach (...) (5.09.1969 r. – 25.05.1970 r.), okresu pracy w Przedsiębiorstwie (...) w M. (4.05.1981 r. – 9.06.1986 r.) i nawet jeszcze okresu pracy w Przedsiębiorstwie (...) od dnia 21 czerwca 1977 r. do 24 października 1979 r., uwzględnienie również okresu pracy ubezpieczonego w Ośrodku (...) od 25 września 1995 r. do 1 stycznia 1999 r. nie dawałoby wymaganej przepisami emerytalnymi sumy 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Niezależnie jednak od tego, również potraktowanie pracy ubezpieczonego w tym przedsiębiorstwie, jako pracy w warunkach szczególnych budziło określone wątpliwości. Jak wynika z zeznań samego ubezpieczonego oraz zeznań świadka Z. K., pracę przy wywozie drewna wykonywały najczęściej grupy 2 – 3 osób, które na zmianę dzieliły się obowiązkami, a zatem warunki pracy się zmieniały i chociaż praca była niewątpliwie ciężka i miała wpływ na organizm, to jednak ciągłe zmiany stanowisk pracy nie pozwalały na uznanie, że ubezpieczony stale i pełnym wymiarze czasu pracy, pracował w warunkach szczególnych. Do tego H. D. bezspornie od początku pracy w Ośrodku (...) nie wykonywał obowiązków kierowcy samochodu ciężarowego, gdyż dopiero po przyuczeniu do obsługi takiego samochodu przystosowanego do załadunku i rozładunku drewna mógł kierować samochodem ciężarowym, a zatem jedynie od pewnego czasu praca ubezpieczonego w rozważanym tutaj okresie mogłaby być rozważana jako praca w warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny ostatecznie podzielił zatem stanowisko Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim uznając, że w niniejszej sprawie brak było podstaw faktycznych do przyjęcia, że wszystkie sporne okresy pracy ubezpieczonego były wykonywane w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w związku z § 2 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. Ocena wszystkich zgromadzonych dowodów, dokonana została zatem przez Sąd Okręgowy zgodnie z dyspozycją art. 233 k.p.c. Dlatego też Sąd Apelacyjny nie podzielił argumentów apelacji o naruszeniu wyżej wymienionego przepisu. Należało zatem uznać, że wnioskodawca nie wykazał 15 lat pracy w szczególnych warunkach i w konsekwencji należało na podstawie art. 385 k.p.c. oddalić apelację. SSA Urszula Iwanowska SSA Zofia Rybicka - Szkibiel SSA Barbara Białecka