Sygn. akt VII ACa 947/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 listopada 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Stefańska Sędziowie:

§1kpc oddalił odwołanie, jako bezzasadne.

O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na postawie art.98 kpc stosownie do wyniku sporu. Od powyższego wyroku apelację wniósł powód, zaskarżając go w całości. Wyrokowi zarzucił naruszenie: 1. przepisów postępowania t.j.: art.

§ 1k.p.c., art.

7 k.p.a., art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 56 ust. 4a ustawy Prawo telekomunikacyjne, art. 233 § 1 k.p.c., art. 227 k.p.c., art. 12 k.p.a., art.

§ 1k.p.c.

w zw. z art. 35 § 3 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Pt, art.

§ 1k.p.c.

w zw. z art. 8 k.p.a. i art. 36 k.p.a. w zw. z art. 206 ust. 1 Pt, art. 328 § 2 k.p.c.;

1. przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię t.j.: art. 56 ust. 4a Pt w zw. z art. 13 ustawy nowelizującej, oraz niewłaściwe zastosowanie: art. 209 ust. 1 pkt 13a Pt, art. 210 ust. 2 Pt, art. 209 ust. 1a Pt, art. 49 i art. 63 (...), art. 5 ust. 4 (...), art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3 i art. 64 ust. 1-3 Konstytucji oraz art. 16, 49 ust. 3 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej. W oparciu o powyższe zarzuty wniósł o zmianę wyroku poprzez uchylenie decyzji w całości, ewentualnie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie o zmianę wyroku w części poprzez zmianę decyzji w części określającej wysokość nałożonej na powoda kary pieniężnej poprzez jej obniżenie. Wniósł również o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego kosztów procesu. Na rozprawie w dniu 29 listopada 2017r. pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania. Sąd Apelacyjny zważył co następuje: Apelacja powoda okazała się częściowo uzasadniona, ale jedynie w zakresie dotyczącym wysokości nałożonej na niego kary pieniężnej. Wobec powyższego Sąd Apelacyjny na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i obniżył karę pieniężną do kwoty 500 000 zł. Nie potwierdziły się zarzuty apelacji, dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji przepisów procedury cywilnej t.j. art. 227 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. W orzecznictwie przyjmuje się, że ramy swobodnej oceny dowodów muszą być zakreślone wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego, regułami logicznego myślenia oraz pewnego poziomu świadomości prawnej, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (tak np.: uzasadnienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1980r., II URN, OSNC 1980/10/200). Jeśli tylko z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Jedynie wówczas, gdy brak jest logiki w wysnuwaniu wniosków ze zgromadzonego materiału dowodowego lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza reguły logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (wyrok SN z 27 września 2002 r. sygn. II CKN 817/00, Lex nr 56906; wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 lutego 2011 r., sygn. I ACa 21/11). Powód zarzucając Sądowi I instancji przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, w istocie nie przedstawił błędów w logice jego rozumowania. Tymczasem wnioski Sądu znajdują odzwierciedlenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Prawidłowe było ustalenie Sądu Okręgowego, że spółka (...) (obecnie: TelePL) w dniu 31 grudnia 2012 r. spółka posiadała 42 123 abonentów, w dniu 30 kwietnia 2013 r. natomiast 47 801 abonentów. Pomiędzy 21 stycznia 2013 r. a 13 maja 2013 r. spółka aktywowała (...) umów, w przeważającej ilości z konsumentami zawierającymi pierwszą umowę. Z oświadczenia przedsiębiorcy wynikało, że we wskazanym wyżej okresie przeważająca część abonentów zawarła umowy na okres 26 miesięcy. W większości byli to konsumenci zawierający umowę po raz pierwszy. Od dnia 13 maja 2013r. przedsiębiorca stosował nowe wzorce umowne, w których okres obowiązywania umowy został określony na 24 miesiące. Wykonując czynności naprawcze przedsiębiorca pisma informacyjne wysłał do grupy 7840 abonentów, będących osobami fizycznymi. Słuszny był więc wniosek Sądu, że po dniu 21 stycznia 2013r. zawierała z konsumentami, po raz pierwszy, umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych na czas określony, których początkowy okres obowiązywania umowy wynosił 26 miesięcy. Sąd I instancji ustalił również wysokość przychodu osiągniętego przez powoda za rok 2012 obliczoną dla celów podatku dochodowego za rok
2. Sąd Apelacyjny dodatkowo ustala, że przychody za rok 2012 pochodzące od klientów indywidualnych wyniosły 23 836 375,39 zł. Sąd I instancji prawidłowo oddalił wnioski powoda o dopuszczenie dowodów w postaci przedstawionych opinii prawnych, słusznie uznając, że miały one charakter dokumentów prywatnych, przedstawionych w celu potwierdzenia stanowiska powoda i nie mogły mieć wpływu na treść wyroku w sprawie. Nie potwierdził się również zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy przepisu art. 328 § 2 k.p.c. Uzasadnienie wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy t.j. wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia (ustalenie faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej) oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Nie doszło również do naruszenia przepisów procedury administracyjnej. Wskazać należy, że powszechnie przyjmuje się w orzecznictwie, że uwzględnieniu przez (...) podlegają uchybienia procedury administracyjnej, mające miejsce w postępowaniu przed regulatorami, jedynie o charakterze istotnym. Do takich zalicza się np.: - zmianę postanowienia o wszczęciu postępowania, gdy prowadziło do zmiany przedmiotowej czynu t.j. rozszerzenia jego granic przedmiotowych (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 14 września 2016r., VIACa 283/15, LEX nr 2166495), - naruszenie przepisów proceduralnych dotyczących ochrony słusznych interesów przedsiębiorcy i jego prawa do obrony (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013r., III SK 67/12, OSNP 2014/5/79), - uchylenie prawomocnym wyrokiem decyzji, na której opierała się zaskarżona decyzja (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2017r., III SK 45/14), - uchybienia proceduralne, których sanowanie nie jest możliwe na etapie postępowania sądowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2017r., III SK 6/14, LEX nr 2255325), nieprzeprowadzenie postępowania konsultacyjnego i konsolidacyjnego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2015r., III SK 37/14, LEX nr 16527223), - brak kompetencji organu do podjęcia interwencji w sprawie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2015r., III SK 7/14, OSNP 2017/4/50). Wskazane przez powoda uchybienia nie miały charakteru istotnego, w szczególności bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje okoliczność, że postępowanie administracyjne trwało od 7 maja 2013r. do 2 grudnia 2013r., zaś powoda nie zawiadomiono o przyczynach zwłoki w załatwieniu sprawy. Sąd I instancji prawidłowo zastosował również przepisy prawa materialnego. Zgodnie z art. 210 ust. 1 i art. 209 ust. 1 pkt 13 a ustawy z dnia 16 lipca 2004r. Prawo telekomunikacyjne (Dz.U.Nr 171, poz. 1800 z późn. zm.- dalej jako: Pt) Prezes Urzędu (...) Elektronicznej nakłada w drodze decyzji karę pieniężną, na podmiot niewypełniający lub nienależycie wypełniający obowiązki określone w art. 56 Pt. Z art. 56 ust. 4a Pt wynika, że w przypadku konsumenta początkowy okres obowiązywania umowy określony w umowie o świadczenie usług telekomunikacyjnych, zawieranej z danym dostawca usług na czas określony nie może być dłuższy niż 24 miesiące. Przepis art. 56 ust. 4a Pt wprowadzony został ustawą z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. poz. 1445), z mocą obowiązującą od 21 stycznia 2013 r. W art. 13 ust.1 ustawy nowelizującej, ustawodawca wyznaczył przedsiębiorcom telekomunikacyjnym pięciomiesięczny termin na dostosowanie warunków umów z konsumentami do przepisów wprowadzonych ustawą nowelizującą. W art. 13 ust.2 ustawy nowelizującej ustawodawca ustalił, że zmiana ustawy Prawo telekomunikacyjne, wynikająca z treści art. 56 ust. 4a Pt nie ma zastosowania do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. dniem 21 stycznia 2013 r. Sąd Apelacyjny podziela wykładnię wskazanego przepisu przedstawioną przez Sąd Okręgowy, że ustalony we wszelkich zawieranych od 21 stycznia 2013 r. z konsumentami po raz pierwszy umowach, okres ich obowiązywania nie mógł być dłuższy niż 24 miesiące. W art. 13 ust.2 ustawy nowelizującej ustawodawca wprowadził wyjątek od zasady ustalonej w art. 13 ust. 1 tej ustawy, polegający na wyłączeniu pięciomiesięcznego terminu na dostosowanie umów zawartych z konsumentami od 21 stycznia 2013 r. do wskazanego w art. 56 ust. 4a Pt okresu obowiązywania pierwszej umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca nie nałożył na przedsiębiorców telekomunikacyjnych obowiązku dostosowania treści umów zawartych przed 21 stycznia 2013 r. z konsumentami, w zakresie długości ich obowiązywania. Wobec tego do okresu wskazanego w art. 56 ust. 4a Pt nie było potrzeby wprowadzania okresu przejściowego na dostosowanie treści umów zawartych od dnia 21 stycznia 2013 r. do przepisów ustawy zmieniającej, w zakresie maksymalnego terminu, na jaki może być zawierana z konsumentem pierwsza umowa o świadczenie usług telekomunikacyjnych. Z dniem 21 stycznia 2013 r. w nowo zawieranych z konsumentami umowach przepis art. 56 ust.4a Pt powinien być stosowany wprost. Taka ocena znalazła potwierdzenie w stanowisku doktryny (St. Piątek – Prawo telekomunikacyjne. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013, wyd. 3 str. 415), oraz w praktyce stosowanej przez działających na rynku innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych, co wynika z informacji złożonych przez nich Prezesowi (...), znajdujących się w aktach administracyjnych. Z powyższego wynika, że powód uchybił obowiązkowi określonemu w art. art. 56 ust. 4a Pt i Prezes (...) mógł na mocy art. 209 ust. 1 pkt 13a Pt nałożyć na niego karę pieniężną. Stąd zarzut naruszenia powyższego przepisu nie zasługiwał na uwzględnienie. Natomiast Sąd Apelacyjny uznał za częściowo zasadny zarzut dotyczący nieproporcjonalności nałożonej na powoda kary pieniężnej. Uznał, że Sąd I instancji w stopniu niewystarczającym uwzględnił relacje przychodu uzyskanego z całej działalności telekomunikacyjnej powoda do przychodu uzyskanego z umów zawartych z konsumentami oraz w ogóle nie uzasadnił wysokości kary w oparciu o analizę przesłanek z art. 210 ust. 2 Pt. Zgodnie z powyższym przepisem ustalając wysokość kary pieniężnej, Prezes (...) uwzględnia zakres naruszenia, dotychczasową działalność podmiotu oraz jego możliwości finansowe. Odnosząc się do możliwości finansowych Sąd I instancji miał jedynie na względzie całkowity przychód powoda t.j. kwotę 77 473 603,90 zł, natomiast nie wziął pod uwagę, że przychody uzyskane z umów łączących powoda z klientami indywidualnymi, w tym konsumentami stanowią kwotę 23 836 375,39 zł, co stanowi ok 1/3 całkowitych przychodów. W niniejszym przypadku niedopełnienie obowiązków ustawowych przez powoda dotyczyło konsumentów, co uzasadnia uwzględnienie przy wymiarze kary ograniczonego przychodu. Ponadto przy ocenie szkodliwości czynu należy wziąć pod uwagę fakt, że przekroczenie dopuszczalnego okresu umowy wyniosło jedynie 2 miesiące, zaś czas jego stosowania nie był długotrwały, bo wynosił ok. 4 miesięcy. Należy mieć także na względzie, że sposób sformułowania przepisu nowelizującego ustawę Prawo telekomunikacyjne nie było jednoznaczne jednoznaczne i mogło wprowadzać w błąd. Kara w wysokości 500 000 zł w ocenie Sądu Apelacyjnego jest odpowiednia w stosunku do naruszenia przepisów ustawy, którego dopuścił się powód i spełni cele kary: prewencyjny, represyjny i edukacyjny. Z tych względów na mocy art. 386 § 1 k.p.c. zmieniono zaskarżony wyrok w zakresie nałożonej na powoda kary pieniężnej, w konsekwencji zmieniając rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w myśl art. 100 k.p.c. W pozostałej części apelacja powoda, jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygnięto na mocy art. 100 k.p.c. znosząc je wzajemnie pomiędzy stronami.