oraz wyjaśnił, że dla przypisania pozwanemu w oparciu o nie odpowiedzialności konieczne jest wykazanie trzech przesłanek: po pierwsze - bezprawności działania lub zaniechania pozwanego; po wtóre – szkody powoda, a po trzecie - adekwatnego związku przyczynowego między bezprawnym zachowaniem pozwanego a szkodą, przy czym w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego według twierdzenia powoda wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie czy powód doznał szkody i jakiego rodzaju, a dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie istnienia między nimi normalnego związku przyczynowego . Odnośnie do pierwszej przesłanki Sąd Okręgowy zauważył, że skoro szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia - zgodnie z art. 417
- 37.927,79 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 2 listopada 2016r. Żądanie odsetek za okres wcześniejszy, Sąd Okręgowy oddalił w oparciu o art. 455 k.c. w zw. z art. 481§1 k.c., jako bezzasadne. Nie uwzględnił również Sąd Okręgowy powództwa w części obejmującej żądanie zapłaty 4.800 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego poniesionych przez powoda w postępowaniu zakończonym wydaniem wyroku niezgodnego z prawem, które byłyby zasądzone na rzecz powoda w sytuacji wydania wyroku zgodnego z prawem (oddalającego powództwo A. O.). Przyjął, że te koszty, nawet gdy zostały poniesione nie mieszczą się w pojęciu szkody wyrządzonej przez wydanie orzeczenia . Koszty procesu Sąd Okręgowy - w oparciu o art. 100 k.p.c. - stosunkowo rozdzielił między stronami, zasądzając z tego tytułu od pozwanego na rzecz powoda 4.192,54 zł, przy przyjęciu, że powód utrzymał się ze swym roszczeniem w 81,7%, poniósł opłatę od pozwu w wysokości 2.321zł i koszty zastępstwa procesowego w wysokości 3.600zł oraz opłatę od pełnomocnictwa w wysokości 17zł, a koszty poniesione przez pozwanego obejmowały kwotę 3.600zł. Apelację od wyroku wniósł pozwany, domagając się jego zmiany w części zasądzającej 32.877,42zł z ustawowymi odsetkami od 2 listopada 2016r. przez oddalenie powództwa także w tej części i adekwatne do takiego wyniku sporu rozstrzygnięcie o kosztach procesu oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Zarzucił, że uwzględniając powództwo w zaskarżonym zakresie Sąd Okręgowy naruszył art. 233§ k.p.c., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ nie poczynił ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności pominął, że: - w 2015 i 2016r. przeciwko dłużniczce A. O. prowadzone były co najmniej dwa postępowania egzekucyjne, oprócz postępowania prowadzonego z wniosku powoda, - w 2017r. w Internecie oferowano sprzedaż wierzytelności wobec A. O. przysługujących innemu wierzycielowi niż powód, - w 2015r. A. O. posiadała wysokie zadłużenie względem Banku oraz, że w celu spłaty tego zadłużenia była zmuszona do sprzedaży nieruchomości położonej w C. przy ul. (...), - powód w trakcie egzekucji prowadzonych przeciwko A. O. prowadzonych przed 2015r. nie składał wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości oraz, że nie zamierzał składać takiego wniosku również w trakcie postępowania wszczętego w 2015r. Apelujący zarzucił również Sądowi Okręgowemu naruszenie art. 328§2 k.p.c. przez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, czy Sąd uznaje szkodę poniesioną przez powoda za damnum emergens, czy też za lucrum cessans. Nadto zarzucił naruszenie prawa materialnego, a to: - art. 361§2 k.c. przez jego błędną wykładnię i uznanie, że utrata możliwości egzekwowania wierzytelności stwierdzonej tytułem wykonawczym jest zawsze równoznaczna z poniesieniem szkody odpowiadającej nominalnej wartości wierzytelności; - art.
w zw. z art. 361§ k.c. przez niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w zasądzeniu odszkodowania za szkodę w postaci utraconych korzyści pomimo, że powód nie wykazał z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że w braku zdarzenia szkodzącego osiągnąłby on korzyść (doprowadził do wyegzekwowania wierzytelności względem A. O.; - art.
przez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że szkodą wynikającą z wydania niezgodnego z prawem wyroku są koszty procesu zasądzone na rzecz strony przeciwnej w tym wyroku. Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego. Wniósł o przeprowadzenie dowodu z potwierdzenia przelewu wyegzekwowanego świadczenia, dokonanego na rzecz powoda przez Komornika w dniu 11 lipca 2017r., wniosku powoda o wszczęcie i przeprowadzenie egzekucji z 15 listopada 2016r. i wezwania z 13 stycznia 2017r.w celu wykazania, że prowadzona przez niego przeciwko A. O. egzekucja kosztów zasądzonych wyrokiem Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2016r., V CNP 55/15 okazała się skuteczna. Okoliczności te nie wymagały dowodu, ponieważ nie zostały zakwestionowane przez pozwanego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: Wbrew wywodom apelującego, Sąd Okręgowy wydając zaskarżony wyrok nie naruszył przepisów procesowych. Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy i przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia w sprawie były prawidłowe i wystarczające, nie zachodziła potrzeba ich uzupełnienia. Znajdowały one pełne potwierdzenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Podejmując je, Sąd Okręgowy nie naruszył w żadnej mierze przepisów procesowych, w tym art. 233 §1 k.p.c., jako że nie przekroczył zasad swobodnej oceny dowodów, ani też nie naruszył zasad logiki i doświadczenia życiowego. Stąd ustalenia te Sąd Apelacyjny je podzielił i przyjął za własne, podzielając też w pełni ich ocenę prawną. Pozwany na etapie postępowania apelacyjnego nie neguje już powództwa w części obejmującej żądanie zapłaty 5.150,37zł, stanowiącej różnicę między kwotą 9.967,37zł jaką powód przekazał na rachunek bankowy A. O. a kwotą kosztów w wysokości 4.817zł, z tym uzasadnieniem, że dokonana przez powoda wpłata gotówkowa powinna zostać zaliczona w pierwszej kolejności na poczet kosztów procesu, które jako należność uboczna nie stanowią elementu szkody wyrządzonej przez wydanie niezgodnego z prawem orzeczenia. Czyniąc przedmiotem sporu na etapie postępowania apelacyjnego żądanie zapłaty kwoty 32.877,42zł (28.060,42zł + 4.817zł) pozwany twierdzi, że powód nie wykazał, by utracił w sposób trwały możliwości wyegzekwowania tej kwoty od powódki. Stanowisko pozwanego jest nieuprawnione. Przede wszystkim nie można w okolicznościach sprawy różnicować skutków spełnienia świadczenia dokonanego w formie potrącenia i w formie przelewu na rachunek bankowy. I potrącenie i zapłata doprowadziły do uszczuplenia majątku powoda. Zaś potencjalnej bezskuteczności egzekucji A. O. (wyłączającej szkodę powoda) nie dowodzi fakt prowadzenia przeciwko A. O. postępowań egzekucyjnych w latach 2015 i 2016, w co najmniej trzech sprawach (z wniosku powoda i dwóch innych), ani okoliczność, że powód nie skierował egzekucji do jej nieruchomości. Bezskuteczności egzekucji nie można domniemać także z treści nieautoryzowanego internetowego ogłoszenia oferującego sprzedaż wierzytelności wobec dłużniczki, ani nawet z faktu, że sprzedała ona nieruchomość obciążoną hipotekami. Po pierwsze wcześniejsze postępowania egzekucyjne z wniosku powoda przeciwko A. O. prowadzone w latach 2010 – 2013 były skuteczne. Po wtóre, dłużniczka zbyła nieruchomość po to, by spłacić swoje długi i nie można wykluczyć, że z uzyskanych środków mogłaby zaspokoić roszczenie powoda. Po trzecie, powód mógłby egzekwować swą wierzytelność co najmniej do 9 grudnia 2024r., w którym to czasie dłużniczka mogłaby spłacić powoda lub nabyć majątek pozwalający powodowi na zaspokojenie jego roszczeń. Po czwarte - bezskuteczności egzekucji powoda wobec A. O. jednoznacznie przeczy przeprowadzenie w toku procesu skutecznej egzekucji kosztów zasądzonych przez Sąd Najwyższy w wyroku stwierdzającym niezgodność z prawem. W tej sytuacji trafną była teza Sądu Okręgowego, że powód uzyskałby zaspokojenie swojej wierzytelności wobec A. O., lecz możliwość jej zaspokojenia trwale utracił wobec potrącenia tej wierzytelności z wierzytelnością stwierdzoną wyrokiem niezgodnym z prawem w tym zdarzeniu upatrywać źródła doznanej przez powoda szkody. Wyrządzona powodowi szkoda ma charakter szkody rzeczywistej ( damnum emergens) i na taki jej charakter wyraźnie i jednoznacznie wskazał też Sąd Okręgowy (drugi akapit strony 10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku), klarownie wyjaśniając, że pozwany wadliwie zarzuca i wywodzi, że szkoda ta powinna być rozpatrywana w kategoriach utraconych korzyści ( lucrum cesans). Przytoczony wywód Sądu Okręgowego wykazuje oczywistą bezzasadność podniesionego w apelacji zarzutu naruszenia przez ten Sąd art. 328§2 k.p.c. O rzeczywistym charakterze szkody świadczą przywołane przez Sąd Okręgowy argumenty, w szczególności to, że stwierdzenie niezgodności z prawem nie wyeliminowało z obrotu prawnego wyroku zobowiązującego powoda do świadczenia na rzecz A. O. kwoty 37.927,29zł, nie ubezskuteczniło tego wyroku, jak i nie ubezskuteczniło dokonanego przez powoda potrącenia stwierdzonej nim wierzytelności z wierzytelnością powoda wobec dłużniczki. Trafnie też Sąd Okręgowy przyjął, że wobec dokonanego potrącenia powód trwale utracił możliwość wyegzekwowania od A. O. wierzytelności objętej tytułem wykonawczym stanowiącym zaopatrzony w klauzulę wykonalności wyrok Sądu Rejonowego w C. z 11 marca 2014r., XII C 695/10, zmieniony wyrokiem Sądu Okręgowego w (...) z 9 grudnia 2014r., VIC 629/14. Skutkiem potrącenia wzajemnych wierzytelności powoda i A. O. było nie tylko umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku powoda przeciwko dłużniczce A. O., ale i umorzenie wierzytelności przysługującej powodowi względem A. O. (art. 498§2 k.c.). Zatem wbrew wywodom apelacji zaskarżony wyrok nie narusza ani art. 361§2 k.c., ani art. 417
także w odniesieniu do kwoty 4.817zł. Nieuprawnionym jest bowiem twierdzenie pozwanego, że koszty w tej kwocie powinny być rozliczone z kwoty przelewu, a nie w ramach potrącenia, zwłaszcza że potrącenie zostało dokonane wcześniej (21 kwietnia 2015r.) niż przelew (23.kwietnia 2015r.). Przede wszystkim jednakże, Sąd Okręgowy trafnie wyjaśnił, że szkodą wynikającą z wydania niezgodnego z prawem wyroku nie mogą być jedynie koszty jakie zostałyby zasądzone, gdyby wyrok uznany za niegodny z prawem nie był wydany, a w jego miejsce zapadłby wyrok zgodny z prawem, nawet jeśli powód wykaże, że koszty te poniósł. Tylko te koszty pozostają poza zakresem szkody wyrządzonej przez wydanie wyroku niezgodnego z prawem. Natomiast każde rozstrzygnięcie zawarte w wyroku uznanym następnie za niezgodny z prawem, które zobowiązywało powoda do świadczenia, w tym także z tytułu kosztów i które powód zaspokoił mieści się w pojęciu szkody, której naprawienia powód mógł żądać. Z tych to też przyczyn, Sąd Apelacyjny uznał, iż zarzuty apelacji nie są w stanie wzruszyć trafności zaskarżonego wyroku i w oparciu o art. 385 k.p.c. oddalił apelację, jako bezzasadną. O kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd orzekł na zasadzie odpowiedzialności za wynik sporu, zasądzając - w oparciu o art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. - od pozwanego na rzecz powoda 2700 zł z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, czyli w stawce minimalnej, określonej w § 2 pkt. 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm. w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia apelacji). SSO del. Aneta Pieczyrak SSA Lucyna Świderska SSA Joanna Naczyńska - Pisulińska - Pilis
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.