umowami z właścicielami niemieckimi, oprócz czystych kosztów zakwaterowania wliczono opłaty za garaż i parking niewykorzystywany przez pracowników, koszty opłat za energię elektryczną, pomimo że nie można ustalić dla poszczególnych pracowników ilości zużycia tej energii, koszty zużycia ciepłej wody, pomimo że nie jest możliwe ustalenie ilości wody zużywanej przez poszczególnych pracowników. Wartość tych wszystkich dodatkowych kosztów i opłat jest wyodrębniona w umowach z właścicielami nieruchomości i łatwo oddzielić je od czystych kosztów zakwaterowania, a mimo to kontrolujący, wbrew logice i przy braku norm prawnych, włączyli je do podstawy wymiaru składek. Odwołująca wskazała, że
pkt 18 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, podstawy wymiaru składek nie stanowią należności przysługujące pracownikom z tytułu wykonywania pracy poza stałym miejscem pracy lub stałym miejscem zamieszkania: dodatki, ryczałty za rozłąkę oraz strawne – do wysokości, która z tego tytułu została zwolniona od podatku dochodowego od osób fizycznych. W świetle interpretacji Ministra Finansów, koszty zakwaterowania i noclegów ponoszone przez pracodawcę w sytuacji wykonywania pracy poza miejscem zamieszkania nie stanowią przychodu. Takie stanowisko zajął Dyrektor Izby Skarbowej w K., upoważniony do udzielania interpretacji przez Ministerstwo Finansów. Zdaniem odwołującej uwzględniając specyfikę zatrudnienia w branży budowlanej, można jednoznacznie stwierdzić, że zagwarantowanie przez pracodawcę dla pracowników przebywających poza siedzibą firmy oraz miejscem zamieszkania noclegów i zakwaterowania jest świadczeniem przyjętym jako warunek niezbędny do wykonywania pracy. Dodatkowo biorąc pod uwagę przepisy art. 94 pkt 2 i 2a k.p.,
którym pracodawca jest zobowiązany zorganizować pracę w sposób zapewniający pełne wykorzystanie czasu pracy, a także zmniejszenie uciążliwości pracy, zapewnienie noclegów i zakwaterowania jest obowiązkiem pracodawcy. Odwołująca odwołała się także do wyroku Trybunału Konstytucyjnego K 7/13, w którym stwierdzono, że za przychód pracownika mogą być uznane wyłącznie te świadczenia, które zostały spełnione w jego interesie, a nie w interesie pracodawcy i przyniosły mu korzyści w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatków, które musiałby ponieść, a korzyć ta jest wymieniona i przypisana indywidualnemu pracownikowi. W niniejszej sprawie, zdaniem odwołującej spółki, powyższe warunki nie zostały spełnione w odniesieniu do pracowników zatrudnionych w Niemczech, a co więcej można stwierdzić, że przebywanie daleko od domu i rodziny dla pracowników nie jest korzyścią, ale uciążliwością. Identyczne stanowisko zajął NSA w wyroku z dnia 19 września 2014 roku, II FSL 2280/12, w którym wskazano, że wydatek w postaci wykupionych przez pracodawcę noclegów jest świadczeniem spełnionym w interesie pracodawcy a nie pracownika. Nie przynosi on bowiem pracownikom korzyści w postaci powiększenia aktywów lub uniknięcia wydatków, które musieliby ponieść. W konkluzji stwierdzono, że pracownik nie ma żadnej swobody w zarządzeniu i rozporządzeniu tym świadczeniem. Wykorzystuje on je wyłącznie w jednym konkretnym celu, tj. w celu wykonywania swoich obowiązków pracowniczych i tym samym nie uzyskuje z tego tytułu przychodu. Nadto odwołująca podniosła, że na stronie 65 poradnika opracowanego przez Oddział ZUS-u w W. podano, że w przypadku gdy pracownik osiąga przychody w walutach obcych, do podstawy wymiaru składek przyjmowane są przychody po przeliczeniu na złote, w sposób przyjęty w przepisach o podatku dochodowym. Zdaniem odwołującej prawidłowość jej stanowiska potwierdza również kompleksowa kontrola przeprowadzona przez inspektorów ZUS w 2009 roku, po przeprowadzeniu której nie wydano zaleceń pokontrolnych. Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołań, wywodząc jak w zaskarżonych decyzjach. Domagał się nadto zasądzenia od płatnika składek kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zainteresowani nie zajęli stanowiska w sprawie. Sąd Okręgowy ustalił, co następuje: Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe (...) sp. z o.o. w C. od 2000r. prowadzi działalność na terenie Niemiec. W związku z powyższym odwołująca spółka zawierała z pracownikami umowy o pracę na czas określony przewidujące wykonywanie pracy na budowie eksportowej w RFN. Umowy takie zawarto z około 50 pracownikami. W umowach obok wynagrodzenia zasadniczego przewidziano wypłatę premii uznaniowych. Ponadto pracownikom wypłacany był ekwiwalent za posiłki regeneracyjne, ponieważ pracodawca nie był w stanie na miejscu ani przygotowywać pracownikom posiłków ani wynająć np. stołówki, aby wydawała takie posiłki. Pracodawca nie zapewniał odzieży roboczej i pracownicy przy wykonywaniu pracy korzystali z własnej odzieży, dlatego też pracownikom wypłacany był ekwiwalent za odzież roboczą, ekwiwalent za pranie tej odzieży, a także ekwiwalent za środki czystości. Na listach płac wszystkie w/w ekwiwalenty były ujęte zbiorczo w jednej pozycji określonej „V. S.. P..”, przy czym w kartotekach zarobkowych zainteresowanych suma ta była rozdzielana na cztery odrębne tytuły, tj. ekwiwalenty za:
art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 roku, poz. 967 ze zm.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18a stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust.
przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych (ust.6). W myśl postanowień art. 4 pkt 9 ustawy systemowej, pod pojęciem przychodu rozumie się przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu: zatrudnienia w ramach stosunku pracy, pracy nakładczej, służby, wykonywania mandatu posła lub senatora, wykonywania pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania, pobierania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia integracyjnego i stypendium wypłacanych bezrobotnym oraz stypendium sportowego, a także z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności oraz umowy agencyjnej lub umowy zlecenia, jak również z tytułu współpracy przy tej działalności lub współpracy przy wykonywaniu umowy oraz przychody z działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania.
przepisem art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 roku o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz. U. z 2012 roku, poz. 361 ze zm.), za przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. W myśl art. 21 ust. 1 ustawy, wolne od podatku dochodowego są między innymi: - wartość świadczeń ponoszonych przez pracodawcę z tytułu zakwaterowania pracowników, z zastrzeżeniem ust. 14 - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 500,00 zł (pkt 19); - część przychodów osób, o których mowa w art. 3 ust. 1, przebywających czasowo za granicą i uzyskujących przychody ze stosunku służbowego, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczego stosunku pracy, za każdy dzień pobytu za granicą, w którym podatnik pozostawał w stosunku służbowym, stosunku pracy, pracy nakładczej oraz spółdzielczym stosunku pracy, w kwocie odpowiadającej 30% diety, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z zastrzeżeniem ust. 15 (pkt 20).
rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (tekst jednolity Dz. U. z 2015 roku, poz. 2236 ze zm.), podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, zwanych dalej „składkami”, stanowi przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, osiągany przez pracowników u pracodawcy z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, zwanej dalej „ustawą”, oraz § 2. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia, podstawy wymiaru składek nie stanowią między innymi: - wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane
przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych (pkt 6); - część wynagrodzenia pracowników zatrudnionych za granicą u polskich pracodawców, z wyłączeniem osób wymienionych w art. 18 ust. 12 ustawy – w wysokości równowartości diety przysługującej z tytułu podróży służbowych poza granicami kraju, za każdy dzień pobytu, określonej w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej poza granicami kraju, z tym zastrzeżeniem, że tak ustalony miesięczny przychód tych osób stanowiący podstawę wymiaru składek nie może być niższy od kwoty przeciętnego wynagrodzenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1 ustawy (pkt 16); - dodatek za rozłąkę wypłacany pracownikom czasowo przeniesionym oraz strawne – do wysokości diet z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju, określonych w przepisach w sprawie wysokości oraz warunków ustalania należności przysługujących pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju (pkt 18).
rozporządzenia, wartość pieniężną świadczeń w naturze ustala się w wysokości ekwiwalentu pieniężnego określonego w przepisach o wynagradzaniu, a w razie ich braku: 1) jeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi wchodzące w zakres działalności gospodarczej pracodawcy – według cen stosowanych wobec innych odbiorców niż pracownicy; 2) jeżeli przedmiotem świadczeń są rzeczy lub usługi zakupione przez pracodawcę – według cen ich zakupu; 3) jeżeli przedmiotem świadczenia jest udostępnienie lokalu mieszkalnego: a. dla lokali spółdzielczych typu lokatorskiego i własnościowego – w wysokości czynszu obowiązującego dla tego lokalu w danej spółdzielni mieszkaniowej, b. dla lokali komunalnych – w wysokości czynszu wyznaczonego dla tego lokalu przez gminę, c. dla lokali własnościowych, z wyłączeniem wymienionych w lit. a, oraz domów stanowiących własność prywatną – w wysokości czynszu określonego według zasad i stawek dla mieszkań komunalnych na danym terenie, a w miastach – w danej dzielnicy, d. dla lokali w hotelach – w wysokości kosztu udokumentowanego rachunkami wystawionymi przez hotel. Stanowiące podstawę wymiaru składek przychody pracownika osiągane w walutach obcych przelicza się na złote w sposób przyjęty w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych (§ 4).
art. 232 k.p., pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych, nieodpłatnie, odpowiednie posiłki i napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych. Rada Ministrów określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje tych posiłków i napojów oraz wymagania, jakie powinny spełniać, a także przypadki i warunki ich wydawania. W myśl art. 233 k.p., pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom odpowiednie urządzenia higieniczno-sanitarne oraz dostarczyć niezbędne środki higieny osobistej.
art. 237 7 § 1 k.p., pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze, spełniające wymagania określone w Polskich Normach: 1) jeżeli odzież własna pracownika może ulec zniszczeniu lub znacznemu zabrudzeniu; 2) ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca może ustalić stanowiska, na których dopuszcza się używanie przez pracowników, za ich zgodą, własnej odzieży i obuwia roboczego, spełniających wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 2). Przepis § 2 nie dotyczy stanowisk, na których są wykonywane prace związane z bezpośrednią obsługą maszyn i innych urządzeń technicznych albo prace powodujące intensywne brudzenie lub skażenie odzieży i obuwia roboczego środkami chemicznymi lub promieniotwórczymi albo materiałami biologicznie zakaźnymi (§ 3). Pracownikowi używającemu własnej odzieży i obuwia roboczego,
, pracodawca wypłaca ekwiwalent pieniężny w wysokości uwzględniającej ich aktualne ceny (§ 4). W myśl przepisów art. 237 9 § 1 k.p., pracodawca nie może dopuścić pracownika do pracy bez środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, przewidzianych do stosowania na danym stanowisku pracy. Pracodawca jest obowiązany zapewnić, aby stosowane środki ochrony indywidualnej oraz odzież i obuwie robocze posiadały właściwości ochronne i użytkowe, oraz zapewnić odpowiednio ich pranie, konserwację, naprawę, odpylanie i odkażanie (§ 2). Jeżeli pracodawca nie może zapewnić prania odzieży roboczej, czynności te mogą być wykonywane przez pracownika, pod warunkiem wypłacania przez pracodawcę ekwiwalentu pieniężnego w wysokości kosztów poniesionych przez pracownika (§ 3).
rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. z 1996 roku nr 60, poz. 279), pracodawca zapewnia pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych nieodpłatnie: 1) posiłki wydawane ze względów profilaktycznych, zwane dalej „posiłkami”, w formie jednego dania gorącego, z zastrzeżeniem § 2 ust. 2, 2) napoje, których rodzaj i temperatura powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy. W myśl § 2 ust. 1 rozporządzenia, posiłki powinny zawierać około 50-55% węglowodanów, 30-35% tłuszczów, 15% białek oraz posiadać wartość kaloryczną około 1000 kcal. Jeżeli pracodawca nie ma możliwości wydawania posiłków ze względu na rodzaj wykonywanej przez pracownika pracy lub ze względów organizacyjnych, może zapewnić w czasie pracy: 1) korzystanie z takich posiłków w punktach gastronomicznych, 2) przyrządzanie posiłków przez pracownika we własnym zakresie z otrzymanych produktów (§ 2).
rozporządzenia, pracownikom nie przysługuje ekwiwalent pieniężny za posiłki i napoje. W niniejszej sprawie niesporne jest, że odwołująca nie zapewniała pracownikom odzieży roboczej i ochronnej, ale wypłacała im z tego tytułu ryczałt za używanie własnej odzieży oraz jej pranie. Z uwagi na rodzaj wykonywanych prac w budownictwie odwołująca spółka z mocy wskazanych wyżej przepisów kodeksu pracy związanych z zapewnieniem bezpieczeństwa i higieny pracy była zobowiązana zapewnić pracownikom odzież roboczą i ochronną, jak i jej pranie. Podobnie pracodawca nie zapewniał pracownikom środków higieny osobistej i również z tego tytułu wypłacał stosowny ryczałt. Wszystkie trzy powyższe ryczałty zostały wyszczególnione w kartotekach płacowych zainteresowanych (kolumny 9-11), zaś na listach płac ujęto je zbiorczo razem z ekwiwalentem za posiłki regeneracyjne i określono wspólnym mianem „V. S.. P..”. Mając zatem na uwadze, że
1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalenty za te świadczenia wypłacane
przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalenty pieniężne za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego - kwoty wypłaconych w spornym okresie poszczególnym zainteresowanym tytułem ekwiwalentów za odzież roboczą, za pranie tej odzieży oraz za środki czystości, nie powinny być uwzględnione przy obliczaniu podstawy wymiaru składek. Należy przy tym wskazać, że sama tylko okoliczność, że na listach płac powyższe ekwiwalenty zostały przez pracodawcę zsumowane ze sobą wraz z ekwiwalentem za posiłki regeneracyjne i opatrzone wspólnym mianem „V. S.. P..”, nie wyłączała możliwości dowodzenia, że faktycznie składało się na nią kilka różnych świadczeń. Listy płac są jedynie uproszczonym dokumentem przedstawianym pracownikowi przy wypłacie wynagrodzenia, na którym kwituje on odbiór określonej kwoty, zaś dokumentem względem nich pierwotnym są kartoteki zarobkowe i szczegółowe rozliczenia dokonane przez odwołującego, które nie były kwestionowane przez organ rentowy w zakresie wysokości kwot wyliczonych z poszczególnych tytułów. Jednocześnie organ rentowy w toku niniejszego postępowania w żaden sposób nie udowodnił, aby przedłożone przez odwołującą kartoteki zarobkowe były niewiarygodne, w szczególności w zakresie sposobu podziału ogólnej kwoty „V. S.. P..” na poszczególne ekwiwalenty, mimo że wobec przedłożenia przez odwołującą stosownej dokumentacji to na nim
art. 232 k.p.c. i 6 k.c. spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie. Wobec powyższego Sąd Okręgowy na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżone decyzje w części w ten sposób, że ustalił podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne z wyłączeniem kwot wypłacanych zainteresowanym J. B., B. G., K. K., C. K., J. L., J. M., R. M., I. S.
aś z art. 6 k.c. ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Ponadto w myśl art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Skoro zatem odwołująca kwestionowała przyjęte przez organ rentowy koszty zakwaterowania poszczególnych pracowników, to winna równocześnie wskazać prawidłowy sposób wyliczenia tych kosztów i wskazać na jego poparcie stosowne dowody. To odwołująca, wbrew przepisom, nie włączyła kosztów zakwaterowania pracowników do postawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne. Gdyby wykonywała na bieżąco ciążący na niej obowiązek, to musiałaby też na bieżąco prowadzić ewidencję zakwaterowania poszczególnych pracowników. Oczywiste jest, że ze swojego zaniechania odwołująca nie może obecnie wywodzić dla siebie korzystnych skutków prawnych w postaci uwzględnienia odwołania w tym aspekcie. W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę stan faktyczny niniejszej sprawy, sposób obliczenia podstawy wymiaru składek przyjęty przez organ rentowy odnoszący się do dokonanych przez odwołującą spółkę uśrednionych kosztów zakwaterowania, których elementem były także koszty mediów i wynajmu w części obiektów miejsc parkingowych, należy uznać za prawidłowy. Znajduje on potwierdzenie w dokumentacji przedstawionej przez odwołującą. Jeżeli odwołująca przyjęty sposób obliczeń uważała za wadliwy, to mogła w postępowaniu przed organem rentowym przedstawić, jej zdaniem, prawidłowe wyliczenia. Nie uczyniła tego jednak ani przed organem rentowym, ani w postępowaniu sądowym. Odnośnie ekwiwalentu za posiłki regeneracyjne należy wskazać, że
1 pkt 6 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. z 2015 roku, poz. 2236), podstawy wymiaru składek nie stanowi (…) wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych. W niniejszej sprawie niesporne jest, że pracodawca nie wydawał pracownikom talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, ale wypłacał im z tego tytułu ekwiwalent pieniężny. Należy zatem przypomnieć, że jak już powyżej wskazano wszystkie wyłączenia przychodu z podstawy wymiaru składek muszą mieć bezpośrednie oparcie w przepisach prawa i nie można przez analogię stosować przepisów wyłączeniowych do innych stanów faktycznych niż wskazane w tych przepisach. Skoro zatem ustawodawca nie objął wyłączeniem należności pieniężnych wypłacanych pracownikom tytułem posiłków regeneracyjnych (co jest zresztą zrozumiałe zważywszy na fakt, że przepis § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów wprost wyłącza prawo do ekwiwalentu pieniężnego za posiłki i napoje, o których mowa w jego § 1), to tym samym przychód ten jest „oskładkowany”. Na konieczność stosowania ścisłej wykładni wyłączeń określonych składników wynagrodzenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i brak możliwości zastosowania w tym zakresie wykładni rozszerzającej, wprost wskazał również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia z dnia 24 września 2015 roku, I UK 205/15 (LEX nr 1814903). W wyroku tym Sąd Najwyższy wskazał, że na podstawie § 2 pkt 11 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe wyłączeniu z podstawy wymiaru składek podlega wyłącznie wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikowi do spożycia, które znajdują się w stanie nadającym się do tego celu (spożycia) w miejscu i czasie pracy u zainteresowanego pracodawcy. W uzasadnieniu przywołanego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał, że rozporządzenie z dnia 18 grudnia 1998 roku wyłącznie w § 2 pkt 6 dopuszcza możliwość wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne wartości świadczeń rzeczowych wynikających z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy oraz ekwiwalentów za te świadczenia wypłacanych
przepisami wydanymi przez Radę Ministrów lub właściwego ministra, a także ekwiwalentów pieniężnych za pranie odzieży roboczej, używanie odzieży i obuwia własnego zamiast roboczego oraz wartości otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych. A zatem obejmuje ono jedynie pracodawców, którzy na podstawie art. 232 k.p. w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 roku w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów zobligowani są zapewnić nieodpłatnie pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych posiłki wydawane ze względów profilaktycznych i napoje, których rodzaj i temperatura powinny być dostosowane do rodzaju wykonywanej pracy. Wobec powyższego w stanie faktycznym sprawy, nie znajduje uzasadnienia w odniesieniu do odwołującej się spółki możliwość zastosowania regulacji zawartej w § 2 pkt 6 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 roku, która zezwala na wydawanie bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, gdyż takie bony nie były wydawane. Do rozważenia pozostaje zatem kwestia zastosowania regulacji zawartej w § 2 pkt 11 tego rozporządzenia, w myśl której podstawy wymiaru składek nie stanowi wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia bez prawa do ekwiwalentu pieniężnego z tego tytułu - do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 190,00 zł. W rozporządzeniu z dnia 18 grudnia 1998 roku ustawodawca nie zawarł definicji legalnej pojęcia „posiłek”, ale brak takiej definicji ustawowej nie uprawnia do przyjęcia, że „posiłek” jest tożsamy z „produktem spożywczym”. „Produktem spożywczym” jest z całą pewnością makaron, kasza, mąka, drożdże, które nie nadają się do bezpośredniego spożycia, a więc nie każdy produkt spożywczy może być potraktowany jako posiłek. Stąd istotne jest, aby bony udostępniane pracownikom na podstawie § 2 pkt 11 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 roku uprawniały pracowników do otrzymania posiłku w postaci gotowej, przetworzonej, a nie do nabywania produktów spożywczych służących do jego przygotowania. Podczas dokonywania wykładni prawa należy przyjmować, że wszelkie zwolnienia dotyczące wyłączenia z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne danych przychodów są wyjątkiem, a ich zastosowanie nie może odbywać się w oparciu o wykładnię rozszerzającą. Nadto, jak zauważył Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia 10 września 2013 roku (I UK 73/13 i I UK 74/13) restrykcyjna dopuszczalność realizowania profilaktycznych i „obligatoryjnych” posiłków i napojów również w formie bonów żywnościowych wyłącznie w stosunku do pracowników zatrudnionych w uciążliwych warunkach pracy i tylko wtedy, gdy pracodawca nie ma możliwości wydania posiłków lub napojów w naturze, wyklucza interpretacyjną legalność rozszerzania takich sposobów niepieniężnego wynagradzania. Możliwości i rygory dopuszczalności wyłączenia wartości finansowanych posiłków udostępnianych wszystkim pracownikom przez pracodawcę do spożycia z podstawy wymiaru składek na pracownicze ubezpieczenia emerytalne i rentowe przewidziane w § 2 pkt 11 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 roku nie mogą być mniej restrykcyjne, ani równe (tożsame) jak w przypadku obowiązkowej realizacji profilaktycznych posiłków i napojów dla pracowników zatrudnionych wyłącznie w warunkach szczególnie uciążliwych (art. 232 k.p.), dla których forma bonów żywnościowych została wyjątkowo, wyraźnie i restrykcyjnie przewidziana w § 2 pkt 6 tego rozporządzenia. W konsekwencji skoro odwołująca spółka wypłacała ekwiwalenty pieniężne z tytułu posiłków regeneracyjnych, to z racji tego, że nie są one tożsame z wydawaniem bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, jak i nie są tożsame z posiłkami udostępnianymi pracownikom do spożycia, brak jest podstaw do uznania, że przychód z tego tytułu nie stanowi podstawy wymiaru składki w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 6 i pkt 11 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (t. jedn. Dz. Ust. z 2015 roku, poz. 2236). Wobec powyższego na podstawie powołanych przepisów oraz art. 477 14 § 1 k.p.c. odwołania w pozostałym zakresie oddalono. Koszty postępowania między stronami wzajemnie zniesiono na podstawie art. 100 k.p.c.,
którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.