k.p. (ze względu na przejście składników majątkowych zakładu pracy, obowiązków wykonywanych przez ANR, jak również fakt przejęcia części pracowników – niezależnie od wygaszenia części z nich stosunków pracowniczych w drodze ustawy), to Krajowy Ośrodek (...) stał się – z mocy art. 46 ust. 1 ustawy – sukcesorem uniwersalnym zlikwidowanej Agencji Nieruchomości Rolnych. Z całą pewnością nie była to sukcesja singularna (tj. przejście z jednego podmiotu na drugi ściśle oznaczonych praw), gdyż art. 46 ust. 1 ustawy nie zakreślał katalogu praw i obowiązków przejmowanych przez Krajowy Ośrodek (...), a wskazywał na wszystkie prawa i obowiązki w szczególności te wymienione następnie w podpunktach powołanego już ustępu. Należy jednak zważyć, że podstawą prawną odpowiedzialności pozwanego nie może być powołany już art.
k.p., gdyż w stanie faktycznym stosunek pracy powódki rozwiązał się przed przejściem zakładu pracy i nie pozostawał w związku z przejściem zakładu pracy (art.
Przepis art.
nie stanowi bowiem podstawy prawnej dochodzenia od aktualnego pracodawcy roszczenia z tytułu odszkodowania za rozwiązanie umowy o pracę przed przejściem zakładu pracy, jeżeli istnieje podmiot, który przejął wszystkie zobowiązania dotychczasowego pracodawcy. Według art.
za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy, powstałe przed przejściem części zakładu pracy na innego pracodawcę, dotychczasowy i nowy pracodawca odpowiadają solidarnie. W przepisie tym ustawodawca uregulował więc szczególną sytuację dotyczącą zobowiązań ze stosunków pracy, które nie istniały w chwili przejmowania zakładu pracy przez nowego pracodawcę. Jest to wyjątek i został zawężony do sytuacji przejęcia części zakładu pracy. Wyjątki nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Należy też podkreślić, że nie ma żadnej normy prawa, która wprost nakładałaby na nowego pracodawcę obowiązek regulowania roszczeń wynikających ze stosunków pracy z dotychczasowymi pracownikami poprzedniego pracodawcy (wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 25 kwietnia 2017 r., II PK 73/16). Podstawą prawną odpowiedzialności pozwanego względem powódki będzie natomiast art. 46 ust. 1 ustawy wprowadzającej, zgodnie z którym Krajowy Ośrodek (...) w drodze sukcesji generalnej wszedł w ogół praw i obowiązków Agencji Nieruchomości Rolnych. Wykładnia językowa powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że Krajowy Ośrodek (...), wstępuje w ogół praw i obowiązków zlikwidowanej Agencji. To ogólne następstwo jest odpowiednikiem sukcesji przewidzianej w art. 922 § 1 k.c., przewidującego przejście praw i obowiązków w drodze dziedziczenia po zmarłej osobie fizycznej. Zastosowanie konstrukcji ogólnego następstwa prawnego (sukcesji uniwersalnej) powoduje, że Krajowy Ośrodek wstępuje we wszystkie prawa i obowiązki zlikwidowanej jednostki budżetowej. Sposób sformułowania przejścia praw (należności) i obowiązków (zobowiązań) wskazuje, że dla zaistnienia skutków w postaci sukcesji nie są potrzebne żadne dodatkowe czynności, poza faktyczną jej likwidacją (vide art. 45 ust. 1 i ust. 2 ustawy wprowadzającej). Oznacza to w konsekwencji, że mamy do czynienia z zasadą kontynuacją w sferze praw i obowiązków cywilnoprawnych, administracyjnoprawnych, członkowskich i pracowniczych. Z zasady kontynuacji możemy wywodzić przysługiwanie wszelkich praw i obowiązków, natomiast kontynuacja podmiotowa nie występuje, ma miejsce bowiem charakterystyczne dla sukcesji przejście praw z jednego podmiotu na drugi. Charakterystyczne jest to, że Ośrodek odpowiada za te same prawa i obowiązki co zlikwidowany podmiot. Wykreował się więc swojego typu następstwo prawne mające elementy kontynuacji i sukcesji uniwersalnej. Oczywiście z punktu widzenia obowiązków Pełnomocnika ds. utworzenia (...) zmierzających do wygaszenia części z stosunków pracowniczych, nie sposób uznać, że kontynuacja ta faktycznie nastąpiła względem wszystkich pracowników (vide wygaśniecie stosunków pracowniczych na podstawie art. 63 k.p. w zw. z art. 51 ust. 1 ustawy wprowadzającej), jednakże z punktu widzenia skutków nie ma to większej różnicy. Wejście w ogół praw i obowiązków zlikwidowanej Agencji wprowadza odpowiedzialność Ośrodka względem podmiotów związanych stosunkiem prawnym ze zlikwidowaną jednostką sfery budżetowej. W każdym jednak razie trzeba przyjąć fikcję ciągłości „podmiotowej” polegającą na tym, że majątek zlikwidowanej Agencji stanie się majątkiem Ośrodka, gdyż wynika to wprost z powołanego już art. 46 ust. 1 ustawy wprowadzającej. Tym samym bez większego znaczenia dla odpowiedzialności pozwanego pozostaje to czy faktycznie doszło do przejścia zakładu pracy w trybie określonym w art.
k.p., jak również to kiedy i w jakich okolicznościach stosunek zobowiązaniowy powstał, gdyż pozwany stał się on sukcesorem ogólnym wszelkich praw i obowiązków zlikwidowanej Agencji. W tym stanie rzeczy powołane argumenty nie mogą prowadzić do wniosku jakoby przywrócenie powódki do pracy stało się niedopuszczalne bądź też niecelowe. Kolejnym argumentem apelanta przemawiającym za nieuwzględnieniem roszczenia o przywrócenia powódki do pracy i zasądzenie w jego miejsce odszkodowania był fakt, że ustawowe zniesienie obu agencji rolnych miało na celu zmniejszenie zatrudnienia o 30% i co za tym idzie zmniejszenie kosztów przeznaczonych na funkcjonowanie powstałego Krajowego Ośrodka (...). Środki przeznaczone na funkcjonowanie (...) zostały dopasowane do ilości pracowników, którym do dnia 31 maja 2017 r. Pełnomocnik złożył propozycję zatrudnienia w Krajowym Ośrodku (...). W ocenie apelanta Krajowy Ośrodek (...) nie dysponuje miejscem pracy, które mógłby zaoferować powódce, nie dysponuje też środkami na wynagrodzenie, które poprzednio przysługiwało powódce. Z tych przyczyn należy uznać, że istnieją przesłanki do uznania, że przywrócenie powódki do pracy na poprzednich warunkach pracy i płacy jest niemożliwe. Odnosząc się do tak sformułowanych argumentów wskazać należy, że nie posiadają one uzasadnienia w przeprowadzonym materiale dowodowym. Pozwany nie udowodnił, ani nie starał się wykazać, że Krajowy Ośrodek (...) nie dysponuje miejscem pracy które mógłby zaoferować powódce (co jawi się zasadniczo jako wyolbrzymienie, skoro następca prawny pozwanego przejął nie tylko obowiązki cywilnoprawne, pracownicze czy administracyjne likwidowanej Agencji, ale również jej kompetencje ustawowe). Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał również twierdzeń skarżącego jakoby Krajowy Ośrodek (...) rolnictwa nie dysponował środkami na wynagrodzenie, które uprzednio przysługiwało powódce. Przypomnieć należy, że sąd może ocenić istnienie owej niemożliwości lub niecelowości dopiero wówczas, gdy ją "ustali", natomiast same twierdzenia procesowe strony w tym zakresie uznać należy za niewystarczające. Reasumując brak było podstaw do stwierdzenia, że przywrócenie powódki do pracy u pozwanego następcy prawnego byłego pracodawcy powódki było niecelowe bądź też niemożliwe na podstawie art. 52 § 2 k.p. w zw. z art. 45 § 2 k.p.. W niniejszej sprawie roszczenie o przywrócenie do pracy jest zasadne, zatem nie znajdzie zastosowania art. 477 1 k.p.c.. Sąd Okręgowy nie znalazł również do uznania, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do zastosowania instytucji art. 8 k.p.. Wskazać należy, że wskazane w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę z powódką przyczyny rozwiązania stosunku pracy były nierzeczywiste i nie mogły być zakwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, natomiast twierdzenia strony pozwanej nie ujawniały innych okoliczności mogących uzasadniać zastosowania wspomnianej wyżej instytucji art. 8 k.p.. Z tych też względów, na podstawie art. 385 k.p.c., Sąd Okręgowy oddalił apelację. O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. – stosownie do zasady odpowiedzialności za wynik postępowania oraz stawek minimalnych pełnomocnika powódki adekwatnej do prowadzenia sprawy z zakresu prawa pracy objętych niniejszym postępowaniem, a określonych w § 9 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.). Anita Górecka Bożena Rzewuska Małgorzata Kosicka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.