kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne); nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 385 2 kc). W niniejszej sprawie zapisy § 2 ust. 2 umowy, że za usługę obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy pobiera się opłatę jednorazową, niezależną od ilości rat pożyczki i wizyt przedstawiciela pożyczkodawcy w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w znaczeniu nadanym temu pojęciu przez przepis art.
kc, a co za tym idzie nie są one wiążące i powód nie może na ich podstawie domagać się zapłaty – w tej części w jakiej dotyczą usług, które nie zostały faktycznie wykonane (tak Sąd Okręgowy w Kaliszu w wyroku z 27.12.2016 r., sygn. II Ca 579/16, nie publ.). Jest tak z racji tego, że świadczenie z tytułu usługi obsługi pożyczki w miejscu zamieszkania jest świadczeniem podzielnym i to już ze swej istoty, tj. zgodnie z umową może być wykonane tylko przez określoną ilość zachowań, nie może też z definicji być wykonane jednorazowo. Niezależnie od powyższego, powód i tak nie wykazał tego, iżby pod zapisem umowy o obsłudze pożyczki w domu kryły się realnie wykonane świadczenia ze strony powoda na rzecz pozwanej. Wskazać następnie należy, że również zastrzeżona w § 3 ust. 1 umowy opłata wstępna należna za czynności związane z zawarciem umowy jest rażąco wygórowana, gdyż wynosi 1.080,25 zł, co stanowi w przybliżeniu 1 /4 całej kwoty całej kwoty podlegającej zwrotowi, w tym ponad ½ faktycznie wypłaconej do rąk pożyczkobiorcy kwoty pożyczki. Także to zastrzeżenie stanowi więc niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art.
kc, która kształtuje obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy, gdyż tak wysoka opłata nie jest ekwiwalentna do świadczenie wzajemnego, ani też celowa. Mając na uwadze wszystkie okoliczności sprawy, w tym w tym wysokie oprocentowanie pożyczki, opłata wstępna nie powinna w przypadku takiej umowy konsumenckiej wynosić więcej niż 10 % łącznej wartości kapitału, czyli 210 zł. W konsekwencji z kwoty 1.080,25 zł opłaty wstępnej zaliczanej w poczet kapitału pożyczki, niezasadne byłoby 870,25 zł. Także zastrzeżenie opłat windykacyjnych w wysokości wynoszącej łącznie 90 zł stanowi w ocenie Sądu niedozwolone postanowienie umowne, przenosząc na konsumenta koszty i ryzyko prowadzenia przez poprzednika prawnego powoda działalności gospodarczej (tak Sąd Okręgowy w Kaliszu w wyroku z 27.12.2016 r., sygn. II Ca 579/16, w sprawie z powództwa (...) Sp. z o.o. I C 2984/15, nie publ.). Podobne rozstrzygnięcie w analogicznym stanie prawnym i faktycznym wydał też Sąd Okręgowy w Kaliszu wydanego w sprawie sygn. II Ca 370/17, nie publ. Z kolei kwota odsetek umownych według stopy procentowej wynoszącej 10 % za okres od dnia 13.05.2014 r. do 11.07.2014 r. liczona od kwoty 648,72 zł (a nie jak chciał powód od kwoty 2.869,72 zł) wynosi 10,49 zł, a nie 46,39 zł, stąd też oddaleniu w zakresie tego roszczenia podlega kwota 35,90 zł. Tak więc ostatecznie zasądzeniu na rzecz powoda podlega kwota 964,99 zł (648,72 zł + 210 zł + 95,78 zł + 10,49 zł), podczas gdy powództwo podlega oddaleniu co do kwoty 2.041,12 zł. Właściwe kwoty zobowiązania wynikające z umowy, po pominięciu roszczeń stanowiących emanacje niedozwolonych postanowień umownych wynosiły bowiem: - 2.100 zł kapitału sensu stricto; - 309,50 zł odsetek umownych; - 210 zł opłaty wstępnej; razem 2.619,50 zł, na poczet czego pozwana uiściła kwotę 1.665 zł, czyli do zapłaty pozostało z tego tytułu jedynie 954,50 zł. Po dodaniu kwoty odsetek za opóźnienie w wysokości 10,49 zł (liczonych od kwoty 648,72 zł za okres od dnia 13.05.2014 r. do 11.07.2014 r.) wychodzi więc 964,99 zł, która to kwota podlega zasądzeniu na rzecz powoda. Dodać należy, iż bezczynność pozwanego nie zwalnia Sądu z obowiązku krytycznego ustosunkowania się do twierdzeń pozwu. W razie nastręczających się wątpliwości co do prawdziwości twierdzeń powoda, Sąd przeprowadza z urzędu postępowanie dowodowe. Uznanie przez Sąd twierdzeń powoda za prawdziwe, nie zwalnia Sądu od obowiązku dokonania prawidłowej oceny zasadności żądania pozwu, opartego na twierdzeniach, ze stanowiska prawa materialnego (por. SN z 15.09.1967 r., II CRN 175/67, OSN 1968, Nr 8-9, poz. 142, SN z 1999-03-31, I CKU 176/97, opubl: Prokuratura i Prawo rok 1999, Nr 9, poz. 30). Z powyższych względów orzeczono jak w punktach 1. i 2. wyroku. O odsetkach od uwzględnionych kwot orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu. O kosztach postępowania orzeczono w punkcie 3. wyroku na podstawie art. 100 kpc, dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Biorąc pod uwagę iż powód żądał kwoty 3.006,11 zł, a zostało na jego rzecz zasądzone 964,99 zł, powód wygrał sprawę w 32 %. Przy tym na koszty poniesione przez powoda składa się 100 zł opłaty od pozwu, tak wiec zasądzeniu na jego rzecz podlega od pozwanej kwota 32 zł. W punkcie 4. wyroku na podstawie art. 333 § 1 pkt 3 kpc nadano wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności. SSR Katarzyna Porada – Łaska
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.