[pismo k.104-107] Na rozprawie w dniu 12 lutego 2018 r. pełnomocnik pozwanej wniósł o zasądzenie kosztów pomocy prawej świadczonej pozwanej z urzędu, oświadczając, że nie zostały one opłacone w całości ani w części. [e-protokół 00:09:23-00:10:20 CD k.170] Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 2 października 2015 r. strony zawarły umowę pożyczki, na mocy której A. Z. zobowiązała się do spłaty uzyskanej kwoty wraz z kosztami pożyczki w łącznej wysokości 10752 zł w 24 miesięczny ratach po 448 zł każda, płatnych do 13-go dnia każdego miesiąca, począwszy od listopada 2015 r. Pożyczka podlegała ubezpieczeniu. Zabezpieczenie powyższej umowy stanowił weksel in blanco nie na zlecenie. Zgodnie z pkt 9.1 przedmiotowej umowy pożyczki jeżeli pożyczkobiorca nie zapłacił w terminie określonych w umowie pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności, pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę z zachowaniem 30-dniowego terminu i wypełnić weksel po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. W dniu 2 października 2015 r. strony zawarły również deklarację wekslową, w której pozwana upoważniła powoda do wypełnienia weksla w zakresie domicyliatu i sumy wekslowej m. in. w sytuacji, gdy nie zapłaci w terminach określonych w umowie pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności. Pożyczkodawca może wypowiedzieć wówczas umowę z zachowaniem 30-dniowego terminu i wypełnić weksel zgodnie z pkt 9 umowy, po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległych rat w terminie 7 dni od otrzymania wezwania. [dowód: umowa k.78-82, kalendarz spłat k.83, aneks do umowy k.84-85, deklaracja wekslowa k.86, weksel k.3] Składka ubezpieczeniowa z tytułu objęcia ochroną pożyczkobiorcy wynosiła 5745 zł. Po potrąceniu wynagrodzenia za wykonanie na rzecz ubezpieczyciela czynności pomocniczych składka ta wyniosła 188,38 zł. [dowód: oświadczenie k.131] Pozwana zaciągnęła przedmiotową pożyczkę na spłatę innych wymagalnych w tym czasie zobowiązań. Była wówczas w trudnej sytuacji finansowej. Miała na utrzymaniu małoletniego syna. Deklarowanych rat pożyczki uzyskanej od powoda pozwana nie spłacała. [dowód: zeznania świadków: Ł. J. e-protokół 00:08:04-00:26:10 CD k.142 i K. Z. e-protokól 00:26:10-00:40:20 CD k.142, zeznania pozwanej e-protokół 00:08:02-00:24:04 CD k.147] Wobec niewywiązania się pozwanej z umowy, w dniu 14 grudnia 2015 r. powód wystosował do niej ostateczne wezwanie do zapłaty kwoty 896 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. Przedmiotowe pismo zostało doręczone pozwanej w dniu 4 stycznia 2016 r. [dowód: ostateczne wezwanie do zapłaty k.88, książka nadawcza k.89-95, wydruk ze strony www.poczta-polska.pl k.108] Pismem datowanym 3 stycznia 2016 r. powód wypowiedział umowę z zachowaniem 30-dniowego terminu wypowiedzenia, informując o wypełnieniu weksla in blanco na kwotę 12970,15 zł, na którą złożyły się: kwota niespłaconej pożyczki – 10752 zł, kwota obliczona na podstawie pkt 9.2
k.c., a nadto że doszło do wyzysku pozwanej ze strony powoda, który wykorzystał jej przymusowe położenie. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że w rozpoznawanej sprawie faktycznie doszło do wyzysku. Zgodnie z treścią art. 388 § 1 k.c. jeżeli jedna ze stron, wyzyskując przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie drugiej strony, w zamian za swoje świadczenie przyjmuje albo zastrzega dla siebie lub dla osoby trzeciej świadczenie, którego wartość w chwili zawarcia umowy przewyższa w rażącym stopniu wartość jej własnego świadczenia, druga strona może żądać zmniejszenia swego świadczenia lub zwiększenia należnego jej świadczenia, a w wypadku gdy jedno i drugie byłoby nadmiernie utrudnione, może ona żądać unieważnienia umowy. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w doktrynie i orzecznictwie instytucja wyzysku znajduje zastosowanie wyłącznie przy tzw. umowach wzajemnych, które polegają na tym, że świadczenie jednej strony jest odpowiednikiem (ekwiwalentem) świadczenia drugiej strony umowy (tak m.in. Z. Radwański, w: System Prawa Cywilnego, t. 3, s. 387; W. Popiołek, w: K. Pietrzykowski, k.c. Komentarz, t. 1, 2008, art. 388, Nb 3; Cz. Żuławska, w: G. Bieniek (red.), Komentarz, s. 161; A. Olejniczak, w: A. Kidyba (red.), k.c. Komentarz, t. 3, 2010, s. 240). Umowa pożyczki, choć jest umową dwustronnie zobowiązującą, to nie jest umową wzajemną. Zwrot przedmiotu pożyczki nie stanowi ekwiwalentu świadczenia pożyczkodawcy. Także ewentualna odpłata pożyczkobiorcy za uzyskanie możliwości korzystania z przedmiotu pożyczki przez pewien okres nie jest uważana za taki ekwiwalent (por. np. A. Szpunar, „O umowie pożyczki”, Państwo i Prawo 1992 rok, z. 12; L. M. Kostowski, w: Komentarz 1972, t. 2, s. 1517; W. Pyzioł, w: System Prawa Prywatnego, t. 8, s. 297; J. Gołaczyński, w: Gniewek, Komentarz k.c. 2011, s. 1223; T. Justyński, „Relacja między art. 58 § 2 k.c. a art. 388 k.c. w kontekście nadmiernych odsetek umownych”, PS 2004, Nr 1; Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 czerwca 2002 r., I CKN 378/01, Legalis). Skoro umowa pożyczki nie jest umową wzajemną, to nie można w odniesieniu do niej mówić o wystąpieniu wady w postaci wyzysku. Na marginesie należy jedynie wskazać, że pozwana ostatecznie nie sformułowała wniosku o zmniejszenie swego świadczenia, zwiększenie jej należnego bądź unieważnienia umowy, a ponadto ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby akurat w dacie zawarcia umowy pozwana znajdowała się w przymusowej sytuacji. Z zeznań świadków i samej pozwanej wynika, że pozwana i jej rodzina popadła w problemy finansowe, zaś pożyczka uzyskana od powoda miała być przeznaczona na spłatę innego zobowiązania. Nie ulega wątpliwości, że pozwana i jej rodzina borykają się z trudnościami finansowymi, jednakże okoliczność taka nie może stanowić wystarczającej przesłanki do przyjęcia istnienia przymusowej sytuacji w rozumieniu art. 388 k.c. Ciężar dowodu istnienia okoliczności faktycznych uzasadniających zarzut naruszenia zasad współżycia społecznego spoczywa na tym, kto ten zarzut podnosi. W realiach niniejszej sprawy, pozwana ani jej pełnomocnik nie wskazali żadnej konkretnej zasady współżycia społecznego, której naruszenie miałoby stanowić dochodzenie przez powoda przysługujących mu roszczeń z tytułu umowy pożyczki zawartej z pozwaną ani nie wykazała, że taka zasada występuje w powszechnie akceptowanym w społeczeństwie systemie wartości, zasad etycznych i uczciwego postępowania, ani że określone zachowanie powoda można zakwalifikować jako nadużycie prawa nie zasługujące na poparcie z punktu widzenia zasad współżycia społecznego. Powód nie może ponosić ujemnych konsekwencji niewywiązania się przez pożyczkobiorcę z obowiązków wynikających z umowy pożyczki. Ujemne następstwa niespłacenia przez pożyczkobiorcę pożyczki nie mogą być usuwane przez zastosowanie art. 5 k.c. Należy podkreślić, że pozwana jest osobą dorosłą, a jak wynika z zeznań świadków i jej samej, nie była to pierwsza umowa pożyczki, jaką zawarła. Musiała zatem mieć świadomość konieczności jej spłaty. A. Z. wyraziła zgodę na zawarcie umowy na warunkach zaproponowanych jej przez powoda. Podpisała harmonogram spłat, jednakże nie spłaciła w terminie ani jednej raty. Wydaje się sprzeczne z zasadami logiki zeznanie pozwanej, jakoby trzy dni po zaciągnięciu pożyczki chciała ją zwrócić w całości, co okazało się nieopłacalne, następnie zaś nie uiściła w terminie nawet jednej raty, ponieważ nie wiedziała, jak spłacić dług. Pozwana własnoręcznie poświadczyła, że przed zawarciem umowy udzielono jej wyczerpujących informacji na temat warunków i kosztów pożyczki. Wszelkie koszty zawarte były w tabeli na pierwszej stronie umowy. Pozwana zeznała wprawdzie, że umowa napisana była skomplikowanym dla niej językiem, jednakże nie podjęła trudu wyjaśnienia zawiłych kwestii, nie zadała też osobie występującej w imieniu pożyczkodawcy żadnych pytań dotyczących pożyczki. Odnosząc się do zarzutu sprzeczności przedmiotowej umowy pożyczki zawartej przy użyciu wzorca z dobrymi obyczajami, to wskazać należy, że zgodnie z art. 384 § 1 k.c. w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umowy, ustalony przez jedną ze stron wzorzec umowy, w szczególności ogólne warunki umów, wzór umowy, regulamin, wiąże drugą stronę, jeżeli został jej doręczony przed zawarciem umowy. Jak wynika z art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodnie z § 2 cyt. przepisu jeżeli postanowienie umowy zgodnie z art.
nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Za nieuzgodnione indywidualnie uważa się te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (art.
Oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu w chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny (art. 385 2 k.c.). Przepis art. 385 3 k.c. zawiera przykładowe wyliczenie najczęściej w praktyce występujących niedozwolonych postanowień umownych. Jak wynika z powyższych przepisów, sam fakt zawarcia umowy przy użyciu wzorca nie przesądza o jej sprzeczności z dobrymi obyczajami i nie powoduje jej automatycznej nieważności czy też braku związania konsumenta jej postanowieniami. Ponadto na uwagę zasługuje okoliczność, że zarzut sprzeczności z dobrymi obyczajami może dotyczyć jedynie skonkretyzowanych postanowień umownych, gdyż nawet w przypadku wystąpienia sytuacji wskazanej w z art.
strony są związane pozostałymi postanowieniami umownymi. Pozwana reprezentowana przez zawodowego pełnomocnika nie sprecyzowała zarzutu sprzeczności postanowień umowy pożyczki z dobrymi obyczajami, nie wskazała, które z owych postanowień miałyby naruszać dobre obyczaje i na czym ich naruszenie miałoby polegać, ani nie udowodniła swych twierdzeń w tym zakresie. Wobec powyższego Sąd uznał, że umowa pożyczki zawarta między stronami jest ważna i skuteczna. Zgodnie z treścią art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pozwana powinna zatem spłacić zadłużenie powstałe w wyniku niewywiązania się ze swoich zobowiązań wynikających z przedmiotowej umowy. Pozwana w dniu 13 listopada 2017 r., tj. w toku procesu, zapłaciła powodowi kwotę 800 zł tytułem spłaty pożyczki. Z uwagi na to, że wobec zarzutów pozwanej stosunek obligacyjny z weksla został skutecznie podważony, to Sąd w pkt 1 wyroku uchylił w całości nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym. Mając na uwadze powyższe rozważania, w pkt 2 wyroku Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwoty pozostałe do spłaty pożyczki, przy uwzględnieniu wpłaty w wysokości 800 zł. O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 455 k.c. Powód żądał zasądzenia odsetek ustawowych od dnia 3 lutego 2016 r. w odniesieniu do całej dochodzonej kwoty. Pozwana zobowiązana była do uiszczenia 24 równych miesięcznych rat w wysokości po 448 zł. Uiszczona przez nią w toku procesu w dniu 13 listopada 2017 r. kwota 800 zł pokryła całość pierwszej raty i część drugiej raty do wysokości 352 zł. Wpłata ta nastąpiła jednakże już po dacie wymagalności raty, a zatem Sąd zasądził w pkt 2
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.