Sygn. akt III AUa 77/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 listopada 2012 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie - Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Barbara Białecka Sędziowie: SSA Urszula Iwanowska (spr.) SSA Jolanta Hawryszko Protokolant: St. sekr. sąd. Edyta Rakowska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2012 r. w Szczecinie sprawy F. S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. o ustalenie braku odpowiedzialności za zobowiązania spółki z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 12 grudnia 2011 r. sygn. akt IV U 776/11 zmienia zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję organu rentowego i stwierdza, że F. S. nie ma obowiązku zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2001r. do maja 2003r. SSA Urszula Iwanowska SSA Barbara Białecka SSA Jolanta Hawryszko III A Ua 77/12 Uzasadnienie: Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. decyzją z dnia 1 czerwca 2011 r., znak: (...), na podstawie art. 83 w związku z art. 18 ust. 8, art. 20 ust. 1 i art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c, art. 81 ust. 2 i art. 84 ust. 1 w związku z art. 229 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - ustalił w stosunku do ubezpieczonego F. S. wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej za okres od stycznia 1999 r. do maja 2003 r. Nadto organ rentowy stwierdził obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od maja 2001 r. do maja 2003 r. w łącznej kwocie 12.000 zł 18 gr. wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od następnego dnia po obowiązującym terminie płatności za poszczególne miesiące stanowiące zadłużenie do dnia zapłaty włącznie, pod rygorem podjęcia przymusowego dochodzenia należności w drodze postępowania egzekucyjnego. Kwota odsetek na dzień 1 czerwca 2011 r. wynosi 7.301 zł. W odwołaniu od powyższej decyzji F. S. wskazał, że nie kwestionuje obowiązku zapłacenia składek na ubezpieczenie zdrowotne jedynie za okres, kiedy prowadził działalność gospodarczą tj. aż do końca 2001 roku. Ubezpieczony podniósł, że w 2002 roku zaprzestał wykonywania działalności gospodarczej, chociaż de facto nie dokonał wyrejestrowania jej z ewidencji działalności gospodarczej. Odwołujący za 2002 rok i 2003 rok wykazywał zerowe przychody i zerowe koszty w zeznaniach rocznych składanych do Urzędu Skarbowego w K., a działalność ostatecznie wyrejestrował w maju 2003 r. Tym samym, zdaniem F. S. decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie winno mieć faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej, nie tylko posiadanie uprawnień do jej prowadzenia. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenia, powtarzając argumenty użyte w uzasadnieniu decyzji, w szczególności wskazał, że zarzuty ubezpieczonego podniesione w odwołaniu nie mają znaczenia w sprawie. Ubezpieczony bowiem, jako płatnik składek osobiście odpowiada za nieodprowadzenie należnych składek. Obowiązek podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym stwierdzony został prawomocną decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia, od której ubezpieczony nie odwołał się, a zaskarżona decyzja organu rentowego ma charakter jedynie wymiarowy. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2011 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne: F. S. prowadził działalność gospodarczą w okresach od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. oraz od 7 marca 2009 r. do dnia dzisiejszego i z tego tytułu podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Decyzją (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 czerwca 2010 r., znak: (...) -I- (...)-U/ii/09, ubezpieczony został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. w związku z wykonywaniem w tym okresie działalności gospodarczej. Decyzja ta jest prawomocna. Wobec zaistniałej sytuacji F. S. stał się osobą zobowiązaną do odprowadzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Analiza dokumentów ubezpieczeniowych stwierdziła brak zadeklarowanych i opłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonego jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. Wobec powyższego organ rentowy zaskarżoną decyzją z dnia 1 czerwca 2011 r. ustalił miesięczny wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne za wskazane wyżej okresy od minimalnej podstawy obowiązującej osoby prowadzące działalność gospodarczą z uwzględnieniem wzrostu przeciętnego wynagrodzenia w poszczególnych kwartałach oraz wzrostu stopy procentowej określającej wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne. Nadto organ rentowy w zaskarżonej decyzji wskazał, że nieopłacone należności za okres od stycznia 1999 r. do kwietnia 2001 r. uległy już przedawnieniu stąd też nie podlegają obecnie dochodzeniu i dlatego też stwierdzono obowiązek zapłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne jedynie za okres od maja 2001 r. do maja 2003 r. Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie nie może być uwzględnione i wskazał, iż zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 164, poz. 1027 z zm.) składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, w przypadku gdy osoba ubezpieczona uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu. Przy czym sąd meriti wskazał, że odrębny tytuł ubezpieczenia stanowi np. prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej oraz pozostawanie emerytem. Oznacza to, że składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy odprowadzać oddzielnie od każdego przychodu, w ubezpieczonego przypadku zarówno z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej jak i pozostawania emerytem. Jednocześnie sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że decyzją (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 czerwca 2010 roku znak: (...) -I- (...)-U/ii/09 ubezpieczony został objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. w związku z wykonywaniem w tym okresie działalności gospodarczej. Decyzja ta jest prawomocna, co oznacza, że rozstrzygnięcia w niej zawarte korzystają z domniemania prawdziwości. Ubezpieczony bowiem skutecznie nie zakwestionował faktu podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu działalności gospodarczej, tym samym w istocie przyznał, że taką działalność prowadził. Wobec zaistniałej sytuacji, w ocenie Sądu Okręgowego, F. S. stał się osobą zobowiązaną do odprowadzenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Dalej sąd pierwszej instancji wskazał, że kompetencje Narodowego Funduszu Zdrowia ograniczają się do ustalenia stanu podlegania (bądź niepodlegania) ubezpieczeniu zdrowotnemu, natomiast wymiarem składek oraz ich ściąganiem zajmuje się Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Wykonując ten ustawowy obowiązek Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. wydał zaskarżoną decyzję. Przy czym, sąd meriti podkreślił, że decyzja ta miała charakter jedynie wymiarowy, tj. określiła jedynie wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne i rozmiar zadłużenia ubezpieczonego, była tym samym konsekwencją wydania wcześniejszej już prawomocnej decyzji stwierdzającej obowiązek podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Zatem, wydanie decyzji w przedmiocie wymiaru składek nie może rozstrzygać kwestii podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdyż jej celem jest wskazanie wysokości składki. Sąd Okręgowy wskazał także, że ubezpieczony nie kwestionuje rozmiaru ustalonych składek, co oznacza, iż zaskarżona decyzja nie jest sporna. W jego ocenie nie powinien podlegać ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu działalności gospodarczej, bo w okresie objętym decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia takiej działalności nie prowadził. Sąd pierwszej instancji podkreślił, że kwestii ten nie rozstrzyga sporna decyzja, zatem na podstawie takiego zarzutu nie może być skutecznie podważona. W postępowaniu sądowym dotyczącym ubezpieczeń społecznych sąd powszechny związany jest treścią zaskarżonej decyzji i nie może wyjść poza jej ramy. Tym samym, zdaniem sądu pierwszej instancji, ubezpieczony winien dążyć do zmiany decyzji (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 czerwca 2010 r. Wprawdzie wniosek ubezpieczonego o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu rozpatrzenia przez organy administracyjne jego wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia środka odwoławczego od decyzji z dnia 2 czerwca 2010 r. nie mógł zostać uwzględniony, albowiem decyzja jest prawomocna i na dzień wyrokowania wywoływała wszelkie skutki z tym faktem związane to jest stwierdzała podleganie przez ubezpieczonego ubezpieczeniu zdrowotnemu w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. Nadto Sąd Okręgowy podniósł, że w przypadku zmiany decyzji (...) Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzja organu rentowego musi zostać również zmieniona. Prostą konsekwencją zmiany dotyczącej podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu jest zmiana decyzji ustalającej wymiar składki w przypadku, gdy podstawa do jej wydania ulegnie jakimkolwiek modyfikacjom. Zatem, przesądzającym dla rozstrzygnięcia problemu ubezpieczonego będzie ostateczna decyzja Narodowego Funduszu Zdrowia w przedmiocie podlegania przez F. S. ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z podanych względów sąd pierwszej instancji na mocy art. 477 14 § 1 k.p.c. oddalił odwołanie ubezpieczonego. Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie nie zgodził się F. S., który w wywiedzionej apelacji zarzucił mu rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 107 k.p.a. w związku z art. 359 § 1 i § 3 k.c. w związku z art. 55 i nast. Ordynacji podatkowej, przez brak wskazania w decyzji z dnia 1 czerwca 2011 r. i nie odniesienia się do okoliczności, że zaskarżona decyzja ZUS nie zawiera w treści wyszczególnienia wysokości odsetek od każdej raty zaległości, co uniemożliwia ustalenie prawidłowej ich wysokości i narusza prawo wnioskodawcy do zakwestionowania prawidłowości ich naliczenia tak co do czasu okresu jak i wysokości. Dalej apelujący podniósł, że powyższa decyzja narusza przepisy k.p.a. co do zasad wydawania decyzji, albowiem winna być w niej wyszczególniona kwota składki oraz odrębnie odsetki przynależne do poszczególnej kwoty, albowiem odsetki mają swój byt niezależnie od roszczenia głównego i ulegają przedawnieniu odrębnie od należności głównej i w tej części decyzja rażąco narusza prawo. Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Apelujący między innymi podniósł, że sąd pierwszej instancji przedwcześnie oddalił odwołanie, albowiem wnioskodawca złożył do Prezes NFZ w W. wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji nr (...) z dnia 2 czerwca 2010 r. i o jej uchylenie w całości. Dalej skarżący podniósł zarzut sprzeczność ustaleń Sądu z zebranym materiałem dowodowym, przez przyjęcie, że ubezpieczony nie kwestionował rozmiaru składek, podczas gdy z całego postępowania wynika, że apelujący zarzucał zaskarżonej decyzji naruszenie prawa w zakresie rozmiaru ustalonych składek jak i zasadę, iż w okresie kiedy nie wykonywał działalności gospodarczej, wykazując brak przychodów w latach 2001-2003 podlegał obowiązkowi ubezpieczenia. Apelujący podniósł także, że sąd pierwszej instancji stwierdził, że „składkę na ubezpieczenie zdrowotne, należy odprowadzać oddzielnie od każdego przychodu”, a tymczasem z materiału dowodowego wynika i jest to okoliczność bezsporna między stronami, że wnioskodawca w okresie maj 2001 r. - maj 2003 r. nie posiadał żadnego przychodu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, albowiem jej faktycznie nie prowadził. Zdaniem wnioskodawcy postępowanie w niniejszej sprawie winno zostać zawieszone do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia wniosku ubezpieczonego o przywrócenie terminu do odwołania. W odpowiedzi na apelację Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie od ubezpieczonego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych wskazując, że apelacja jest bezzasadna, a zarzuty w niej podniesione nie zasługują na uwzględnienie. Organ rentowy podkreślił, że ubezpieczony w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. prowadził działalność gospodarczą i z tego tytułu podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Podleganie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej stwierdzone zostało prawomocną decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 2 czerwca 2010 r. Zgodnie z treścią przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych płatnicy składek zobowiązani są do obliczania, rozliczania i opłacania należnych składek ubezpieczeniowych. W związku z nie wypełnieniem przez ubezpieczonego ustawowego obowiązku organ rentowy stwierdził obowiązek zapłaty składek. Ubezpieczony jako płatnik składek osobiście odpowiada za nie odprowadzenie należnych składek. Obowiązek podlegania ubezpieczeniom zdrowotnym stwierdzony został prawomocną decyzją Narodowego Funduszu Zdrowia, od której ubezpieczony się nie odwołał, a zaskarżona decyzja organu rentowego ma charakter jedynie wymiarowy. W świetle powyższego, w ocenie organu rentowego, wyrok sądu pierwszej instancji jest zgodny tak z przepisami prawa, jak i z ustalonym stanem faktycznym, a sąd słusznie stwierdził, że dopóki prawomocna decyzja NFZ nie zostanie uchylona, to funkcjonuje w obrocie prawnym i wiąże tak organ rentowy, jak i sąd rozpoznający sprawę. W przypadku jej uchylenia organ rentowy zmieni swoją decyzję. Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje: Apelacja ubezpieczonego okazała się uzasadniona. Zaskarżoną decyzją 1 czerwca 2011 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ustalił wysokość składek na ubezpieczenie zdrowotne F. S. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej od 1 stycznia 1999 r. do 21 maja 2003 r. oraz ustalił obowiązek zapłaty tych składek za okres od maja 2001 r. do maja 2003 r. Decyzja została wydana na podstawie art. 83 w związku z art. 18 ust. 8, art. 20 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 66 ust. 1 lit. c, art. 81 ust. 2, art. 84 ust. 1 w związku z art. 229 z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 210, poz. 2135 ze zm.) podczas, gdy w okresie objętym decyzją obowiązywała ustawa z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym obowiązku zdrowotnym (Dz. U. nr 28, poz. 153). Zgodnie z art. 22 ust. 1 tej ostatnio wskazanej ustawy, jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 8, z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie, z zastrzeżeniem ust. 3-
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.