Sygn. akt I ACa 973/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 marca 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Piotr Wójtowicz (spr.) Sędziowie : SA Joanna Naczyńska SO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska Protokolant : Barbara Białożyt po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018 r. w Katowicach na rozprawie sprawy z powództwa K. H. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej "(...)" w B. o ustalenie nieważności uchwały ewentualnie o jej uchylenie na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 6 czerwca 2017 r., sygn. akt II C 559/16, 1) oddala apelację; 2) przyznaje adwokatowi P. S. od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w Katowicach) 166,05 (sto sześćdziesiąt sześć i 5/100) złotych, w tym 31,05 (trzydzieści jeden i 5/100) złotych podatku od towarów i usług , za pomoc prawną udzieloną przez niego powodowi w postępowaniu apelacyjnym; 3) zasądza od powoda na rzecz pozwanej 270 (dwieście siedemdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego. SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska SSA Piotr Wójtowicz SSA Joanna Naczyńska Sygn. akt I ACa 973/17 UZASADNIENIE Powód wniósł o stwierdzenie nieważności podjętych przez Walne Zgromadzenie Członków pozwanej uchwał nr (...), (...), (...), a w przypadku uznania tego powództwa za niezasadne – o uchylenie tych uchwał. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie na jaj rzecz od powoda kosztów procesu. Pismem z dnia 14 marca 2017 r. powód cofnął żądanie w odniesieniu do uchwał nr (...) i (...); domagał się ostatecznie ustalenia nieważności uchwały nr (...) ewentualnie jej uchylenia. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy umorzył postępowanie w odniesieniu do uchwał nr (...) i (...), w pozostałym zaś zakresie powództwo oddalił i orzekł o kosztach. Przytoczył Sąd następujące motywy swego rozstrzygnięcia: Walne Zgromadzenie Członków pozwanej w dniach 2, 3 i 6 czerwca 2016 r., podjęło uchwałę nr (...) w sprawie zatwierdzenia sprawozdania finansowego za rok 2015. Sprawozdanie to wskazywało na powstanie z przychodów z działalności gospodarczej nadwyżki bilansowej w kwocie netto 511324,57 zł. Kolejną uchwałą, oznaczoną nr. (...), Zgromadzenie zatwierdziło podział nadwyżki w ten sposób, że 80000,-zł przeznaczono na zasilenie eksploatacji i utrzymania nieruchomości Gospodarki Zasobami Mieszkaniowymi, 71324,57 zł na zasilenie funduszu zasobowego, 180000,-zł na zasilenie funduszu remontowego, a 180000,- zł na zasilenie funduszu remontowego mienia. Podczas obrad Walnego Zgromadzenia projekt uchwały nr (...) został odczytany; treść jego była również prezentowana podczas głosowania na ekranie. Do projektu tej uchwały powód zgłosił dwie poprawki, które przedstawione zostały przez adwokata prowadzącego obsługę prawną zebrania. Poprawki te zostały odrzucone w głosowaniu, a uchwała przyjęta została w brzmieniu jej projektu. Pismem z dnia 1 lipca 2016 r. zarząd pozwanej poinformował o podjętych przez Walne Zgromadzenie Członków uchwałach. W orzecznictwie utrwalił się pogląd o dopuszczalności powództwa o ustalenie nieważności uchwały organu spółdzielni przy zastosowaniu przepisu art. 189 k.p.c. w związku z art. 42§2 Prawa spółdzielczego, zgodnie z którym uchwała sprzeczna z prawem jest nieważna. Powód wykazał, że w ustaleniu nieważności uchwały nr (...) ma interes prawny, ustalenie takie ma bowiem na jego sytuację prawną wpływ. Sankcja nieważności jest uwarunkowana sprzecznością uchwały z ustawą. Art. 42§2 Prawa spółdzielczego nie stanowi samodzielnej do stwierdzenia nieważności uchwały. Sformułowanemu przez powoda żądaniu ustalenia nieważności uchwały winno zatem towarzyszyć wskazanie przez powoda bezwzględnie obowiązującego przepisu ustawy, który zostałby naruszony w związku z jej podjęciem. Powód wskazywał na sprzeczność uchwały nr (...) z art. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych. Podnosił też zastrzeżenia co do prawidłowości procedowania, wskazując na uchybienia formalne, do jakich w jego ocenie doszło przy podejmowaniu uchwał miały miejsce. W takiej sytuacji konieczne było jednak wykazanie, że uchybienie to miało wpływ na treść kwestionowanej uchwały, ewentualne sprzeczności z postanowieniami statutu stanowią bowiem jedynie podstawę do żądania uchylenia uchwały, o czym stanowi art. 42§3 Prawa spółdzielczego. Wskazywany przez powoda art. 6 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych nie ma w sprawie zastosowania, zastosowanie natomiast winna znaleźć norma art.5 ust. 2 tej ustawy, gdyż nadwyżka bilansowa dotyczyła zysku pozwanej z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Dla poparcia swych twierdzeń o uzyskaniu zysku z tego tytułu pozwana złożyła sprawozdanie finansowe za rok 2015, obejmujące bilans, rachunek zysków i strat oraz informację dodatkową, a także opinię biegłego rewidenta stwierdzającą, że badanie ksiąg i dokumentów źródłowych wskazuje na rzetelne przygotowanie sprawozdania finansowego. Z rachunku zysków i strat wynika, że zysk w kwocie netto 511324,57 zł pochodzi z działalności gospodarczej pozwanej. Sprawozdanie finansowe zostało zatwierdzone podjętą przez Walne Zgromadzenie uchwałą nr (...), z zaskarżania której powód ostatecznie zrezygnował, w związku z czym nie było podstaw do prowadzenia postępowania dowodowego dla ustalenia, czy pozwana prawidłowo ewidencjonowała wydatki i wpływy oraz czy ostatecznie zysk jej pochodzi z działalności gospodarczej. Zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych pożytki i inne przychody z działalności gospodarczej spółdzielnia może przeznaczyć w szczególności na pokrycie wydatków związanych z eksploatacją i utrzymaniem zarządzanej przez nią nieruchomości w zakresie obciążającym jej członków oraz na prowadzenie działalności społecznej, oświatowej i kulturalnej, nie ma jednak takiego obowiązku. Jeżeli wolą członków, wyrażoną w podjętej przez walne zgromadzenie uchwale, jest przeznaczenie pożytków i przychodów z własnej działalności gospodarczej na inny cel, to przepisy ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych tego nie zabraniają. Dokonany przez pozwaną w uchwale nr (...) sposób podziału nadwyżki bilansowej z zawartym w art.5 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych unormowaniem nie jest niezgodny, a teza powoda o braku możliwości swobodnego dysponowania tą nadwyżką (z pominięciem przeznaczenia jej na poczet opłat na kolejny rok, przez pomniejszenie zaliczek na opłaty eksploatacyjne) jest nieuzasadniona. W dysponowaniu nadwyżką bilansową powstałą w wyniku jej działalności gospodarczej spółdzielnia ma swobodę, a jedynym w tym zakresie ograniczeniem jest konieczność zgodności z celem spółdzielczości mieszkaniowej, jakim jest zaspokajanie mieszkaniowych potrzeb członków. Nie był zasadny zarzut powoda dotyczący braku w uchwale informacji, na jaką nieruchomość przeznaczona została wskazana w uchwale, przeksięgowana na fundusz remontowy nadwyżka bilansowej. Z norm ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, w szczególności z jej art.4 ust. 4 i art.6 ust. 3 nie wynika, by pozwana miała obowiązek księgowania nadwyżki bilansowej na konto poszczególnych nieruchomości wchodzących w skład jej zasobu mieszkaniowego. Spółdzielnia mieszkaniowa ma obowiązek prowadzenia odrębnych dla poszczególnych nieruchomości ewidencji wpływów i wydatków funduszu remontowego w ramach jednego funduszu remontowego albo może utworzyć odrębne fundusze remontowe dla poszczególnych nieruchomości, z możliwością wydzielenia funduszu remontowego ogólnego, zasilanego w całości lub części, stosownie do art. 5 ust. 2 u.s.m. i regulacji statutowych, wpływami z nadwyżki bilansowej z działalności gospodarczej spółdzielni, a przepis art.6 ust.3 u.s.m. w powiązaniu z dodanym art.4 ust. 4 1 u.s.m. nie narzuca spółdzielni mieszkaniowej formuły statutowej zorganizowania obligatoryjnego funduszu remontowego, nakazuje jedynie jego prowadzenie. Podniesione przez powoda zarzuty dotyczące różnic w sporządzaniu protokołów z poszczególnych części Walnego Zgromadzenia Członków co do formy i treści, tego, że poprawki powinny być omawiane przez osoby, które je zgłosiły, a nie przez wykonującego obsługę prawna Zgromadzenia adwokata, braku realizacji przez pozwaną §34 jej statutu, który określa co należy do wyłącznej kompetencji walnego zgromadzenia, oraz naruszenia art. 8 3 ust. 6 u.s.m. poprzez brak możliwości zapoznania się przez członków Spółdzielni ze wszystkimi dokumentami przed Walnym Zgromadzeniem odnoszą się do ewentualnych uchybień w zakresie procedowania skarżonej uchwały, a takie uchybienia nie stanowią przesłanek ustalenia jej nieważności w świetle art. 42§2 Prawa spółdzielczego. W tej sytuacji uznać należało, że powód nie wykazał, aby treść uchwały nr (...) była sprzeczna z jakimkolwiek przepisem obowiązującego prawa, co skutkować musiało stwierdzeniem braku podstaw do ustalenia jej nieważności. Podstawę zgłoszonego jako ewentualne żądania o uchylenie uchwały (...) stanowi przepis art. 42§3 Prawa spółdzielczego, zgodnie z którym każdy członek spółdzielni może zaskarżyć do sądu uchwałę walnego zgromadzenia, która jest sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godzi w interesy spółdzielni lub też ma na celu pokrzywdzenie jej członków. Poza wskazaniem podstawy prawnej żądania uchylenia uchwały powód ani w pozwie, ani w dalszych pismach procesowych nie uzasadnił tego żądania. Nie skonkretyzował nawet tego, która z czterech przesłanek wskazanych w art.42§3 ustawy Prawo spółdzielcze stanowić ma podstawę uchylenia zaskarżonej uchwały. Ta sama podstawa faktyczna nie może zaś stanowić uzasadnienia dla dwóch odmiennych żądań: ustalenia nieważności uchwały i uchylenia uchwały. Każde z tych powództw dla swej skuteczności wymaga spełnienia odmiennych przesłanek, a zatem również przytoczenia całkowicie odmiennych okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie (art. 187§1 pkt 2 k.p.c.). Zarzuty powoda dotyczące sprzeczności treści uchwały z przepisami prawa, w szczególności ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, nie stanowią podstawy uchylenia uchwały. W przypadku pozostałych zarzutów dotyczących ewentualnych uchybień proceduralnych przy podejmowaniu zaskarżonej uchwały wykazać zaś należało, że uchybienia te miały wpływ na treść zaskarżonej uchwały. Co do zarzutu dotyczącego braku przestrzegania §34 statutu pozwanej, który określa, co należy do wyłącznej kompetencji Walnego Zgromadzenia, powód w ogóle nie sprecyzował, na czym owo nieprzestrzeganie miałoby polegać, a tym bardziej nie wykazał, że faktycznie takie uchybienie miało miejsce i że jednocześnie wpłynęło ono na treść uchwały. W przypadku zarzutu dotyczącego tego, iż poprawki powinny być omawiane przez osoby, które je zgłosiły, a nie przez wykonującego obsługę prawną walnego zgromadzenia adwokata, wskazać należy, że taki sposób procedowania nie wynika z żadnego przepisu prawa. Bezzasadny był też zarzut naruszenia art. 8 3 ust. 6 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, gdyż powód przed Walnym Zgromadzeniem miał możliwość zapoznania się z dokumentami, a nadto nie wykazał, jaki wpływ na treść podjętej uchwały miałoby ewentualne niezapoznanie się przez niego z żądanymi przez niego dokumentami. Powód nie wykazał też, jaki wpływ na treść uchwały miałoby mieć to, że protokoły z wszystkich trzech części Walnego Zgromadzenia członków pozwanej Spółdzielni były odmienne co do formy i treści. Bez znaczenia była też podnoszona przez powoda sprzeczność treści podjętej przez Zgromadzenie uchwały nr (...) z treścią jej projektu w zakresie rozdziału nadwyżki bilansowej. Istotnie, projekt uchwały wskazywał, że na zasilenie funduszu remontowego mienia przeznaczone ma zostać 180000,-zł, wskazane w jego punkcie 4, a w zawiadomieniu z dnia 1 lipca 2017 r. o podjętych uchwałach wskazano, że z osiągniętej nadwyżki bilansowej za rok 2015 na zasilenie funduszu remontowego przeznaczona zastała kwota 180594,05 zł. Zawiadomienie o podjętych uchwałach ma charakter informacyjny, a dla określenia ich treści decydujące jest ustalenie tego, nad jakiej treści projektem głosowali członkowie Walnego Zgromadzenia. W tym zakresie nie ulega wątpliwości, że głosowanie dotyczyło projektu uchwały, w którego treści wskazano, że na zasilenie funduszu remontowego przeznaczona zastała kwota 180000,-zł., co wynika wprost i z przedłożonego do akt sprawy projektu uchwały, i z treści protokołów z poszczególnych części Walnego Zgromadzenia. Zsumowanie wskazanych w czterech punktach uchwały nr (...) kwot powinno dać i daje sumę nadwyżki bilansowej, to jest 511324,57 zł. Tym samym uznać należało, że zawiadomienie o treści podjętych uchwał w zakresie punktu 4 obarczone było jedynie omyłką pisarską. Jako podstawę prawną rozstrzygnięć przywołał Sąd normy art. 355§1 k.p.c. oraz art. 42§2 i art. 42§3 ustawy Prawo spółdzielcze w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, a w zakresie rozstrzygnięcia o kosztach postępowania – art. 98 k.p.c. oraz §14 ust. 1 pkt 1 obowiązującego w dacie wytoczenia powództwa rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. W apelacji od opisanego wyżej wyroku powód zarzucił naruszenie art. 5 ust. 1 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 58 k.c. przez jego niezastosowanie, art. 8
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.