← Polska

VII ACa 854/17

Sygn. akt VII ACa 854/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 października 2017 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VII Wydział Gospodarczy w składzie: Przewodniczący: SSA Ewa Stefańska (spr.)

§ 1

w związku z art.

§ 2k.p.c.

polegające na oddaleniu odwołania pomimo uznania, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest niezgodne z przepisami prawa, co nastąpiło wskutek nieprawidłowego uznania, iż w sytuacji, gdy odwołujący wnosił o zmianę zaskarżonej decyzji, nie jest dopuszczalne uchylenie decyzji, podczas gdy sąd powinien zweryfikować, czy uchylenie decyzji stanowi realizację ochrony prawnej żądanej przez odwołującego i dopiero na tej podstawie ustalić, czy dopuszczalne jest uchylenie decyzji pomimo wniosku o jej zmianę; 2) art. 6 k.c. w z związku art. 232 k.p.c. polegające na uznaniu, że na powodzie ciążył obowiązek szczegółowego wykazania wysokości opłat, które powinny zostać ustalone w wyroku zmieniającym decyzję, podczas gdy powód miał obowiązek wykazania standardu dotyczącego treści obowiązku, jaki powinien respektować organ regulacyjny (wysokości opłat), co skutkowało niezasadnym oddaleniem odwołania bez przeprowadzenia postępowania dowodowego; 3) art. 227 w związku z art. 278 § 1 k.p.c. polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego na okoliczności: (

  1. i)wysokości rzeczywistych kosztów założenia ponoszonych przez (...) i (...)w celu realizacji wniosków o przeniesienie numeru w oparciu o materiał zgromadzony w toku postępowania administracyjnego, (
  2. ii)wysokości kosztów założenia ponoszonych przez (...) i (...) w celu realizacji wniosków o przeniesienie numerów w oparciu o model teoretyczny na podstawie materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego - co nastąpiło wskutek nieprawidłowego przyjęcia, że przedłożenie przez (...) na etapie postępowania administracyjnego wykazu kosztów, przedstawiających koszty niższe niż wnioskowane opłaty, przesądza o niezasadności wniosku dowodowego. Na podstawie art. 380 k.p.c. powód wnosił o rozpoznanie postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 11 lutego 2016 r. oddalającego wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności dotyczące: (
  3. i)wysokości rzeczywistych kosztów założenia ponoszonych przez (...) i (...) w celu realizacji wniosków o przeniesienie numeru w oparciu o materiał zgromadzony w toku postępowania administracyjnego, (
  4. ii)wysokości kosztów założenia ponoszonych przez (...) i (...) w celu realizacji wniosków o przeniesienie numeru w oparciu o model teoretyczny na podstawie materiału zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto wnosił o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na powołane wyżej okoliczności, a także przeprowadzenia dowodu z dokumentu urzędowego, tj. „Oferty ramowej określającej ramowe warunki dostępu telekomunikacyjnego w zakresie rozpoczynania i zakańczania połączeń, hurtowego dostępu do sieci TP, dostępu do łączy abonenckich w sposób zapewniający dostęp pełny lub współdzielony, dostępu do łączy abonenckich poprzez węzły sieci telekomunikacyjnej na potrzeby sprzedaży usług szerokopasmowej transmisji danych”, zatwierdzonej decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 29 września 2010 r. oraz zmienionej decyzją Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej z dnia 5 kwietnia 2011 r. na okoliczność, jaką opłatę za przenoszalność numeru obowiązana jest stosować (...) S.A. (obecnie (...)). Pozwany Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wnosił o oddalenie apelacji. Zainteresowany (...) spółka z o.o. z siedzibą w W. wnosił o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny zważył: Apelacja powoda zasługuje na uwzględnienie. Dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. Jednakże rozważania prawne Sądu Okręgowego są częściowo wadliwe. W przedmiotowej sprawie Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej wydał decyzję, w której odmówił określenia warunków współpracy w zakresie hurtowych rozliczeń dotyczących realizacji usługi przeniesienia przydzielonego numeru przy zmianie dostawcy usług do sieci innego operatora, pomiędzy (...) (obecnie: (...)) a (...), poprzez wydanie decyzji zastępującej umowę o połączeniu sieci tym w zakresie. W uzasadnieniu decyzji organ regulacyjny wyjaśnił, że wobec diametralnych różnic w przedstawionych przez operatorów kosztach poszczególnych procesów wchodzących w skład procedury przenoszenia numeru, nie był on w stanie wykorzystać tych danych celem ustalenia rzetelnych kosztów wchodzących w skład procesów przeniesienia numeru. Wobec braku możliwości uzyskania szczegółowych danych oraz z uwagi na fakt, iż na operatorach nie ciąży obecnie obowiązek prowadzenia rachunkowości regulacyjnej w zakresie kosztów przeniesienia numerów ani kalkulacji tych kosztów, Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej uznał, że we wskazanym zakresie nie jest możliwe oparcie się na ww. danych. W konsekwencji organ regulacyjny stwierdził, że „w zaistniałej sytuacji, po wszechstronnym zebraniu materiału dowodowego oraz kompleksowym, wnikliwym rozważeniu wszelkich okoliczności niniejszej sprawy oraz wzięciu pod uwagę w pierwszej kolejności przesłanki z art. 28 ust. 1 pkt 4 Pt (charakter zaistniałych kwestii spornych oraz praktyczną możliwość wdrożenia rozwiązań dotyczących technicznych i ekonomicznych aspektów dostępu telekomunikacyjnego, zarówno zaproponowanych przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych będących stronami negocjacji, jak też mogących stanowić rozwiązania alternatywne) a także przesłanki z art. 28 ust. 1 pkt 5 lit. b Pt dotyczącej konieczności zapewnienia niedyskryminujących warunków dostępu telekomunikacyjnego oraz wspomnianej już normy art. 41 ust. 1 Pt, nie jest możliwe w chwili obecnej rozstrzygnięcie przedmiotowej kwestii spornej. Propozycji (...) w zakresie wysokości opłaty za usługę MNP nie można bowiem uznać za „uwzględniającej ponoszone koszty” z uwagi na obiektywną niemożność ustalenia tych kosztów zgodnie z przesłanką z art. 41 ust. 1 Pt. Również stworzenie przez Prezesa (...) rozwiązania alternatywnego, polegającego na samodzielnym ustaleniu opłaty za usługę MNP, nie jest możliwe w chwili obecnej z uwagi na niemożność uzyskania od pozostałych uczestników rynku, możliwych do porównania czy weryfikacji, danych na temat rodzajów i wysokości kosztów realizacji procesów wchodzących w skład usługi MNP”. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przyczyną wydania przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej decyzji o treści negatywnej były przeszkody faktyczne w uzyskaniu danych pozwalających na określenie opłat za wzajemne korzystanie z połączonych sieci, związanych z realizacją przenoszenia numerów między sieciami, na podstawie ponoszonych kosztów (art. 41 ust. 1 ustawy - Prawo telekomunikacyjne). Organ regulacyjny nie dostrzegł natomiast innych przeszkód w ustaleniu tych opłat, albowiem - w jego ocenie - podstawę prawną do wprowadzenia opłat hurtowych za usługę MNP stanowią art. 41 ust. 1 ustawy - Prawo telekomunikacyjne oraz art. 30 ust. 2 dyrektywy 2002/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 marca 2002 r. w sprawie usługi powszechnej i związanych z sieciami i usługami łączności elektronicznej praw użytkowników (dyrektywa o usłudze powszechnej). Sąd Apelacyjny podziela powyższy pogląd, w szczególności, że zgodnie z treścią art. 31 ust. 3 pkt 5 lit. b ustawy - Prawo telekomunikacyjne, umowa o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie połączenia sieci może także zawierać, w zależności od rodzajów łączonych sieci, odpowiednie postanowienia dotyczące przenoszenia numerów. Ponadto zgodnie z treścią art. 31 ust. 2 pkt 3 lit. a ustawy - Prawo telekomunikacyjne, umowa o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie połączenia sieci powinna zawierać postanowienia dotyczące co najmniej rozliczeń z tytułu zapewnienia dostępu telekomunikacyjnego oraz wzajemnego korzystania z sieci telekomunikacyjnych. Zaś art. 41 ust. 1 ustawy stanowi, że opłaty za wzajemne korzystanie z połączonych sieci związane z realizacją przenoszenia numerów między sieciami powinny uwzględniać ponoszone koszty. Skoro opłaty związane z realizacją przenoszenia numerów między sieciami zaliczają się do opłat za wzajemne korzystanie z połączonych sieci, to umowa o dostępie telekomunikacyjnym w zakresie połączenia sieci powinna zawierać postanowienia dotyczące rozliczeń z tytułu wzajemnego korzystania z sieci telekomunikacyjnych. W zaskarżonym wyroku Sąd Okręgowy oddalił odwołanie od powyższej decyzji, albowiem uznał, że jest związany wnioskiem powoda o jej zmianę w sposób wskazany w odwołaniu. Ponieważ powód nie wnosił w odwołaniu o uchylenie decyzji, Sąd pierwszej instancji doszedł do przekonania, że pomimo jej wadliwości, decyzji nie może uchylić. Powyższy pogląd został zakwestionowany przez powoda w apelacji zarzutem naruszenia art.

§ 1

w związku z art.

§ 2

k.p.c., polegającego na oddaleniu odwołania pomimo uznania, że rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest niezgodne z przepisami prawa. W ocenie Sądu Apelacyjnego jest to zarzut trafny. W judykaturze trafnie wyjaśniono, że nie można podzielić stanowiska, zgodnie z którym żądanie odwołania należy rozumieć jako wniosek o uchylenie albo zmianę decyzję. Konsekwencją takiego założenia byłoby to, że gdyby przedsiębiorca zaskarżył decyzję i wnosił tylko o jej uchylenie, sąd uwzględniając odwołanie mógłby ją jedynie uchylić, nawet gdyby stwierdzone uchybienia były tego rodzaju, że mogłyby zostać skorygowane w postępowaniu sądowym, bądź dotyczyły tylko części decyzji. Natomiast w sytuacji, gdy przedsiębiorca wniósłby o zmianę zaskarżonej decyzji, a jedynym uwzględnionym przez sąd zarzutem byłoby nieprzeprowadzenie postępowania konsultacyjnego albo brak umocowania Prezesa Urzędu do działania, wówczas sąd - pomimo zasadności zarzutów odwołania w tym zakresie - nie mógłby go uwzględnić, gdyż nie każde naruszenie prawa telekomunikacyjnego uzasadnia zmianę decyzji (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt III SK 36/12, LEX nr 1353231). Dlatego - zgodnie z zapatrywaniami wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2009 r. (III SK 28/09, OSNP 2011, nr 17-18, poz. 243), zawarte w odwołaniu żądanie zmiany albo uchylenia decyzji Prezesa Urzędu nie powinno być utożsamiane z żądaniem pozwu w rozumieniu właściwym dla art. 321 § 1 k.p.c. Przedsiębiorca wnoszący odwołanie domaga się udzielenia mu ochrony prawnej poprzez dokonanie oceny zgodności z prawem wydanej decyzji. Udzielenie tej ochrony następuje zaś poprzez weryfikację przez sąd, czy wydając zaskarżoną decyzję Prezes Urzędu nie uchybił wymogom wynikającym z prawa materialnego, bądź nie naruszył gwarancji proceduralnych wynikających z przepisów prawa telekomunikacyjnego. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji decyzji w tym zakresie oraz dokonania odpowiedniej kwalifikacji ewentualnych uchybień, sądy orzekające w sprawie z odwołania wyciągają stosowne konsekwencje w postaci uchylenie lub modyfikacji decyzji. Uchylenie decyzji będzie zatem skutkiem udzielenia przedsiębiorcy żądanej przez niego ochrony prawnej (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt III SK 36/12, LEX nr 1353231). W konsekwencji - zdaniem Sądu odwoławczego - w niniejszej sprawie nie zachodziła przeszkoda do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem powód wnosząc odwołanie od decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej domagał się udzielenia mu ochrony prawnej polegającej na wprowadzeniu do umowy o dostępie telekomunikacyjnym opłat hurtowych za usługę MNP. Ponieważ obecnie łącząca (...) i (...) umowa o dostępie telekomunikacyjnym w ogóle nie przewiduje powyższych opłat, formami udzielenia powodowi ochrony są zarówno zmiana decyzji poprzez ich wprowadzenie, jak i uchylenie decyzji, czego skutkiem będzie obowiązek organu regulacyjnego rozstrzygnięcia sporu o ustalenie opłat za usługę MNP. Dlatego ma rację skarżący zarzucając Sądowi pierwszej instancji, że wadliwie oddalił jego odwołanie, w sytuacji, gdy uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo telekomunikacyjne. Jak trafnie wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 18 sierpnia 2015 r. (sygn. akt III SZ 5/15, LEX nr 1808594), Prezes Urzędu może wydawać zarówno decyzje pozytywne, jak i decyzje negatywne, w tym także w sprawach dotyczących dostępu telekomunikacyjnego. Prezes Urzędu może wydać decyzję odmawiającą zmiany umowy o dostępie telekomunikacyjnym z uwagi na brak wynikających z art. 28 ustawy - Prawo telekomunikacyjne materialnoprawnych podstaw do ingerencji regulatora w łączący strony stosunek umowny. Organ może również wydać decyzję odmowną, gdy sprawa poddana pod jego rozstrzygnięcie nie jest sprawą sporną w rozumieniu art. 27 ust. 2 ustawy - Prawo telekomunikacyjne. Jednakże - jak przyjęto w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2015 r. (sygn. akt III SZ 3/15, LEX nr 2288984), jeżeli między przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi toczy się spór dotyczący kwestii objętej zakresem pojęcia „dostęp telekomunikacyjny”, spór ten zostanie poddany pod rozstrzygnięcie organu na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy, a jego rozwiązanie przez organ wymaga zmiany dotychczasowej umowy o dostępie telekomunikacyjnym, bądź wydania decyzji zastępującej odrębną umowę w tym zakresie, Prezes Urzędu nie może wydać decyzji negatywnej odmawiającej określenia warunków współpracy między przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi z powodu trudności, jakie organ regulacji komunikacji elektronicznej napotkał przy gromadzeniu materiału dowodowego. Dlatego odmawiając wydania decyzji w niniejszej sprawie Prezes Urzędu nie wydał decyzji negatywnej w powołanym wyżej rozumieniu, lecz uchylił się od rozstrzygnięcia sporu między przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi. W ocenie Sądu Apelacyjnego, skoro Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej uchylił się od rozstrzygnięcia sporu między przedsiębiorcami telekomunikacyjnymi, co zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy - Prawo telekomunikacyjne należało do jego kompetencji, zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu. W ten tylko bowiem sposób organ regulacyjny będzie miał możliwość zrealizowania swojej kompetencji w tym zakresie, czego dotychczas bezprawnie zaniechał powołując się na przeszkody faktyczne w uzyskaniu danych pozwalających na określenie opłat za wzajemne korzystanie z połączonych sieci, związanych z realizacją przenoszenia numerów między sieciami. Wprawdzie w orzecznictwie wyrażono pogląd, że z uwagi na merytoryczny charakter postępowania odwoławczego sąd jest uprawniony do określenia opłaty MNP, jeżeli uzna, że odmowa jej ustalenia przez organ regulacyjny nie znajduje oparcia w ustaleniach i obowiązujących przepisach, zaś ustalenia postępowania sądowego uprawniają do określenia takiej opłaty, zwłaszcza w przypadku powołania biegłego (zob. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SZ 3/15, LEX nr 2288984). Jednakże - w ocenie Sądu Apelacyjnego - merytoryczne rozpoznanie sprawy przez sąd, w sytuacji, gdy właściwy organ uchylił się od rozstrzygnięcia sporu, stanowiłoby niedopuszczalne „zastąpienie” działania organu działaniem sądu. Funkcją odwołania od decyzji jest bowiem spowodowanie sądowej korekty błędów organu administracji, a nie zastępowanie tego organu w stosowaniu prawa. Ponadto postępowanie przed sądem jest kontradyktoryjne, zaś - jak trafnie wskazał Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - dowód z opinii biegłego powinien zostać przeprowadzony dopiero wówczas, gdy w sprawie został zgromadzony materiał dowodowy umożliwiający biegłemu wydanie opinii. Tymczasem w niniejszej sprawie materiał dowodowy zgormadzony w aktach postępowania administracyjnego nie spełnia powyższego kryterium. Natomiast postępowanie administracyjne jest prowadzone przez organ regulacyjny na zasadzie oficjalności, co obliguje go do gromadzenia dowodów z urzędu (art. 206 ust. 1 ustawy - Prawo telekomunikacyjne). Wobec zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej nr (...)z dnia 15 grudnia 2011 r., niecelowe jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji oraz zgłoszonych w niej wniosków dowodowych. Ubocznie odnieść się natomiast należy do kwestii związania Sądu odwoławczego w obecnym składzie oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 27 sierpnia 2015 r., które wynika z treści art. 386 § 6 k.p.c. Po pierwsze - rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie nie pozostaje w sprzeczności z oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku. Po drugie - funkcją powołanego wyżej przepisu jest jedynie zapobieżenie powtórzeniu się okoliczności powodujących wadliwość uchylonego orzeczenia (zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2002 r., sygn. akt V CKN 757/00, LEX nr 56021). Dlatego ewentualne przyjęcie zawężającej wykładni art. 386 § 6 k.p.c. nie stwarza jakiegokolwiek zagrożenia dla ochrony praw stron postępowania. Podstawą orzeczenia Sądu Apelacyjnego był art. 386 § 1 k.p.c. O kosztach procesu orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 108 § 1 k.p.c.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.