Sygn. akt VIII Ua 4/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 października 2017 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi oddalił odwołanie S. K. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) w Ł. z dnia 10 maja 2017 roku , która wnosiła o zmianę powyższego orzeczenia poprzez przyznanie jej znacznego stopnia niepełnosprawności i uznanie ,iż wymaga stałej opieki osób trzecich w codziennym funkcjonowaniu Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne: Orzeczeniem z dnia 6 marca 2017 roku Miejski Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. zaliczył S. K. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na czas do 31 marca 2019 roku, ustalając jej przyczynę oznaczoną symbolem 06-E, i określając, iż ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 4 marca 2017 roku, a niepełnosprawność istnieje od 6 roku życia. W zakresie wskazań ustalono, iż odwołująca się wymaga zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Nie wymaga natomiast konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, prawa do zamieszkiwania w oddzielnym pokoju. W dniu 17 marca 2017 roku odwołująca się złożyła od powyższego orzeczenia odwołanie, kwestionując ustalony stopień niepełnosprawności oraz zawarte w punkcie 7 wskazań ustalenie, że odwołująca się nie wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Orzeczeniem z dnia 10 maja 2017 roku nr (...) Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł., utrzymał w mocy zaskarżone przez odwołującą się orzeczenie . Sąd Rejonowy ustalił ,że odwołująca się od 6 roku życia jest leczona na padaczkę, w związku z którą od 4 do 5 razy dziennie miewa napady trwające po 5-6 minut. W trakcie napadów odwołująca się traci przytomność. Do napadów dochodzi w domu, w szkole do której odwołująca się uczęszcza, na ulicy. W trakcie napadów matka odwołującej się układa ją w pozycji bezpiecznej i podaje doodbytniczo lek na przerwanie napadu. Nieraz wzywa też pogotowie do córki. Gdy napad nastąpi w szkole, odwołującej się pomagają nauczycielki, które prowadzą z nią lekcje oraz pielęgniarka. Matka odwołującej się jest pod telefonem i w razie konieczności nauczycielki do niej dzwonią. U odwołującej się rozpoznano padaczkę pod postacią napadów częściowych złożonych, napady rzekomopadaczkowe. W sytuacji występowania napadów odwołująca się wymaga wsparcia innej osoby, niemniej jednak niezależnie od tego gdzie się znajduje ta pomoc jest jej udzielana. Odwołująca się nie przebywa cały czas w warunkach domowych (odwołująca się chodzi do szkoły i w inne miejsca), jest sprawna ruchowo, komunikuje się z otoczeniem i nie ma problemów ani w komunikacji ani w samoobsłudze. Jedynym problemem są okresowo występujące zaburzenia napadowe, które w chwili obecnej nie stanowią dostatecznej podstawy do uznania odwołującej się za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym. Odwołująca się może uczęszczać do szkoły, co oznacza, że napady nie są na tyle silne, że uniemożliwiają jej funkcjonowanie w życiu codziennym Mogą występować napady o cięższym przebiegu, które wymagają hospitalizacji. Nie każdy przypadek napadu wymaga zawezwania pogotowia ratunkowego, ani też konieczności podania doodbytniczego leku. Osoby z tego typu zaburzeniami nie umierają z powodu zachłyśnięcia, ponieważ napad ustępuje samoistnie. Jeżeli jednak napad się przedłuża, można podać odpowiedni lek w celu jego przerwania. Niezależnie od częstotliwości napadów odwołująca się nie jest w chwili obecnej niezdolna do samodzielnej egzystencji i tym samym nie spełnia przesłanek zaliczenia jej do znacznego stopnia niepełnosprawności. Niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację, a czego też nie można stwierdzić w odniesieniu do odwołującej się. W trakcie napadów nie dochodzi do zaburzeń, które powodowałyby zagrożenie stanu życia. Brak jest następstw takich napadów w postaci urazów, w tym uszkodzeń neurologicznych. Sprawność psychoruchowa odwołującej się powoduje niewątpliwie to, że jest ona osobą z naruszoną sprawnością organizmu wymagającą nie stałej, a czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych co powoduje, że jest zależna od otoczenia i wymaga wsparcia w czynnościach samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, rehabilitacji i edukacji oraz pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Z tego powodu, w świetle obowiązujących kryteriów, odwołującą się kwalifikuje się do grona osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W przypadku odwołującej się konieczna jest natomiast korekta leczenia. By przeciwdziałać napadom, ograniczyć ich ilość i częstotliwość odwołująca się wymaga odpowiedniego leczenia i terapii, m.in. właściwym byłoby skorzystanie z pomocy ośrodków epileptycznych w W., Ł.. W dniu 17 października 2017 roku lekarz z poradni neurologicznej Wojewódzkiego Szpitala (...) in. M. K. w Ł. wystawił zaświadczenie stwierdził, że odwołująca się z uwagi na chorobę wymaga opieki osób trzecich i nie powinna sama wychodzić z domu. Stan faktyczny w sprawie Sąd I instancji ustalił w oparciu o dowód z opinii biegłego neurologa dr M. N. , zeznania świadka K. K. – matki wnioskodawczyni oraz dokumentach załączonych do akt sprawy. Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodów z zeznań świadków P. i M. i zwrócenia się do (...) Szkoły Zawodowej o udzielenie informacji , wskazując ,że fakty które miały być za ich pomocą wykazane zostały udowodnione innymi środkami dowodowymi albo pozostają bz znaczenia dla rozpoznania sprawy. Dokonując oceny dowodów Sąd uznał w pełni wartość dowodową zarówno opinii biegłego neurologa jak i zeznań świadka K. K. , dając im w pełni wiarę. W ocenie Sądu I instancji opinia biegłego neurologa dr M. N. (podstawowa i uzupełniająca) była rzetelna i nie zawierała braków. Została sporządzona zgodnie z wymaganiami fachowości i niezbędną wiedzą w zakresie stanowiącym ich przedmiot. Do wydania opinii biegły dysponował pełną dokumentacją medyczną, a także dokonał badania odwołującej się w zakresie swej specjalności. W ocenie Sądu była ona spójna, konsekwentna i logiczna a ponadto brak było jakichkolwiek okoliczności pozwalających na jej zdyskredytowanie. Ponadto Sąd Rejonowy wskazał ,że odwołująca nie zgodziła się z wnioskami płynącymi z przedmiotowej opinii ale ocena stopnia niepełnosprawności odwołującej się, tj. zarówno ocena jej stanu zdrowia nadto ewentualnej konieczności zapewnienia w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej pomocy innych osób, wymaga wiadomości specjalnych i musi znaleźć oparcie w dowodzie z opinii biegłych, nie zaś tylko subiektywnym odczuciu zainteresowanej rozstrzygnięciem strony. Dla obalenia twierdzeń biegłego specjalisty nie wystarcza zaś przeświadczenie strony, iż fakty wyglądają inaczej, lecz koniecznym jest również rzeczowe wykazanie, iż wystawiona przez biegłego opinia jest niespójna bądź merytorycznie błędna, co też nie miało miejsca w niniejszej sprawie. Biegły nie zakwestionował tego, że u odwołującej się występują napady padaczkowe, niemniej jednak ich częstotliwość pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przy aktualnym stanie zdrowia odwołującej się. Odwołująca się nie przebywa cały czas w warunkach domowych (odwołująca się chodzi do szkoły i w inne miejsca), jest sprawna ruchowo, komunikuje się z otoczeniem i nie ma problemów ani w komunikacji ani w samoobsłudze. Jedynym problemem są okresowo występujące zaburzenia napadowe. W sytuacji występowania napadów odwołująca się wymaga wsparcia innej osoby, niemniej jednak niezależnie od tego gdzie się znajduje ta pomoc jest jej udzielana. W trakcie napadów nie dochodzi do zaburzeń, które powodowałyby zagrożenie stanu życia. Brak jest następstw takich napadów w postaci urazów, w tym uszkodzeń neurologicznych. Mogą napady o cięższym przebiegu, które wymagają hospitalizacji (na przykład jak to miało miejsce we wrześniu 2017 roku). Nie każdy przypadek napadu wymaga zawezwania pogotowia ratunkowego, ani też konieczności podania doodbytniczego leku. By przeciwdziałać napadom, ograniczyć ich ilość i częstotliwość odwołująca się wymaga odpowiedniego leczenia i terapii, m.in. właściwym byłoby skorzystanie z pomocy ośrodków epileptycznych w W., Ł.. Sprawność psychoruchowa odwołującej się powoduje niewątpliwie to, że jest ona osobą z naruszoną sprawnością organizmu wymagającą nie stałej, a czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych co powoduje, że jest zależna od otoczenia i wymaga wsparcia w czynnościach samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, rehabilitacji i edukacji oraz pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. W świetle powyższego Sąd uznał opinię biegłego za w pełni wiarygodną i wyczerpującą, zwłaszcza że nie została w żaden sposób podważona przez odwołującą się. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, że odwołanie ubezpieczonej podlega oddaleniu. Rozstrzygnięcie w sprawie Sąd Rejonowy oparł na treści przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 t.j.).która określa kryteria zaliczania do poszczególnych stopni niepełnosprawności Zgodnie z art. 1 § 1 ustawa ma zastosowanie do osób niepełnosprawnych, tj. osób, których niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem o zakwalifikowaniu przez organy orzekające do jednego z trzech stopni niepełnosprawności o których mowa w art. 3 tej ustawy, bądź orzeczeniem o całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy na podstawie odrębnych przepisów, bądź orzeczeniem o niepełnosprawności wydanym przed 16 rokiem życia. W art. 3 ustawy ustala się natomiast trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ww. ustawy, do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Stosownie do brzmienia art. 4 ust. 2 ustawy, do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (art. 4 ust. 1). W orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności, poza ustalonym stopniem wskazuje się także symbol przyczyny niepełnosprawności, okres na jaki orzeczono stopień, datę lub okres powstania niepełnosprawności, datę lub okres powstania ustalonego stopnia niepełnosprawności oraz wskazania, o których mowa w art. 6b ust. 3 ustawy o rehabilitacji zawodowej i zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Wskazania te dotyczą w szczególności: odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby; szkolenia, w tym specjalistycznego; zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej; uczestnictwa w terapii zajęciowej; konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby; korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki; konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Standardy w zakresie kwalifikowania do lekkiego, umiarkowanego i znacznego stopnia niepełnosprawności określają § 29-31 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 roku w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz.U. z 2003 r., Nr 139, poz. 1328). Standardy w zakresie kwalifikowania do znacznego stopnia niepełnosprawności zawierają kryteria określające skutki naruszenia sprawności organizmu powodujące niezdolność do pracy (całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu); konieczność sprawowania opieki (całkowitą zależność osoby od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem); konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu ról społecznych (zależność osoby od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych). Przez długotrwałą opiekę i pomoc w pełnieniu ról społecznych rozumie się konieczność jej sprawowania przez okres powyżej 12 miesięcy (§ 29). Przy kwalifikowaniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności uwzględnia się naruszenie sprawności organizmu powodujące częściową lub czasową pomoc w pełnieniu ról społecznych, co oznacza konieczność udzielenia pomocy w okresach wynikających ze stanu zdrowia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 30). Przy zaliczaniu do lekkiego stopnia niepełnosprawności uwzględnia się zaś naruszoną sprawności organizmu powodującą istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy, co oznacza naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, ograniczenia w pełnieniu ról społecznych, co oznacza trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych, jako skutek naruszonej sprawności organizmu. Przy tym możliwość kompensacji ograniczeń oznacza wyrównywanie dysfunkcji organizmu spowodowanej utratą lub chorobą narządu odpowiednio przez przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. Sąd I instancji wskazał , że z ustaleń poczynionych przez Sąd w toku procesu ,na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności wydanej w sprawie opinii biegłego specjalisty, jednoznacznie wynika, iż brak jest podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (...) w Ł. w zakresie ustalenia stopnia niepełnosprawności i punktu 7 wskazań. Rozpoznane u odwołującej się schorzenia czynią z niej osobę o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Stan zdrowia odwołującej się nie pozwala zakwalifikować jej - w świetle powołanych kryteriów - do osób niepełnosprawnych o znacznym stopniu niepełnosprawności albowiem nie wymaga ona konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jest zdolna do samodzielnego poruszania się, komunikacji i samoobsługi. Odwołująca się nie przebywa cały czas w warunkach domowych (odwołująca się chodzi do szkoły i w inne miejsca), jest sprawna ruchowo, komunikuje się z otoczeniem i nie ma problemów ani w komunikacji ani w samoobsłudze. Jedynym problemem są okresowo występujące zaburzenia napadowe. W sytuacji występowania napadów odwołująca się wymaga wsparcia innej osoby, niemniej jednak niezależnie od tego gdzie się znajduje ta pomoc jest jej udzielana. W trakcie napadów nie dochodzi do zaburzeń, które powodowałyby zagrożenie stanu życia. Brak jest następstw takich napadów w postaci urazów, w tym uszkodzeń neurologicznych. Mogą napady o cięższym przebiegu, które wymagają hospitalizacji (na przykład jak to miało miejsce we wrześniu 2017 roku). Nie każdy przypadek napadu wymaga zawezwania pogotowia ratunkowego, ani też konieczności podania doodbytniczego leku. To, że matka odwołującej się jest cały czas pod telefonem wynika w ocenie tutejszego Sądu raczej z jej własnej woli aniżeli z takiej konieczności. Nie jest bowiem w stanie przeciwdziałać napadom córki. Jest to jedynie kwestia podjęcia odpowiedniego leczenia. W ocenie Sądu Rejonowego w porównaniu do osób z pełną sprawnością fizyczną w podobnym wieku, odwołująca się niewątpliwie doświadcza trudności w życiu codziennym, które utrudniają jej funkcjonowanie - występujące u niej schorzenia ograniczają funkcje organizmu i naruszają jego sprawność- jednakże w znaczeniu określonym przy umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Sprawność psychoruchowa odwołującej się powoduje niewątpliwie to, że jest ona osobą z naruszoną sprawnością organizmu wymagającą nie stałej, a czasowej albo częściowej pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych co powoduje, że jest zależna od otoczenia i wymaga wsparcia w czynnościach samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego, rehabilitacji i edukacji oraz pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych. Zdaniem Sądu odwołująca się nie wykazała, iż zachodzą podstawy do orzeczenia u niej wyższego niż ustalony stopnia niepełnosprawności. Odwołująca się nie zgodziła się z wnioskami płynącymi z wydanej w sprawie opinii biegłego, jednakże w ocenie Sądu wydana opinia jest rzetelna i spójna, a przedstawione w niej wnioski logiczne, dlatego tez Sąd w ślad za wnioskami wypływającymi z jej treści, w świetle obowiązujących kryteriów przyjął, iż odwołująca się jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał ,że odwołanie podlegało oddaleniu na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c. Powyższe orzeczenie zaskarżył w całości pełnomocnik ubezpieczonej. W apelacji wskazał ,że Zaskarżonemu wyrokowi zarzuca naruszenie prawa procesowego tj.: 1) art. 227 k.p.c. przez oddalenie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków V. P.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.