i 3 kc., stanowiącego, iż roszczenia te ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia(par.1) ; w razie wyrządzenia szkody na osobie, przedawnienie nie może się skończyć wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia(par 3). Powyższa regulacja, jak stwierdził Sąd Rejonowy, w myśl art. 117 kc wyznacza ramy czasowe dla skutecznego dochodzenia roszczeń majątkowych wynikających z czynów niedozwolonych, których przekroczenie uzasadnia oddalenie roszczenia wobec jego przedawnienia. Termin przedawnienia, co do zasady, zaczyna bieg w chwili wystąpienia zdarzenia szkodzącego. Bezspornym było, iż zdarzenie nastąpiło w dniu 21 września 2009r., stąd roszczenie powódki uległo przedawnieniu w całości. O szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia powódka dowiedziała się bowiem już w dniu 21 września 2009r. Powódka miała wiedzę o trzyletnim terminie przedawnienia roszczeń wynikających z deliktu oraz o możliwości przerwania tego biegu przez podjęcie czynności przeciwko pracodawcy. Powódka złożyła w tym celu wniosek o zawezwanie do próby ugodowej. Wniosek skierowany został jednak przeciwko (...) Sp. z o.o. w W. a nie przeciwko pracodawcy (...). W tych okolicznościach – zdaniem Sądu – nie doszło do przerwania biegu przedawnienia w trybie art. 123 par 1 pkt 1 kc, gdyż dla osiągnięcia tego skutku konieczne jest wystąpienie z roszczeniami przeciwko właściwej osobie, a więc tej, na rzecz której biegnie przedawnienie. W ocenie Sądu Rejonowego w przedmiotowej sprawie nie zaistniały również podstawy do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia z powołaniem się na art. 5 kc, jak o to wnosiła powódka. W orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz w bogatej literaturze prawniczej podkreśla się, że do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia może dojść jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy bezczynność wierzyciela w dochodzeniu roszczenia była usprawiedliwiona szczególnymi okolicznościami. Przyjmuje się nadto, że przy stosowaniu art. 5 kc do instytucji przedawnienia, należy kierować się zasadami rygoryzmu, tak aby nie doszło do zbyt liberalnego odrzucenia zarzutu przedawnienia ( tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 14 sierpnia 2012r., I ACa 577/12, Lex Omega , wyrok SA w Krakowie z dnia 5 maja 2010r.- III APa 4/10, Lex Omega ). Sąd I instancji nie dopatrzył się żadnych nadzwyczajnych przeszkód w zgłoszeniu przez powódkę dochodzonych obecnie roszczeń przed upływem terminu przedawnienia a tym samym nie znalazł podstaw do nieuwzględnienia skutecznie podniesionego zarzutu przedawnienia w oparciu o art. 5 kc. Powódka od czasu wypadku, mimo trwającego w tym czasie leczenia, była w stanie zgłaszać swe roszczenia, tym bardziej, że w tym okresie bardzo aktywnie podejmowała czynności zarówno w stosunku do pracodawcy, organu rentowego jak i w postępowaniach sądowych. Powódka jest bardzo świadomym pracownikiem, znającym swoje uprawnienia, pilnującym swoich interesów i potrafiącym dochodzić swoich praw przed różnymi organami. Potwierdza to choćby postawa powódki w latach 2010-2012 w zakresie uzyskania jednorazowego odszkodowania z ZUS-u, gdzie powódka odwołała się od jego decyzji i bardzo czynnie uczestniczyła w postępowaniu sądowym. Zdaniem Sądu za nieuwzględnieniem zarzutu przedawnienia nie przemawia również fakt, iż powódka błędnie skierowała wniosek o zawezwanie do próby ugodowej a przeciwnik wówczas nie podniósł zarzutu braku legitymacji biernej. Powódka, jak wyżej wskazywano, miała wiedzę o tym kto jest jej pracodawcą, natomiast strona pozwana(...)Sp. z o.o. w W., nie wyrażając zgody na zawarcie ugody, nie miała obowiązku wyjaśniać wówczas, co jest przyczyną odmowy zawarcia ugody. Wyrok powyższy zaskarżyła w całości apelacją powódka. Powódka zarzuciła: I. naruszenie prawa materialnego - art. 3 k.p. poprzez przyjęcie, że strona pozwana(...)spółka z o.o. w W. nie była pracodawcą powódki, prawidłowo podniosła zarzut braku legitymacji biernej w przedmiotowej sprawie, i przyjęcie, że pracodawcą powódki był hipermarket (...)w L. mający kompetencje do samodzielnego zatrudniania pracowników (składania oświadczeń woli); II. naruszenie prawa materialnego - art.
§ i i 3 k.c. i 445 § i k.c. i art. 117 k.c. w związku z art. 300 k. p., poprzez przyjęcie, że roszczenie w stosunku do pracodawcy uległo przedawnieniu, podczas gdy dopiero w lipcu 2010 r., po badaniu diagnostycznym MR, powódka zdała sobie sprawę z ujemnych następstw zdarzenia z dnia 21.09.2009 r., w postaci doznanego uszkodzenia ciała; III. naruszenie prawa materialnego - art. 5 k.c. poprzez przyjęcie, że strona pozwana hipermarket (...)w L. powinna korzystać z ochrony wynikającej z podniesionego zarzutu przedawnienia; IV. naruszenie prawa procesowego - art. 227 k.p.c. w związku z art. 233 k.p.c. i art. 278 § i k.p.c. poprzez oddalenie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków oraz o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych lekarzy sądowych i biegłego z zakresu BHP, przyjmując, że dowody są zbędne wobec skutecznie podniesionych zarzutów braku legitymacji biernej strony pozwanej (...)Spółka z o.o. w W. i zarzutu przedawnienia w odniesieniu do strony pozwanej (...)w L., tym samym nie dokonanie ustaleń faktycznych niezbędnych do rozstrzygnięcia zasadności dochodzonych przez powódkę roszczeń. Stawiając powyższe zarzuty powódka domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego. Obie strony pozwane w odpowiedzi na apelację wniosły o jej oddalenie. Sąd Okręgowy zważył mając na względzie stan faktyczny sprawy ustalony w toku postępowania przed Sądem I instancji. Podniesione w apelacji zarzuty nie są trafne. W sposób zasadny w świetle poczynionych przez Sąd Rejonowy ustaleń faktycznych ustalono, iż pracodawcą powódki był hipermarket (...) w L.. Wynika to w sposób czytelny z przyjętej przez (...)Sp. z o.o. uchwały zarządu z dnia 7.09.2008 roku oraz regulaminu organizacyjnego. Regulamin ten stanowi, iż (...)Sp. z o.o. jest zorganizowane jako przedsiębiorstwo wielozakładowe składające się z odrębnych jednostek organizacyjnych – sklepów i jednostki nadzorującej – siedziby. Każda jednostka organizacyjna stanowi oddzielnego pracodawcę w rozumieniu kodeksu pracy prowadzącą samodzielną politykę dotyczącą zatrudniania pracowników. Funkcję osób reprezentujących pracodawcę w poszczególnych sklepach pełnią ich dyrektorzy mający uprawnienia do samodzielnego podejmowania czynności w zakresie prawa pracy w stosunku do pracowników zatrudnionych w tych sklepach, a uprawnienia te obejmują w szczególności samodzielne zatrudnianie i zwalnianie pracowników. Analiza wyżej wskazanych postanowień regulaminu organizacyjnego (...) Sp. z o.o. prowadzi do wniosku, iż każdy sklep tej spółki spełnia wymogi przewidziane w art. 3 kp konieczne do uznania go za pracodawcę w rozumieniu tego przepisu. Ma bowiem uprawnienia do samodzielnego przyjmowania i zatrudniania pracowników we własnym imieniu. Jego dyrektor nie działa w tym zakresie z upoważnienia zarządu spółki i na jej rachunek. Do przeciwnego wniosku nie prowadzi podniesiony w apelacji argument, iż Dyrektor Hipermarketu (...) P. L. podpisywał zmiany wynikające z umowy warunków zatrudnienia „za pracodawcę”. Użycie tego sformułowania jest bowiem konsekwencją regulacji art. 3
Stosownie do jego regulacji w razie wyrządzenia szkody na osobie przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Oznacza to że zarówno okres dziesięcioletni przedawnienia z art.
zdanie drugie kc liczony od dnia zdarzenia wywołującego szkodę jak i okres dwudziestoletni z art.
kc liczony od dnia popełnienia przestępstwa nie może się skończyć wcześniej niż z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Początek biegu trzyletniego przedawnienia z art.
kc wymaga spełnienia łącznie dwóch przesłanek: ujawnienia szkody jak i dowiedzenia się o osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Przyjmuje się równocześnie, iż art.
kc jest przepisem szczególnym w stosunku do art.
W rozpoznawanej sprawie trafnie argumentował Sąd Rejonowy, iż powódka o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia dowiedziała się już w dniu 21 września 2009 roku. Wskazują na to powołane przez ten Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dowody i argumenty. Przytoczone argumenty Sąd Okręgowy podziela. Dla uznania faktu dowiedzenia się o szkodzie nie jest konieczne posiadanie pełnej wiedzy o zakresie szkody trwałości następstw uszkodzenia ciała. Stąd też bez wpływu na ocenę początku biegu przedawnienia ma okoliczność powoływania się powódki na fakt, iż dopiero w miesiącu lipcu 2010 roku po dokonaniu badania diagnostycznego MR uzyskała obiektywną diagnozę lekarza neurologa o uszkodzeniu krążków międzykręgowych , pourazowym zespole korzeniowym i ucisku na rdzeń kręgosłupa z uzasadnieniem, iż dopiero wtedy powzięła wiedzę o szkodzie z kompetentnego źródła. Dla rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia wystarczająca była wiedza powódki zaprezentowana w jej piśmie skierowanym do pracodawcy (k. 101) z którego wynika, iż była świadoma zarówno rodzaju (zakresu) szkody jak i osoby odpowiedzialnej za nią. Przyjęcie, iż przepis art.
kc jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisów art.
i
powoduje, iż nawet w sytuacji kiedy szkoda ujawniła się po upływie 10 lat lub 20 lat licząc od daty zdarzenia (przestępstwa) poszkodowany może dochodzić odszkodowania w okresie 3 lat od dnia, w którym dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. W takiej sytuacji zaś w rozpoznawanej sprawie nie miało znaczenia czy Sąd I instancji dokonał czy też nie oceny czy zachowanie pracodawcy powódki stanowiło zbrodnię czy występek. W każdej bowiem sytuacji tj. również wtedy gdy zachowanie to było zbrodnią lub występkiem okres 3 letniego przedawnienia liczy się od momentu dowiedzenia się o szkodzie i o osobie sprawcy. W toku postępowania ustalił Sąd Rejonowy, iż powódka jeszcze przed upływem tego okresu wystąpiła dni 6 września 2012 roku z wnioskiem o zawezwanie do próby ugodowej w trybie art. 184 kpc. Wezwanie to skierowała do (...)Spółka z o.o. w W.. Do zawarcia ugody nie doszło. Co do zasady zawezwanie do próby ugodowej przerywa bieg przedawnienia. Z tego powodu jednak musi w przekonaniu Sądu Okręgowego spełniać określone wymagania. Musi zawierać ścisłe określenie żądania, tak aby wiadomo było, jakie roszczenia, w jakiej wysokości, kiedy wymagalne, są objęte wnioskiem, ponieważ bez tego wymogu nie można wiązać z zawezwaniem do próby ugodowej skutku w postaci przerwy biegu przedawnienia roszczenia (por. wyrok SN z dn. 10.08.2006r., VCSK 238/06 i 25.11.2009r., IICSK 259/09). Skutku w postaci przerwy przedawnienia nie można również dopatrywać się w sytuacji kiedy wezwanie kierowane jest do podmiotu, który nie jest biernie legitymowanym, tak jak to było w przypadku rozpatrywanym w rozpoznawanej sprawie. Tak więc skierowanie zawezwania do ugody do (...)Sp. z o.o. nie mogło przerwać przedawnienia jakichkolwiek roszczeń kierowanych przeciwko (...) w L.. Dokonana w tym zakresie ocena Sądu Rejonowego była trafna. Korzystając z zarzutu przedawnienia strona pozwana (...)nie korzystał ze swego prawa w sposób sprzeczny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Upływ terminu przedawnienia powoduje ten skutek, iż ten przeciwko komu przysługuje roszczenie może się uchylić od jego zaspokojenia (art. 117 §1 kc). Cel i funkcja instytucji przedawnienia sprowadzając się do usunięcia stanu niepewności prawnej w sytuacji gdy uprawniony przez długi czas nie wykonuje i nie realizuje przysługujących mu roszczeń. Została ona ustanowiona dla zachowania pewności i bezpieczeństwa obrotu prawnego które wymagają jasności co do możności dochodzenia, wraz z upływem czasu, określonych roszczeń. Rację ma Sąd Rejonowy w sprawie podnosząc, iż do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia może dojść jedynie w wyjątkowych wypadkach, gdy bezczynność wierzyciela w dochodzeniu roszczenia była usprawiedliwiona szczególnymi okolicznościami. Sąd Okręgowy podzielił również pogląd, zgodnie z którym przy stosowaniu art. 5 kc do instytucji przedawnienia należy kierować się zasadami rygoryzmu. Zbyt liberalne odrzucanie zarzutu przedawnienia godzi bowiem w pewność obrotu prawnego i sprzeczne jest z celem wprowadzenia tej instytucji do systemu prawnego. W rozpoznawanej sprawie brak jest szczególnych okoliczności, które pozwoliłyby uznać podniesienie zarzutu przedawnienia przez stronę pozwaną za naruszające zasady współżycia społecznego lub społeczno – gospodarczego znaczenia tego prawa (art. 5 kc). Podniesione w tej kwestii argumenty Sądu Rejonowego są trafne. Sąd II instancji podziela je w pełni. Powódka była w stanie wystąpić z roszczeniem w terminie. Racjonalnych i rzeczywistych przeszkód ku temu nie było. Nie stał temu na przeszkodzie ani stan jej wiedzy co do osoby odpowiedzialnej z szkodę, ani wiedzy o samej szkodzie jak również stan zdrowia powódki. Uszczerbek doznany w wypadku w wysokości 7% za który dostała odszkodowanie z ZUS nie jest również okolicznością na tyle znaczącą i wyjątkową, aby dla niej czynić wyjątek od ogólnych zasad porządku prawnego, które przewidują przedawnienie roszczeń. Podniesione w apelacji argumenty nie wskazują na naruszenie przez stronę pozwaną art. 5 kc. Stanowią jedynie o ewentualnej jej winie co miałoby znaczenie dopiero w sytuacji gdy zarzut naruszenia art. 5 kc okazał się skuteczny, co jednak jak wyżej wskazano w sprawie nie miało miejsca. Przesądzenie o niezasadności omawianych wyżej zarzutów apelacji, implikowało również niezasadność zarzutu naruszenia prawa procesowego tj. art. 227 poprzez oddalenie zgłoszonych wniosków dowodowych. Przeprowadzenie wnioskowanego postępowania dowodowego celowe bowiem było wyłącznie w sytuacji uznania podniesionego zarzutu przedawnienia za naruszający art. 5 kc. W sytuacji natomiast uznania tego zarzutu – tak jak w rozpoznawanej sprawie – za skuteczny było zbędne. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy wniesioną apelację jako niezasadną oddalił na podstawie art. 385 kpc. Orzeczenie o kosztach znajduje uzasadnienie w treści art. 102 kpc.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.