Sygn. akt IV Ca 77/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 kwietnia 2018 r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta Deniziuk Sędziowie: SSO
§ 3kpc w zw.
z art. 227 kpc i art. 278 § 1 kpc poprzez oddalenie wniosku pozwanej o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczności dotyczące rynkowych warunków umowy dzierżawy oraz biegłego ds. badania pisma i dokumentów, - art. 217 §
§ 3kpc w zw.
z art. 227 kpc i art. 245 kpc przez oddalenie wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodu z dokumentów, tj. prywatnej opinii rzeczoznawcy M. C., przelewów rat kredytu hipotecznego, opłat z tytułu podatku od nieruchomości i faktur z (...) SA, - art. 328 § 2 kpc poprzez zaniechanie wyjaśnienia podstawy odmowy uwzględnienia wniosku pozwanej o dopuszczenie dowodów z wnioskowanych opinii biegłych sądowych oraz dowodów z dokumentów, - art. 177 § 1 pkt 1 kpc poprzez oddalenie wniosku pozwanej o zawieszenie postępowania. W efekcie podniesionych zarzutów pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa, jak i o zasądzenie na jej rzecz oraz na rzecz interwenienta ubocznego od powoda kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie zażądała uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację powód wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Przed terminem rozprawy ablacyjnej interwenient uboczny złożył pismo procesowe z wnioskiem o dopuszczenie dowodu z dokumentu w postaci wyciągu z aktu notarialnego – umowy sprzedaży dotyczącej spornej nieruchomości, na okoliczność, że pozwana nie jest już właścicielką przedmiotowej nieruchomości i nie można już od niej żądać przywrócenia posiadania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja okazała się zasadna. W pierwszej kolejności wskazać należało, że, mając na uwadze treść art. 382 kpc, sąd apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1998r., II CKN 704/97, OSNC 1998 nr 12, poz. 214). Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, rozważając wyniki postępowania przed sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo. Trzeba pamiętać także, że art. 382 kpc, który stanowi, że sąd drugiej instancji orzeka na podstawie materiału zebranego w postępowaniu w pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym oznacza, iż kognicja sądu apelacyjnego obejmuje "rozpoznanie sprawy", a nie tylko środka odwoławczego, i to w taki sposób, w jaki mógł i powinien uczynić to sąd pierwszej instancji. W ocenie Sądu Okręgowego prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy wymagało przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego, a to za sprawą wniosku dowodowego złożonego przez interwenienta ubocznego w dniu 5.04.2018r. (k. 877-878). Wprawdzie z przepisu art. 381 kpc wynika, że Sąd drugiej instancji może pominąć nowe fakty i dowody, jeżeli strona mogła je powołać w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, chyba że potrzeba powołania się na nie wynikła później, niemniej na uwadze mieć należało, że w realiach przedmiotowej sprawy strona (tu: interwenient uboczny) nie mógł powołać się w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji na dowód objęty jego wnioskiem, a i potrzeba powołania się na niego wynikła później. Ponadto na uwadze mieć należało, że w postanowieniu z dnia 14.03.2013r. Sąd Najwyższy wskazał, że Jeżeli sąd drugiej instancji stwierdzi niedostatki lub uchybienia w postępowaniu dowodowym, jego obowiązkiem jest, zgodnie z art. 382 kpc, uzupełnienie postępowania dowodowego w zakresie, jaki uznaje za niezbędny do prawidłowego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy (I CZ 16/13, LEX nr 1318312). Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Interwenient uboczny M. C. przedstawił bowiem wyciąg z aktu notarialnego z dnia 27.03.2018r. (Repertorium A numer (...)), z którego wynika, że pozwana A. R.
(2)nie jest już właścicielką przedmiotowej nieruchomości, a jej właścicielami są interwenient uboczny właśnie i jego małżonka (k. 879-880). Sąd Okręgowy na rozprawie apelacyjnej w dniu 6.04.2018r. dopuścił zatem dowód z ww. dokumentu na okoliczność praw właścicielskich do nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania, tj. tego, że pozwana nie jest już właścicielem tejże nieruchomości. W efekcie, skoro przepis art. 316 § 1 kpc stanowi, że Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy (…), nie było możliwym wydanie innego orzeczenia w niniejszej sprawie, aniżeli orzeczenie reformatoryjne. Na dzień wyrokowania przez Sąd II instancji pozwana A. R.
(2)nie była już bowiem legitymowana biernie do występowania w procesie o ochronę naruszonego posiadania. Legitymacja procesowa to uprawnienie do poszukiwania ochrony prawnej w konkretnej sprawie. Legitymacja procesowa bierna dotyczy strony pozwanej i uzasadnia występowanie w procesie w charakterze pozwanego. W niniejszej sprawie, na skutek przeniesienia własności nieruchomości położonej w R. przy ul. (...) na interwenienta ubocznego i jego małżonkę, występowanie w procesie w charakterze pozwanej przez A. R.
(3)stało się bezzasadne. Sąd Okręgowy podziela bowiem, przywołany także we wniosku dowodowym przez interwenienta ubocznego, pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale z dnia 29.06.2016r. wydanej w sprawie o sygn. akt III CZP 25/16, o tym, że Powództwo o przywrócenie posiadania rzeczy nie może być skutecznie dochodzone przeciwko osobie, która naruszyła posiadanie rzeczy, jeżeli w toku sprawy przeniosła posiadanie tej rzeczy na inną osobę ( (...) GP, Biul. SN 2016 nr 6, (...) 2016 nr 3, str. 112, Biuletyn SN - IC 2016 nr 7-8, OSNAPiUS 2017 nr 5, poz. 53, str. 22, L.). Godzi się wskazać, że pogląd taki stanowi w istocie powtórzenie wyrażanego już i wcześniej przez Sąd Najwyższy stanowiska, że Cechą charakterystyczną roszczenia posesoryjnego, wyrażającego się skierowanym do naruszyciela żądaniem przywrócenia stanu poprzedniego, przez wydanie rzeczy, której posiadanie zostało samowolnie naruszone (art. 344 § 1 k.c.), jest to, że może być ono skutecznie dochodzone tylko o tyle, o ile naruszyciel ma tę rzecz w swoim ręku. Z chwilą więc, gdy osoba, która pozbawiła posiadacza władztwa nad rzeczą, sama to władztwo utraciła, przestaje być legitymowana biernie, a wytoczone przeciw niej żądanie staje się bezprzedmiotowe (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 1995r., I CRN 52/95, LEX nr 82284). Jest przy tym zupełnie obojętne, czy ta utrata nastąpiła bez woli i winy tej osoby, czy też uczyniła ona to świadomie, choćby w tym celu, żeby udaremnić akcję powoda. Taki jest jednak sens ochrony posiadania z punktu widzenia jej skuteczności. Jest bowiem oczywiste, że wyrok uwzględniający powództwo przeciwko osobie, która nie ma już rzeczy w swoim władaniu, jest pozbawiony jakiejkolwiek mocy wykonawczej. Pozwana A. R.
(3)nie miałaby żadnej możliwości wykonania orzeczenia uwzględniającego powództwo, albowiem utraciła w wyniku zbycia nieruchomości władztwo nad nią i nie ma wobec niej już żadnej mocy decyzyjnej. W tej sytuacji brak było też i podstaw do dokonywania analizy podnoszonych w apelacji przez pozwaną i interwenienta ubocznego zarzutów, albowiem z uwagi na przeniesienie własności przedmiotowej nieruchomości i utratę legitymacji procesowej biernej w niniejszym procesie rozpatrywanie tychże zarzutów stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji należało zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji zmienić i powództwo A. R.
(4)oddalić, o czym Sąd Okręgowy orzekł w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 385 kpc. Wynik postępowania apelacyjnego przełożył się na rozstrzygnięcie o kosztach procesu oraz kosztach postępowania apelacyjnego. Strona pozwana oraz interwenient uboczny ostatecznie postępowanie to wygrali, a wobec tego należało na podstawie art. 98 §
§ 3kpc zasądzić od powoda na ich rzecz zwrot tych, tj.: 1) na rzecz pozwanej A. R.
(3): – kwoty 233 zł tytułem kosztów procesu obliczonych, jako suma: wynagrodzenia jej pełnomocnika w wysokości 156 zł (§ 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.), opłaty od czynności cywilnoprawnej w postaci udzielenia pełnomocnictwa fachowemu pełnomocnikowi – 17 zł, i kwoty 60 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego na podstawie § 13 pkt 2 ustęp 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm. - kwoty 360 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego obejmujących opłatę od apelacji (200 zł – z oświadczenia pełnomocnika apelujących złożonego na rozprawie apelacyjnej wynika bowiem, że opłatę tę uiściła pozwana) i wynagrodzenie fachowego pełnomocnika pozwanej w wysokości 160 zł ustalonego na podstawie § 5 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.), 2) na rzecz interwenienta ubocznego M. C.: - kwoty 223 zł tytułem kosztów procesu obliczonej, jako suma: wynagrodzenia jej pełnomocnika w wysokości 156 zł (§ 8 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu – Dz.U. z 2013r., poz. 461 ze zm.), opłaty od czynności cywilnoprawnej w postaci udzielenia pełnomocnictwa fachowemu pełnomocnikowi (17 zł), i opłaty od interwencji ubocznej. - kwoty 160 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego obejmujących wynagrodzenie fachowego pełnomocnika interwenienta ubocznego ustalonego na podstawie § 5 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.) i na podstawie art. 107 zd. 3 kpc.