XVII AmE 154/11 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 12 sierpnia 2011 roku, (...)pozwany - Prezes Urzędu Regulacji Energetyki po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pienię

§2ust.

1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 39, póz. 338). Przedsiębiorca został zobligowany do przekazania powyższych informacji na załączonym formularzu według stanu na dzień 30 listopada 2007 r. - do dnia 7 grudnia 2007 r. (k.1-5 akt adm.) W odpowiedzi Przedsiębiorca przesłał wypełniony formularz „Informacja o posiadanych zapasach paliw wg stanu na dzień 30 listopada 2007 r.". Z przedstawionych danych wynika, że rzeczywista wielkość zapasów węgla kamiennego utrzymywanych przez przedsiębiorstwo wynosiła 3975 Mg podczas gdy zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 lit a Rozporządzenia stan zapasów węgla kamiennego, który Przedsiębiorca był obowiązany utrzymywać na dzień 30 listopada 2007 r., powinien był wynosić 5763 Mg. (k.6-8 akt adm.) Oznacza to nieprawidłowość polegającą na niedoborze stanu zapasów paliw w stosunku do poziomu wymaganego rozporządzeniem w wysokości 1778 Mg węgla kamiennego. Pismem z dnia 8 listopada 2010 r., Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem nieprawidłowości polegających na nieprzestrzeganiu obowiązku utrzymywania zapasów paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw ciepła do odbiorców oraz wezwał Przedsiębiorcę do złożenia wyjaśnień (k.9-10 akt adm.) W piśmie z dnia 25 listopada 2010 r., Przedsiębiorca wyjaśnił, że niedobór stanu zapasów węgla kamiennego spowodowany był tym, że kopalnia nie realizowała dostaw w uzgodnionych ilościach, parametrach jakościowych i terminach. Przedsiębiorca wyjaśnił, iż wielokrotnie interweniował u dostawcy węgla na dowód czego załączył kserokopie pism kierowanych do dostawcy węgla. Ponadto Przedsiębiorca wyjaśnił, że zwracał się do innych dostawców z zapytaniem ofertowym dotyczącym dostaw węgla kamiennego w odpowiedniej ilości i jakości, jednak uzyskał negatywne odpowiedzi. Przedsiębiorca wyjaśnił również, że problem z utrzymaniem zapasu węgla był niemożliwy do przewidzenia i wynikał z przyczyn całkowicie od niego niezależnych. Podkreślił, że podejmowane działania skierowane były na pozyskanie węgla i zapewnienie ciągłości produkcji. Uzupełnienie zapasów węgla kamiennego nastąpiło w dniu 8 kwietnia 2008 r. (k.21-51 akt adm.) Pismem z dnia 3 grudnia 2010 r., Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem nieprawidłowości polegających na nieprzestrzeganiu obowiązku utrzymywania zapasów paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw ciepła

§2ust.

1 pkt 1 lit c Rozporządzenia odnośnie stanu na dzień: 1 grudnia 2007 r., 1 stycznia 2008 r., 1 lutego 2008 r., 1 marca 2008 r. i 1 kwietnia 2008 r. a także o połączeniu do wspólnego prowadzenia w.w postępowania oraz postępowania wszczętego z urzędu w dniu 8 listopada 2010 r., w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku z ujawnieniem nieprawidłowości polegających na nieprzestrzeganiu obowiązku utrzymywania zapasów paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw ciepła

§2ust.

1 pkt 1 lit c Rozporządzenia odnośnie stanu na dzień: 1 listopada 2007 r. Jednocześnie Prezes URE wezwał Przedsiębiorcę do przedstawienia szczegółowych wyjaśnień, złożenia wniosków dowodowych oraz przesłania uwierzytelnionych kopii dokumentów mających związek ze sprawą na załączonych do pisma formularzach. (k.53-65 akt adm.) W odpowiedzi na ww. zawiadomienie, w piśmie z dnia 20 grudnia 2010 r., Przedsiębiorca złożył wymagane dokumenty oraz przedstawił wyjaśnienie przyczyn niedoboru zapasów węgla kamiennego. Ze złożonych dokumentów wynika, że na dzień 1 grudnia 2007 r., rzeczywista wielkość zapasów węgla kamiennego utrzymywanych przez przedsiębiorstwo wynosiła 3975 Mg podczas gdy zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 lit b Rozporządzenia stan zapasów węgla kamiennego, który Przedsiębiorca był obowiązany utrzymywać powinien wynosić 6287 Mg. (k.72-73 akt adm.) Oznacza to nieprawidłowość polegającą na niedoborze stanu zapasów paliw w stosunku do poziomu wymaganego rozporządzeniem w wysokości 2312 Mg węgla kamiennego. Ze złożonych dokumentów wynika również, że na dzień 1 stycznia 2008 r., rzeczywista wielkość zapasów węgla kamiennego utrzymywanych przez przedsiębiorstwo wynosiła 4037 Mg podczas gdy zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 lit c Rozporządzenia stan zapasów węgla kamiennego, który Przedsiębiorca był obowiązany utrzymywać powinien wynosić 6811 Mg. (k.74-75 akt adm.) Oznacza to nieprawidłowość polegającą na niedoborze stanu zapasów paliw w stosunku do poziomu wymaganego rozporządzeniem w wysokości 2774 Mg węgla kamiennego. Na dzień 1 lutego 2008 r., rzeczywista wielkość zapasów węgla kamiennego utrzymywanych przez przedsiębiorstwo wynosiła 4451 Mg podczas gdy zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 lit d Rozporządzenia stan zapasów węgla kamiennego, który Przedsiębiorca był obowiązany utrzymywać powinien wynosić 5239 Mg. (k.76-77 akt adm.) Oznacza to nieprawidłowość polegającą na niedoborze stanu zapasów paliw w stosunku do poziomu wymaganego rozporządzeniem w wysokości 778 Mg węgla kamiennego. Na dzień 1 marca 2008 r., rzeczywista wielkość zapasów węgla kamiennego utrzymywanych przez przedsiębiorstwo wynosiła 3560 Mg podczas gdy zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §3 ust. 1 pkt 1 lit e Rozporządzenia stan zapasów węgla kamiennego, który Przedsiębiorca był obowiązany utrzymywać powinien wynosić 4191,5 Mg. (k.78-79 akt adm.) Oznacza to nieprawidłowość polegającą na niedoborze stanu zapasów paliw w stosunku do poziomu wymaganego rozporządzeniem w wysokości 631,5 Mg węgla kamiennego. Na dzień 1 kwietnia 2008 r., rzeczywista wielkość zapasów węgla kamiennego utrzymywanych przez przedsiębiorstwo wynosiła 1716 Mg podczas gdy zgodnie z §2 ust. 1 pkt 1 lit c w zw. z §3 ust. 1 pkt 2 lit a Rozporządzenia stan zapasów węgla kamiennego, który Przedsiębiorca był obowiązany utrzymywać powinien wynosić 1447 Mg. (k.80-81 akt adm.) Oznacza to brak nieprawidłowość w ilości zapasu węgla kamiennego. Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje: Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonując oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa i znajduje uzasadnienie w przepisach prawa, zaś zarzuty podnoszone przez powódkę w odwołaniu nie mogą skutkować jej uchyleniem ani zmianą we wnioskowanym zakresie. Powódka - (...) Spółka z o.o. z siedzibą w C. jest przedsiębiorcą energetycznym w rozumieniu ustawy Prawo energetyczne i prowadzi działalność gospodarczą m.in. w zakresie wytwarzania energii elektrycznej i ciepła. Do powódki mają zatem zastosowanie postanowienia art. 10 ust 1 ustawy z dnia 1 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (Dz.U. z 2006 r., Nr 89, poz.625 z późn. zm.) , nakładające na przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące się wytwarzaniem energii elektrycznej lub ciepła obowiązek utrzymywania zapasu paliw w ilości zapewniającej utrzymanie ciągłości dostaw energii elektrycznej lub ciepła do odbiorców. Określony w powołanym przepisie obowiązek utrzymywania zapasów paliw służy zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego, które stanowi jeden z podstawowych celów ustawy Prawo energetyczne (art. 1 ust 2pr.en.) Wielkości zapasów paliw określone zostały w rozporządzeniu wydanym na podstawie art. 10 ust. 6 ustawy - Prawo energetyczne, które to rozporządzenie reguluje również sposób gromadzenia zapasów paliw z uwzględnieniem rodzaju działalności gospodarczej, możliwości technicznych i organizacyjnych w zakresie gromadzenia paliw. Wymóg zagwarantowania ciągłości dostaw energii elektrycznej i ciepła do odbiorców jest spełniony tylko wówczas, gdy spełnione zostaną wymogi co do rodzaju paliwa, wielkości i sposobu gromadzenia, określone w Rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 lutego 2003 r. w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych (Dz.U. 2003, Nr 39, poz. 338 z późn zm.). W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż w dniach 1 listopada 2007 r., 1 grudnia 2007 r., 1 stycznia 2008 r., 1 lutego 2008 r., 1 marca 2008 r., Przedsiębiorca dysponował zapasami paliwa w wielkości niespełniającej wymogów wynikających z w.w Rozporządzenia. Tym samym Przedsiębiorca nie przestrzegał obowiązku utrzymywania zapasów paliw, wynikającego z art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, bowiem niedobór węgla kamiennego w dniu:

1. 30 listopada 2007 r. wynosił 1 788 Mg węgla kamiennego,
2. 1 grudnia 2007 r. wynosił 2 312 Mg węgla kamiennego,
3. 1 stycznia 2008 r. wynosił 2 774 Mg węgla kamiennego,
4. 1 lutego 2008 r. wynosił 788 Mg węgla kamiennego,
5. 1 marca 2008 r. wynosił 631,5 Mg węgla kamiennego. W ocenie sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut odwołania dotyczący naruszenia zaskarżoną decyzją, normy art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne poprzez jej błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż każde uszczuplenie zapasu paliwa stanowi naruszenie obowiązku utrzymywania zapasu paliwa w wielkości określonej w Rozporządzeniu. Warunkiem koniecznym do stwierdzenia prawidłowego wykonywania obowiązku wynikającego z art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, jest utrzymywanie zapasów paliw w wielkości wskazanej ww. Rozporządzeniu w sprawie zapasów paliw w przedsiębiorstwach energetycznych. Utrzymywanie zapasów w ilości wskazanej w powołanym akcie prawnym zostało bowiem określone w sposób wiążący w przepisach powszechnie obowiązujących , a nie pozostawione do swobodnej oceny przedsiębiorstwom energetycznym. Dodać w tym miejscu należy, iż dla stwierdzenia naruszenia obowiązku, o którym mowa w art. 10 ust 1 ustawy - Prawo energetyczne, nie jest konieczne przeprowadzanie dodatkowej oceny, czy istniejący w przedsiębiorstwie energetycznym niedobór stanu zapasów doprowadził do realnego, bezpośredniego zagrożenia przerwania ciągłości dostaw energii elektrycznej lub ciepła. Istotne jest bowiem to, że do niedoboru w zapasach w ogóle doszło. Zauważyć należy również, iż przepisy prawa, na podstawie których wydana została zaskarżona decyzja, nie uzależniają ukarania przedsiębiorcy od faktycznego przerwania dostaw energii elektrycznej lub ciepła do odbiorców. Zgodnie bowiem z literalnym brzmieniem przepisu art. 56 ustawy - Prawo energetyczne, karze podlega ten, kto nie przestrzega obowiązku utrzymywania zapasów paliw wprowadzonego na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, a nie ten, kto wstrzymał dostawy z uwagi na nieposiadanie odpowiedniej ilości paliwa. Reasumując stwierdzić należy, że dla stwierdzenia naruszenia obowiązku wynikającego z art. 10 ust 1 ustawy - Prawo energetyczne oraz zastosowania przewidzianej w art. 56 ust 1 pkt 2 ustawy - Prawo energetyczne sankcji nie jest konieczne wystąpienie ujemnych skutków dla odbiorców korzystających z usług przedsiębiorstwa. W odniesieniu do podnoszonych przez powódkę okoliczności , które w jej ocenie uzasadniały nieutrzymywanie wymaganych przez przepisy zapasów węgla kamiennego tj. nierealizowanie przez kopalnię dostaw w uzgodnionych ilościach, parametrach jakościowych i terminach, należało uznać je za nie mające znaczenia w postępowaniu prowadzonym przez Prezesa w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust 1 pkt 2 ustawy PE. Brzmienie powołanego przepisu przesądza o tym , że postępowanie to nie zmierza do ustalenia winy przedsiębiorstwa energetycznego a ocenie podlega wyłącznie fakt naruszenia przepisów ustawy , co w praktyce oznacza, iż kara przewidziana w tej sytuacji, przez ustawę, jest karą obligatoryjną, od której ustawodawca nie przewidział możliwości odstąpienia. Odnosząc się do podnoszonej przez pozwaną kwestii nowelizacji ustawy Prawo Energetyczne z dnia 8 stycznia 2010r., która przewidywała możliwość obniżenia poziomu zapasów w przypadku wystąpienia z przyczyn niezależnych od przedsiębiorstwa energetycznego , nieprzewidzianych istotnych ograniczeń w dostawach paliw używanych do wytworzenia energii , stwierdzić należy , iż stan prawny obowiązujący w okresie , którego dotyczy zaskarżona decyzja możliwości takiej nie przewidywał. Sąd w obecnym składzie podziela stanowisko Sądu Apelacyjnego w Warszawie zaprezentowane, w powołanym przez pozwanego, wyroku z dnia 12 maja 2010 r., w sprawie o sygn. akt VI ACa 1255/
6. W wyroku tym, Sąd Apelacyjny jednoznacznie stwierdził, że „(…) do oceny naruszenia prawa materialnego w danym momencie czasowym należy stosować przepisy materialne obowiązujące w dacie zdarzenia, przewidujące odpowiedzialność danego podmiotu za niedopełnienie określonego obowiązku.” Zatem nowelizacja art. 10 ustawy - Prawo energetyczne, wprowadzona ustawą z dnia 8 stycznia 2010 r., nie ma wpływu na ocenę wypełnienia przez Przedsiębiorcę obowiązku utrzymywania odpowiedniej ilości zapasów węgla kamiennego w datach wskazanych w sentencji zaskarżonej decyzji. Przepis art. 10 PE w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 marca 2010 roku nie przewidywał żadnych wyjątków zwalniających od obowiązku wskazanego w tym przepisie - posiadania zapasów paliw w ilości wymaganej rozporządzeniem , ani nie regulował mechanizmu uruchamiania zapasów. Ponownie podkreślić należy w tym miejscu, że zastosowanie sankcji nie jest uzależnione od wykazania stopnia zawinienia przez przedsiębiorcę naruszającego obowiązek utrzymania zapasów paliw. Stopień zawinienia karanego podmiotu jest natomiast brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości kary pieniężnej. Mając powyższe na uwadze, należało stwierdzić , iż działanie przedsiębiorcy niewątpliwie stanowiło naruszenie obowiązku utrzymywania zapasów paliw, a to z kolei uzasadniało nałożenie kary pieniężnej. Przechodząc do kwestii wysokości wymierzonej kary pieniężnej, Sąd analizując całokształt stanu faktycznego zaistniałego w sprawie, stanął na stanowisku, iż wymierzając karę w wysokości określonej w decyzji, Prezes URE w sposób prawidłowy rozważył zarówno okoliczności obciążające jak i wpływające na obniżenie jej wysokości. Sąd zważył, że Prezes URE, zgodnie z nakazem zawartym w art. 56 ust 6 ustawy Prawo energetyczne, w sposób dostateczny uwzględnił wszystkie okoliczności sprawy przemawiające za nałożeniem na Powoda kary pieniężnej w wymiarze wskazanym w zaskarżonej decyzji. Kara ustalona przez Prezesa URE uwzględnia, w ocenie Sądu, możliwości finansowe Przedsiębiorcy, a także jego dotychczasowe zachowanie, jak również stopień szkodliwości czynu. Podkreślenia wymaga, że z ustaleń poczynionych w toku niniejszego postępowania, jednoznacznie wynika, że niedobory zapasów paliwa stwierdzono aż w pięciu terminach w sezonie grzewczym. Zważyć przy tym należy, iż brak zapasów paliwa w odpowiedniej wielkości, w przypadku wystąpienia sytuacji kryzysowej, może być przyczyną zagrożenia stanu zdrowia lub życia odbiorców, zwłaszcza w zmiennym meteorologicznie okresie sezonu grzewczego zimowego. Dodać należy również, iż z uwagi na rodzaj i wagę prowadzonej przez Powoda działalności, samo spowodowanie takiego zagrożenia, jednoznacznie przesądza o szkodliwości omawianego czynu. W ocenie sądu podnoszona przez powódkę okoliczność , iż wystąpienie niedoborów zapasów paliwa miało bezpośredni związek z faktem niewywiązywania się przez kopalnię z umownego obowiązku dostaw paliwa w uzgodnionej ilości i jakości nie może zwalniać powódki z odpowiedzialności za niewypełnienie ustawowego obowiązku utrzymywania odpowiedniego poziomu zapasów paliw. Jak słusznie zauważył pozwany Prezes URE , powód znając wartość średniego zużycia węgla z poprzednich lat oraz wiedząc o tym , że jakość otrzymywanego węgla od września 2007 r. nie spełnia wymogów , powinien odpowiednio wcześnie podjąć kroki zaradcze zanim doszło do wystąpienia niedoborów w zapasach. Prezes URE uwzględnił jednak na korzyść powoda , że podjął on działania w celu wyeliminowania na przyszłość powstania niedoborów. W świetle powyższych rozważań, a przede wszystkim wobec faktu naruszenia przez powoda bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy Prawo energetyczne, Sąd doszedł do przekonania, iż wymierzona w zaskarżonej decyzji kara pieniężna w wysokości 20.000 zł. (tj. (...) przychodu) jest adekwatna do popełnionego naruszenia obowiązku ustawowego oraz spełni funkcję prewencyjną i represyjną . Wymierzona kara stanowi zaledwie (...) przychodów z działalności koncesjonowanej a jej wysokość ustalona została z zachowaniem dyspozycji przepisu art. 56 ust 3 ustawy. Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia odwołania, Sąd oddalił je na podstawie art. 479 53 §1 k.p.c. SSO Hanna Kulesza