IV Ka 773/17

Sygn. akt 773/17 UZASADNIENIE Apelacja obrońcy obwinionego skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia komisji dyscyplinarnej i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w zmienionym składzie; w związku z tym odnoszenie się do merytorycznych zarzutów obu apelacji stało się przedwczesne. Sąd odwoławczy bada istnienie bezwzględnych przyczyn odwoławczych ( a więc takich, które skutkują uchyleniem (i tylko uchyleniem) orzeczenia, bez względu na to, czy mogły wywrzeć lub wywarły wpływ na treść orzeczenia ) z urzędu i niezależnie od granic środka odwoławczego i podniesionych zarzutów (zob. też wyr. SN z 25.10.2005 r., IV KK 338/05, OSProk. i Pr. 2006, Nr 2, poz. 16) i jeśli potwierdzi ich wystąpienie, powinien uchylić zaskarżone orzeczenie. W toku postępowania odwoławczego obrońcy obwinionego zwrócili uwagę na trzy kwestie, które ich zdaniem stanowiły bezwzględne przyczyny odwoławcze ( jedna została podniesiona w głosach końcowych stron ). Zgodnie z zasadą skargowości ramy oskarżenia określa natomiast zdarzenie faktyczne (historyczne), na którym zasadza się oskarżenie, a nie poszczególne elementy jego opisu, czy też wskazana w skardze kwalifikacja prawna. Stąd też zasada skargowości nie ogranicza komisji dyscyplinarnej w ustaleniach wszystkich cech faktycznych tego zdarzenia oraz w zakresie oceny prawnej rozpoznawanego czynu. Komisja nie jest związana ani szczegółowym opisem czynu zawartym w zarzucie aktu oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez oskarżyciela. Oznacza to, że jedynie zdarzenie historyczne, jako opis określonych faktów z przeszłości wiąże sąd orzekający w sprawie. Wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego powoduje rozpoczęcie postępowania dyscyplinarnego przed Komisją dyscyplinarną. Następnie odbywa się wstępna kontrola wniosku, zaś kolejnymi etapami są: przygotowanie do rozprawy głównej i rozprawa główna (która składa się z rozpoczęcia rozprawy głównej, przewodu sądowego, głosów stron oraz orzekania). Przewodniczący składu orzekającego albo upoważniony członek – ( art. 93 § 2 kpk) dokonuje wstępnej kontroli aktu oskarżenia najpóźniej w terminie 7 dni po jego wpłynięciu w celu ustalenia, czy nie występują braki formalne zgodnie z art. 337 kpk. W trakcie tej kontroli komisja nie wskazała na a braki, o których mowa w art. 337kpk i nie zwróciła wniosku oskarżycielowi w celu usunięcia tych braków w terminie 7 dni. Sprawa została skierowana na rozprawę w dniu 13 lipca 2016 roku , na której rozpoczęto przewód sądowy i kontynuowano go na następnych terminach rozpraw. Dopiero na rozprawie w dniu 20 października 2016 roku Komisja na podstawie art. 75gd UKSiE w zw. z art. 332 § 3 pkt 2 kpk ( powinien być § 1 ) w zw. z art. 78b UKSiE zwróciła się di wnioskodawcy o uzupełnienie wniosku dyscyplinarnego przez dokładne określenie czasu, miejsca, sposobu i okoliczności popełnienia oraz skutków zarzucanych czynów określonych w punktach 1 – 10 wniosku o ukaranie do terminu rozprawy pod rygorem umorzenia postępowania. W piśmie procesowym z dnia 2 grudnia 2016 roku Rzecznik Dyscyplinarny nie zgodził się z zasadnością i umocowaniem prawnym przedmiotowego zobowiązania. Na rozprawie w dniu 8 grudnia 2016 roku Komisja Dyscyplinarna prowadziła rozprawę w dalszym ciągu, podjęła kolejne decyzje dowodowe, przewodniczący ujawnił odpowiedź rzecznika z dnia 2 grudnia 2016 roku, co do której Komisja stwierdziła, że wnioskodawca nie dopełnił w zakreślonym terminie nałożonego obowiązku, następnie zamknął przewód sądowy, odczytał stanowiska stron, a Komisja wydała orzeczenie dyscyplinarne, w którym nie dokonała korekty przypisanych obwinionemu zarzutów. Skoro zastrzeżenia dotyczą jedynie redakcji zarzutu, wystarczy wezwać oskarżyciela, aby poprawił odpowiednie sformułowanie (art. 337 § 1 w zw. z art. 332 § 1 pkt 2), a nawet może to zrobić Komisja, która jest związana jedynie ramami zdarzenia faktycznego, a nie jest związana użytymi określeniami (post. SA w Krakowie z 1.2.2001 r., II AKz 12/01, KZS 2001, Nr 2, poz. 28). W trakcie kontroli wstępnej wniosku w terminie 7 sprawy akta sprawy nie wskazywały na takie braki, o których mowa w art. 337 kpk, skoro komisja nie zwróciła sprawy oskarżycielowi w celu usunięcia tych braków w terminie 7 dni. W toku dalszego postępowania w pierwszej instancji skorzystanie z tej instytucji było bezpodstawne. Komisja nie wykazała, aby zachodziły braki skargi uniemożliwiające określenie granic podmiotowych i przedmiotowych procesu; innych zmian mogła dokonać sama komisja, która jest związana jedynie ramami zdarzenia faktycznego. Komisja orzekająca w przedmiocie odpowiedzialności dyscyplinarnej osoby obwinionej dokonuje bowiem autonomicznych ustaleń w oparciu o przeprowadzone dowody. Skoro o zaś jej zdaniem materiał dowodowy został zgromadzony i nie było potrzeby poszukiwania kolejnych dowodów ewentualna odmienna ocena sprawy powinna znaleźć swoje odzwierciedlenie w orzeczeniu. Tymczasem w orzeczeniu kończącym postepowanie w sprawie Komisja nie modyfikowała opisu przypisanych obwinionemu przewinień, czyli ostatecznie uznała, iż spełniają one warunki art. 332 § 1 pkt 2 kpk. Nie sposób więc uznać, aby w sprawie tej wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci braku skargi uprawnionego oskarżyciela ( art. 439 § 1 pkt 9 kpk ). Nie ulega wątpliwości, że stosownie do treści art. 113 kpk orzeczenie podpisują wszyscy członkowie składu orzekającego, nie wyłączając przegłosowanego, chyba że orzeczenie zamieszczono w protokole. W sytuacji, gdy orzeczenie nie zostanie podpisane przez którąkolwiek z osób biorących udział w jego wydaniu, stanowi to bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 6 kpk). W tej sprawie orzeczenie dyscyplinarne zostało podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego i to uchybienie nie zachodzi. Natomiast uzasadnienie orzeczenia dyscyplinarnego nie zostało podpisane przez wszystkich członków składu orzekającego ( jedna osoba złożyła dwa razy swój podpis ). Wymóg złożenia podpisu pod pisemnym uzasadnieniem orzeczenia nie tylko przez sprawozdawcę, ale także i przez pozostałych członków składu orzekającego nie ma charakteru tylko formalnego, ale jest potwierdzeniem tego, że wszystkie zawarte w nim ustalenia i ocena dowodów odpowiadają przebiegowi sędziowskiej narady i poglądom reprezentowanym przez wszystkich wolantów. Zgodnie jednak z art. 115 § 3 kpk jeżeli nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego, jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu z zaznaczeniem przyczyny tego faktu. Regulacja § 3 odnosi się do sytuacji, gdy nie można uzyskać podpisu przewodniczącego lub innego członka składu orzekającego. W razie zaistnienia takiego stanu rzeczy, jeden z podpisujących czyni o tym wzmiankę na uzasadnieniu, z zaznaczeniem przyczyny tego faktu. Brak wzmianki jednego z członków składu orzekającego o niemożności uzyskania podpisu na uzasadnieniu od innego orzekającego, z zaznaczeniem przyczyny tego faktu, nie stanowi bezwzględnej przyczyny uchylenia orzeczenia (art. 439 § 1 kpk), w związku z czym podlega ocenie jako względna przyczyna odwoławcza. Skoro wyrok został uchylony na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 kpk, badanie w instancji odwoławczej wpływu naruszenia art. 115 § 3 kpk na treść orzeczenia jest zbędne. Komisja dyscyplinarna rozpoznaje sprawy dyscyplinarne w trzyosobowym składzie orzekającym (art. 75d UKSiE ). Z art. 75h UKSiE wynika, że: 1. Komisja dyscyplinarna dąży do tego, aby sprawa została rozpoznana na pierwszej rozprawie; 2. Z ważnych powodów przewodniczący może odroczyć rozprawę na czas nie dłuższy niż 30 dni; 3. Rozprawę odroczoną prowadzi się w dalszym ciągu, chyba że skład komisji dyscyplinarnej uległ zmianie; Art. 439 § 1 kpk stanowi, iż niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia sąd odwoławczy na posiedzeniu uchyla zaskarżone orzeczenie, jeżeli: sąd był nienależycie obsadzony lub którykolwiek z jego członków nie był obecny na całej rozprawie ( pkt 2 ). W realiach rozważanej sprawy, w grę wchodzić może jedynie druga z powołanych przesłanek. Analiza akt sprawy wskazuje bowiem na wystąpienie w sprawie uchybienia uznanego przez ustawę za bezwzględną przyczynę odwoławczą, co nakłada na sąd okręgowy obowiązek uchylenia orzeczenia bez prawa badania związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem a treścią orzeczenia. Porównanie zapisów w protokołach rozprawy pozwala na stwierdzenie, że jeden z członków składu komisji dyscyplinarnej rozpoznającego sprawę nie był obecny na całej rozprawie. Wniosek o ukaranie wpłynął do komisji dyscyplinarnej 21 maja 2016 roku. Zarządzeniami z dnia 29 kwietnia i 24 maja 2016 roku został wyznaczony termin rozprawy na dzień 8 czerwca 2016 roku w składzie: M. K. ( przewodniczący ), A. Ł. i P. G. ( członkowie ) ( k 14, k 15 ). Na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 roku komisja dyscyplinarna obradowała w składzie: M. K. ( przewodniczący), A. Ł. i P. G. ( członkowie ). Na rozprawie tej został otworzony przewód sądowy ( wnioskodawca odczytał wniosek dyscyplinarny ), obwiniony złożył wyjaśnienia, w tym odwołał się do swojego pisemnego stanowiska. Rozprawa została ( bez podania powodu ) odroczona do dnia 13 lipca 2016 roku ( k 74 – k 77 ). Na rozprawie w dniu13 lipca 2016 roku Komisja dyscyplinarna obradowała w składzie: M. K. ( przewodniczący), A. Ł. i P. G. ( członkowie ). Wydala postanowienie o prowadzeniu odroczonej rozprawy w dalszym ciągu ponieważ skład nie uległ zmianie. Komisja zaliczyła w poczet materiału dowodowego protokół z kontroli kancelarii obwinionego sporządzony przez SSR w B. – P. M. i księgową tego sądu ( zwróciła się o nadesłanie oryginałów tych dokumentów z zaleceniami pokontrolnymi). Rozprawa została odroczona do dnia 11 sierpnia 2016 roku ( k 113 – 115 ). W dniu 11 sierpnia 2016 roku zostało wydane zarządzenie ( podpis nieczytelny): zmienić skład orzekający w ten sposób, że w miejsce P. G. wyznaczyć R. W.-T.