Sygn. akt VIII U 843/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 marca 2017 r o waloryzacji świadczenia Dyrektor (...) w Ł. ustalił dla Z. G. od dnia 1 marca 2017 r zwaloryzowaną wysokość emerytury wojskowej w k

§ 1

k.p.c.) albo zmiany zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzeczenia co do istoty sprawy (art.

§ 2k.p.c.).

Sąd w oparciu o powyższy przepis nie ma możliwości unieważnienia i wycofania z obiegu zaskarżonej decyzji, o co wnioskował Z. G.. Wnioskodawca nie formułował zakresu żądanej zmiany zaskarżonej decyzji. Decyzja Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Ł. z dnia 1 marca 2017 r. dotyczy waloryzacji świadczenia. Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U.2017.2225 t.j.) (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydawania spornej decyzji) emerytury i renty oraz podstawy ich wymiaru podlegają waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz.U.2017.1383 t.j./ , z tym że waloryzacja, o której mowa w art. 88 tej ustawy, obejmuje emerytury i renty osób:

1. a)którym prawo do świadczenia ustalono przed dniem 1 marca,
2. b)które nabyły prawo do renty rodzinnej po żołnierzach zawodowych zmarłych nie później niż w ostatnim dniu lutego. Waloryzacja świadczeń rentowych emerytów wojskowych następuje na podstawie przepisów ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Względem ubezpieczonego ma zastosowanie przepis art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r. Pogląd przeciwny nie ma uzasadnienia w treści art. 1 ust. 2 pkt 1 ustawy o FUS. Waloryzacja emerytur żołnierzy zawodowych na zasadach i w terminach przewidzianych w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS obowiązuje od 1 stycznia 1999 r. Przed tą datą emerytury i renty mundurowe podlegały waloryzacji w takim samym stopniu i terminie, w jakim następował wzrost uposażenia zasadniczego żołnierzy pozostających w służbie. Ustawa z 1998 r. o emeryturach i rentach zmodyfikowała zatem z datą 1 stycznia 1999 r. zarówno wysokość świadczeń emerytalnych żołnierzy zawodowych przyznanych przed dniem 1 stycznia 1999 r. poprzez ich podwyższenie wskaźnikiem dodatkowej waloryzacji, jak i zasady waloryzacji tych świadczeń na przyszłość. Brak przepisu intertemporalnego, który stanowiłby o zachowaniu dotychczasowego mechanizmu waloryzacji emerytur wojskowych do świadczeń, do których prawo zostało nabyte przed 1 stycznia 1999 r., wskazuje, że art. 6 ustawy z 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w nowej wersji ma zastosowanie także do świadczeń, do których prawo powstało przed tą datą – por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2010 r. II UK 109/10 LEX nr 688683, jak i też Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 września 2010 r. II UK 97/10 OSNP 2012/1-2/17. Zmiana waloryzacji wywołała protesty emerytów, którzy nabyli prawo do świadczeń przed 1 stycznia 1999 r. i powoływali się na zasadę ochrony praw nabytych. Należy jednak zgodzić się z poglądem Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który w wyroku z 17 maja 2000 r. (III AUa 1062/99, LexPolonica nr 349436, OSA 2001, nr 2, poz. 6) stwierdził, że: „Zasada ochrony praw słusznie nabytych nie zakazuje dokonywania waloryzacji emerytur i rent w przyszłości w sposób mniej korzystny od dotychczasowych zasad pod warunkiem zachowania istoty tych uprawnień do waloryzacji świadczeń emerytalno-rentowych". Inaczej mówiąc, nie nabywa się prawa do sposobu waloryzacji, tak jak nie nabywa się prawa do zasad łączenia świadczenia z zarobkiem itp. Zasady te mogą być przez ustawodawcę zmienione i dotyczą wszystkich aktualnych świadczeniobiorców, a nie tylko tych, którzy prawo do świadczeń nabędą po zmianie tych zasad. Również Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie potwierdzał, że zasada ochrony praw nabytych nie dotyczy ani sposobu waloryzacji, ani zasad zawieszenia prawa do świadczenia w razie podjęcia pracy. Od dnia 1 stycznia 1999 r. przepis art. 6 z mocy art. 159 pkt. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych otrzymał brzmienie według którego „Emerytury i renty podlegają waloryzacji na zasadach i w terminach przewidzianych w przepisach o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”. W obowiązującej poprzednio wersji tego przepisu waloryzacja emerytur i rent dokonywana była w takim stopniu i terminie, w jakim następował wzrost uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych i funkcjonariuszy pozostających w służbie i zajmujących analogiczne stanowiska. Analizując treść art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin należy mieć na uwadze stan prawny, który obowiązywał przed i po dniu wejścia w życie nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 grudnia 2003 r., odnosił się do wszystkich zasad waloryzacji określonych w art. 88-94 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2013 r. III UK 165/12 OSNP 2014/10/151/. Odwołanie się w art. 6 do zasad i terminów waloryzacji świadczeń z powszechnego sytemu ubezpieczenia społecznego, a nie do konkretnego przepisu ustawy o emeryturach i rentach, zgodnie z wykładnią językową i systemową tego sformułowania, oznacza, iż chodzi tu o zasady waloryzacji przewidziane nie tylko w art. 88 tej ustawy, ale w całym jej Rozdziale 2 poświęconym waloryzacji świadczeń, to znaczy o zasady określone w art. 88-94 ustawy. Wypada zresztą zauważyć, iż art. 88, w swoim pierwotnym brzmieniu, określał jedynie cele waloryzacji (zachowanie co najmniej realnej ich wartości w odniesieniu do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem) oraz definiował pojęcie wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych uwzględnianego w ramach waloryzacji świadczeń. Mechanizm waloryzacji, a więc jej zasady i terminy określały natomiast kolejne przepisy, w tym art. 91, zgodnie z którym ustalenie wysokości zwaloryzowanej emerytury i renty polegało na pomnożeniu kwoty emerytury lub renty wskaźnikiem waloryzacji (ust. 1), a równocześnie z podwyższeniem emerytury i renty następowało podwyższenie podstawy jej wymiaru wskaźnikiem waloryzacji, o którym mowa w ust. 1 (ust. 2). Tak właśnie rozumiane zasady waloryzacji miały być zatem stosowane nie tylko do emerytur i rent z powszechnego systemu ubezpieczenia społecznego, ale także do świadczeń wojskowych i podstaw ich wymiaru, skoro zamiarem ustawodawcy było zrównanie zasad waloryzacji świadczeń wojskowych z zasadami waloryzacji przewidzianymi w ustawie o emeryturach i rentach i to również w odniesieniu do osób, którym przed 1 stycznia 1999 r. przysługiwało prawo podmiotowe do świadczenia z zaopatrzenia wojskowego. Aktualne unormowania art. 88-94 przewidują coroczną (od 1 marca), cenowo-płacową waloryzację automatyczną emerytur i rent przyznanych przed terminem waloryzacji. Polega ona na pomnożeniu kwoty świadczenia oraz jego podstawy wymiaru (w wysokości przysługującej w ostatnim dniu lutego roku przeprowadzenia waloryzacji) przez wskaźnik waloryzacji. Przepis art. 159 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 grudnia 1999 r., sygn. K 4/99, został uznany za zgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /opubl: Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego rok 1999, Nr 7, poz. 165/. W uzasadnieniu do orzeczenia z dnia 20 grudnia 1999 r. Trybunał Konstytucyjny rozważał, czy zakwestionowany przepis art. 159 pkt. 1 jest zgodny z zasadą ochrony praw nabytych. Treścią tej zasady jest zakaz stanowienia przepisów arbitralnie odbierających lub ograniczających prawa podmiotowe. Trybunał Konstytucyjny wskazał, iż skutkiem wejścia w życie przepisu art. 159 pkt. 1 nie jest ani pozbawienie prawa do świadczeń, ani wyłączenie ich waloryzacji. Wprawdzie zakwestionowany przepis zmienił w stosunku do określonej grupy świadczeniobiorców metodę (mechanizm) waloryzacji, zachował jednak samo założenie stabilnej wartości ekonomicznej otrzymywanych świadczeń oraz przewidział mechanizm umożliwiający jego urzeczywistnienie. Mimo zmiany przepisów istota instytucji przystosowującej wartość świadczeń emerytalno-rentowych do spadku siły nabywczej pieniądza, w którym wypłacane są świadczenia, nie została więc naruszona. Innymi słowy - nie doszło do pozbawienia uprawnienia do waloryzacji świadczeń, ale jedynie do zmiany metody waloryzowania ich wysokości. Mając na uwadze zakres modyfikacji prawa do waloryzacji, który nie dotyczył istoty tego prawa oraz okoliczności uzasadniające tę modyfikację, a więc: dokonaną głęboką reformę całego systemu emerytalnego, potrzebę zachowania wewnętrznej sprawiedliwości i spójności systemu oraz kryzys w finansowaniu ubezpieczeń społecznych, Trybunał Konstytucyjny nie dopatrzył się w tym przypadku niezgodnego z ustawą zasadniczą arbitralnego ograniczenia zasady ochrony praw nabytych, stanowiącej element zasady państwa prawnego. Każda zmiana wysokości świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego dokonywana jest w formie decyzji i dlatego , prawidłowo, w decyzji , jako podstawa prawna wskazywany jest przepis art. 31 cyt. Ustawy , który stanowi, że prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji wojskowy organ emerytalny, który doręcza decyzje zainteresowanemu na piśmie wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem, zaś wg ust.4 od decyzji, o której mowa w ust. 1, przysługuje zainteresowanemu odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Mając na uwadze powyższe uznać należy, iż wojskowy organ emerytalny prawidłowo waloryzacji emerytur i rent wojskowych po dniu 1 stycznia 1999 r. dokonywał w oparciu o przepis art. 6 ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin w brzmieniu nadanym przez art. 159 pkt. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie sposób było podzielić stanowiska odwołującego się, iż organ emerytalny pozbawił go praw słusznie nabytych w zakresie sposobu waloryzowania świadczenia emerytalnego. Jak zostało bowiem wyżej powiedziane w rozpatrywanej sprawie nie doszło do pozbawienia wnioskodawcy uprawnienia do waloryzacji świadczeń, a jedynie do zmiany metody waloryzowania ich wysokości. Zasady ustalania wysokości pobieranej przez niego emerytury wojskowej określają przepisy ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. o ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. W ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ustawodawca - do czego był uprawniony - przepisem art. 159 pkt. 1, zamieszczonym w rozdziale obejmującym zamiany w przepisach obowiązujących, dokonał jedynie nowelizacji ustawy z dnia 10 grudnia 1993 r. nadając przepisowi art. 6 nowe brzmienie. Brak podstaw do stwierdzenia naruszenia art. 186 ust. 2 pkt. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, bowiem wnioskodawca nie wyjaśnia do jakiego wniosku należy odnieść treść tego przepisu, tym bardziej, że zaskarżona decyzja nie była wynikiem wniosku ubezpieczonego. Zarzuty wnioskodawcy co do wadliwości podpisu pod treścią decyzji nie są zasadne. Zgodnie bowiem z art. 93 § 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS decyzje dotyczące waloryzacji emerytur i rent sporządzone z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego mogą zamiast podpisu zawierać nadruk imienia i nazwiska wraz ze stanowiskiem służbowym osoby upoważnionej do ich wydania. Przepis art. 93 ust. 2 dla jego zastosowania wymaga jedynie sporządzenia decyzji z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego, a nie wysłania decyzji za pomocą takiego systemu. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja z dnia 1 marca 2017 r. nie zawiera takich wad formalnych decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania. W związku z powyższym, w ocenie Sądu Okręgowego, odwołanie wnioskodawcy, jako oparte na nie trafnych zarzutach o charakterze prawnym nie mogło zostać uwzględnione. Ponadto biorąc pod uwagę art. 461 § 2 1 kpc w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, od których wniesiono odwołanie od decyzji organu emerytalnego określonego przez Ministra właściwego ds. wewnętrznych wojskowego organu emerytalnego właściwy jest sąd, w którego okręgu siedzibę ma ten organ, zaś pełnomocnik Dyrektora (...) oponował w zakresie przeniesienia sprawy do Sądu Okręgowego w Sieradzu na zgodny wniosek stron, zatem sprawę rozpoznał Sąd tutejszy. W związku z czym wniosek o przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sieradzu został oddalony na uwagi na treść art. 461 § 3 kpc. Pełnomocnik wojskowego organu emerytalnego posiadał umocowanie od Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego /k.21/, zatem zarzuty wnioskodawcy w tym zakresie są niezasadne. Stroną w niniejszym postępowaniu jest Dyrektor Wojskowego Biura Emerytalnego, stąd dyrektor jest organem upoważnionym do udzielenia pełnomocnictwa procesowego pełnomocnikowi w osobie radcy prawnego. Zgodnie z art. 460 k.p.c. organ rentowy ma zdolność sądową i procesową w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Z kolei według art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 lutego 2012 r. w sprawie trybu postępowania i właściwości organów w sprawach zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz uprawnionych członków ich rodzin (Dz.U.2012.194), wojskowymi organami emerytalnymi są dyrektorzy wojskowych biur emerytalnych. Zdolność sądowa i procesowa wojskowego organu rentowego (dyrektora wojskowego biura emerytalnego) w rozumieniu art. 460 § 1 k.p.c. wynika więc wprost z Kodeksu postępowania cywilnego. Posiadanie zaś przez organ rentowy zdolności procesowej oznacza jego zdolność do dokonywania wszystkich czynności procesowych, łącznie z udzielaniem pełnomocnictwa procesowego. Prowadzi to do wniosku, że wojskowy organ emerytalny (dyrektor wojskowego biura emerytalnego) może udzielić radcy prawnemu pełnomocnictwa do zastępstwa procesowego tego organu w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych (art. 86 i 87 § 1 k.p.c. w zw. z art. 460 § 1 i art. 476 § 4 pkt 3 k.p.c.). W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawie art.

§ 1kpc odwołanie jako niezasadne oddalił.

O kosztach zastępstwa procesowego strony pozwanej Sąd orzekł na podstawie art.98 §1 i 3 k.p.c. oraz §9 ust.2 (180 zł) i §10 ust.1 pkt 2 (postępowanie zażaleniowe – 240 zł) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2015r., poz.1804 ze zm. ). Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawie art. 102 kpc. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy: „zastosowanie przez Sąd art. 102 kpc powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego” (postanowienie Sądu Najwyższego z 14.01.1974 r., sygn. akt II CZ 223/73). Należy także podkreślić, iż „art. 102 kpc nie wymaga, żeby strona wygrywająca sprawę na rzecz której nie został zasądzony zwrot kosztów procesu, postępowała niewłaściwie lub żeby można jej było przypisać jakąkolwiek inną postać winy” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 07.01.1982 r., sygn. akt CZ 191/81). Ocena sądu jest suwerennym uprawnieniem jurysdykcyjnym, ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem, poczuciem sprawiedliwości oraz analizą okoliczności rozpoznawanej sprawy (por. postanowienie SN z dnia 2 czerwca 2010 r., I PZ 2/10, OSNP 2011, nr 23–24, poz. 297; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2012 r., III CZ 10/12, OSNC 2012, nr 7–8, poz. 98, postanowienie SN z dnia 15 lutego 2012 r., I CZ 165/11, IC 2013, nr 3, s. 50). Wskazane w art. 102 k.p.c. szczególnie uzasadnione wypadki są związane z przebiegiem postępowania, charakterem dochodzonego roszczenia, jego znaczeniem dla strony, przedawnieniem roszczenia oraz subiektywnym przekonaniem o zasadności roszczenia wspartym na obiektywnych podstawach./tak wyrok Sądu Apelacyjnego w L. dnia 25 maja 2017 r., III AUa 1290/16 ,LEX nr 2304354/. W ocenie Sądu z uwagi na wysokość otrzymywanego przez wnioskodawcę świadczenia emerytalnego oraz przebieg postępowania, który dotyczył kwestii prawnych, które były już przedmiotem rozpoznania w innych postępowaniach, a wnioskodawca znał treść rozstrzygnięć, Sąd nie znalazł podstaw do nieobciążania wnioskodawcy kosztami postępowania. Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy nie stanowi podstawy do nieobciążania kosztami zastępstwa procesowego art. 36 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy(…). Przepis daje organowi emerytalnemu i osobom ubiegającym się o świadczenie prawo do otrzymania dokumentów i informacji bez żadnych opłat. Natomiast nie modyfikuje zasad zwrotu kosztów procesu, na które składa się także wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym.