Sygn. akt VIII U 9/18 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 30 listopada 2017 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego reprezentowany przez dyrektora Oddziału (...) w Ł. odmówił W. P. wypłaty odsetek w związku z przyznaniem prawa do emerytury rolniczej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie VIII U 920/17 przyznał W. P. prawo do emerytury rolniczej od dnia 16 kwietnia 2015 roku. Od powyższego wyroku Kasa złożyła apelację, a Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 września 2017 roku w sprawie III AUa 1118/17 oddalił apelację. Wykonując wyrok – decyzją z dnia 13 października 2017 roku przyznano ubezpieczonemu emeryturę rolniczą, a wynikające z niej należności zostały przekazane w dniu 25 października 2017 roku. Wraz z emeryturą została podjęta także wypłata dodatku pielęgnacyjnego. Wypłata świadczenia nastąpiła zatem w terminie nie przekraczającym 30 dni od wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny. Z uwagi na to, że sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego, a organ rentowy dochował terminu wynikającego z przepisu art. 118 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - odmówiono ubezpieczonemu wypłaty odsetek. /decyzja – k. 10 akt KRUS/ Wnioskodawca W. P. w dniu 28 grudnia 2017 r. złożył odwołanie od powyższej decyzji organu rentowego i wniósł o uwzględnienie żądania o przyznanie odsetek z tytułu opóźnienia w wypłacie niezrealizowanego świadczenia za okres od dnia 16 kwietnia 2015 roku do dnia 25 października 2017 roku. W uzasadnieniu ubezpieczony podniósł, że Sąd Okręgowy dysponował takim samym materiałem dowodowym jak organ rentowy, a zatem mógł od razu przyznać mu prawo do emerytury. /odwołanie – k. 3-4/ W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podniósł, że ani Sąd Okręgowy, ani Sąd Apelacyjny nie orzekł o odpowiedzialności organu rentowego w zakresie ustalenia ostatniej okoliczności istotnej w sprawie przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury. /odpowiedź na odwołanie – k. 6-7/ Na rozprawie w dniu 16 maja 2018 roku pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie, pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania. /oświadczenia pełnomocników stron- e –protokół – 00:01:07 – 00:10:40 – płyta CD k.15/ Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 16 kwietnia 2015 roku W. P. złożył wniosek o emeryturę. Do wniosku załączył m.in. oświadczenia świadków, że od 1 lipca 1977 roku do 31 grudnia 1983 roku pracował w gospodarstwie rolnym żony L. P.. /wniosek- k. 119, oświadczenia – k.126-127 akt emerytalnych KRUS/ Decyzją z dnia 7 maja 2015 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego P. Terenowa w T. odmówił W. P. prawa do emerytury rolniczej, gdyż nie podlegał on ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu przez wymagany okres, tj. co najmniej 25 lat. Wnioskodawca udokumentował staż pracy w rolnictwie wynoszący 20 lat, 10 miesięcy i 18 dni w okresach od 24 lipca 1974 roku do 30 czerwca 1977 roku, od 1 stycznia 1984 roku do 31 grudnia 1988 roku oraz od 1 stycznia 1997 roku do 11 grudnia 2009 roku. Organ rentowy nie uznał okresu pracy w gospodarstwie rolnym małżonki od 1 lipca 1977 roku do 31 grudnia 1983 roku z powodu braku danych odnośnie podlegania i opłacania składek na ubezpieczenie rolnicze we wskazanym czasie. Organ rentowy nie zaliczył wnioskodawcy także wskazanych w decyzji okresów zatrudnienia poza rolnictwem oraz okresu służby wojskowej, od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi, gdyż wnioskodawca urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku. /decyzja - k. 132 akt emerytalnych KRUS / Od powyższej decyzji, ubezpieczony złożył w dniu 22 maja 2015 roku odwołanie, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury rolniczej poprzez zaliczenie do okresu pracy w rolnictwie okresu od dnia 1 lipca 1977 roku do dnia 31 grudnia 1983 roku. /odwołanie - k. 2 akt VIII U 920/17/ Wyrokiem z dnia 14 października 2015 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VIII 1526/15 Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie W. P.. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że nie ma podstaw do uznania do uprawnień emerytalnych okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 1 lipca 1977 roku do 31 grudnia 1983 roku z uwagi na to, że we wskazanym okresie ubezpieczony nie podlegał ubezpieczeniu rolniczemu i nie opłacał z tego tytułu składek. Ponadto w spornym okresie był zatrudniony na stanowisku blacharza w Spółdzielni Pracy (...) w Ł.. Z uwagi natomiast na to, że wnioskodawca jest osoba urodzoną po dniu 31 grudnia 1948 roku, to zgodnie z art.20 ust.3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 roku – nie ma prawnej możliwości zaliczeniu mu do okresu ubezpieczenia rolniczego okresów kiedy to podlegał ubezpieczeniu społecznemu jako pracownik. /wyrok z dn. 14.10.2015 r. z uzasadnieniem - k. 14 i k. 16-21 akt o sygn. VIII U 920/17/ Sąd Apelacyjny w Łodzi, na skutek apelacji W. P. wyrokiem z dnia 2 marca 2017 roku w sprawie o sygn. akt III AUa 2206/15 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Łodzi do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania za drugą instancję. W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny podniósł i szczegółowo uzasadnił, że nieuprawnione jest stanowisko organu rentowego, że nieopłacenie składek przez wnioskodawcę na własne ubezpieczenie emerytalne rolników w spornym okresie wyklucza obecnie możliwość jego uwzględnienia przy ustalaniu prawa do emerytury rolniczej, gdyż w tamtym czasie nie odprowadzano indywidualnych składek na ubezpieczenia rolnika, jego małżonka, czy też innego domownika. O możliwości zaliczenia tego okresu do uprawnień decydują inne przesłanki ustawowe określone w art. 20 ust. 1 pkt.2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 roku, a które dotychczas nie zostały w sprawie ustalone. Poza tym Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że przepis art.20 ust.3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 roku nie daje podstaw do wyłączenia z okresów rolniczego ubezpieczenia okresów wymienionych w art. 20 ust. 1 pkt. 1 i 2 ustawy, jeżeli rolnik (wspólnie pracujący z nim małżonek) z mocy przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym i innych świadczeniach dla rolników indywidualnych i ich rodzin, a także późniejszej ustawy z dnia 14 grudnia 1982 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych podlegał obowiązkowo ubezpieczeniu rolniczemu, niezależnie od podlegania ubezpieczeniom społecznym ze stosunku pracy. Sąd Apelacyjny wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji, kierując się zasadą bezpośredniości postępowania winien dopuścić dowód z zeznań świadków, których pisemne zeznania zostały załączone do akt emerytalnych wnioskodawcy oraz ewentualnie inne zgłoszone przez strony dowody na okoliczność prowadzenia w spornych latach przez żonę wnioskodawcy gospodarstwa rolnego i pracy wnioskodawcy w tym gospodarstwie. /wyrok z dnia 02.03.2017r. z uzasadnieniem – k. 61- 64 odwrót akt o sygn. VIII U 920/17/ Po ponownym rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VIII 920/17 Sąd Okręgowy w Łodzi zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał W. P. prawo do emerytury rolniczej od dnia 16 kwietnia 2015 roku. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy wskazał, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci zeznań świadków oraz wnioskodawcy wynika, że w spornym okresie od dnia 1 lipca 1977 roku do dnia 31 grudnia 1983 roku skarżący pracował w gospodarstwie rolnym, co pozwala na zaliczenie tego okresu do stażu pracy w rolnictwie na podstawie art. 20 ust. 1 pkt. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników z dnia 20 grudnia 1990 roku. /wyrok z dn. 21.06.2017 r. z uzasadnieniem - k. 96 i k. 100-103 akt o sygn. VIII U 920/17/ Sąd Apelacyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 26 września 2017 roku w sprawie o sygn. akt III AUa 1118/17 oddalił apelację organu rentowego. /wyrok z dnia 26.09.2017 r. z uzasadnieniem – k. 128, 137-144 akt o sygn. VIII U 920/17/ Odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem organ rentowy otrzymał w dniu 24 października 2017 roku. /potwierdzenie odbioru – k. 146 VIII U 920/17/ Decyzją z dnia 13 października 2017 roku Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wykonując prawomocny wyrok Sądu przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury rolniczej od dnia 16 kwietnia 2015 roku, wskazując, że do emerytury przysługuje dodatek pielęgnacyjny. Termin płatności emerytury rolniczej ustalono na dzień około 25 każdego miesiąca. Należność za okres od dnia 16 kwietnia 2015 roku do dnia 31 października 2017 roku została wypłacona w dniu 25 października 2017 roku. /decyzja k.1- 1 odwrót akt KRUS/ W dniu 20 listopada 2017 r. ubezpieczony złożył wniosek o wypłatę odsetek od niewypłaconej w terminie emerytury wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym za okres od dnia 16 kwietnia 2015 roku do dnia 31 października 2017 roku, począwszy od terminu jego miesięcznej płatności do dnia wypłaty. /wniosek – k. 8-9 akt KRUS/ Zaskarżoną decyzją z dnia 30 listopada 2017 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego reprezentowany przez dyrektora Oddziału (...) w Ł. odmówił W. P. wypłaty odsetek w związku z przyznaniem prawa do emerytury rolniczej. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, że Sąd Okręgowy w Łodzi wyrokiem z dnia 21 czerwca 2017 roku w sprawie VIII U 920/17 przyznał W. P. prawo do emerytury rolniczej od dnia 16 kwietnia 2015 roku. Od powyższego wyroku Kasa złożyła apelację, a Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 26 września 2017 roku w sprawie III AUa 1118/17 oddalił apelację. Wykonując wyrok – decyzją z dnia 13 października 2017 roku przyznano ubezpieczonemu emeryturę rolniczą, a wynikające z niej należności zostały przekazane w dniu 25 października 2017 roku. Wraz z emeryturą została podjęta także wypłata dodatku pielęgnacyjnego. Wypłata świadczenia nastąpiła zatem w terminie nie przekraczającym 30 dni od wydania wyroku przez Sąd Apelacyjny. Z uwagi na to, że sąd nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego, a organ rentowy dochował terminu wynikającego z przepisu art. 118 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - odmówiono ubezpieczonemu wypłaty odsetek. /decyzja – k. 10 akt KRUS/ Powyższy stan faktyczny był w sprawie niesporny, nadto Sąd Okręgowy ustalił go na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych. Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje: Odwołanie wnioskodawcy zasługuje częściowo na uwzględnienie. Przedmiotem niniejszego postępowania było ustalenie, czy organ rentowy zasadnie odmówił wnioskodawcy wypłaty odsetek od należnego wyrównania emerytury za okres od dnia 16 kwietnia 2015 roku do dnia 31 października 2017 roku. Zgodnie z art. 52 ust. 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U z 2017r., poz. 2336 z zm.) zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń oraz ustalania odsetek za opóźnienia w wypłacie świadczeń określają przepisy emerytalne oraz przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa. W myśl z art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 2017 r. poz. 1778 z zm.), jeżeli ZUS nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia w terminach prawem przewidzianych, jest obowiązany do wypłaty odsetek w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to jednak przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które ZUS nie ponosi odpowiedzialności. Organ rentowy jest zatem obowiązany do zapłaty odsetek w wysokości określonej przepisami prawa cywilnego wówczas, gdy nie dokona wypłaty świadczeń w terminach przewidzianych w przepisach dotyczących ich przyznawania i wypłacania w następstwie okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność (por. wyrok SN z dnia 27 września 2002 r., sygn. II UK 214/02, LEX nr 57164). Przepis art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych pozostaje w bezpośrednim związku z art. 118 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. z 2017r., poz. 1383 z późn. zm.) Przepis ten w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 kwietnia 2009 roku, stanowił, że organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji, z uwzględnieniem ust. 2 i 3 oraz art.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.