Sygnatura akt X P 10/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 czerwca 2018 roku Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Śródmieścia we Wrocławiu X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu w składzie: Przewodniczący: SSR Agnieszka Chlipała – Kozioł Protokolant: Katarzyna Kunik po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2018 roku we Wrocławiu na rozprawie sprawy z powództwa (...) we W. przeciwko E. M. o zapłatę I. zasądza od pozwanej E. M. na rzecz strony powodowej (...) we W. kwotę 4.970,00 zł (cztery tysiące dziewięćset siedemdziesiąt złotych i 00/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 2.05.2017 r.; II. zasądza od pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 100 zł tytułem zwrotu części kosztów procesowych strony powodowej, zaś w pozostałym zakresie odstępuje od obciążania pozwanej kosztami procesowymi strony powodowej. UZASADNIENIE Strona powodowa (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. pozwem z 3 listopada 2017 r. (data stempla pocztowego), skierowanym przeciwko pozwanej E. M., wniosła o zasądzenie od pozwanej kwoty 4.970,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od 2 maja 2017 r. do dnia zapłaty, tytułem zwrotu kosztów szkolenia oraz kwoty 1.017,00 zł, w tym: 100,00 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty sądowej, 17,00 zł tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa oraz 900,00 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego. Uzasadniając swoje żądania strona powodowa podniosła, że w dniu 19 października 2015 r. strony zawarły umowę, na mocy której pozwana zobowiązała się do podjęcia pracy u strony powodowej w charakterze kierowcy autobusu, natomiast strona powodowa zobowiązała się do przeszkolenia jej na szkoleniu przez nią organizowanym oraz zatrudnienia na stanowisku kierowcy autobusu w terminie 30 dni od daty uzyskania prawa jazdy kategorii D i kwalifikacji do przewozu osób, nie później jednak niż w terminie 2 miesięcy od ukończenia szkolenia. Pozwana była zobowiązana do przepracowania na tym stanowisku minimum 4 lat. Koszt udziału w szkoleniu wynosił 4.970,00 zł. Strony ustaliły również, że w przypadku rozwiązania umowy o pracę przed upływem okresu 4 lat, pozwana będzie zobowiązana do zapłaty odszkodowania w wysokości poniesionych przez stronę powodową kosztów szkolenia. Pozwana rozpoczęła udział w szkoleniu w dniu 19 października 2015 r. i zakończyła je w dniu 8 stycznia 2016 r. Po uzyskaniu prawa jazdy kat. D oraz kwalifikacji do przewozu osób, w dniu 14 marca 2016 r. pozwana podjęła pracę na stanowisku kierowcy autobusu. Jednakże w związku z częstym powodowaniem kolizji drogowych, w dniu 30 kwietnia 2017 r. strona powodowa wypowiedziała pozwanej umowę o pracę. Zgodnie z zawartą umową dotyczącą warunków szkolenia, pozwana zobowiązana była zatem do zwrotu jego kosztów, jako że nie przepracowała u pozwanej okresu 4 lat. Pozwana była wzywana do uregulowania zaległości, jednak wezwanie to zostało pozostawione bez odpowiedzi. Ustawowe odsetki za opóźnienie liczone są od dnia następnego od daty rozwiązania umowy o pracę (k. 3-v. 4). Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym, wydanym przez tut. Sąd 23 listopada 2017 r., sygn. akt X Np 321/17, nakazano pozwanej, żeby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaciła na rzecz strony powodowej kwotę 4.970,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 2 maja 2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 647,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesowych (k. 17). W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwana E. M. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na jej rzecz zwrotu kosztów procesu według norm prawem przewidzianych. Uzasadniając swoje stanowisko pozwana zarzuciła, że wypełniając warunki umowy szkoleniowej, po zakończeniu szkolenia w dniu 14 marca 2016 r., zawarła ze stroną powodową umowę o pracę na okres próbny. Następnie w dniu 10 czerwca 2016 r. strony zawarły umowę o pracę na czas określony. W dniu 24 marca 2017 r. pozwanej zostało wręczone wypowiedzenie umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia, bez wskazania przyczyny leżącej po stronie pracownika. Ponadto, wbrew zapisom umowy o szkolenie, strona powodowa nawet nie próbowała ustalić odrębnym porozumieniem warunków spłaty kosztów szkolenia. W ocenie pozwanej roszczenie strony powodowej jest bezzasadne, gdyż pracodawca wręczył jej wypowiedzenie umowy o pracę bez podania przyczyn leżących po jej stronie. Tym samym uniemożliwił jej wypełnienie warunków umowy dotyczącej warunków szkolenia (k. 24-26). Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: Pozwana E. M. była zatrudniona u strony powodowej – w (...) sp. z o.o. z siedzibą we W. - w okresie od 14 marca 2016 r. do 30 kwietnia 2017 r., na stanowisku kierowcy autobusu. Strony zawarły dwie umowy o pracę: pierwszą na 3 miesięczny okres próbny, drugą na czas określony jednego roku. Łączący strony stosunek pracy uległ rozwiązaniu z dniem 30.04.2017 r., na skutek wypowiedzenia doręczonego pozwanej przez stronę powodową w dniu 31.03.2017 r., z zachowaniem jednomiesięcznego okresu wypowiedzenia Oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę nie zawierało przyczyny wypowiedzenia. Przed nawiązaniem stosunku pracy strony zawarły w dniu 19 października 2015 r. umowę w sprawie warunków szkolenia, której przedmiotem było określenie warunków szkolenia i podjęcia przez pozwaną pracy na stanowisku kierowcy autobusu komunikacji miejskiej we W. (§ 1 umowy). Zgodnie z umową, pozwana zobowiązała się po uzyskaniu prawa jazdy kat. D oraz kwalifikacji do przewozu osób, do podjęcia pracy na stanowisku kierowcy autobusu w pełnym wymiarze czasu pracy oraz do przepracowania na tym stanowisku minimum 4 lat (§ 2 umowy). Strona powodowa zobowiązała się przeszkolić pozwaną na organizowanym szkoleniu, przygotowującym do uzyskania prawa jazdy kat. D oraz kwalifikacji do przewozu osób, którego koszt wynosił 4.970,00 zł oraz zatrudnić ją w charakterze kierowcy autobusu komunikacji miejskiej w terminie 30 dni od daty uzyskania uprawnień, nie później jednak niż 2 m-ce od daty zakończenia szkolenia (§ 3 pkt. 1 i 2 umowy). Pozwana we wskazanych w umowie przypadkach zobowiązała się zwrócić stronie powodowej koszty szkolenia określone w § 3 pkt 1 w pełnej wysokości, tj. 4.970,00 zł, zgodnie z cennikiem wynikającym z Regulaminu szkolenia w zakresie prawa jazdy kat. D oraz kwalifikacji wstępnej przyspieszonej kandydatów kierowanych przez stronę powodową do Ośrodka Szkolenia Kierowców (...) z dnia 16.10.2015 r. Roszczenie strony powodowej wobec pozwanej o zwrot kosztów szkolenia stawało się natychmiast wymagalne między innymi w przypadku wygaśnięcia umowy o pracę, jej rozwiązania z upływem okresu na jaki została zawarta, wypowiedzenia dokonanego przez pracownika, wypowiedzenia lub rozwiązania umowy przez pracodawcę z przyczyn leżących po stronie pracownika przed upływem okresu określonego w § 2 umowy (§ 5 ust. 1 pkt. 3 umowy). Umowa stanowiła, że w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę przez stronę powodową, z przyczyn leżących po stronie pracodawcy lub rozwiązania umowy przez stronę powodową na podstawie art. 53 k.p., strony ustalą odrębnym porozumieniem warunki spłaty kosztów szkolenia (§ 5 ust. 2 umowy). W sprawach nie uregulowanych postanowieniami umowy zastosowanie miały przepisy Kodeksu cywilnego i Regulaminu (§ 7 umowy). Po rozwiązaniu umowy o pracę, pismem z 12 czerwca 2017 r. strona powodowa wezwała pozwaną do uregulowania kwoty 4.970,00 zł. Pozwana nie dokonała wpłaty na rzecz strony powodowej żądanej kwoty. Dowód: Okoliczności bezsporne, a nadto: Dokumenty zgromadzone w aktach osobowych, w tym umowy o pracę, Umowa w sprawie warunków szkolenia z 19.10.2015 r. k. 8-9 Bezpośrednim przełożonym pozwanej był zastępca kierownika wydziału przewozów G. J.. Umowa o pracę łącząca stronę powodową i pozwaną została pozwanej wypowiedziana na wniosek G. J., z uwagi na potencjalne niebezpieczeństwo przewozu pasażerów, a także bardzo liczne naruszenie obowiązków pracowniczych przez pozwaną w całym jej okresie zatrudnienia. Priorytetem strony pozwanej jest bezpieczne przewożenie pasażerów. Każdy kierowca autobusu miejskiego wykonuje pracę w pełni samodzielnie i odpowiada za autobus i za bezpieczeństwo pasażerów. Pozwana E. M. w bardzo krótkim okresie czasu od zatrudnienia u strony powodowej spowodowała z własnej winy dużą liczbę zdarzeń drogowych. Strona powodowa nie miała wcześniej pracownika, który w tak krótkim okresie spowodowałby tak dużą liczbę potencjalnych zagrożeń, w których dochodziłoby do szkód i zniszczeń pojazdów. Dochodziło między innymi do przetarć karoserii, rozbijania szyb, urywania lusterek, kolizji z innymi autobusami. Pozwana nie stosowała się również do instrukcji dla kierowców określającej zasady prowadzenia pojazdu, w tym do zakazu używania telefonu komórkowego w trakcie prowadzenia pojazdu. W trakcie przeprowadzanych kontroli stwierdzano, że pozwana nie skupia się na prowadzeniu pojazdu tylko w trakcie jazdy zwraca swoją uwagę na telefon komórkowy prowadząc rozmowy, pisząc sms-y lub zakłada na uszy słuchawki celem rozmawiania przez telefon przez zestaw, przez co ogranicza możliwość koncentracji na bodźcach dochodzących z zewnątrz i powoduje zagrożenie w ruchu. W okresie zatrudnienia pozwanej u strony powodowej, pozwana uczestniczyła w 9 kolizjach. Ponadto pozwana bezpośrednio przed jazdą spożyła batonika z adwokatem, przez co bardzo czuły alkomat stosowany u strony powodowej wykazał zawartość alkoholu i były konieczne dodatkowe badania. Ostatecznie okazało się, że pozwana nie spożyła alkoholu, jednak doszło do opóźnienia wyjazdu autobusu. Pozwana była informowana, żeby przed jazdą nie spożywać produktów, które mogą spowodować takie sytuacje. Konsekwencjami licznych nieprawidłowości było początkowo obniżenie premii pozwanej o połowę, później pozbawienie pozwanej premii w całości, a w dalszej kolejności zastosowanie kary upomnienia. Pod koniec 2016 r. ówczesny dyrektor P. K. przeprowadził z pozwaną rozmowę odnośnie licznych zdarzeń z jej udziałem. Widząc problemy pozwanej w prowadzeniu autobusu, przełożony G. J. zwrócił się z prośbą do działu szkoleń o przeprowadzenie kontroli pozwanej w celu wyłapania błędów i ewentualnego zaproponowania jej jazd doszkalających. Pozwana nie była zainteresowana doszkalaniem. Pozwana aktualnie nadal pracuje jako kierowca autobusu, u innego podmiotu. Dowód: Zeznania świadka G. J. złożone na rozprawie 30.05.2018 r., Wyjaśnienia pozwanej E. M. złożone na rozprawie 30.05.2018 r., Wyciąg z historii pracy – karta 34. Sąd Rejonowy zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu Rejonowego, podstawa prawna roszczenia strony powodowej wynikała z przepisów Kodeksu cywilnego. Zawarta pomiędzy stronami umowa w sprawie warunków szkolenia nie posiada wprawdzie szczególnej regulacji w Kodeksie cywilnym, nie mniej jednak można ją zakwalifikować do umów nienazwanych, których treść może być konstruowana przez strony w dowolny sposób, byleby tylko nie naruszała obowiązujących przepisów. Zgodnie bowiem z art. 353 1 k.c., strony zawierające umowę (a więc każdą – zarówno nazwaną, jak i nienazwaną), mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby tylko jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Odpowiedzialność pozwanej za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązań wynikających z zawartej umowy miała zatem charakter odpowiedzialności kontraktowej, jej podstawa wynika z art. 471 k.c. W ocenie Sądu Rejonowego do zawartej przez strony niniejszego postępowania umowy w sprawie warunków szkolenia nie maja natomiast zastosowania przepisy prawa pracy. Jak wynika z § 1 umowy w sprawie warunków szkolenia, miała ona na celu określenie warunków szkolenia i podjęcia pracy na stanowisku kierowcy autobusu. Postanowienia umowy zobowiązują stronę powodową do tego, aby po uzyskaniu przez pozwaną odpowiednich uprawnień, zawarła z nią umowę o pracę, jednakże ani w czasie zawierania umowy, ani w trakcie jej realizacji (przeprowadzonego szkolenia), stron tej umowy stosunek pracy nie łączył. Umowę o pracę strony zawarły dopiero dwa miesiące po zakończeniu szkolenia. Podkreślenia wymaga, że przepisy działu czwartego rozdziału III Kodeksu pracy, regulujące kwestię podnoszenia kwalifikacji zawodowych pracowników, odnoszą się wyłącznie do relacji pracodawca-pracownik, a nie sytuacji, w której strony nie łączy stosunek pracy, a osoba podejmująca szkolenie jest dopiero kandydatem na pracownika (patrz Arkadiusz Sobczak, Kodeks pracy. Komentarz, s. 493, wyd. C.H.Beck Warszawa 2014). W świetle przepisów prawa pracy, pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę (art. 2 k.p.). Natomiast pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników (art. 3 k.p.). Analiza zapisów umowy w sprawie warunków szkolenia nie daje żadnych podstaw do tego, aby uznać strony umowy za pracodawcę i pracownika. Obie strony – w tym pozwana – musiały być tego świadome, choćby z uwagi na fakt, iż zgodnie z treścią umowy jej stronami są (...) i „Szkolony”, nie zaś „Pracodawca” i „Pracownik”. Należy również zwrócić uwagę, że zawarta przez strony umowa nie miała na celu „dokształcenia pracownika”, lecz uzyskanie przez osobę, która statusu pracownika strony powodowej nie posiadała, nowych, nie posiadanych przez nią wcześniej uprawnień, które pozwoliłyby jej dopiero na podjęcie zatrudnienia u strony powodowej. W tych okolicznościach nie można zatem przyjąć, by umowa ta miała na celu podnoszenie kwalifikacji przez pracownika w rozumieniu przepisów prawa pracy. Przez podnoszenie kwalifikacji zawodowych należy bowiem rozumieć zdobywanie lub uzupełnienie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (art. 103 1 § 1 k.p.). Gdyby pozwana nie nabyła odpowiednich kwalifikacji w drodze szkolenia, wówczas nie doszłoby do jej zatrudnienia przez stronę powodową. Nie ulega wątpliwości, że do zwrotu kosztów szkolenia przez pozwana nie mogłyby mieć wówczas zastosowania przepisy Kodeksu pracy. Podkreślenia wymaga, że nie można przyjąć, by do zwrotu kosztów szkolenia miały zastosowanie różne przepisy prawa (prawa cywilnego lub prawa pracy) w zależności od sposobu wykonywania tej umowy przez strony (w tym m.in. ukończenia szkolenia, podjęcia zatrudnienia lub przebiegu zatrudnienia). Podsumowując stwierdzić należy, że przepisy Kodeksu pracy, nakładające na pracodawców ograniczenia w możliwości dochodzenia od pracowników kosztów podnoszenia kwalifikacji, znajdują zastosowanie tylko w relacji pracodawca – podnoszący kwalifikacje pracownik. Ochrona szkolącego się, wynikająca z przepisów prawa pracy, nie obejmuje swoim działaniem sytuacji, w których umowa zawarta jest przez strony obrotu cywilnoprawnego, nie zaś pracownika i pracodawcę, i ma na celu uzyskanie przez szkolącego się kwalifikacji, które dopiero umożliwią mu podjęcie w przyszłości zatrudnienia u podmiotu, który szkolenie finansuje. Późniejsze zawarcie przez strony stosunku pracy i uzależnienie obowiązku zwrotu kosztów szkolenia od przebiegu tego zatrudnienia, nie skutkuje zmianą statusu stron umowy w chwili jej zawierania (podmioty niezwiązane stosunkiem pracy, nie zaś pracodawca i pracownik) ani zmianą celu umowy (uzyskanie kwalifikacji umożliwiających zatrudnienie, nie zaś podnoszenie kwalifikacji przez zatrudnionego pracownika). Przepisy prawa pracy, ograniczające możliwość dochodzenia zwrotu kosztów poniesionych podmiot finansujący szkolenie (pracodawcę) związane są z objęciem dokształcających się pracowników szczególną, dodatkową ochroną, i zdaniem Sądu Rejonowego nie mogą być interpretowane rozszerzająco. Powyższą tezę potwierdza okoliczność, że przepisów art. 103 1 -103 5 k.p. nie stosuje się nawet we wszystkich przypadkach, w których dokształca się strona stosunku pracy – pracownik (tak E. Maniewska w komentarzu do art.103
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.