Sygn. akt III AUa 123/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 czerwca 2018 r. Sąd Apelacyjny w Katowicach Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący SSA Marek Procek (spr.) Sędziowie SSA Jolanta Pietrzak SSA Tadeusz Szweda Protokolant Elżbieta Szewczyk po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018r. w Katowicach sprawy z odwołania K. B. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o emeryturę pomostową na skutek apelacji ubezpieczonego K. B. od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach z dnia 31 października 2017r. sygn. akt VIII U 694/17 oddala apelację. /-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA T.Szweda Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt III AUa 123/18 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 31 października 2017r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach oddalił odwołania ubezpieczonego K. B. od decyzji organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 2 marca 2017r. oraz z dnia 29 maja 2017r. odmawiających prawa do emerytury pomostowej, określonej przepisami ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 664 - zwanej dalej u.e.p.), odstępując od obciążania ubezpieczonego kosztami zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy ustalił, iż ubezpieczony K. B., urodzony (...), legitymuje się co najmniej 25-letnim okresem składkowym i nieskładkowym. W okresie od 6 marca 1978r. do 31 października 1994r. ubezpieczony był zatrudniony w KWK (...) w P. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku palacza kotłów przemysłowych na powierzchni, po czym otrzymał świadectwo pracy w szczególnych warunkach, gdyż wykonywana przez niego praca była pracą wskazaną pod poz. 1, działu XIV, wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W opisanym okresie ubezpieczony obsługiwał urządzenia kotłowe, będąc odpowiedzialnym za parametry pracy kotłów rusztowych z ręczną obsługą. W kotłach tych palił się węgiel i muł, który był tam dostarczany ze specjalnych zbiorników, poprzez pionowe zsypy. Ubezpieczony otwierał klapy przy zsypach oraz nawęglał. Ponadto kontrolował pracę spalania na ruszcie. W razie potrzeby, rozgarniał materiał opałowy, wysypywał żużel i popiół. W całym okresie zatrudnienia ubezpieczony nie pracował bezpośrednio przy sterowaniu blokami energetycznymi wytwarzającymi energię elektryczną lub cieplną. Co do zasady pracował w systemie ośmiogodzinnym, aczkolwiek zdarzało się, że pracował po dwanaście godzin dziennie. Z tytułu zatrudnienia otrzymywał specjalny dodatek za pracę w warunkach szczególnych oraz mleko. Natomiast w okresie od 20 września 2010r. do 31 grudnia 2010r. ubezpieczony był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku palacza w D. Sp. z o.o. w Z.. Wykonywana wówczas przez niego praca nie była pracą w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu załącznika 1 lub 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Z tego tytułu pracodawca, jako płatnik składnik, nie przesłał do organu rentowego druku ZUS ZSWA, a więc informacji o pracowniku, za którego byłby zobowiązany opłacić składkę na Fundusz Emerytur Pomostowych. W tym okresie zatrudnienia ubezpieczony wykonywał czynności o podobnym charakterze, jak podczas pracy w KWK (...) w P., jednakże zajmował się obsługą znacznie mniejszych kotłów. Ponadto dokonywał nawęglania, odżużlania oraz obsługiwał wymienniki. W dniu 21 stycznia 2016r. ubezpieczony wniósł o przyznanie prawa do emerytury pomostowej. Zaskarżonymi decyzjami z dnia 2 marca 2017r. oraz z dnia 29 maja 2017r. organ rentowy odmówił przyznania ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej, wobec niespełnienia przez niego przesłanek z art. 4 u.e.p., a także z art. 4 w zw. z art. 49 u.e.p. Oceniając żądanie odwołującego się, Sąd Okręgowy przywołał treść art. 4 u.e.p., twierdząc, iż ubezpieczony bezspornie spełnia przesłanki wymienione w art. 4 pkt 1-5 oraz 7 u.e.p. Nie ulega wątpliwości także, iż w okresie zatrudnienia w KWK (...) w P. od dnia 6 marca 1978r. do dnia 31 października 1994r. na stanowisku palacza kotłów przemysłowych na powierzchni, wnioskodawca wykonywał pracę wskazaną pod poz. 1, działu XIV, wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983r., nr 8, poz. 43), a więc pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2017r. poz. 1383 - dalej jako ustawa emerytalna). Jednocześnie jednak Sąd ten zwrócił uwagę, że art. 4 pkt. 6 u.e.p. wymaga nadto, aby ubezpieczony po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej u.e.p., zaś ubezpieczony nie przedłożył żadnego dokumentu potwierdzającego fakt wykonywania przez niego tego rodzaju pracy. Sąd Okręgowy wskazał przy tym, iż przedsiębiorstwo (...) Sp. z o.o. w Z. (w której to ubezpieczony pracował od 20 września 2010r. do 31 grudnia 2010r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku palacza), w piśmie z dnia 29 sierpnia 2017r. nie tylko zaznaczyło, że nie złożyło do organu rentowego druku ZUS ZSWA w celu zgłoszenia okresów pracy, w których ubezpieczony wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, ale i wprost wskazało, że wykonywana przez niego praca nie była pracą wykonywaną w szczególnych warunkach wymienioną w załączniku 1 oraz 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Ubezpieczony nie wykazał również, że taką pracę wykonywał. Według Sądu Okręgowego, samo twierdzenie ubezpieczonego, które nie jest poparte żadnymi innymi dowodami, np. odpowiednią dokumentacją, czy zeznaniami świadków, nie może być traktowane jako dowód w sprawie. Tym samym, ubezpieczony nie wykazał, aby wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 u.e.p. W związku z tym, skoro ubezpieczony nie spełnił wszystkich przesłanek wyrażonych w art. 4 u.e.p., to - zdaniem Sądu Okręgowego - nie przysługuje mu prawo do emerytury pomostowej w oparciu o ten przepis. Ponadto Sąd ten, przywołując treść art. 49 u.e.p., podniósł za Sądem Najwyższym, iż warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się wymaganym stażem pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze (w rozumieniu tej ustawy lub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, a więc po 1 stycznia 2009r. Natomiast osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową, która nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do tej emerytury jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować, jako pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu obowiązujących przepisów, czyli na podstawie art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012r., w sprawie II UK 164/11). Według Sądu Okręgowego, ubezpieczony na dzień wejście w życie ustawy o emeryturach pomostowych, tj. na 1 stycznia 2009r., nie spełnił przesłanki wyrażonej w art. 49 pkt. 3 u.e.p., gdyż wprawdzie wykonywał pracę palacza kotłów przemysłowych na powierzchni i jest to praca wykonywana w warunkach szczególnych, lecz jedynie w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ jest ona wymieniona pod poz. 1, działu XIV, wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, które jest stosowane do tej ustawy. Sąd ten jednak wyraźnie podkreślił, że ustawa o emeryturach pomostowych zawiera inny katalog prac uznawanych za wykonywane w szczególnych warunkach lub o szczególnych charakterze (tak załączniki 1 i 2 do tej ustawy). Stanowisko palacza kotłów przemysłowych na powierzchni nie znajduje się w tych wykazach, zatem praca ta nie jest pracą wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Jednocześnie ubezpieczony przyznał, że wykonywana przez niego praca w spornym okresie nie polegała na pracy bezpośrednio przy sterowaniu blokami energetycznymi wytwarzającymi energię elektryczną lub cieplną, a więc nie była to praca wymieniona pod poz. 16 załącznika nr 2 (wykaz prac o szczególnych charakterze) ustawy o emeryturach pomostowych. W związku z tym, skoro ubezpieczony na dzień wejścia w życie ustawy o emeryturach pomostowych nie legitymował się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 tej u.e.p., to nie posiada on prawa do emerytury pomostowej, w oparciu o art. 49 u.e.p. Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 477 14 § 1 k.p.c., oddalił odwołania. Ponadto, Sąd ten w oparciu o art. 102 k.p.c., powołując się na skomplikowany charakter niniejszej sprawy oraz sytuację majątkową wnioskodawcy, odstąpił od obciążania ubezpieczonego kosztami procesu. W apelacji od zaprezentowanego rozstrzygnięcia ubezpieczony zarzucił Sądowi pierwszej instancji błąd w ustaleniach faktycznych, twierdząc, że w okresie od 4 czerwca 1974r. do 30 listopada 2009r. wykonywał pracę bezpośrednio przy sterowaniu blokami energetycznymi wytwarzającymi energię cieplną (por. 16 wykazu stanowiącego załącznik nr 2 do u.e.p.). W oparciu o przedstawiony zarzut, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie odwołania. Organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji. Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje: Przyjmując ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, jako własne i uzupełniając je przy wykorzystaniu dowodów z zeznań świadków H. S. i J. Ś., stwierdził, iż w okresie objętym sporem ubezpieczony nie wykonywał prac bezpośrednio przy sterowaniu blokami energetycznymi wytwarzającymi energię elektryczną lub cieplną i uznał apelację za bezzasadną. Emerytury pomostowe zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych ustawą z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2009r. Emerytury pomostowe, choć są świadczeniami emerytalnymi, różnią się od emerytur wypłacanych na podstawie ustawy emerytalnej osobom, które osiągnęły powszechny wiek emerytalny. Wśród najważniejszych odrębności należy wymienić: obniżony o co najmniej 5 lat wiek emerytalny w porównaniu do zwykłego wieku emerytalnego, dodatkowy wymóg stażu co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (art. 4 pkt 5 ustawy o emeryturach pomostowych); definicje tych prac zawarte są w art. 3 ust. 1-3 tej ustawy, a konkretne ich rodzaje (odpowiednio) - w załączniku nr 1 i 2 do ustawy; okresowość - emerytury pomostowe są wypłacane tylko w okresie przejściowym, do osiągnięcia przez uprawnionego powszechnego wieku emerytalnego (65 lat dla mężczyzn), kiedy to nabywa on prawo do zwykłej emerytury; wygasający charakter - warunkiem uzyskania emerytury pomostowej jest wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999r. Zgodnie z art. 4 u.e.p., prawo do tego świadczenia przysługuje pracownikowi, który spełnił łącznie następujące warunki:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.