Sygn. akt VIII U 414/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR del. Magdalena Kimel Protokolant: Justyna Jarzombek po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2018 r. w Gliwicach sprawy S. S. (S.) przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. o wysokość emerytury na skutek odwołania S. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. z dnia 22 stycznia 2017 r. nr (...) zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu S. S. prawo do ustalenia wysokości emerytury zgodnie z artykułem 110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poczynając od dnia 1 stycznia 2017r. (-) SSR del. Magdalena Kimel Sygn. akt VIII U 414/17 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r., znak: KGE/362949/15, organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Z. odmówił ubezpieczonemu S. S. prawa do ponownego przeliczenia podstawy wymiaru emerytury na podstawie art. 110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W uzasadnieniu wskazał, że o nowo wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru był niższy niż 250% i wyniósł zaledwie 136,67%. W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony podniósł, że spełnia warunki do przeliczenia świadczenia. Domagał się przeliczenia świadczenia w oparciu o art. 110 a ustawy emerytalnej. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. W uzasadnieniu wskazał, że za okresy nieudokumentowane, tj.: od 8 lipca 1954 r. do 30 listopada 1962 r., od 6 grudnia 1962 r. do 31 grudnia 1975 r. przyjął wynagrodzenie minimalne. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Ubezpieczony S. S. urodził się (...) Ubezpieczony uzyskał prawo do emerytury górniczej od 1 stycznia 1987 r. Podstawę wymiaru świadczenia ustalono w oparciu o wynagrodzenie z okresu od maja 1986 r. do kwietnia 1987 r., a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, przed ograniczeniem do 250%, wyniósł 398,71%. W okresie swojej aktywności zawodowej, ubezpieczony był zatrudniony w KWK (...) (od 8 lipca 1954 r. do 30 listopada 1962 r.), KWK (...) (od 6 grudnia 1962 r. do 1982 r. oraz od 19 marca 1984 r. do 31 stycznia 1986 r.), KWK (...) (od 6 lutego 1986 r. do 10 sierpnia 1988 r.). Natomiast w okresie od 17 sierpnia 1982 r. do 16 czerwca 1983 r. pobierał rentę chorobową. Spółka (...) SA Oddział w D. nie posiada żadnej dokumentacji płacowej kolejno za lata 1954 –
- Nie posiada również dokumentacji płacowej (...) SA za okres sprzed 1976 r. W dniu 10 stycznia 2017 r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury zgodnie z art. 110a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zaskarżoną decyzją z dnia 20 stycznia 2017 r., organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przeliczenia świadczenia w oparciu o art. 110 a ustawy emerytalnej, bowiem obliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie przekroczył 250%. W toku postępowania Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego Z. T. na okoliczność odtworzenia wynagrodzenia odwołującego za okresy nieudokumentowane w oparciu o akta osobowe, przepisy branżowe, a także na okoliczność wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia w najkorzystniejszym wariancie w oparciu o art. 110 a ustawy emerytalnej z uwzględnieniem zarobków przypadających w części po przyznaniu świadczenia. Za okresy nieudokumentowane, biegły w wyliczeniach wynagrodzenia uwzględnił płacę zasadniczą wynikająca z zaszeregowania określonego miesięczną stawką, wynagrodzenie z tytułu Karty Górnika, 14-tą pensję oraz deputat węglowy. Za lata 1976 -1988 (w tym także w okresie po przyznaniu emerytury) biegły uwzględnił dane z druku ZUS Rp-
- Do łącznej kwoty wynagrodzeń wliczono pełną wartość deputatów węglowych i w pełnej wysokości zasiłki chorobowe. Za lata 1959-1961 biegły uwzględnił wynagrodzenie potwierdzone wpisami do legitymacji ubezpieczeniowej. W wyliczeniach biegły nie uwzględnił natomiast takich składników jak: indywidualne nagrody rocznie – tzw. trzynastki czy inne dodatki do pracy, takie jak np.: dodatek za pracę w nadgodzinach, dodatek za pracę w niedzielę i święta oraz w porze nocnej. Zgodnie obliczeniami biegłego, wyliczenie podstawy wymiaru składek do przeciętego wynagrodzenia za rok kalendarzowy (w %) za cały okres pracy ubezpieczonego, przedstawia się następująco: Rok Wynagrodzenie (zł) Kwota roczna przeciętnego wynagrodzenie ogłoszona za dany rok kalendarzowy (zł) Stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia (%) 1959 23 520 17 436 134,90 1960 49 385 18 720 263,81 1961 50 975 19 500 261,41 1962 40 900 20 160 202,88 1963 41 260 21 156 195,03 1964 42 880 21 792 196,77 1965 44 320 22 404 197,82 1966 46 720 23 208 201,31 1967 49 600 24 192 205,03 1968 53 560 25 272 211,93 1969 54 400 26 088 208,52 1970 61 960 26 820 231,02 1971 69 920 28 296 247,10 1972 73 520 30 108 244,19 1973 73 520 33 576 218,97 1974 104 339,35 38 220 273 1975 130 954,40 46 956 278,89 1976 81 234 51 372 158,13 1977 175 979 55 152 319,08 1978 168 759 58 644 287,77 1979 198 662 63 924 310,78 1980 203 969 72 480 281,41 1981 249 182 92 268 260,31 1982 249 528 139 572 178,78 1984 340 985 202 056 168,76 1985 583 222 240 060 242,95 1986 1 119 105 289 140 387,05 1987 1 405 346 350 208 401,29 1988 1 227 124 637 080 192,62 W najkorzystniejszej wersji, tj. z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym z uwzględnieniem części zarobków przypadających po przyznaniu świadczenia, tj. za lata od 1960 do 1961 r., od 1967 r. do 1975 r., od 1977 do 1981 oraz od 1985 r. do 1988 r., wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 266,36% , zatem były wyższy od wymaganego 250 %. Powyższy stan faktyczny, który był w zasadzie bezsporny, Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego, akta osobowe ubezpieczonego, pismo (...) SA z dnia 4 maja 2017 r. (k.13), pismo (...) SA z dnia 5 maja 2017 r.(k.14), opinię biegłego sądowego z zakresu rent i emerytury Z. T. z dnia 29 września 2017 r. (k.25-69). Organ rentowy nie zakwestionował opinii biegłego sądowego. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a przez to mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie ubezpieczonego S. S. zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa. W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony spełnia warunki do przeliczenia emerytury górniczej na podstawie art.110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U.2017.1383 j.t.). Zgodnie z powołanym przepisem wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art.15, z uwzględnieniem art.110 ust.3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia: - z kolejnych 10 lat kalendarzowych przypadających w ostatnich 20 latach kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie emerytury od przeliczonej podstawy, - dowolnie wybranych przez emeryta 20 lat kalendarzowych, w których podlegał ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia o ponowne ustalenie wysokości emerytury, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art.15 ust.5, jest wyższy niż 250%. Ustalenie wysokości emerytury w sposób wskazany powyżej może nastąpić tylko raz. Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określa rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga, by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji, gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków może być ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika ( np. umów o pracę, angaży, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu), a także zeznań świadków. W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997r., sygn. akt II UKN 186/97, OSNP 1998/11/342, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt I UK 115/06, OSNP 2007/17-18/257). Niemniej jednaj zarobki za poszczególne lata muszą być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, w ściśle określonej kwotowo wysokości. Nie jest natomiast możliwe przeliczenie wysokości emerytury w oparciu o hipotetyczne lub uśrednione wysokości zarobków. Zatem – jak już to wskazano wcześniej - kwestia pobieranego wynagrodzenia musi zostać udowodniona w sposób bezwzględny, a tylko dokumentacja stanowi precyzyjny dowód w zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym. W niniejszym postępowaniu Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu rent i emerytur Z. K., który miał odtworzyć wysokości osiągane przez ubezpieczonego wynagrodzenia za okresy nieudokumentowane w oparciu o akta osobowe, przepisy branżowe, a także na okoliczność wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia w najkorzystniejszym wariancie w oparciu o art. 110 a ustawy emerytalnej z uwzględnieniem zarobków przypadających w części po przyznaniu świadczenia. Z opinii tej wynika, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 20 najkorzystniejszych dla ubezpieczonego lat z całego okresu zatrudnienia wynosi 266,36 %. Tym samym jest on wyższy od wymaganego przepisami 250%. Organ rentowy nie wniósł do powyższej opinii żadnych zastrzeżeń. Reasumując, skoro wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy niż 250%, to ubezpieczonemu przysługuje prawo do ponownego przeliczenia pobieranej przez niego emerytury górniczej z zastosowaniem art.110a ustawy, to jest z uwzględnieniem podstawy wymiaru wyliczonej na nowo zgodnie z art.15 ustawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku i na mocy art. 47714 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu S. S. prawo do ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z art. 110a ustawy emerytalnej poczynając od 1 stycznia 2017 r., tj. od początku miesiąca w którym ubezpieczony złożył wniosek o przeliczenie emerytury. (-) SSR del. Magdalena Kimel