Sygn. akt VIII Pa 16/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSO Grażyna Łazowska (spr.) Sędziowie: SSO Jolanta Łanowy-Klimek SSR del. Magdalena Kimel Protokolant: Ewa Gambuś po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2018r. w Gliwicach sprawy z powództwa (...) Spółki Akcyjnej w T. przeciwko E. H. o zwrot odprawy na skutek apelacji pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowskich Górach z dnia 6 listopada 2017 r. sygn. akt IV P 56/17 1) oddala apelację; 2) zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 675 zł (sześćset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym. (-) SSR del. Magdalena Kimel (-) SSO Grażyna Łazowska (spr.) (-) SSO Jolanta Łanowy-Klimek Sędzia Przewodniczący Sędzia Sygn. akt VIII Pa 16/18 UZASADNIENIE Powódka (...) Spółka Akcyjna w T., wniosła o zasądzenie od pozwanej E. H., kwoty 8.800 zł. wraz z odsetkami od wskazanych w toku postępowania kwot i dat tytułem zwrotu wypłaconej pozwanej odprawy oraz kosztów postępowania. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa powołując się na trudną sytuację finansową. Sąd Rejonowy w Tarnowskich Górach wyrokiem z dnia 6.11.2017r. uwzględnił powództwo w całości i obciążył pozwaną kosztami procesu. Sąd I instancji ustalił, że pozwana była pracownikiem powódki od 9 lipca do 26 grudnia 2015 roku, zatrudnionym na stanowisku dyrektora z wynagrodzeniem 9900zł. W okresie tym pozwana pobierała emeryturę w kwocie 2730zł. Powódka wypowiedziała pozwanej stosunek pracy i wypłaciła jej odprawę pieniężną w kwocie 9900zł. brutto. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z 29 września 2016 roku, pozwana została przywrócona do pracy u powódki, nadto zasądzono na jej rzecz 18 800zł. tytułem wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Pozwana stawiła się do pracy, po czym ponownie została zwolniona i wypłacono jej kolejną odprawę pieniężną w kwocie 9900zl. brutto. Dalej Sąd I instancji ustalił, że powódka w dniu 21 listopada 2016 roku wezwała pozwaną do zwrotu w terminie 7 dni pierwszej wypłaconej odprawy pieniężnej czyli kwoty 9.900zł. Pozwana ostatecznie uznała roszczenie i zobowiązała się do zwrotu odprawy w ratach miesięcznych po 200 zł., podając że otrzymaną odprawę już rozdysponowała, a jej sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Pozwana zwróciła powódce 1.100 zł odprawy, w kilku ratach po 200 zł oraz w jednej racie w wysokości 100 zł Według ustaleń Sądu Rejonowego, pozwana, że w trakcie zatrudnienia u powódki w 2015 roku zaciągnęła zobowiązanie kredytowe na kwotę 80.000 zł z miesięczną ratą w wysokości 1.033 zł na remont mieszkania. Pozwana jest po rozwodzie, ma na utrzymaniu 29 - letniego syna, który nie pracuje, przerwał studia. Były mąż pozwanej nie łoży na utrzymanie syna. Pozwana wraz z synem mieszka w mieszkaniu własnościowym położonym w kamienicy. Mieszkanie ma 100 m2 powierzchni. Pozwana wykupiła je w 1983 roku. Koszt utrzymania gospodarstwa domowego pozwanej, wliczając w to koszt utrzymania mieszkania, garażu, oraz zakupu żywności i innych niezbędnych produktów wynosi około 2.400 – 2.600 zł miesięcznie. Pozwana nie posiada innych, prócz mieszkania, nieruchomości, nie ma oszczędności, użytkuje 20 - letni samochód. W tak ustalonym stanie faktycznym, Sąd Rejonowy uznał, że powództwo w całości zasługiwało na uwzględnienie. Sąd I instancji, powołując się na przepis art. 410 § 1 kc, wskazał, że przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu znajdują zastosowanie do świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Jednocześnie zgodnie z art. 409 k.c. obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Dalej Sąd I instancji wywiódł, że konstrukcja normy art. 409 k.c. odpowiada ogólnemu poczuciu sprawiedliwości, iż wyzbycie się korzyści w złej wierze nie może doprowadzić do wygaśnięcia obowiązku wydania jej wartości. Jest to pogląd ugruntowany w orzecznictwie, o czym w wyroku z dnia 29 czerwca 2016 roku, sygn. akt III CSK 267/15, wypowiedział się Sąd Najwyższy wskazując, iż powinność liczenia się z obowiązkiem zwrotu nie jest uzależniona od zawinionego działania, lecz jest utożsamiana ze złą wiarą, do której ustalenia stosuje się kryteria obiektywne, a zatem nie są istotne właściwości psychiczne danego podmiotu, lecz to, czy przeciętny podmiot o takich samych cechach psychicznych zdawałby sobie sprawę z obowiązku zwrotu. Podobnie jak w odniesieniu do złej wiary, powinność liczenia się z obowiązkiem zwrotu jest kwestią świadomości wzbogaconego, na co zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w wyroku z dni 28 lipca 1978 roku, sygn. akt III CRN 126/78, a zatem nie zawsze wymaga się pozytywnej wiedzy o tym, iż uzyskana korzyść jest nienależna, ale wystarcza też ocena, iż przekonanie wzbogaconego co do prawnej podstawy jej uzyskania nie było uzasadnione w świetle obiektywnych okoliczności. Tak więc wzbogacony powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu, gdy nie było obiektywnie żadnych przesłanek uzasadniających otrzymanie korzyści, a więc powinność liczenia się z obowiązkiem zwrotu jest niejako pochodną przekonania o istnieniu podstawy do jej uzyskania. Sąd Rejonowy podkreślił, że wzbogacony powinien liczyć się z obowiązkiem zwrotu wzbogacenia, zawsze wtedy, gdy korzyść uzyskana została na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, nieprawomocnego orzeczenia sądu (w tym też i sądu polubownego) zaopatrzonego w rygor natychmiastowej wykonalności, w tym wyroku zaocznego, czy nakazu zapłaty wydanego na podstawie weksla, warrantu, rewersu lub czeku, jeśli następnie w wyniku wniesienia środków zaskarżenia orzeczenie to zostało zmienione lub uchylone. Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy Sąd I instancji wskazał, że podstawa prawna wypłaconej pozwanej odprawy pieniężnej odpadła w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 29 września 2016r., przywracającym ją do pracy u powódki. Skoro pozwana w dniu 5 października 2016r., stawiła się w gotowości do pracy u powódki i pracę rozpoczęła, musiała już bezwzględnie liczyć się ze zwrotem wypłacanej odprawy. Powódka wezwała pozwaną do zwrotu odprawy po prawie roku od chwili jej wypłacenia, niemniej jednak niesłusznie wskazuje na tę okoliczność pozwana ukazując ją jako celowe i naganne działanie powódki, skoro podstawa Sąd Rejonowy zaznaczył, że pozwana już w dacie wytaczania powództwa o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za niezgodne z prawem, powinna przewidywać, iż wypłacona jej odprawa stanie się w konsekwencji korzystnego dla niej wyroku, świadczeniem nienależnym, które będzie musiała zwrócić. Zgodnie z ukształtowanym w tym zakresie orzecznictwem Sądu Najwyższego pracownik, wnosząc pozew o przywrócenie go do pracy, musi liczyć się z tym, że powództwo może zostać uwzględnione i wtedy odpadnie podstawa wypłaty odprawy z art. 8 ustawy z 2003 roku o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, a odprawa wypłacona z tej przyczyny stanie się świadczeniem nienależnym. Dalej Sąd Rejonowy wskazał, że pozwana mogła zachować kwotę odprawy wypłaconej w grudniu 2015r., skoro otrzymywane przez nią dochody, w tym stała emerytura, pozwalały jej zarówno na spłatę raty kredytowej, jaki i zaspokojenie swoich usprawiedliwionych potrzeb. Nadto, po przywróceniu pozwanej do pracy w październiku 2016 roku otrzymała ona od powódki łącznie kwotę 28.757,14 zł, na którą złożyło się wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy oraz kolejna odprawa pieniężną, a zatem posiadała środki finansowe, których nie przeznaczyła ani na remont mieszkania, gdyż jak twierdzi nie został on dokończony z powodu rzekomego braku środków, ani na spłatę zadłużenia, gdyż nie wykazywała, by raty kredytowe w związku z obniżeniem się jej dochodu przez okres pozostawania bez pracy były spłacane przez nią z opóźnieniem. Nie wskazywała również, by otrzymaną od pracodawcy kwotę zużyła na inny cel. Zatem w chwili poinformowania pozwanej pismem z dnia 21 listopada 2016 roku, iż winna zwrócić otrzymaną w grudniu 2015 roku odprawę pozwana bez wątpienia dysponowała odpowiednią do tego kwotą. Sąd Rejonowy podkreślił również, iż pozwana uznała roszczenie powódki oraz dokonała częściowego zwrotu świadczenia. O odsetkach orzeczono w oparciu o art. 481 k.c., którego § 1 wskazuje, iż jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Pozwana odprawę otrzymała dnia 29 grudnia 2015r., a zatem od dnia następnego - z chwilą odpadnięcia podstawy jej wypłacenia - pozostawała w zwłoce z jej zwrotem. O kosztach Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i obciążył pozwaną, jako stronę przegrywającą, kosztami postępowania w kwocie 1.835 zł, na które złożyły się: opłata od pozwu w kwocie 485 zł, ustalona na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 28.05.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2010r., Nr 90, poz. 594 ze zm.) oraz kwota 1.350 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego strony powodowej reprezentowanej przez fachowego pełnomocnika w osobie adwokata ustalona na podstawie § 2 pkt. 4 w zw. z § 9 ust 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015 poz. 1800 ze zm.). Apelację od wyroku wniosła pozwana, zarzucając:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.