Wzmianka na podstawie art. 157 § 2 k.p.c. Strona pozwana nie stawiła się pomimo prawidłowego zawiadomienia jej o terminie rozprawy, nie żądała przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności i nie złożył

§ 1k.c.

W orzecznictwie stwierdzono, że bezskuteczność niedozwolonych klauzul następuje ex lege i ex tunc, a w ich miejsce wchodzą odpowiednie przepisy dyspozytywne (wyrok Sadu Najwyższego z dnia 30 maja 2014 r., III CSK 204/13). Zgodnie z art.

§ 1

k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem (osobą fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową – art. 22 1 k.c.) nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienie umowy może zatem zostać uznane za niedozwolone po łącznym spełnieniu następujących przesłanek:

1. postanowienie nie zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem,
2. ukształtowane przez postanowienie prawa i obowiązki konsumenta pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami,
3. powyższe prawa i obowiązki rażąco naruszają interesy konsumenta oraz
4. postanowienie umowy nie dotyczy sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron. W ramach umowy pożyczki głównym świadczeniami stron są: po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania przez pewien okres, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków po nadejściu daty wymagalności. Umowa pożyczki została przy tym ukształtowana w kodeksie cywilnym taki sposób, że może być zarówno umową odpłatną jak i nieodpłatną. W przypadku zastrzeżenia wynagrodzenia (prowizji), nie stanowi ono głównego świadczenia stron, bowiem nie warunkuje możliwości zawarcia umowy pożyczki. Innymi słowy, nie jest to konieczne przedmiotowo istotne postanowienie umowy pozyczki (essentialia negotii). Powód nie wykazał też, aby wspomniana wyżej opłata operacyjna została indywidualnie uzgodnione z pozwaną, a na nim (jako wywodzącym z tych zapisów skutki prawne) spoczywał ciężar dowodu w tym zakresie (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 15 czerwca 2007 roku, VI Ca 228/07). Rozważeniu podlegało więc, czy zapisy umowy dotyczące obciążenia pozwanej powyższą opłatą stanowiły w rozumieniu art.

§ 1k.c.

„rażące naruszenie interesów konsumenta”, bądź kształtowały prawa i obowiązki konsumenta w sprzeczności z dobrymi obyczajami. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy powinno być wyraźnie określone w umowie. Co do zasady formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią zaś odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. Na marginesie należy w tym miejscu zauważyć, że prowizja nie stanowi należności, do której zastosowanie znajdowałby art. 33a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, nie jest bowiem opłatą z tytułu zaległości. Choć poprzednik prawny powoda zastrzegł w umowie obowiązek zapłaty odsetek w wysokości 10% w skali roku, obciążył pozwaną także obowiązkiem zapłaty prowizji. Takie uregulowanie sytuacji prawnej pożyczkobiorcy samo w sobie nie stanowi o naruszeniu jego interesów jako konsumenta. Zwrócić należy bowiem uwagę, że w obrocie prawnym spotykane są różne warianty pożyczek, w tym takie w których zastrzeżona zostają jedynie prowizja lub odsetki, jak i takie, w których przewidziane są oba te świadczenia, co nie przesądza o tym, czy kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę staje się w ten sposób większa. Nie sposób pominąć jednak okoliczności, że wspomniana opłata operacyjna (stanowiąca w swej istocie prowizję) została zastrzeżona w wysokości odpowiadającej kwocie udzielonej pożyczki. Opłata ta jest przy tym rażąco wygórowana, czym narusza uzasadnione interesy konsumenta. Biorąc pod uwagę stosunek jej wysokości do całości kwoty pożyczki (1:1), trzeba ją uznać za nadmierną, albowiem nie znajduje ona jakiegokolwiek pokrycia w ponoszonych przez pożyczkodawcę kosztach, ani też nie stanowi uzasadnionego, w świetle realiów rynkowych (w tym podobnych umów tego rodzaju zawieranych w obrocie), zysku pożyczkodawcy. Sąd nie kwestionuje uprawnienia pożyczkodawcy do zastrzegania prowizji za zawieranie umów pożyczki, jednakże mając na względzie treść art.

§ 1k.c.

należało uznać, że w tym konkretnym przypadku doszło do naruszenia równości stron umowy, a pożyczkodawca nadużył swej pozycji jako profesjonalisty w obrocie prawnym. Mając na uwadze powyższe, dochodzoną pozwem kwotę należało pomniejszyć o opłatę eksploatacyjną, zarówno w części nieuiszczonej przez pozwaną (2.359,96 złotych), jak i uiszczonej na rzecz powoda i jego poprzednika (1.840,04 złotych). Zważywszy że pobranie tej opłaty było bezpodstawne, wpłacone przez pozwaną kwoty, które zostały błędnie zarachowane na jej poczet, należało zarachować na poczet niespłaconego kapitału pożyczki. W związku z tym Sąd w pkt I wyroku zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 959,86 złotych. W pkt II Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Zwrócić należy uwagę, że Sąd na skutek omyłki nie zasądził na rzecz powoda odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, liczonych od kwoty zasądzonej w pkt I wyroku. W związku z tym rozstrzygnięcie o oddaleniu powództwa w pozostałym zakresie, z uwagi na jego treść, dotyczy także odsetek ustawowych za opóźnienie, należnych na podstawie art. 481 § 1 k.c. W pkt III od pozwanej na rzecz powoda została zasądzona kwota 384,46 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu. W przedmiotowej sprawie strona powodowa poniosła koszty w łącznej kwocie 2.067 zł (opłata od pozwu – 250 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika wraz z opłatą skarbową – 1.817 zł) i wygrała sprawę w 18,60% (stosunek zasądzonej kwoty do żądanej), stąd pozwana jest zobowiązana zwrócić stronie powodowej kwotę 384,46 złotych (18,60 % z 2.067 zł, tj. stosunek, w jakim przegrał w procesie.). Orzeczenie o rygorze natychmiastowej wykonalności pkt I i III, zawarte w pkt IV wyroku, było zaś obligatoryjne z mocy art. 333 § 1 pkt 3 k.p.c.