II C 1000/16

(2), powódki, a także opiniach biegłych sądowych z zakresu medycyny. Wydane przez biegłych lekarzy opinie Sąd uznał za rzetelne i wyjaśniające wszystkie konieczne do rozstrzygnięcia kwestie. Zostały one wykonane zgodnie z tezami dowodowymi w oparciu o analizę akt sprawy i badania powódki. Biegli w swoich opiniach jasno uzasadnili wywiedzione wnioski, a także w sposób jednoznaczny odnieśli się do pytań i zarzutów zgłaszanych przez strony (biegły ortopeda). Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie co do zasady, ale co do wysokości, jedynie częściowo. Zgodnie z art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Na podstawie art. 822 k.c. przez umowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ubezpieczyciel zobowiązuje się do zapłacenia określonego w umowie odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający albo ubezpieczony. Odpowiedzialność pozwanego wynika z ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. Nr 124, poz. 1152 ). Zgodnie z art. 34 ust. 1 wskazanej ustawy z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, której następstwem jest śmierć, uszkodzenie ciała, rozstrój zdrowia bądź też utrata, zniszczenie lub uszkodzenie mienia. Stosownie do art. 35 ustawy, ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych jest objęta odpowiedzialność cywilna każdej osoby, która kierując pojazdem mechanicznym w okresie trwania odpowiedzialności ubezpieczeniowej, wyrządziła szkodę w związku z ruchem tego pojazdu. Sprawca wypadku ponosi odpowiedzialność za jego skutki na podstawie art. 436 k.c. w związku z art. 435 k.c. W granicach odpowiedzialności sprawcy szkody za szkodę odpowiada pozwany. Nie ulega wątpliwości, że w następstwie opisanego wypadku komunikacyjnego, powódka poniosła szkodę. Pozwany nie kwestionował zasady swojej odpowiedzialności za skutki przedmiotowego wypadku, czemu dał wyraz, dokonując w ramach postępowania likwidacyjnego wypłaty części dochodzonego świadczenia. Bezspornie zatem spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności, tj. szkoda i związek przyczynowy pomiędzy szkodą a zdarzeniem sprawczym. Podstawę zasądzenia zadośćuczynienia stanowi przepis art. 445 §1 k.c. w zw. z art. 444 §1 k.c. Zadośćuczynienie jest formą rekompensaty pieniężnej z tytułu szkody niemajątkowej i obejmuje swym zakresem wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te które mogą powstać w przyszłości. Ma w swej istocie ułatwić przezwyciężenie ujemnych przeżyć. Dzięki niemu winna zostać przywrócona równowaga, zachwiana wskutek popełnienia przez sprawcę czynu niedozwolonego. Ma ono charakter całościowy i winno stanowić ekonomicznie odczuwalną wartość. Wielkość zadośćuczynienia zależy od oceny całokształtu okoliczności sprawy w tym rozmiaru doznanych cierpień, ich intensywności, trwałości czy nieodwracalnego charakteru. Przy ustalaniu rozmiaru cierpień i ujemnych doznań psychicznych powinny być uwzględniane zobiektywizowane kryteria oceny, jednakże w relacji do indywidualnych okoliczności danego przypadku. Od osoby odpowiedzialnej za szkodę poszkodowany winien otrzymać sumę pieniężną, o tyle w danych okolicznościach odpowiednią, by mógł za jej pomocą zatrzeć lub złagodzić poczucie krzywdy i odzyskać równowagę psychiczną. Nie ma natomiast podstaw do uwzględnienia żądania w takiej wysokości, by przyznana kwota stanowiła ponadto, ze względu na swoją wysokość represję majątkową ( vide: uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z dnia 8 grudnia 1973 roku /OSNCP z 1974 r., poz. 145). Przy określeniu wysokości zadośćuczynienia Sąd miał na względzie, że wskutek wypadku i powstałych na jego skutek urazów, powódka doznała cierpień fizycznych (najintensywniej odczuwanych przez okres 4 miesięcy po wypadku, w rozmiarze znacznym, a następnie umiarkowanym), powodowanych głównie doznawanym bólem, niedogodnościami procesu leczenia i rekonwalescencji (w tym długotrwałym pozostawaniem w łóżku, poruszaniem się przy pomocy balkonika, przyjmowaniem leków oraz koniecznością uczestniczenia w zabiegach i ćwiczeniach usprawniających), ale także obniżeniem sprawności fizycznej i związanymi z tym ograniczeniami w sferze codziennego funkcjonowania. Wypadek wpłynął niekorzystanie również na sferę emocjonalną powódki. Powódka, osoba dotychczas sprawna i samodzielna (pomimo zaawansowanego wieku), stała się uzależniona od córki, zmuszona była korzystać z jej pomocy przy wykonywaniu czynności higienicznych, jak w i innych sytuacjach życiowych. Okoliczność ta, dla osoby, która dotychczas nie doświadczyła poczucia zależności bez wątpienia mogła doprowadzić, do pogorszenia stanu psychicznego. Wypadek spowodował również alienację powódki z otoczenia, był niewątpliwie przeżyciem traumatycznym - wywołał u niej stan obawy przed wychodzeniem na zewnątrz i włączeniem się w ruch uliczny (lęk komunikacyjny), który utrzymuje się w dalszym ciągu, pomimo upływu czasu. Powódka stała się nadto bardziej podatna na sytuacje stresogenne. Z drugiej jednak strony, rokowania na przyszłość powódki, zostały ocenione przez biegłego ortopedę jako umiarkowanie dobre: leczenie ortopedyczne powódki zostało zakończone, odzyskała ona pełny zakres ruchomości stawów, nie zachodzą po jej stronie wskazania do dalszej rehabilitacji. Na pogorszenie stanu zdrowia powódki, może wpłynąć jedynie postęp choroby zwyrodnieniowej, której dolegliwości mogły nasilić się wskutek doznanych w wypadku urazów. Sąd miał także na uwadze, iż wypadek nie spowodował u powódki trwałego uszczerbku na zdrowiu, co choć wpływa na ocenę szkody, to nie oznacza jednak, iż roszczenie było nieuzasadnione. Powstałe na skutek wypadku stłuczenia, krwiaki i obrzęki, choć przejściowe, bez wątpienia powodowały u B. S. dokuczliwe dolegliwości bólowe, które utrzymywały się przez dość długi czas (powódka przez 4 miesiące leżała w łóżku), co z pewnością również przysparzało jej cierpienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że odpowiednim zadośćuczynieniem, przy uwzględnieniu symbolicznej kwoty 300 zł wypłaconej wcześniej przez stronę pozwaną, będzie kwota 15.000 zł. W pozostałym zakresie żądanie zadośćuczynienia, jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu. O odsetkach ustawowych za opóźnienie, naliczanych od zasądzonej kwoty tytułem zadośćuczynienia orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c.. Wezwanie pozwanego do zapłaty zadośćuczynienia nastąpiło pismem przedsądowym nadanym przez powódkę listem poleconym w dniu 5 maja 2016 roku. Pozwany winien zlikwidować szkodę w terminie 30 dni od daty wezwania (art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r., o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych /Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152/). Sąd zasądził odsetki ustawowe od dnia 6 czerwca 2016 roku, uznając że od tego dnia pozwany pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia w tejże wysokości. Kolejne żądanie pozwu – zasądzenia odszkodowania – znajduje oparcie w przepisie art. 444 § 1 k.c., zgodnie z którym, w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Powódka dochodziła z tego tytułu: kwoty 43.776 zł, tytułem zwrotu kosztów opieki, kwoty 76,30 zł, tytułem zwrotu koszów przejazdów taksówką oraz kwoty 1.329,32 zł, tytułem zwrotu koszów leczenia. Niewątpliwie uwzględnieniu podlegało roszczenie w zakresie kosztów pomocy osób trzecich. Sąd przyjął, w ślad za opiniami biegłego ortopedy i lekarza rehabilitacji, że w okresie dwóch miesięcy po wypadku powódka wymagała dodatkowej opieki w wymiarze 4 godzin dziennie, zaś przez kolejne 2 miesiące - w wymiarze 2 godzin dziennie. Uwzględniając niesporne stawki wynagrodzenia opiekunek społecznych za jedną godzinę pracy w okresie objętym żądaniem (9,50 zł/h w dni powszednie, oraz 18 zł/h w soboty i niedziele, według stawek (...) Komitetu Pomocy (...)), koszty opieki nad powódką wyniosły: - w okresie 2 miesięcy po wypadku, tj. przez 60 dni - 2.888 zł (44 dni pracujące x 4 h x 9,50 zł/h, tj. 1’675 zł oraz 16 dni wolnych /sobót i niedziel/ x 4h x 19 zł/h 1’216 zł, co daje 2’888 zł) - przez dalsze 60 dni – 1.444 zł (44 dni pracujące x 2 h x 9,50 zł/h, tj. 836 zł oraz 16 dni wolnych /soboty i niedziele/ x 2 h x 19 zł/h, tj. 608 zł, co daje 1’444 zł) Tak więc koszty opieki, uzasadnione w okresie objętym żądaniem zasądzenia odszkodowania, wyniosły łącznie 4.332 zł (2.888 zł + 1.444). Skoro pozwany wypłacił poszkodowanej w postępowaniu przedsądowym z tego tytułu, kwotę 48 zł, należało zasądzić dodatkowo kwotę 4.284 zł. Na uzasadnienie zasługiwało również roszczenie w zakresie kosztów przejazdów taksówką na wizyty i zabiegi do szpitali i poradni ortopedycznej. Powódka należycie udokumentowała poniesione z tego tytułu wydatki – z załączonych do akt rachunków wynika, że w okresie objętym żądaniem pozwu, powódka poniosła koszty z tytułu transportu w wysokości 167,78 zł. Pozwany wypłacił poszkodowanej w postępowaniu przedsądowym, tytułem zwrotu kosztów dojazdów, kwotę 45,72 zł. Skoro powódka wystąpiła z żądaniem zapłaty kwoty 76,30 zł, mając na względzie treść art. 321 § 1 kpc, należało orzec w tym zakresie, zgodnie z żądaniem pozwu. Co do zasady, na uwzględnienie zasługuje również żądanie w zakresie kosztów zakupu leków, maści i środków opatrunkowych. Zasadność ich stosowania wynika z wniosków opinii biegłego ortopedy. Sąd stanął na stanowisku, że powódka, przy pomocy załączonych do pozwu rachunków, dowiodła uzasadnione koszty zakupu leków przeciwbólowych, opatrunków oraz maści i żeli w łącznej kwocie 637,55 zł. Skoro pozwany wypłacił jej z tego tytułu, w postępowaniu przedsądowym kwotę 216,38 zł, należało zasądzić dodatkowo 421,17 zł. A zatem, żądanie zapłaty odszkodowanie było uzasadnione do kwoty 4.781,47 zł (4.284 zł + 76,30 zł + 421,17 zł). W pozostałej części podlegało ono oddaleniu, jako nieudowodnione. O odsetkach ustawowych za opóźnienie naliczanych od zasądzonej kwoty odszkodowania, Sąd orzekł w ten sposób, że od kwoty 4.284 zł (z tytułu kosztów opieki) zasądził je analogicznie, jak w przypadku żądania zadośćuczynienia, tj. od 6 czerwca 2016 r., z uwzględnieniem 30 – dniowego terminu na zlikwidowanie przez stronę pozwaną szkody, zaś od kwoty 497,47 zł (koszty leczenia i przejazdów taksówką) - od daty wytoczenia powództwa, zgodnie z żądaniem pozwu. O kosztach postępowania Sąd orzekł w oparciu o zasadę wyrażoną w art. 102 k.p.c. Powódka wygrała proces jedynie częściowo, tj. w 19% (bowiem suma żądań stanowiła 105’182 zł, roszczenie uwzględniono do kwoty 19’781,47 zł). W myśl zasady wyrażonej w art. 100 k.p.c. – należało obciążyć ją kosztami postępowania, proporcjonalnie do tego w jakiej części uległa w sporze. Nie mniej, mając na względzie sytuację osobistą oraz majątkowo – życiową powódki (m.in. to, że jest osobą straszą, schorowaną, utrzymują się jedynie z emerytury), jak również charakter przedmiotu postępowania, Sąd w oparciu o w/w przepis uznał, że zasady słuszności przemawiają za nieobciążaniem B. S. kosztami procesu od oddalonej części powództwa. W toku postępowania powstały nieuiszczone koszty sądowe, obejmujące: część opłaty od pozwu (w zakresie nieobjętym zwolnieniem od kosztów sądowych) oraz wydatki na wynagrodzenia biegłych sądowych, w łącznej kwocie 5’330,10 zł. Obowiązkiem ich poniesienia, stosownie do dyspozycji art. 113 ust. 1 i 2 pkt 1 u.k.s.c., należało obciążyć strony, proporcjonalnie do tego w jakiej części każda z nich wygrała i odpowiednio – przegrała proces, co odpowiada kwocie 4’317,38 zł obciążającej powódkę (który przegrała w 81 %) oraz kwocie 1’012,72 zł, której obowiązek poniesienia spoczywa na stronie pozwanej, jako przegrywającej w 19 %. Na podstawie art. 113 ust 4 u.k.s.c., Sąd odstąpił od obciążania powódki nieuiszczonymi kosztami sądowymi, mając na względzie te same okoliczności, którymi kierował się odstępując od obciążania jej kosztami procesu.