III Ca 280/18

Sygn. akt III Ca 280/18 UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 grudnia 2017 roku Sąd Rejonowy w B. oddalił powództwo (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przeciwko H. S. o zapłatę kwoty 7 388,95 złotych z odsetkami umownymi 14% od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty od kwoty 6 963 złotych i z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty od kwoty 405,95 złotych, a także orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu. Powyższy wyrok wynikał z uznania za niezasadne żądania zapłaty należności wynikających z łączących strony umowy pożyczki. Sąd I instancji ocenił, że żądana kwota prowizji za udzielenie pożyczki oraz opłat windykacyjnych i wezwań do zapłaty stanowi w istocie próbę obejścia przepisów odsetkach maksymalnych. Niezależnie od powyższego Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, iż powód udzielając pozwanej pożyczki wykorzystał jej przymusowe położenie, co w świetle art. 388 k.c. skutkuje nieważnością zawartej między stronami umowy. Uwzględnienie roszczenia powoda z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia nie jest jednak możliwe, gdyż w ocenie Sądu pozwana nie jest już wzbogacona, wyzbyła się wzbogacenia, gdy sądziła, że umowa z powodem ją wiąże. Nade wszystko jednak roszczenie powoda, który jako profesjonalista od lat w stosunkach z konsumentami stosuje niedozwolone wzorce umowne nie zasługuje na ochronę w świetle zasad współżycia społecznego. Apelację od przedmiotowego orzeczenia w części oddalającej powództwo wniósł powód, podnosząc następujące zarzuty: - naruszenia art. 409 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że pozwana nie jest wzbogacona, podczas gdy w sytuacji uzyskania przez wzbogaconego (pozwaną) jakiegokolwiek ekwiwalentu w związku z wyzbyciem się lub zużyciem korzyści wzbogacenie istnieje nadal i odpowiada wartości uzyskanego mienia albo zaoszczędzonego wydatku; - naruszenia art. 409 k.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że pozwana nie jest zobowiązana do zwrotu uzyskanej korzyści wskutek braku wzbogacenia, podczas gdy pozwana była świadoma zaciągniętego u powoda zobowiązania, co pozwana przyznała w toku postępowania, a więc pozwana powinna była liczyć się z obowiązkiem zwrotu tego zobowiązania, co wyłącza możliwość powoływania się na przesłankę wyzbycia wzbogacenia; - naruszenia art. 6 k.c. i 232 k.p.c. poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że pozwana nie jest wzbogacona, podczas gdy w sytuacji, gdy w sprawie niesporne było, że pozwana otrzymała od powoda określoną kwotę gotówki, to na pozwanej spoczywał ciężar udowodnienia, że nie jest wzbogacona, a mając na uwadze, że taka okoliczność w niniejszej sprawie nie została przez pozwaną wykazana, Sąd I instancji dokonał takiego ustalenia wbrew regułom rozkładu ciężaru dowodu; - sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia art. 233 § 1 k.p.c., które miało wpływ na treść orzeczenia, przez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego poprzez błędne przyjęcie, że pozwana nie jest wzbogacona wskutek wydania otrzymanej gotówki, a w konsekwencji niezasądzenie na rzecz powoda kwoty faktycznie otrzymanej przez pozwaną, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału nie wynika, w jaki sposób pozwana miała by wyzbyć się wzbogacenia a w konsekwencji nie być wzbogaconą, a jeżeli by uznać, że pozwana wydała uzyskaną gotówkę na leki lub na spłatę zobowiązań finansowych pozwanej, to pozwana nadal pozostaje wzbogacona, bowiem w takich sytuacjach wzbogacenie istnieje nadal i odpowiada wartości uzyskanego mienia albo zaoszczędzonego wydatku. W konkluzji powód sformułował wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 2 367 złotych, a także zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu za obie instancje. Ewentualnie powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Brzezinach i pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach procesu za obie instancje. W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie i przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej jej z urzędu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: apelacja jest niezasadna. Ustalenia faktyczne, jak również ocena prawna przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia przez Sąd Rejonowy, znajdują pełną akceptację Sądu Okręgowego. Sąd odwoławczy w obecnym składzie w pełni podziela stanowiący podstawę zaskarżonego wyroku pogląd, że objęte pozwem żądanie zapłaty kwoty 7 596 złotych odpowiadającej wysokości pożyczki i opłat za jej udzielenie narusza obowiązujące w tym zakresie regulacje prawne w sposób prowadzący do przyjęcia sankcji nieważności czynności prawnej. Na etapie apelacji okoliczności tej powód nie kwestionuje. Skarżący uznał, że podstawa umowna do żądania zapłaty dochodzonego roszczenia nie istnieje. Zarzuty podniesione w apelacji są całkowicie bezzasadne. Należy bowiem zauważyć, że żądanie wysłowione w pozwie, a następnie popierane przed sądem pierwszej instancji, zostało oparte na faktach mających uzasadnić roszczenie powoda z tytułu umowy pożyczki. Tymczasem w apelacji powód prezentuje stanowisko całkowicie odmienne, gdyż zostało oparte o twierdzenia przenoszące płaszczyznę rozważań na kwestię wyzysku i w konsekwencji zmierzające do wykazania, że podłożem sporu jest bezpodstawne wzbogacenie pozwanej. W ocenie Sądu Okręgowego stanowi to niedopuszczalną w postępowaniu uproszczonym zmianę powództwa (art. 505