, art. 385 3 k.c. dotyczących niedozwolonych postanowień umownych, ocena, czy konkretny zapis umowy stanowił klauzulę abuzywną, czy też nie, jest dopuszczalna w toku rozpoznawania każdej sprawy cywilnej dotyczącej konkretnego stosunku obligacyjnego, czyli w toku tzw. kontroli in concreto, nie zaś wyłącznie w trakcie tzw. kontroli in abstracto dokonywanej przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w postępowaniu odrębnym w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie z brzmieniem zapisu zawartego w punkcie 3.2.3 Regulaminu produktowego kwota kredytu miała być wypłacona kredytobiorcy w złotych. W takiej sytuacji bank dokonywał przewalutowania według kursu obowiązującego w banku na podstawie Tabeli kursów właściwego dla danego rodzaju transakcji. Za zgodą banku kredytobiorca mógł złożyć dyspozycję wypłaty kredytu (w tym także którejkolwiek jego transzy) w innej walucie niż złoty polski. Natomiast zgodnie z treścią punktu 2.3.1 spłata kredytu wraz z oprocentowaniem kredytu i innymi należnościami banku powstałymi w związku z zawarciem umowy kredytu następowała poprzez obciążenie, w dacie wymagalności, rachunku bieżącego przez kwotę raty i innych należności oraz poprzez przelew tych środków na rachunek bieżącej obsługi kredytu. W przypadku kredytu walutowego należności banku wyrażone w walucie kredytu bank pobierał poprzez obciążenie rachunku bieżącego kwotą w złotych stanowiącą ich równowartość; za zgodą banku kredytobiorca mógł dokonywać spłat rat kredytu także w inny sposób, w tym w szczególności dokonać spłaty w walucie kredytu lub innej walucie obcej. Sąd Rejonowy w toku niniejszego postępowania zaniechał jednak dokonywania kontroli incydentalnej wskazanych przez stronę powodową zapisów umowy kredytowej oraz Regulaminu produktowego, gdyż, jak zostało już opisane we wcześniejszej części uzasadnienia, po wejściu w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie ustawy Prawo Bankowe oraz niektórych innych ustaw i dodaniu przepisu art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego, niedozwolony charakter tego rodzaju postanowień umownych został wyeliminowany. Przepis art. 69 ust. 2 pkt 4a konstruował bowiem po stronie banków nowy obowiązek odnośnie do wymaganych elementów nowo zawieranych umów kredytowych, zaś kredytobiorca, który zawarł z bankiem umowę przed wejściem w życie powołanego przepisu, mógł żądać zawarcia aneksu do umowy. Od tego momentu powodowi służyło względem banku, co do niespłaconych jeszcze rat kredytu, roszczenie o stosowną zmianę umowy, by czyniła ona zadość postanowieniom art. 69 prawa bankowego, tj. w sposób szczegółowy regulowała sposób i zasady określania kursu wymiany waluty, do której były denominowane raty kapitałowo-odsetkowe kredytu powoda. Dokonując ww. nowelizacji Prawa bankowego Ustawodawca wprowadził narzędzie prawne pozwalające wyeliminować z obrotu postanowienia umów kredytowych zawierające niejasne reguły przeliczania należności kredytowych, zarówno tych przyszłych, jak i w odniesieniu do wcześniej zawartych umów, w części, która pozostała do spłacenia. Abuzywność takich postanowień wskazywana przez powoda została zatem w powyższym zakresie usunięta. O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł w oparciu o treść przepisu art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Apelację od powyższego wyroku Sądu Rejonowego wniósł powód zaskarżając przedmiotowe rozstrzygnięcie w całości. Orzeczeniu powód zarzucił naruszenie 1. art. 189 KPC przez bezzasadne uznanie, że powód nie legitymował się interesem prawnym w żądaniu ustalenia nieistnienia kwestionowanej wierzytelności; 2. art. 69 ust. 2 pkt 4
KC przez jego niezastosowanie i uznanie, że postanowienie punktu 3.2.3 Regulaminu Produktowego wiąże strony umowy kredytu nr (...)\ (...) z dnia 2 grudnia 2008 r., pomimo że przedmiotowe postanowienie stanowi niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art.
KC Podnosząc powyższe zarzuty, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów postępowania odwoławczego. Pozwany wniósł o oddalenie apelacji w całości, zasądzenie od powoda na rzecz strony pozwanej zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja wywiedziona przez stronę powodową nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenie faktycznie poczynione przez Sąd Rejonowy jak również ich ocenę prawną i przyjmuje je za własne. Na wstępie wskazać należy, iż powód sformułował swoje żądanie jako powództwo o ustalenie nieistnienia wierzytelności pozwanego wobec powoda o zapłatę 315,73 franków szwajcarskich, która to wierzytelność miała być wymagalna dniu 4 marca 2015 r. i wynikać z zawartej umowy kredytowej z dnia 2 grudnia 2008 roku. Oznacza to, że powód de facto domagał się ustalenia tego, że po jego stronie nie istnieje obowiązek zapłaty jednej z rat kredytowych. W ocenie Sądu Okręgowego Sąd Rejonowy zasadnie uznał, iż powód nie miał interesu prawnego w rozumieniu art. 189 k. p. c. w dochodzeniu tak skonstruowanego żądania. Zgodnie z powołanym przepisem powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Interes prawny stanowi obiektywną potrzebę prawną uzyskania wyroku odpowiedniej treści występującą wówczas, gdy powstała sytuacja rzeczywistego naruszenia albo zagrożenia naruszenia określonej sfery prawnej. Interes prawny występuje wtedy, gdy sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości, a jednocześnie interes ten nie podlega ochronie w drodze innego środka (por. wyrok SN z dnia 8 maja 2000 r., sygn. akt V CKN 29/00, wyrok SN z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt III CSK 181/11). Przyjmuje się istnienie interesu prawnego zawsze, gdy istnieje niepewność stanu prawnego. Jednakże brak interesu prawnego ma miejsce wówczas, gdy stan niepewności prawnej może być usunięty w drodze dalej idącego powództwa o świadczenie lub innego powództwa bądź w drodze podjęcia obrony w toku już wytoczonej odrębnej sprawy o świadczenie (por. wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV CSK 453/09). W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie żądanie powoda nie zasługuje na ochronę prawną. Sąd Rejonowy słusznie wskazał, że nie zostało wykazane, aby tak sformułowane żądanie miało zapewnić ochronę powodowi i usunąć stan niepewności w relacji pomiędzy powodem a pozwanym w sposób, który by zapewni rozwiązanie wszelkich sporów powstałych pomiędzy stronami, również na przyszłość. Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał, że w związku z nowelizacją ustawy Prawo Bankowe poprzez tzw. ustawę antyspredową nie można uznać, by po stronie powoda istniał interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie. Sąd I instancji trafnie bowiem uznał, że wprowadzenie przedmiotowej noweli spowodowało, że kredytobiorcy utracili ewentualnie im przysługujący interes prawny w kwestionowaniu zasad przeliczania waluty obcej na złotówki, jak i złotówek na walutę obcą. Wprowadzenie tej noweli spowodowało, iż obecnie nie istnieje niepewność w relacji między powodem a pozwanym, również w zakresie wysokości rat kredytu, do których zapłaty zobowiązany jest powód, zaś żądanie dotyczy raty z terminem płatności na dzień 04 marca 2015 roku. Sąd Rejonowy słusznie ocenił, iż roszenie dochodzone przez powoda w niniejszej sprawie w istocie zmierza do uzyskania przesądu dla prowadzenia innych postępowań w ewentualnym sporze z pozwanym bankiem, nie zaś do usunięcia rzekomego stanu niepewności w stosunkach między stronami. Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Rejonowego, iż powództwo o ustalenie nie może być traktowane jako sposób na pozyskanie środka dowodowego, z którego strona mogłaby następnie skorzystać w innym postępowaniu. Powód nie ma bowiem interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie nieistnienia prawa, gdy wnosi takie powództwo wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu (por. postanowienie SN z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt III PK 15/14). Należy wskazać, iż w niniejszej sprawie skuteczniejszym i dalej idącym sposobem ochrony praw powoda byłoby ewentualne wytoczenie powództwa o zapłatę nienależnie pobranej przez pozwanego raty kredytu, czy przykładowo wystąpienie z żądaniem o stwierdzenie nieważności umowy kredytowej, czy też w ramach obrony przed ewentualnym powództwem wytoczonym przez bank o zapłatę świadczenia, którego dotyczy niniejsza sprawa, w przypadku jego nie uiszczenia Dlatego też Sąd Okręgowy zgadza się ze stanowiskiem Sądu Rejonowego, iż sama analiza charakteru żądania powoda daje postawy ku temu by stwierdzić brak interesu prawnego w wytoczeniu niniejszego powództwa i orzec o jego oddaleniu. Z tych względów należało uznać zarzut naruszenia art. 189 k. p. c. za niezasadny. Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów podnoszonych w apelacji dotyczących analizy treści umowy kredytowej oraz regulaminów kredytowego i produktowego Sąd Okręgowy stanął na stanowisku, iż ocena prawna, której dokonał Sąd Rejonowy jest prawidłowa i nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego. Natomiast argumentacja przedstawiona w apelacji stanowi jedynie ponowne powielenie tej, która była przedstawiona w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Wbrew twierdzeniom powoda Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, iż strony łączyła umowa o kredyt denominowany nie zaś kredyt walutowy. Cechą charakterystyczną tego rodzaju kredytu jest bowiem oznaczenie jego sumy konkretną kwotą pieniężną wyrażoną w walucie, nabywaną w chwili wypłaty w oparciu o wnioskowaną przez kredytobiorcę kwotę wyrażoną w walucie krajowej. Udzielenie kredytu następuje więc na podstawie bankowego kursu kupna waluty. Natomiast jego wypłata, zgodnie z postanowieniami regulaminu produktowego stanowiącego załącznik do umowy kredytowej, miała nastąpić w złotówkach. Za nieuzasadnione należy w ocenie Sądu Okręgowe uznać także argumenty powoda, który wskazuje, iż przed wejściem w życie nowelizacji ustawy Prawo Bankowe z 29 lipca 2011 r. nie było możliwe zawieranie kredytów denominowanych. Tego rodzaju umowy kredytowe były powszechne w obrocie również przed powyższą datą, funkcjonowały jednak jako umowy nienazwane. Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy nowelizacja niniejsza miała jedynie charakter prawnego usankcjonowania kredytów denominowanych. Z powyższych względów należało uznać za niezasadny zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 65 k. c. Ponadto wskazać należy, iż Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie art. 69 ust. 2 pkt 4 a) ustawy o zmianie ustawy Prawo Bankowe i niektórych innych ustaw. Jak zostało wskazane wyżej, w związku z regulacją wprowadzoną niniejszą ustawą powód utracił interes prawny w wytoczeniu powództwa o ustalenie, bowiem eliminuje ona stan niepewności w stosunkach między stronami. Ponadto niniejsza nowelizacja ostatecznie potwierdziła legalność kredytu denominowanego. Również nieuzasadnione okazały się zarzuty naruszenia przez Sąd Rejonowy art.
Sąd Rejonowy, prawidłowo uznał, iż po wejściu w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 roku o zmianie ustawy Prawo Bankowe oraz niektórych innych ustaw i dodaniu przepisu art. 69 ust. 2 pkt 4a Prawa bankowego, niedozwolony charakter omawianych postanowień umownych został wyeliminowany, w związku z czym nie było potrzeby badania abuzywności tych regulacji w niniejszym postępowaniu. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy uznał, że nie zachodzą podstawy do uwzględnienia apelacji powoda. Z tego względu Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelacją powoda w całości. O kosztach postępowania w instancji odwoławczej Sąd Okręgowy orzekł na podstawie zasady odpowiedzialności za wynik procesu, wyrażonej w art. 98 k. p. c. § 1, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Zważywszy na oddalenie apelacji w całości, powód zobowiązany został do zwrotu poniesionych przez pozwanego kosztów postępowania. Wysokość kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej ustalona została na podstawie § 12 ust. 1 pkt. 1 w zw. z § 6 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. SSR (del.) Wiesława Śmich SSO Agnieszka Fronczak SSO Robert Zegadło
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.