Sygn. akt I ACa 86/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2013 r. Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSA Teresa Rak Sędziowie: SSA Zbigniew D

§2k.c.

oraz art. 424 lb w związku z art. 424 1 §1 k.p.c. Sąd Okręgowy odwołał się do doktryny i orzecznictwa dotyczącego niezgodności z prawem i wskazał, że dla uwzględnienia roszczenia konieczne byłoby wykazanie oczywistej i rażącej obrazy prawa, niebudzącej żadnych wątpliwości, wynikającej z oczywistych błędów sądu spowodowanych rażącym naruszeniem zasad wykładni lub stosowania prawa nie wymagających głębszej analizy prawniczej. Takie roszczenie natomiast nie przysługuje gdy rozstrzygnięcie zapadło w sytuacji gdy dopuszczalna jest swoboda ocen sędziego, będąca istotą wykonywania władzy sądowniczej i uzasadniona z użycia w przepisach pojęć niedookreślonych czy klauzul generalnych . Dla uzasadnienia tego stanowiska Sąd powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31.03.2006 r., IV CNP 25/05, OSNC 2007/1/17, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26.04.2006 r., V CNP 79/05, LEX nr 198521, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 02.07.2009 r., V CNP 9/09, LEX nr 577858, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.12.2010 r., I CNP 16/10, Lex nr 950711 oraz wyroki Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 08.01.998 r., I ACz 7/98, OSAB 1998/1/10 (Lex nr 74551) i postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 01.06.1965r., (...) 34/65, OSNC 1966/2/27, Lex nr

1. Sąd pierwszej instancji przywołując przepis art. 107 k.p.c. zważył , że norma ta stanowi możliwość przyznania interwenientowi ubocznemu poniesionych przez niego kosztów, lecz nie obliguje do przyznania ich w każdym przypadku pozytywnego wyniku procesu strony, do której interwenient przystąpił. Przyznanie ich w konkretnej sprawie zależy od oceny, czy wstąpienie interwenienta ubocznego do procesu, połączone było z rzeczywistą potrzebą obrony jego interesów i czy podjęte przez niego czynności procesowe zmierzały do tej właśnie obrony. Ocena zasadności przyznania interwenientowi ubocznemu zwrotu kosztów procesu winna następować przy uwzględnieniu zasady słuszności wyrażonej w art. 102 k.p.c. Zastosowanie tych norm pozostawione zostało swobodnej ocenie sędziego na tle okoliczności konkretnej sprawy. Powołane przez sądy obu instancji powody rozstrzygnięcia, odwołujące się do stopnia przyczynienia się powoda do wyjaśnienia spraw, w pełni mieszczą się w jej ramach określonych przepisami art. 107 i art. 102 k.p.c. Nie pozwala to na stwierdzenie bezprawności spornych orzeczeń w wyżej powołanym rozumieniu . Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu stanowił art. 98 § 1 i 3 i art. 99 k.p.c. oraz art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 08.07.2005 r. o Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa (Dz. U. nr 169, poz. 1417 z późn. zm.) i §2 ust. 1 i 2 i §6 pkt 3 i 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Apelację od tego orzeczenia złożył powód i zaskarżając go w całości wniósł o jego zmianę poprzez zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa na rzecz powoda roszczeń dochodzonych w każdym z postępowań połączonych do wspólnego rozpoznania z zasądzeniem rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania, z pozostawieniem temu Sądowi rozstrzygnięcia w zakresie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący zarzucił :
2. naruszenie przepisu art. 424 1b k.p.c. w zw. z art. 417 § 1 i art.

§ 1k.c.

poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do wydania niezgodnego z prawem orzeczenia, rozumianego jako orzeczenie oczywiście sprzeczne z obowiązującymi standardami orzekania, które zostały wydane po dokonaniu oczywiście błędnej wykładni lub wadliwego zastosowania prawa, co w następstwie spowodowało brak rozpoznania przez Sąd I instancji dalszych przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej, a w dalszej kolejności skutkowało brakiem rozpoznania istoty sprawy, które to naruszenie było konsekwencją

1. błędnej wykładni przepisu art. 424 1b k.p.c. w zw. z art. 107 i art. 102 k.p.c. oraz przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów polegających na przyjęciu, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy ocena stanu faktycznego - na gruncie art. 107 k.p.c. w zw. z art. 102 k.p.c. - przez sądy wydające zaskarżone orzeczenia była oceną swobodną, a nie dowolną, pomimo iż w sprawie pełnomocnik interwenienta ubocznego wykazał się znacznym nakładem pracy, który wynikał z precedensowego charakteru sprawy; interwenient przedstawił dokumentów, które stały się podstawą rozstrzygnięcia Sądu a udział pełnomocnika interwenienta ubocznego przyczynił się do znacznego przyspieszenia rozpoznania sprawy, jak i w znacznym stopniu obniżył koszty postępowania, a sprawie nie występowały również żadne szczególne uzasadnione okoliczności, które uzasadniałyby zasądzenie od strony przegrywającej tylko części tych kosztów,
2. błędnej wykładni przepisu art. 424 1b k.p.c. w zw. z art. 219 k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c. oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu i przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów polegającej na przyjęciu, że naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 219 k.p.c. w zw. z art. 108 k.p.c. poprzez zamieszczenie jedynie jednego rozstrzygnięcia zmieniającego zaskarżone orzeczenie i przyznającego na rzecz skarżącego koszty zastępstwa procesowego za I instancje nie stanowiło rażącego naruszenia prawa, w sytuacji, gdy ze względu na samodzielny charakter każdej z połączonych do wspólnego rozpoznania spraw Sąd II instancji winien był wydać odrębne - choć zawarte w jednym postanowieniu - rozstrzygnięcia odnośnie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego należnych interwenientowi ubocznemu tytułem każdej z trzech połączonych spraw, a nadto dokonał dowolnej modyfikacji wysokości wynagrodzenia pełnomocnika orzekając ją poniżej stawki minimalnej wynikającej z powszechnie obowiązujących i bezspornych przepisów rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu,
3. błędnej wykładni przepisu art. 424 1b k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. oraz przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów polegającej na przyjęciu, że naruszenie prawa procesowego, tj. przepisu art. 108 § 1 k.p.c. poprzez oddalenie w całości żądania zasądzenia na rzecz interwenienta ubocznego kosztów postępowania zażaleniowego mimo, iż zaskarżone postanowienie było orzeczeniem kończącym postępowanie w danej instancji, a ponadto uwzględniało w części zażalenie skarżącego, nie stanowiło rażącego naruszenia prawa. Strona pozwana reprezentowana przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał, że podstawę orzekania stanowi stan faktyczny przytoczony przez Sąd pierwszej instancji i zważył co następuje: Z uwagi na fakt, że od powołanych wyżej wydanych przez Sądy Pracy orzeczeń nie przysługiwała skarga o jakiej mowa w art. 424 1 §1 i2 k.p.c. powód formalnie mógł domagać się odszkodowania zgodnie z art. 424 lb k.p.c. Materialnoprawną podstawę takiego roszczenia stanowi art.

§2k.c.

w zw. z art. 417§1 k.c. i art. 77§1 Konstytucji R.P. Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego, że dla przyjęcia odpowiedzialności Skarbu Państwa na tej podstawie konieczne jest wykazanie kwalifikowanej niezgodności z prawem orzeczenia – elementarnej oczywistej , nie wymagającej głębszej analizy i wykazanie szkody pozostającej w adekwatnym związku przyczynowym z takim orzeczeniem. Nie powtarzając całej argumentacji Sądu Okręgowego oraz argumentacji zawartej w przytoczonym przez ten Sąd orzecznictwie trzeba jedynie podkreślić , że przedmiotowe powództwo dotyczy orzeczeń wydanych wprawdzie w kwestii akcesoryjnej (koszty) lecz rozważanej w dwóch instancjach przez niezawisłe sądy. Niniejsze powództwo nie ma na celu stworzenia dodatkowej instancji oceniającej zasadność przyznania interwenientowi ubocznemu kosztów procesu lecz stanowi ocenę działania względem przepisów prawa. Trzeba więc uwzględnić także wynikającą z Konstytucji RP zasadę niezawisłości sędziów a tej nie da się oderwać od swobody orzeczniczej i klauzuli sumienia. Jeżeli więc orzeczenie mieści się w standardach orzeczniczych i nie można postawić sądowi zarzutu odejścia od tych standardów to nie można przyjąć źródła odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa. Powyższe ma szczególne znaczenie przy stosowaniu dyskrecjonalnych norm pozostawiających Sądom do uznania określone tamże możliwe rozstrzygnięcia. Takimi przepisami są oba zastosowane przez Sądy Pracy : art. 102k.p.c. i art. 107 k.p.c. Skoro więc uprawnieniem wymienionych sądów było odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy jak też w ich gestii była możliwość a nie obowiązek przyznania kosztów interwencji interwenientowi ubocznemu to nie można postawić tym sądom zarzutu niezgodności z prawem , gdyż krytykowane przez skarżącego rozstrzygnięcia wprost mają umocowanie w powołanych przepisach. W tym postępowaniu Sąd nie jest władny do ponownego rozpoznania zażalenia na postanowienie o kosztach procesu w sprawie pracowniczej a do tego w istocie sprowadza się cały wywód apelacji. Te argumenty dotyczą także orzeczenia o kosztach postępowania zażaleniowego przy uwzględnieniu dodatkowej okoliczności, że ostateczny wynik tego postępowania był w wymiarze kwotowym w przeważającej części niekorzystny dla powoda co jest zresztą zgodne z art.100 k.p.c. in fine w zw. z art. 391§1k.p.c. i art. 397§2 k.p.c. Zarzucane zaś naruszenie art. 108 k.p.c. można wiązać jedynie z faktem nie wydania odrębnych rozstrzygnięć w sprawach połączonych a nie sposobu tego omówionego wyżej rozstrzygnięcia. Intencja sądów stosujących art. 107 k.p.c. i 102 k.p.c. była jasna i dotyczyła wszystkich połączonych spraw. Odmowa przyznania wynagrodzenia ponad określony zakres dotyczyła wszystkich spraw i skarżący nie ma wątpliwości , że takie orzeczenie zapadło w odniesieniu do wszystkich spraw. Argumentacja przeciwna musiałaby wywołać wnioski o uzupełnienie orzeczeń a takie nie zostały do Sądu Pracy złożone. Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny oddalił apelacje jako niezasadna na podstawie art. 385 k.p.c. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono przy zastosowaniu art. 102k.p.c. w zw. z art. 391§1 k.p.c. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w przedmiotowej sprawie zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony pozwalający na odstąpienie od obciążenia powoda całym określonym według art. 98§1 i3 k.p.c. wynagrodzeniem reprezentanta Skarbu Państwa i art. 99k.p.c. tj według wielokrotności stawek określonych §6 pkt 3 i4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) - właściwych dla wartości przedmiotu zaskarżenia każdej z połączonych spraw . Z uwagi na złożenie jednej odpowiedzi na apelację i tożsamości argumentacji we wszystkich sprawach kryterium słuszności pozwalał na zastosowanie jednej stawki właściwej dla sumy wartości przedmiotu zaskarżenia określonej w § 6 pkt. 5 w zw. z § 13 ust. 1 pkt2 cyt. Rozporządzenia. Okoliczność , że przedmiotem sprawy były jednak powództwa połączone do wspólnego rozpoznania wymagał orzeczenia o sprostowaniu wyroku pierwszej instancji o czym orzeczono na podstawie art. 350§1 i 3 k.p.c.