rozpoznając skargę na postanowienie referendarza w przedmiocie kosztów sądowych lub kosztów procesu oraz na postanowienie o odmowie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego utrzymuje w mocy albo je zmienia. Sąd orzeka wówczas jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art.
Zaskarżone skargą na orzeczenie referendarza sądowego postanowienie z 11 grudnia 2017 r. dotyczyło odmowy zwolnienia od kosztów sądowych i odmowy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dlatego też w przedmiocie rozpoznania skargi na orzeczenie referendarza sądowego Sąd Rejonowy orzekał jako sąd drugiej instancji (por. J. Gudowski: [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom III. Postępowanie rozpoznawcze, pod red. T. Erecińskiego, WK 2016, tezy 2. i 3. do art.
, M. Manowska: [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-505 38, pod red. M. Manowskiej, WK 2015, tezy 1. i 3. do art.
, postanowienie Sądu Najwyższego z 12 stycznia 2017 r., sygn. akt II PZ 26/16. Lex 2209106, uchwałę Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III CZP 81/15, OSNC 2016/12/143 i przywołane tamże orzecznictwo). To bowiem przedmiot rozpoznania sprawy kształtuje podstawy działania sądu. Obecnie, od 8 września 2016 r., art.
wyraźnie wskazuje, że sąd rozpoznaje skargę w składzie jednego sędziego. Zmiana ta została dokonana przez art. 2 pkt 40 ustawy z 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1311) i weszła w życie 8 września 2016 r., przy czym art.
art. 21 ust. 2 tej ustawy). Dodać należy, że już wcześniej, przed tą zmianą, tenże przepis wskazywał na orzekanie w tym przedmiocie przez sąd jako sąd drugiej instancji. Sąd Rejonowy rozpoznając skargę na orzeczenie referendarza sądowego orzekał więc jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Co do zasady, poza wyjątkami wymienionymi w art. 394 1 k.p.c. i art. 394 2 k.p.c., przepisy nie przewidują możliwości złożenia zażalenia na postanowienia sądu drugiej instancji. Art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c. przewiduje możliwość złożenia zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych czy odmowy ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Co prawda art. 394 § 1 pkt 12 k.p.c. przewiduje zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi na orzeczenie referendarza sądowego, ale tylko wydane przez sąd pierwszej instancji – wynika to z części wstępnej tego uregulowania, gdyż art. 394 § 1 k.p.c. odnosi się do postanowień wydawanych przez sąd pierwszej instancji. Dlatego zażalenie przysługuje tylko na postanowienie o odrzuceniu skargi na orzeczenie referendarza sądowego w sprawach, w których Sąd Rejonowy działał jako sąd pierwszej instancji. Nie przysługuje wówczas gdy działał jako sąd drugiej instancji. Sąd Okręgowy w pełni zgadza się z poglądem Sądu Najwyższego, wyrażonym w przywołanej już uchwale z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt III CZP 81/15, że jeżeli sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, to pozostaje sądem drugiej instancji w stosunku do wszystkich rozstrzyganych przez siebie kwestii. Zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego działającego jako sąd drugiej instancji jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 370 k.p.c. w związku z art. 397 § 2 k.p.c. zażalenie niedopuszczalne odrzuca się. Nie ma tu znaczenia niewłaściwe pouczenie strony o przysługiwaniu środka zaskarżenia. Dlatego też, niezależnie od zarzutów zażalenia, z przyczyn formalnych podlegało ono odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 370 k.p.c. w związku z art. 373 k.p.c., art. 397 § 1 i 2 k.p.c. oraz art. 13 § 2 k.p.c., należało orzec jak w sentencji. SSO Roman Troll
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.