k.c. – 385 3 k.c. Ocena postanowień umownych w świetle przepisów prawa materialnego jest uprawnieniem i jednocześnie obowiązkiem Sądu rozpoznającego sprawę. W ocenie Sądu postanowienie umowy przewidujące obowiązek zapłaty opłaty przez konsumenta za czynności windykacyjne nieskorelowane w żaden sposób z rzeczywistymi kosztami wykonania tych czynności, a nadto stanowiącymi ryczałt za bliżej nieokreślone czynności bez obowiązku wykazania ich dokonania stanowi niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu przepisów art.
k.c. –385 3 k.c. Zgodnie z art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, z tym zastrzeżeniem, że nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Przepis § 3 tego artykułu stanowi, iż nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są m. in. działania wykorzystujące niewiedzę, naiwność, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron, działania zmierzające do dezinformacji lub wywołania błędnego przekonania konsumenta. Rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi w sytuacji, gdy doszło do znacznego odchylenia, nieusprawiedliwionej dysproporcji przyjętego uregulowania od zasady wyważenia praw i obowiązków obu stron umowy na niekorzyść konsumenta. W przypadku ustalenia, iż postanowienie nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie. Przepisy powyższe zostały wprowadzone do polskiego systemu prawa w ramach implementacji dyrektywy 93/13/EWG w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Cele tej regulacji określone zostały w art. 6 i 7 dyrektywy, a są nimi uniemożliwienie związania konsumenta nieuczciwym postanowieniem oraz odstraszanie od - i zapobieganie zastrzegania nieuczciwych warunków w umowach z konsumentami. Realizacja tych celów winna odbywać się również z urzędu. Przepis art. 3 ust. 1 dyrektywy przewiduje, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Tymczasem pozwana nie miała rzeczywistego wpływu na treść postanowienia w tym przedmiocie. Umowa została zawarta na formularzu stosowanym zwykle przez powoda, o czym z urzędu Sądowi wiadomo, a postanowienia o opłacie administracyjnej nie dotyczą głównych świadczeń stron. Wysokość opłaty nie została powiązana z wysokością kosztów rzeczywiście poniesionych. Powyższy wyrok w zakresie pkt 2 tj. w części oddalającej powództwo, apelacją zaskarżył powód (...) S. A. z siedzibą w G., zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 36a ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim poprzez brak ich zastosowania w sytuacji, gdy podane przepisy wskazują w jakiej wysokości w przypadku kredytu konsumenckiego mogą zostać określone pozaodsetkowe koszty kredytu, a co za tym idzie całkowicie bezpodstawne oddalenie powództwa w zakresie części stosowanej przez powoda opłaty administracyjnej, w sytuacji gdy nie przekraczała ona maksymalnej wysokości pozadsetkowych kosztów kredytu, a co za tym idzie naruszenie przez Sąd I Instancji powszechnie obowiązujących przepisów prawa w tym zakresie; - art.
poprzez jego błędną wykładnie i uznanie, że zapisy stosowane przez powoda dotyczące opłaty administracyjnej są nieważne ponieważ są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy konsumentów, gdzie faktycznie ich wysokość określona w umowie jest zgodna z obowiązującymi przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, a także odpowiada rzeczywistym kosztom ponoszonym przez powoda, cenom rynkowym, a co za tym idzie jest ona zgodna z interesami konsumentów i kształtuje wzajemne prawa i obowiązki stron w sposób równorzędny, w pełni zgodny z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego. Wskazując na powyższe apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda dodatkowo kwoty 3.173,34 zł z odsetkami w wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP, z zastrzeżeniem że wysokość odsetek umownych nie może przekroczyć wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie od kwoty 3.173,34 zł od dnia 7 czerwca 2017r. do dnia zapłaty, zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym również za instancje odwoławczą, a także kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja była nieuzasadniona. Sąd Okręgowy w pełni podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i przyjął je za własne oraz dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną. Słusznie stwierdził Sąd I instancji, że nie było podstaw do oparcia rozstrzygnięcia wyłącznie na domniemaniu prawdziwości twierdzeń powoda (art. 339 § 2 k.p.c.) podzielając pogląd o konieczności weryfikacji zaoferowanego przez powoda materiału dowodowego. Wbrew zarzutom apelującego postanowienia umowy dotyczące opłaty administracyjnej w wysokości 3.400 zł za „obsługę pożyczki, ustanowienie zabezpieczeń, wycenę ryzyka, utrzymanie baz danych zgodnie z obowiązującymi przepisami” należało uznać za niewiążące. Obowiązek zapłaty tej należności przewidziany został w łączącej strony umowie, ale przy jej zawarciu powód posłużył się wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Jednocześnie umowa stanowiąca przedmiot żądań powoda spełnia warunki do uznania jej za umowę zawartą z konsumentem. Tym samym treść tej umowy powinna być zbadana przez Sąd z urzędu pod kątem zgodności z art.
Przepis ten stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia została przez ustawodawcę bliżej określona w przepisie art.
k.c., który nakazuje uznać za nieuzgodnione indywidualnie „te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta”. Dotyczy to sytuacji, gdy umowa zawierana była z użyciem wzorca umownego i kwalifikowane postanowienie albo jest tylko elementem tego wzorca, albo zostało przejęte do umowy (w całości lub części) z wzorca umownego. Postanowienia zawartej z pozwaną umowy nie były uzgodnione indywidualnie i nie miała ona na ich treść rzeczywistego wpływu. Wg art.
k.c, kryterium oceny decydującym o uznaniu klauzuli za niedozwoloną jest kształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Klauzula dobrych obyczajów, podobnie jak klauzula zasad współżycia społecznego, nakazuje dokonać oceny w świetle norm pozaprawnych, przy czym chodzi o normy moralne i obyczajowe, powszechnie akceptowane albo znajdujące szczególne uznanie w określonej sferze działań. W stosunkach z konsumentami szczególne znaczenie mają te oceny zachowań podmiotów w świetle dobrych obyczajów, które odwołują się do takich wartości jak: szacunek wobec partnera, uczciwość, szczerość, zaufanie, lojalność, rzetelność i fachowość. Postanowienia umów, które kształtują prawa i obowiązki konsumenta, nie pozwalając na realizację tych wartości, będą uznawane za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Nadto dla uznania klauzuli za niedozwoloną musi ona rażąco naruszać interesy konsumenta. Sąd odwoławczy zaakceptował w powyższych okolicznościach stanowisko Sądu Rejonowego uznające za niedozwolone - w rozumieniu powołanego przepisu - postanowienia umowy dotyczące opłaty administracyjnej. Kwota pożyczki do wypłaty wynosiła 4.000 zł, a opłata w wysokości 3.400 zł kształtowała się na poziomie 85% kwoty. Dodatkowo jako podkreślił Sąd I instancji powód nie wykazał, jakie kosztyw odniesieniu do realnych działań uczynionych wobec pozwanej składały się na opłatę administracyjną, a koszty pozakodeksowe przewidziane w art. 36a ust. 1 oraz ust. 2 ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim winny być wykazane. Z umowy wynika, że opłata ta obejmowała „obsługę pożyczki, ustanowienie zabezpieczeń, wycenę ryzyka, utrzymanie baz danych zgodnie z obowiązującymi przepisami”, ale powód nie wykazał aby takie działania wobec pozwanej podejmował, na co podkreślił Sąd Rejonowy w uzasadnieniu wyroku. Z kolei w uzasadnieniu apelacji powód w tym zakresie odwołuje się m.in. do ustanowienia zabezpieczeń, kosztu pozyskania kapitału, wynagrodzenia pracowników, kosztów korespondencji listowej, utrzymywania baz danych o klientach, utrzymania programu informatycznego, aktualizacji danych w biurach informacji gospodarczych, ochrony danych osobowych, zabezpieczenia systemów informatycznych, kosztów zatrudnienia administratora bezpieczeństwa informacji oraz fizyczne zabezpieczenie danych, co stanowi próbę przerzucenia na pozwaną ogólnych kosztów działalności powoda, a nie odnosi się do konkretnych działań związanych z pożyczką udzieloną pozwanej. W świetle powyższego Sąd odwoławczy nie dostrzegł naruszenia wskazanych w apelacji przepisów i oddalił apelację powoda na mocy art. 385 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.