(w brzmieniu sprzed dnia 25 grudnia 2014 r.) poprzez ich błędne niezastosowanie, 2/ art. 576 § 1 k.c. (w brzmieniu sprzed dnia 25 grudnia 2014 r.) poprzez jego błędne niezastosowanie, 3/ art. 118 k.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że do roszczenia powoda objętego pozwem mają zastosowanie przepisy o przedawnieniu roszczeń, 4/ art. 123 § 1 pkt 1 k.c. poprzez uznanie, że roszczenie powoda podlegało przedawnieniu, a nie prekluzji i bieg tego terminu mógł być przerwany wnioskiem o zabezpieczenie roszczenia, 5/ art. 509 k.c. poprzez uznanie, że możliwy był przelew wierzytelności o zwrot ceny, dokonany przez kupującego na rzecz kolejnego nabywcy. Wskazując na powyższe zarzuty strona pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na apelację z dnia 1 sierpnia 2016 r. powód wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego przed Sądem II instancji według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny zważył, co następuje: apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd II instancji podziela ustalenia faktyczne poczynione w sprawie przez Sąd Okręgowy. Opierają się one na prawidłowo zgromadzonym oraz ocenionym materiale dowodowym i faktycznie były one między stronami niesporne. Także w apelacji strona pozwana nie przedstawiła żadnych zarzutów odnoszących się do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, formułując wyłącznie zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. W pierwszym rzędzie strona pozwana zarzuciła Sądowi I instancji oparcie rozstrzygnięcia na niewłaściwych przepisach prawa materialnego, tj. przepisach Kodeksu cywilnego dotyczących rękojmi za wady w brzmieniu ustalonym ustawą z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. z 2014 r., poz. 827; dalej jako ustawa o pr. kon.). Z zarzutem tym należało zgodzić się o tyle, że rzeczywiście z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia zdaje się wynikać, że Sąd Okręgowy odwołuje się do przepisów regulujących rękojmię za wady w brzmieniu obowiązującym od 25 grudnia 2014 r. (kwestii tej Sąd I instancji wprost nie wyjaśnił), jednakże uchybienie to nie wpłynęło na główny tok wywodu prawnego tego Sądu i ostateczne rozstrzygnięcie sprawy. Tym niemniej podkreślić należało, że oczywiście apelujący ma rację wskazując, że z uwagi na treść art. 51 ustawy o pr. kon., który stanowi, że do umów zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed 25 grudnia 2014 r. W dalszych wywodach niniejszego uzasadnienia Sąd Apelacyjny odwoływał się zatem będzie do przepisów Kodeksu cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed zmianami wprowadzonymi ustawą o prawach konsumenta, chyba że wyraźnie zostanie wskazane, iż jest inaczej. Główna linia argumentacji - nie w pełni zresztą konsekwentnej - przedstawionej w apelacji przez stronę pozwaną polega na przyjęciu, że przedmiotem niniejszego postępowania jest roszczenie o zwrot ceny, którą pierwotnie uiścił L. S. na rzecz pozwanej spółki w wykonaniu umowy przelewu wierzytelności z 20 maja 2011 r. Zdaniem pozwanego odstąpienie od umowy z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej na swoje samoistne źródło w art. 560 §
576 § 1 k.c. Bieg tej prekluzji nie może zostać przerwany w sposób określony w art. 123 § 1 pkt
3 k.c., bowiem przepis ten odnosi się do przerwania biegu terminu przedawnienia. Błędnie w tych okolicznościach Sąd I instancji uznał, że objęte pozwem roszczenie istniało w chwili wytoczenia powództwa, zatem winno ono zostać oddalone. Strona pozwana wskazała, że co prawda L. S. w wymaganym rocznym terminie odstąpił od umowy z pozwanym, jednakże z roszczeniem o zwrot ceny już nie wystąpił. Pozwany zakwestionował także legitymację procesową powoda do wystąpienia z roszczeniem objętym pozwem. Zarzuty pozwanej spółki nie zasługiwały na podzielenie. Stosownie do art. 560 § 1 k.c., jeżeli rzecz sprzedana ma wady, kupujący może od umowy odstąpić albo żądać obniżenia ceny. Jednakże kupujący nie może od umowy odstąpić, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo niezwłocznie wady usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona przez sprzedawcę lub naprawiana, chyba że wady są nieistotne. Z kolei, zgodnie z art. 560 § 2 k.c., jeżeli kupujący odstępuje od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej, strony powinny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej. Według art. 576 § 1 k.c. uprawnienia z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej wygasają z upływem roku od chwili, kiedy kupujący dowiedział się o istnieniu wady. Jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady prawnej dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej, termin ten biegnie od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne. Niezależnie od wyrażanych w piśmiennictwie, a także częściowo w orzecznictwie, wątpliwości co do prawnego charakteru uprawnień kupującego z tytułu rękojmi określonych w art. 560 i art. 561 k.c., zgodnie podnosi się, że wskazane w art. 560 § 1 k.c. uprawnienie do odstąpienia od umowy ma charakter prawokształtujący ( por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1969 r., III CZP 5/68, OSNCP 1970/7-8/117). Pogląd ten Sąd Apelacyjny w składzie niniejszym w całości podziela. Uprawnienie do odstąpienia od umowy realizuje się poprzez złożenie sprzedawcy stosownej treści oświadczenia woli w taki sposób, aby mógł on zapoznać się z jego treścią (art. 60 i art. 61 § 1 k.c.). W następstwie odstąpienia umowa ulega zniweczeniu ze skutkiem wstecznym, a dalsze konsekwencje prawne określa art. 560 § 2 k.c., który wskazując, iż strony powinny sobie nawzajem zwrócić otrzymane świadczenia według przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej, odsyła do art. 494 k.c. Zgodnie ze wskazanym przepisem strona, która odstępuje od umowy wzajemnej, obowiązana jest zwrócić drugiej stronie wszystko, co otrzymała od niej na mocy umowy; może żądać nie tylko zwrotu tego, co świadczyła, lecz również naprawienia szkody wynikłej z niewykonania zobowiązania. W niniejszej sprawie nie było sporne, iż L. S. odstąpił od umowy przelewu wierzytelności, składając 3 kwietnia 2012 r. stosowne oświadczenie spółce (...), w którym powołał się na wadę prawną wierzytelności stanowiącej przedmiot ww. umowy. Także w apelacji strona pozwana wskazała, że pierwotny kupujący odstąpił od umowy w wymaganym rocznym terminie, jednakże z roszczeniem o zwrot ceny już nie wystąpił ( vide k. 142). W świetle ustalonego stanu faktycznego nie ulegało wątpliwości, że L. S. skorzystał z uprawnienia z rękojmi przed upływem terminu zawitego wskazanego w art. 576 § 1 k.c. Argumentacja pozwanego zasadza się na poglądzie, że roszczenia, które powstały w wyniku złożenia przez nabywcę wierzytelności oświadczenia o odstąpieniu od umowy również mają charakter uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy (praw) stanowiących przedmiot umowy sprzedaży, o których mowa jest w art. 576 § 1 k.c. (w zw. z art. 555 k.c.). Stanowisko to jest nieuzasadnione. To, jakie roszczenia powstają w związku ze skutecznym odstąpieniem od umowy, zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Z punktu widzenia kupującego będzie to przede wszystkim roszczenie o zwrot ceny, przy założeniu, że takie świadczenie zostało wcześniej spełnione (art. 560 § 2 k.c. w zw. z art. 494 k.c.). Roszczenie takie nie ma charakteru uprawnienia z tytułu rękojmi, ale powstaje w wyniku skorzystania z takiego uprawnienia przez kupującego. Terminy zawite odnoszą się do dochodzenia uprawnień z tytułu rękojmi i jak wskazuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego jedynie w odniesieniu do tych uprawnień, które mają charakter roszczeń wyznaczają termin ich realizacji na drodze sądowej. W stosunku zaś do prawokształtujących oświadczeń woli wyznaczają one termin w którym stosowne oświadczenie (np. o odstąpieniu od umowy) ma zostać przez kupującego złożone sprzedawcy. Wynikające z realizacji takiego prawa roszczenia majątkowe mogą być natomiast dochodzone przed sądem już po upływie terminu zawitego ( por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 r., III CZP 39/02, OSNC 2003/6/78; tak też Z. Gawlik [w:] Kodeks cywilny Komentarz pod red. A. Kidyby Tom III Zobowiązania Część szczególna, Warszawa 2010, teza 15 do art. 560, s. 108). Odpowiednie przepisy określają długość terminów zawitych oraz początek ich biegu ( vide art. 576 § 1 oraz art. 568 § 1 k.c.). Z kolei roszczenia wynikające ze skorzystania przez kupującego z uprawnienia prawokształtującego podlegają przedawnieniu. Termin przedawnienia oraz sposób jego liczenia zależą od charakteru tych roszczeń. O ile nie wchodzą w grę regulacje szczególne, stosuje się przepisy art. 117-125 k.c. W przedmiotowej sprawie, roszczenie o zwrot ceny, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, podlegało trzyletniemu terminowi przedawnienia (art. 118 k.c.). Wymagalność powyższego roszczenia łączyć należy z odstąpieniem przez nabywcę od umowy przelewu wierzytelności, co nastąpiło 3 kwietnia 2012 r. Przed upływem trzech lat, w dniu 19 grudnia 2014 r. powodowa spółka wystąpiła z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenia roszczenia dochodzonego w niniejszej sprawie. Słusznie wskazał Sąd I instancji, że stosownie do art. 123 § 1 pkt 1 k.c., doprowadziło to do przerwania biegu przedawnienia, który rozpoczął bieg na nowo dopiero po negatywnym rozstrzygnięciu ww. wniosku przez Sąd Okręgowy w Warszawie, co nastąpiło 29 grudnia 2014 r. (art. 124 §
Pozew w przedmiotowej sprawie został wniesiony 20 lipca 2015 r., a do rozszerzenia powództwa doszło 19 listopada 2015 r. - obie czynności miały zatem miejsce przed upływem terminu przedawnienia. Nie można było także podzielić zarzutu apelacji co do nieposiadania przez powoda legitymacji procesowej. Jak już powyżej była o tym mowa z uprawnienia z tytułu rękojmi za wady w postaci odstąpienia od umowy skorzystał pierwotny nabywca wierzytelności, tj. L. S.. Przedmiotem obrotu, tj. umów cesji z 14 marca 2013 r. oraz 20 listopada 2014 r., była natomiast wierzytelność która powstała po stronie L. S. w związku ze skorzystaniem przez niego z uprawnień z rękojmi. Błędnie zatem apelujący powoływał się na ograniczenie możliwości zastosowania przelewu do przeniesienia uprawnienia do skorzystania z uprawnienia do odstąpienia od umowy. Mając powyższe na względzie, uznając wszystkie zarzuty przedstawione w środku odwoławczym za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację. O kosztach postępowania apelacyjnego, mając na względzie zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, orzeczono na podstawie art. 98 §
108 § 1 k.p.c. oraz na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia apelacji.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.