Sygn. akt: KIO 2485/17 WYROK z dnia 7 grudnia 2017 r. Krajowa Izba Odwoławcza - w składzie: Przewodniczący: Ewa Kisiel Emil Kawa Ernest Klauziński Protokolant: Rafał Komoń po rozpoznaniu na rozprawie w Warszawie w dniu 6 grudnia 2017 r. odwołania wniesionego do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej w dniu 24 listopada 2017 r. przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia jako Konsorcjum firm: 1. ZBM Inwestor Zastępczy S.A. z siedzibą w Warszawie, 2. ZDI Sp. z o.o. z siedzibą w Zamościu, 3. PROMOST CONSULTING Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Rzeszowie w postępowaniu prowadzonym przez zamawiającego Skarb Państwa – Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie z siedzibą w Warszawie, reprezentowany przez Oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Rzeszowie z siedzibą w Rzeszowie, przy udziale wykonawcy SAFEGE S.A.S. z siedzibą w Nanterre (Francja), zgłaszającego przystąpienie do postępowania odwoławczego po stronie zamawiającego orzeka: 1. oddala odwołanie, 2. kosztami postępowania obciąża wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia jako Konsorcjum firm: 1. ZBM Inwestor Zastępczy S.A. z siedzibą w Warszawie, 2. ZDI Sp. z o.o. z siedzibą w Zamościu, 3. PROMOST CONSULTING Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Rzeszowie i: 2.1. zalicza w poczet kosztów postępowania odwoławczego kwotę 15 000 zł 00 gr (słownie: piętnaście tysięcy złotych zero groszy) uiszczoną przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia jako Konsorcjum firm: 1. ZBM Inwestor Zastępczy S.A. z siedzibą w Warszawie, 2. ZDI Sp. z o.o. z siedzibą w Zamościu, 3. PROMOST CONSULTING Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Rzeszowie tytułem wpisu od odwołania, 2.2. zasądza od wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia jako Konsorcjum firm: 1. ZBM Inwestor Zastępczy S.A. z siedzibą w Warszawie, 2. ZDI Sp. z o.o. z siedzibą w Zamościu, 3. PROMOST CONSULTING Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Rzeszowie na rzecz zamawiającego Skarb Państwa – Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie z siedzibą w Warszawie, reprezentowany przez Oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Rzeszowie z siedzibą w Rzeszowie kwotę 3 600 zł 00 gr (słownie: trzy tysiące sześćset złotych, zero groszy), stanowiącą koszty postępowania odwoławczego poniesione z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika. Stosownie do art. 198a i 198b ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1579) na niniejszy wyrok - w terminie 7 dni od dnia jego doręczenia - przysługuje skarga za pośrednictwem Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej do Sądu Okręgowego w Warszawie. Przewodniczący: ………………….… ………………….… ………………….… Sygn. akt: KIO 2485/17 UZASADNIENIE Skarb Państwa – Dyrektor Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Warszawie z siedzibą w Warszawie, reprezentowany przez Oddział Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad w Rzeszowie z siedzibą w Rzeszowie (dalej: „Zamawiający”), prowadzi w trybie przetargu nieograniczonego na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz. U. z 2015, poz. 2164) – zwanej dalej "ustawą" lub "Pzp" – postępowanie o udzielenie zamówienia publicznego na „Pełnienie nadzoru nad projektowaniem i realizacją Robót oraz zarządzanie Kontraktem Zaprojektowanie i budowa S19 od węzła Kamień (z węzłem) do węzła Sokołów Małopolski Północ (z węzłem) dł. 7,9 km”. Szacunkowa wartość przedmiotowego zamówienia jest wyższa od kwot wskazanych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 11 ust. 8 Pzp. Ogłoszenie o zamówieniu zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 2 sierpnia 2017 r. pod numerem 2017/S 146-301835. W dniu 14 listopada 2017 r. Zamawiający przekazał wykonawcom wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia jako Konsorcjum firm: 1. ZBM Inwestor Zastępczy S.A. z siedzibą w Warszawie, 2. ZDI Sp. z o.o. z siedzibą w Zamościu, 3. PROMOST CONSULTING Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w Rzeszowie (dalej: „Odwołujący” lub „Konsorcjum”) informację o odrzuceniu złożonej przez Konsorcjum oferty uznając, że treść złożonej gwarancji ubezpieczeniowej, stanowiącej wadium Odwołującego nie zabezpiecza sposób dostateczny jego interesu. W dniu 24 listopada 2017 r. Odwołujący wniósł do Prezesa Krajowej Izby Odwoławczej odwołanie wobec czynności Zamawiającego, polegającej na odrzuceniu oferty Konsorcjum. Odwołujący zarzucał Zamawiającemu naruszenie: 1. art. 89 ust. 1 pkt 7b Pzp w zw. z art. 23 ust. 1, 2 i 3 Pzp w zw. z art. 45 ust. 6 pkt 4 Pzp, przez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż brak wskazania w treści gwarancji ubezpieczeniowej, stanowiącej wadium wszystkich wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego nie zapewnia skutecznej funkcji gwarancyjnej i realizacji celu wadium oraz oznacza brak zabezpieczenia oferty wadium, co skutkuje odrzuceniem oferty Odwołującego, podczas gdy z żadnego przepisu prawa, ani z dokumentacji przedmiotowego zamówienia, nie wynika wymóg wskazania w treści takiej gwarancji wszystkich członków konsorcjum, a złożone wadium skutecznie zabezpiecza interes Zamawiającego; 2. art. 7 Pzp, przez prowadzenie postępowania o udzielenie zamówienia w sposób niezapewniający zachowanie uczciwej konkurencji i równego traktowania wykonawców oraz niezgodnie z zasadami proporcjonalności i przejrzystości. W oparciu o przedstawione wyżej zarzuty Odwołujący wnosił o nakazanie Zamawiającemu unieważnienia czynności odrzucenia oferty Odwołującego. W treści uzasadnienia Odwołujący wyjaśniał, że Zamawiający ustalił warunki, na jakich mogą wziąć udział w postępowaniu wykonawcy wspólnie ubiegający się o zamówienie w pkt 11.1 IDW: Wykonawcy mogą wspólnie ubiegać się o udzielenie zamówienia. W takim przypadku Wykonawcy ustanawiają pełnomocnika do reprezentowania ich u postępowaniu o udzielenie zamówienia albo reprezentowania w postępowaniu i zawarcia umowy u sprawie zamówienia publicznego. Odwołujący załączył do oferty pełnomocnictwo z 20 września 2017 r., w którym wszyscy trzej członkowie konsorcjum ustanowili Pełnomocnika konsorcjum (ZBM Inwestor Zastępczy S.A. z siedzibą w Warszawie) oraz jednoznacznie wyrazili zgodę na wspólne poniesienie związanej z udziałem postępowaniu solidarnej odpowiedzialności. Pełnomocnictwo to obejmuje min. uzyskanie gwarancji ubezpieczeniowej w celu złożenia wadium Zamawiającemu, co znajduje potwierdzenie także w zawartej przez wykonawców umowie tzw. konsorcjum. W pkt 16 IDW Zamawiający wskazał „Wymagania dotyczące wadium”, m. in. że „W przypadku wniesienia wadium w formie gwarancji lub poręczenia, koniecznym jest, aby gwarancja lub poręczenie obejmowały odpowiedzialność za wszystkie przypadki powodujące utratę wadium przez Wykonawcę, określone w art. 46 ust. 4a i 5 ustawy Pzp. Gwarancja lub poręcznie musi zawierać w swojej treści nieodwołalne i bezwarunkowe zobowiązanie wystawcy dokumentu do zapłaty na rzecz Zamawiającego kwoty wadium. Wadium wniesione w formie gwarancji (bankowej czy ubezpieczeniowej musi mieć taką samą płynność jak wadium wniesione w pieniądzu - dochodzenie roszczenia z tytułu wadium wniesionego w tej formie nie może być utrudnione). Odwołujący twierdził, że Zamawiający w piśmie z 14 listopada 2017 r. poinformował o odrzuceniu oferty Odwołującego z uwagi na okoliczność, że w treści Ubezpieczeniowej gwarancji zapłaty wadium Nr 02(3009/0389/17/0049 z 21 września 2017 r. jako „Zobowiązanego” wskazano Pełnomocnika (lidera) konsorcjum (ZBM Inwestor Zastępczy S.A.), a nie wszystkich wykonawców z osobna. W uzasadnieniu wskazano: Zamawiający, zgodnie z aktualnym orzecznictwem Krajowej Izby Odwoławczej stwierdza, że przyjęcie za zasadne stanowiska, iż w przypadku ubiegania się o udzielenie zamówienia przez konsorcjum wystarczającym jest złożenie gwarancji bankowej wystawionej na jednego członka konsorcjum prowadziłoby do obejściu regulacji szczególnej ustawy Prawo bankowe, w szczególności zasady abstrakcyjnego charakteru gwarancji bankowej i narażałoby zamawiającego na niczym nieuzasadnione ryzyko braku możliwości zatrzymania wadium w przypadku działań czy zaniechać ze strony członków konsorcjum nieobjętych treścią gwarancji bankowej. Odwołujący twierdził, że żaden przepis Pzp czy też Prawa bankowego, do którego odwołuje się Zamawiający, a także żaden wymóg w SIWZ, nie nakładają obowiązku wskazania wszystkich członków konsorcjum w gwarancji ubezpieczeniowej. Zamawiający wywiódł ten wymóg z nieuprawnionej interpretacji „zasady abstrakcyjnego charakteru gwarancji bankowej” (choć Odwołujący złożył gwarancję ubezpieczeniową), a ponadto u drodze tej interpretacji wywiódł dla Odwołującego skutek w postaci odrzucenia oferty. Zdaniem Konsorcjum odrzucenie oferty nastąpiło z naruszeniem fundamentalnych zasad prawa zamówień publicznych, w sytuacji gdy prawidłowo umocowany pełnomocnik Konsorcjum uzyskał gwarancję ubezpieczeniową po udzieleniu mu pełnomocnictwa m.in. do tej czynności. Odwołujący wskazywał, że Zamawiający powoływał się na powzięte wątpliwości, dotyczące wymogów postawionych wykonawcom - zapominając, że wątpliwości te należy zawsze rozstrzygać na korzyść wykonawców. Odwołujący podnosił, że przeważająca linia orzecznicza, potwierdzona informacją opublikowaną przez Urząd Zamówień Publicznych pt. „Interpretacja art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy Pzp w kontekście przedłożenia gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej wystawionej na jednego z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego” [źródło:https:/www.uzp.gov.pl/baza- wiedzy/interpretacia-przepisow/opinie-archiwalne/interpretacia-art.-24-ust.-2-pkt-2- ustawy-pzp-w-kontekscie-przedlozenia-gwarancji-bankowej-lub-ubezpieczeniowej- wystawionej-na-jednego-z-wykonawcow-ubiegających-sie-o-udzielenie-zamowienia- publicznego] potwierdza, że gwarancja wadialna przedłożona przez Odwołującego spełnia wymogi obowiązującego prawa i zabezpiecza interesy Zamawiającego. Odwołujący twierdził, że Prezes Urzędu, na podstawie orzecznictwa, wskazuje stanowczo: Cel ten zostaje osiągnięty także w przypadku, gdy gwarancja bankowa jest wystawiona na jednego z członków konsorcjum, który został prawidłowo umocowany do działania na rzecz pozostałych konsorcjantów, nawet jeżeli w treści gwarancji nie ma wprost odwołania do działania przez niego na rzecz pozostałych członków konsorcjum. W takim przypadku należy uznać, że wadium w postaci gwarancji zostało prawidłowo wniesione. Należy bowiem zauważyć, że prawidłowo umocowany pełnomocnik konsorcjum, wskazany w treści gwarancji wadialnej, podobnie jak każdy inny członek tego, konsorcjum ponosi odpowiedzialność z gwarancji za wszystkie działania innych członków konsorcjum (odpowiedzialność solidarna zgodnie z art. 369 KC w z art. 14 i 139 ustawy Pzp), które mogą być powodem zaistnienia przesłanek do zatrzymania wadium. W tych okolicznościach gwarancja wadialna opatrzona klauzula „na pierwsze żądanie” mająca charakter bezwarunkowy i nieodwołalny zabezpiecza interes zamawiającego także wówczas, gdy jest wystawiona na jednego z członków konsorcjum - pełnomocnika pozostałych członków konsorcjum. Powyższe stanowisko zostało zaprezentowane także w skardze Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z dnia 22 lipca 2015 r. na wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 1 lipca 2015 r. (sygn. akt: 1251/15) i potwierdzone uwzględniającym tę skargę wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 października 2015 r. (sygn. akt: XXIII Ga 1313/15). Zdaniem Odwołującego należy zwrócić uwagę na spójną, dominującą linię orzeczniczą Krajowej Izby Odwoławczej, która podzieliła przywołane powyżej stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie, zgodne z interpretacją UZP, m.in. w wyrokach: KIO 808/16 z dnia 3 czerwca 2016 r., KIO 555/16 z dnia 5 maja 2016 r., KIO 466/16 z dnia 14 kwietnia 2016 r. KIO 510/16 z dnia 19 kwietnia 2016 r., KIO 465/16 z dnia 15 kwietnia 2016 r., KIO 2622/15 z dnia 14 grudnia 2015 r. oraz kolejny wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, z dnia 8 kwietnia 2016 r. o Sygn. akt XXIII Ga 2031/15, KIO 1072/17, 1078/17, 1078/17 i 1090/17 z dnia 26 czerwca 2017 r. Odwołujący podnosił także, iż powyższe stanowisko potwierdzają także przedstawiciele doktryny: Na nowo spór w tym zakresie pojawił się, gdy niektóre składy orzekające KIO zaczęły wydawać wyroki, że w gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej powinni być jednak wskazani wszyscy uczestnicy oferty wspólnej (zob. np. wyr. KIO: z 14.9.2015 r.. KIO 1881/15, Legalis; z 2.11.2015 r., KIO 2287/15, Legalis). Warto zaznaczyć, że w tym samym czasie zapadały w Izbie orzeczenia zarówno uznające wadium w formie gwarancji wniesione przez jednego członka oferty wspólnej za prawidłowe, jak i orzeczenia uznające, że wadium w takiej sytuacji nie zostało wniesione. W związku z tym pojawiły skargi do sądów okręgowych. Niestety tam również orzecznictwo nie wypracowało jednolitej linii i zapadły wyroki rozbieżne, podobnie jak w KIO. Jak się wydaje, przeważająca jest linia, że wadium w postaci gwarancji bankowej lub ubezpieczeniowej wniesiono przez jednego z uczestników oferty wspólnej i nie wskazujące w swojej treści pozostałych uczestników tej oferty, jest prawidłowe. Przekonywający wywód w tym zakresie przeprowadzi SO w Krakowie w wyr. z 12.1.20 i 6 r. (XII Ga 7/3/15, niepubl.): (...) Jeśli wykonawcy w ramach postępowania o udzielenie zamówienia porozumieją się w sprawie wniesienia wadium, to ta relacja również pozostaje poza kontrolą, tak zamawiającego, jak i innych uczestników postępowania. Relacja ta pozostaje także poza kognicją organów państwa ustawowo upoważnionych do kontroli przebiegu postępowań o udzielanie zamówień publicznych. Należy bowiem pamiętać, że regulacje zawarte w ustawie - Prawo zamówień publicznych stanowią wyjątek od zasady swobody umów. Wszelkie ograniczeniu tej zasady zawarte we wskazanej ustawie powinny więc być wykładane ściśle. Dotyczy to także ograniczenia możliwości wnoszenia przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia. Nie jest dopuszczalne rozszerzanie ograniczeń w sposób utrudniający lub uniemożliwiający wykonawcy uzyskanie zamówienia. Granicą wyznaczającą możliwość ograniczania wykonawców w przypadku wnoszenia wadium jest interes zamawiającego. Mianowicie, dopóki zabezpieczenie wadialne gwarantuje ochronę interesu zamawiającego, dopóty działania wykonawców nie mogą być skutecznie zakwestionowane. (...) Dokładne opisanie w treści gwarancji postępowania przetargowego oraz posłużenie się przez bank określeniem "Wykonawca" nie wyłącza jego odpowiedzialności za wykonawców ubiegających się wspólnie o udzielenie zamówienia. Brak dochowania jednego z warunków przez któregokolwiek z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia spowoduje bowiem możliwość skorzystania przez beneficjenta z gwarancji bankowej". W kontekście art. 23 ust. 3 PrZamPubl, przy tak skonstruowanej gwarancji, dla odpowiedzialności banku nie ma znaczenia, który z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia swoim działaniem lub zaniechaniem doprowadzi do wykonania uprawnienia przez beneficjenta gwarancji. Nie jest zatem uzasadniona obawa, że gwarant mógłby odmówić świadczenia. Wynika to z prawnej konstrukcji gwarancji bankowej, która najbardziej zbliżana jest do konstrukcji weksla trasowanego. Abstrakcyjny charakter zobowiązania wynikającego z gwarancji bankowej przesądza o braku możliwości po stronie gwaranta formułowania zarzutów ze stosunku podstawowego (J. Pieróg, Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Legalis 2017). Podobnie: Kolejną istotną kwestią w odniesieniu do konsorcjów jest sposób wnoszenia wadium. Wątpliwości budzi bowiem okoliczność, czy może ono zostać wniesione tylko przez jednego z członków, bez wskazania w treści dokumentu, że obejmuje działania całego konsorcjum, czy musi dotyczyć całego konsorcjum, co ma znaczenie w przypadku składania dokumentów wadialnych. W świetle pierwszego z poglądów wniesienie wadium w formie dokumentu wystawionego na rzecz jednego z konsorcjantów nie powoduje jego wadliwości (por. wyr. KIO z: 5.03.2015 r., KIO 336/15. LEX nr 1659276; 25,05.2015 r., KIO 969/15, LEX nr 1798027; 30.09.2014 KIO 1897/14, KIO 1899/14, LEX nr 1541294; 8.07.2011 r., KIO 1320/11, LEX nr 863/67; 19.04.2013 r., KIO 792/13. LEX nr 1315337; 15.09.2014 r., KIO 1785/14, LEX nr 1538382; 7.01.2015 r., KIO 2694/14. LEX nr 1650329: oraz wyr. SO w Katowicach z 1.10.2017 r., XIX Ga 408/07; wyr. SO w Warszawie z 14.10.2015 r., XXIII Ga 1313/15; wyr. SO w Krakowie z 12.01.2016 r., XII Ga 713/15: wyr. SO w Warszawie z 8.04.2016 r. XXIII Ga 2031/15). Zgodnie z drugim stanowiskiem posługiwanie się tak wystawionym dokumentem skutkuje jego wadliwością (por. wyr. KIO z: 1.07.2015 r. KIO 1251/15, LEX nr 1771695; 7.01.2015 r. KIO 2694/14, LEX nr 1650329). Za przeważający należy jednak uznać pierwszy z nich (1. Skubiszak- Kalinowska, E. Wiktorowska, Prawo zamówień publicznych. Komentarz. LEX 2017). Odwołujący twierdził, że odrzucenie oferty Konsorcjum zostało dokonane w oparciu o wykładnię obowiązujących przepisów Pzp sprzeczną ze wskazaną, przeważającą linią orzeczniczą. Sprzeczne stosowanie prawa w tak istotnym aspekcie destrukcyjnie wpływa na system prawa zamówień publicznych. Odwołujący poniósł trudy i koszty związane z udziałem w postępowaniu i nie może ponosić negatywnych konsekwencji tego, że w orzecznictwie zdarzają się orzeczenia, które odbiegają w swej treści od wskazanej powyżej przeważającej linii orzeczniczej. W takiej sytuacji jest on traktowany w sposób mniej korzystny od wykonawców ubiegających się o zamówienie samodzielnie - co jest wprost sprzeczne z zasadą równego traktowana wykonawców wynikającą z art. 7 ust. 1 Pzp. Zastosowana w opisywanym uzasadnieniu wykładnia skutkuje nadmiernym, nieproporcjonalnym ograniczeniem praw przedsiębiorcy, wynikających z reguł rangi konstytucyjnej. Odwołujący podnosił, że w przywoływanym wyżej wyroku SO w Warszawie (XXIII Ga 1313/15) uznano gwarancję wystawioną wyłącznie na rzecz lidera konsorcjum za prawidłową, gdy gwarancja bankowa wystawiona na jednego z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia (jednego z konsorcjantów), będącego prawidłowo umocowanym pełnomocnikiem i uprawnionego do działania w imieniu i na rzecz współwykonawcy, nawet bez wyraźnego wskazania w treści gwarancji bankowej faktu istnienia konsorcjum i wielości wykonawców składających razem ofertę, spełnia wymogi ustawowe i nie stanowi powodu, dla którego należałoby uznać za nieskuteczne wniesienie wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia. Sąd powołuje w uzasadnieniu szereg argumentów prawnych, m.in. brak szczególnych warunków dla wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej w Pzp oraz SIWZ, zasady solidarności dłużników zgodnie z art. 370 k.c. oraz interpretacji art. 23 ust. 3 w zakresie charakteru zobowiązania członków konsorcjum. Ponadto Odwołujący twierdził: W literaturze trafnie podnosi się, iż w sytuacji w której urnowa stanie się niemożliwa do podpisania z przyczyn leżących po stronie któregokolwiek z podmiotów ubiegających się wspólnie o zamówienie, to sytuacja ta będzie równoznaczna z niemożliwością podpisania tej umowy przez lidera konsorcjum (tak też SO w Częstochowie z 7.9. 2005 r. VI Ca 527/05: wyr. KIO z 29 września 2009 r. KIO/UZP 1998/11, 2029/11, J. May, Dochodzenie roszczeń przez uczestników konsorcjum. Prawo Zamówień Publicznych 2015, nr 2, s. 76; A. Chrząszcz, Konsorcjum w zamówieniach publicznych. Przegląd Prawa Handlowego 2013, nr 7, s. 47, K. Gałczyńska-Lisik, Konsorcjum w świetle prawa zamówień publicznych. Przegląd Prawa Handlowego 2006, nr 10, s. 45, M. Sieradzka, Instytucja wadium w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, Warszawa 2015, s. 26). Należy bowiem zaznaczyć, iż zgodnie z art. 1 ust. 3 ustawy PZP zamówienia udziela się wyłącznie wykonawcy wybranemu zgodnie z przepisami ustawy, co w świetle art. 23 ust. 3 ustawy PZP oznacza możliwość zawarcia umowy jedynie ze wszystkimi uczestnikami konsorcjum uczestniczącymi w postępowaniu (tak: J. Pieróg. Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Warszawa 2015, s. 134). W wątpliwość poddano także spekulacje Zamawiającego: ocena, czy bank (gwarant) jako uczestnik obrotu cywilnoprawnego w praktyce wykona ciążące na nim zobowiązanie wynikające z gwarancji daleko wykracza poza ramy niniejszego postępowania, ponieważ nigdy nie będzie możliwe jednoznaczne i pewne przesądzenie o potencjalnym zachowaniu banku. Zdaniem Odwołującego należy zwrócić szczególną uwagę, że pełnomocnik, który zwrócił się o wydanie gwarancji ubezpieczeniowej (wystawionej 21 września 2017 r.) oraz który jest wskazany w dokumencie, miał prawidłowe umocowanie do reprezentowania wszystkich wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie (wystawione 20 września 2017 r.). przy czym informacją tą Zamawiający dysponował, bowiem pełnomocnictwo, o którym mowa, było załączone do oferty Odwołującego. Zamawiający nie może zatem mieć wątpliwości, że gwarancja obejmuje także ewentualne czynności wykonawców niewskazanych wprost w dokumencie. Odwołujący twierdził, że z treści pełnomocnictwa, podpisanego przez wszystkich członków konsorcjum, wynika zobowiązanie do poniesienia przez nich solidarnej odpowiedzialności. Z treści gwarancji ubezpieczeniowej Odwołującego w sposób jednoznaczny wynika, że zabezpiecza ona w pełni interesy Zamawiającego, gdyż dla skuteczności tego sposobu zabezpieczenia kluczowe jest, żeby gwarancja była bezwarunkowa, z możliwością zapłaty sumy gwarancyjnej na pierwsze żądanie Zamawiającego, bez potrzeby dokumentowania, czy zabezpieczone gwarancją zdarzenia wystąpiły, a co najważniejsze bez weryfikowania przez ubezpieczyciela zasadności zgłoszonych żądań. Wypłata nastąpi automatycznie po złożeniu stosownego oświadczenia, że kwota roszczenia jest należna w związku z zaistnieniem jednego z przypadków zatrzymania wadium określonych w treści gwarancji, o których mowa w gwarancji ubezpieczeniowej. Ponadto w treści gwarancji prawidłowo została wskazana nazwa postępowania o udzielenie zamówienia. Należy również pamiętać, że zgodnie z art. 23 ust. 3 ustawy przepisy dotyczące wykonawcy stosuje się odpowiednio do wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia. W ocenie Konsorcjum nie ma znaczenia, po stronie którego z konsorcjantów ziszczą się przesłanki określone w art. 46 ust. 4a i ust. 5 ustawy, gwarant będzie zobowiązany do wypłaty kwoty zabezpieczenia. Odwołujący stwierdził, że wystawca gwarancji potwierdził, wiążący charakter swojego zobowiązania dla możliwości zatrzymania wadium w przypadku działań czy zaniechań ze strony członków konsorcjum nie wskazanych wprost w treści gwarancji ubezpieczeniowej. To oświadczenie gwaranta stanowi wykładnię oświadczenia woli zawartego w dokumencie gwarancji, nie jest zaś modyfikację, czy uzupełnieniem dokumentu gwarancji wadialnej. Możliwości dokonania wykładni oświadczenia woli zawartego w dokumencie gwarancji wadialnej jest dopuszczona w orzecznictwie. W ocenie Odwołującego spełnione są więc wszystkie kryteria wskazywane w orzecznictwie: Uwzględnienie w gwarancji wyłącznie lidera konsorcjum kwalifikuje się jako wniesienie wadium przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia z uwagi na treść art. 23 ust. 3 p.z.p.. zgodnie z którym przepisy dotyczące wykonawcy stosuje się odpowiednio do wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie (...) gwarancja bankowa bezsprzecznie identyfikuje wykonawcę. Wskazuje ona bowiem na lidera konsorcjum oraz określa dokładnie przedmiot zamówienia. Podkreślenia wymaga przy tym również fakt. że zamawiający posiadał od początku wiedzę i miał świadomość, że oferta złożona została przez dwa podmioty wspólnie ubiegające się o udzielenie zamówienia, które łączy mowa konsorcjum, reprezentowane przez lidera. Ponadto należy zwrócić uwagę na bezwarunkowy i nieodwołalny zakres gwarancji, wypełniający w tym zakresie wymogi SIWZ. (Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2016 r., XXIII Ga 2031/15) Odwołujący wyjaśniał, że solidarna odpowiedzialność członków konsorcjum nie jest w tym wypadku wywodzona z Pzp czy kodeksu cywilnego, co bywało zarzutem w orzeczeniach o przeciwnym stanowisku, ale wynika ona wprost z pełnomocnictwa z 20 września 2017 r., wyrażającego oświadczenie woli trzech wykonawców, również w zakresie złożenia Zamawiającemu wadium. Następnie Odwołujący stwierdził, że Zamawiający w treści SIWZ dopuścił możliwość wspólnego ubiegania się wykonawców o udzielenie zamówienia oraz nie określił żadnych dodatkowych wymagań dotyczących wniesienia wadium przez wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielnie zamówienia (konsorcjum), w szczególności nie wprowadził obowiązku wniesienia wadium w postaci gwarancji, w której wszyscy konsorcjanci byliby wymienieni jako wykonawcy (zobowiązani). Ustawodawca w ramach Pzp nie stawia szczególnych warunków dla wadium w formie gwarancji ubezpieczeniowej. Wymagania odnośnie wnoszonego wadium muszą być określone w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (art. 36 pkt 8 Pzp), jak również informacja na temat wadium musi znaleźć się w ogłoszeniu o zamówieniu (art. 41 pkt 8 Pzp). Zgodnie z wyrokiem Izby z dnia 16 kwietnia 2015 r. (KIO 660/15): Obowiązuje swoista „święta” zasada, że wszelkie niejasności, dwuznaczności, niezgodności postanowień SIWZ należy rozpatrywać na korzyść wykonawców (potwierdzona m.in. w wyrokach KIO 1596/17; KIO 1074/17, KIO 1961/16 i wielu innych). Odwołujący podnosił, że postanowienie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 13 lipca 2017 r. (C-35/17) jednoznacznie rozstrzyga: zasadę równego traktowaniu i obowiązek przejrzystości należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie wykluczeniu wykonawcy z przetargu publicznego wskutek niedopełnienia przez niego obowiązku, który nie wynika wyraźnie z dokumentacji przetargowej lub obowiązującej krajowej ustawy, lecz z wykładni tej ustawy i tej dokumentacji, a także z uzupełniania przez krajowe organy administracji lub sądownictwa administracyjnego występujących w tej dokumentacji luk (zob. podobnie wyrok z dnia 2 czerwca 2016 r„ Pizzo. C-27/15. EU:C:2016:404, pkt 51). Zasady te tym bardziej stoją na przeszkodzie wykluczeniu wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, gdy z powodu rozbieżnych stanowisk w orzecznictwie krajowym warunek, którego przestrzeganie jest wymagane, nie wynika nawet z wykładni właściwych uregulowań dokonywanej przez właściwe sądy. (...) zasadę równego traktowania i obowiązek przejrzystości należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie wykluczeniu wykonawcy z postępowania o udzielenie zamówienia publicznego wskutek niespełnienia przez tego wykonawcę obowiązku, który nie wynika wyraźnie z dokumentacji przetargowej. Odwołujący podnosił, że Zamawiający, mając do dyspozycji pełnomocnictwo z 20 września 2017 r. i gwarancję z 21 września 2017 r. miał możliwość całościowej oceny przedłożonego przez Odwołującego wadium. Z całą pewnością jednak nie miał prawa dokonywać wykładni warunków dotyczących wadium w sposób rozszerzający tak, aby w konsekwencji odrzucić ofertę Odwołującego, gdy taki warunek oraz taka konsekwencja nie wynika ani z Pzp, ani z treści SIWZ ustalonej przez Zamawiającego. Nawet jeśli Zamawiający powziął jakiekolwiek wątpliwości odnośnie różnic w liniach orzeczniczych KIO i sądów, to nie miał prawa na podstawie tych wątpliwości odrzucić oferty Odwołującego. Wątpliwości takie powinny być interpretowane na korzyść Odwołującego, który miał pełne prawo sądzić, że złożył prawidłową gwarancję ubezpieczeniową. W dniu 30 listopada 2017 r. do postępowania odwoławczego po stronie Zamawiającego przystąpił wykonawca SAFEGE S.A.S. z siedzibą w Nanterre (Francja) – dalej: „Przystępujący”. W dniu 6 grudnia 2017 r., w toku posiedzenia Izby z udziałem Stron, Przystępujący złożył pismo procesowe. W toku ww. posiedzenia również Zamawiający złożył w formie pisemnej odpowiedź na odwołanie w której wnosił o oddalenie odwołania w całości jako bezzasadnego. Uwzględniając treść dokumentacji postępowania o udzielenie zamówienia przekazanej przez Zamawiającego, dowody oraz stanowiska i oświadczenia Stron oraz Przystępującego złożone na rozprawie, Izba ustaliła i zważyła, co następuje. Izba ustaliła, że Odwołujący złożył Zamawiającemu wadium w postaci gwarancji ubezpieczeniowej z dnia 21 września 2017 r. Nr 02GG09/0389/17/0049 o następującej treści: „Dla: SKARB PAŃSTWA - GENERALNY DYREKTOR DRÓG KRAJOWYCH I AUTOSTRAD Z SIEDZIBA PRZY UL. WRONIEJ 53, 00-874 WARSZAWA zwanego dalej "Beneficjentem gwarancji” z tytułu wadium w przetargu na: Pełnienie nadzoru nad projektowaniem i realizacją Robót oraz zarządzanie Kontraktem pn.: „Zaprojektowanie i budowa drogi ekspresowej S19 na odcinku od węzła „Kamień” (z węzłem) do węzła „Sokołów Małopolski Północ” (z węzłem) o długości około 7,9 km”. Nr postępowania O.RZ.D-3.2410.2.2017. 1. InterRisk Towarzystwo Ubezpieczeń Spółka Akcyjna Vienna Insurance Group, z siedzibą w Warszawie, ul. Noakowskiego 22, zarejestrowane w Sądzie Rejonowym dla m.st. Warszawy, XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000054136 wysokość kapitału zakładowego 137.640.100,00 zł w całości wpłaconego, NIP 526-00-38-806, reprezentowane na podstawie pełnomocnictwa BZA/01/15/10/2015 z dnia 2015.10.15 przez: E. Z. — Głównego Specjalistę ds. Ubezpieczeń Finansowych I Oddziału w Warszawie, zwanym dalej „InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group", działając na wniosek ZBM INWESTOR ZASTĘPCZY SPÓŁKA AKCYJNA z siedzibą w 03-215 WARSZAWA, przy ul. JAGIELLOŃSKA 88,B.51 BC/LOK. 36 (zwanego dalej "Zobowiązanym”) niniejszym gwarantuje nieodwołalnie i bezwarunkowo zapłatę kwoty 55.000,00 złotych (słownie złotych: pięćdziesiąt pięć tysięcy 00/100) z tytułu zatrzymania wadium w związku z zaistnieniem co najmniej jednego z przypadków określonych w ustawie Prawo Zamówień Publicznych z dnia 29 stycznia 2004r. wraz z późniejszymi zmianami, tj.: 1) Zobowiązany, którego oferta została wybrana: - odmówił podpisania umowy w sprawie zamówienia publicznego na warunkach określonych w ofercie, - nie wniósł wymaganego zabezpieczenia należytego wykonania umowy, - zawarcie umowy w sprawie zamówienia publicznego stało się niemożliwe z przyczyn leżących po stronie Zobowiązanego 2) Zobowiązany w odpowiedzi na wezwanie, o którym mowa w art. 26 ust. 3 i 3a ustawy Prawo Zamówień Publicznych, z przyczyn leżących po jego stronie, nie złożył oświadczeń tub dokumentów potwierdzających okoliczności, o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy Prawo Zamówień Publicznych, oświadczenia, o którym mowa w art. 25a ust. 1 ustawy Prawo Zamówień Publicznych, pełnomocnictw lub nie wyraził zgody na poprawienie omyłki, o której mowa w art. 87 ust. 2 pkt 3 ustawy Prawo Zamówień Publicznych, co spowodowało brak możliwości wybrania oferty złożonej przez Zobowiązanego jako najkorzystniejszej, 2. Kwota gwarancji stanowi górną granicę odpowiedzialności InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group, a każda wypłata z tytułu gwarancji obniża odpowiedzialność InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group o wysokość wypłaconej kwoty. 3. Niniejsza gwarancja jest ważna w okresie od 26.09.2017r. do 24.11.2017r, (zwanym dalej "okresem ważności gwarancji”). Przez okres ważności gwarancji rozumie się okres czasu w którym zaistniał którykolwiek z przypadków, o których mowa w ust. 1, skutkujących zatrzymaniem wadium. 4. Zapłata przez InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group kwoty , o której mowa w ust. 1, nastąpi w termnie do 30 dni od dnia doręczenia do InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group przez Beneficjenta gwarancji pisemnego żądania wypłaty wraz z pisemnym oświadczeniem, że kwota roszczenia jest należna w związku z zaistnieniem jednego z przypadków zatrzymania wadium określonych w ust. 1. 5. Żądanie zapłaty powinno: 1) być podpisane przez Beneficjenta gwarancji lub osoby przez niego umocowane, ze wskazaniem podstawy umocowania, 2) być oparte wyłącznie na zdarzeniach, które zaszły w okresie ważności gwarancji, 3) być doręczone do InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group najpóźniej w terminie 3 dni po okresie ważności gwarancji w formie pisemnej pod rygorem nieważności, 4) zawierać oznaczenie rachunku bankowego, na który ma nastąpić wypłata z gwarancji, 5) wskazywać przypadek określony w ust. 1 gwarancji, którego zaistnienie stanowiło przyczynę zatrzymania wadium. 6. Gwarancja wygasa po upływie okresu jej ważności, a także w następujących przypadkach: 1) z chwilą zwrotu gwarancji przed upływem okresu jej ważności, 2) przez zwolnienie InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group przez Beneficjenta gwarancji z zobowiązania wynikającego z gwarancji, 3) po wypłacie przez InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group pełnej kwoty gwarancji, 7. Prawa z niniejszej gwarancji nie mogą być przedmiotem przelewu bez uprzedniej pisemnej zgody InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group, pod rygorem nieważności. 8. Niniejsza gwarancja podlega zwrotowi do InterRisk TU S.A. Vienna Insurance Group niezwłocznie po jej wygaśnięciu. 9. Wszystkie spory odnośnie gwarancji będą rozstrzygane zgodnie z prawem polskim i poddane jurysdykcji sądów polskich Izba ustaliła również, że: Pismem z dnia 17 listopada 2017 r. Zamawiający wezwał Odwołującego do przedłużenia terminu związania ofertą z jednoczesnym przedłużeniem terminu ważności wadium, zakreślając ostateczny termin na dokonanie ww. czynności do dnia 24 listopada 2017 r. W toku rozprawy Odwołujący potwierdził, że otrzymał ze strony Zamawiającego ww. pismo ale nie odpowiedział na wezwanie Zamawiającego i nie przedłużył terminu związania ofertą z jednoczesnym przedłużeniem terminu ważności wadium, którego termin ważności upływał w dniu 24 listopada 2017 r. W toku rozprawy Odwołujący złożył następujące dowody: 1. Wnioski uproszczone o udzielenie gwarancji zapłaty wadium w ramach umowy generalnej z dnia 21 września 2017 r., w których jako Zobowiązanego – wnioskodawcę wskazano: „ZBM INWESTOR ZASTĘPCZY S.A. z siedzibą w 03-215 WARSZAWA, przy ul. JAGIELLOŃSKA 88,B.51BC/LOK. 36 który działa w imieniu konsorcjum, w skład którego wchodzi:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.