Sygn. akt III AUa 551/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2018 r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSA Dorota Goss-Kokot (spr.) Sędziowie: SSA Katarzyna Schönhof-Wilkans del. SSO Roman Walewski Protokolant: st. insp. sąd. Dorota Cieślik po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2018 r. w Poznaniu sprawy D. B., A. G. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. o podleganie ubezpieczeniom społecznym na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 28 marca 2017 r. sygn. akt VIII U 1229/16 oddala apelację. del. SSO Roman Walewski SSA Dorota Goss-Kokot SSA Katarzyna Schönhof-Wilkans UZASADNIENIE Decyzją z dnia 16 maja 2016 r., znak (...)- (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12, art. 13 pkt 1, art. 36 ust. 4 i ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2015 r., poz. 121), art. 22 k.p. oraz art. 58 § 1 i art. 83 § 1 k.c., stwierdził, że A. G. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu i rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 23 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Odwołanie od tej decyzji złożyła A. G.. W uzasadnieniu podała, iż kontrola organu rentowego została przeprowadzona na skutek donosu osoby, która wykonywała na rzecz firmy księgowość. W ocenie odwołującej działanie było pracownika miało wykazać oszustwo w celu wyłudzenia należnych świadczeń. Odwołanie od tej decyzji złożył również płatnik składek, D. B. – Zakład (...), wnosząc o jej uchylenie oraz obciążenie kosztami postępowania stronę pozwaną. Uzasadniając podał, iż bezsporne w niniejszej sprawie jest to, że dnia 23 marca 2015 r. zawarł z A. G. umowę o pracę na czas określony do 31 grudnia 2015 r. na stanowisku pracownika biurowego z wynagrodzeniem 4.000 zł brutto i wszelkich wymaganych prawem formalności związanych z zawarciem umowy o prace dochował. Na podstawie tej umowy A. G. wykonywała pracę. Odwołujący podkreślił, iż zatrudnienie A. G. wynikało z konkretnego celu, tj. rozwoju firmy, pozyskiwania klientów i dostawców na zakup i montaż w kraju używanych wiatraków do produkcji energii elektrycznej. W 2015 r. przedsięwzięcie to zapowiadało się bardzo intratnie i zapowiadało duży popyt w kraju na takie instalacje. A. G. posiadała znajomość języka angielskiego potrzebnego do kontaktów z zagranicą oraz wiedze pozyskaną w związku z tym, że pomagała swojemu mężowi w prowadzeniu właśnie takiej działalności i z tego tytułu miała kontakty z dystrybutorami używanych wiatraków za granicą. Wkrótce po zatrudnieniu okazało się, że w parlamencie podjęto prace w sprawie uregulowania energetyki wiatrowej. W trakcie prac nad ustawą wprowadzono zapisy eliminujące możliwość sprzedawania i montażu używanych elementów wiatrowych. W tej sytuacji wobec zagrożenia niemożnością montażu sprowadzonych używanych wiatraków, wstrzymane zostały transakcje w tym zakresie do czasu ostatecznego prawnego uregulowania spraw w ustawie. W chwili zawierania umowy odwołujący nie wiedział, że A. G. nie będzie wykorzystana do pracy, dla której ją zatrudnił. Stąd powierzył jej inne prace. Natomiast umowy nie wypowiedział, ponieważ odwołujący liczył, iż sprawa wiatraków zostanie szybko uregulowana. Później jednak okazało się, że A. G. jest w ciąży. Sąd Okręgowy w Poznaniu, Wydział VIII U Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 28 marca 2017r., w sprawie VIII U 1229/16 zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, iż A. G. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu i rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 23 marca 2015r. do dnia 31 grudnia 2015r. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: A. G. urodziła się w dniu (...) Posiada wykształcenie wyższe z filologii angielskiej o specjalności translatoryka. Natomiast w 2011 r. odwołująca ukończyła studia podyplomowe o kierunku zintegrowane nauczanie wczesnoszkolne i przedszkolne. W okresie od 1 listopada 2006 r. do 20 czerwca 2012 r. odwołująca była zatrudniona w Centrum (...) sp. j. jako konsultant ds. marketingu. Natomiast mąż odwołującej, R. G. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowa (...). Jest to działalność w branży elektrycznej. W jej ramach odwołująca pomagała mężowi przy tłumaczeniach dokumentów oraz składała zamówienia na części, urządzenia i materiały. D. B. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą, której przedmiotem są usługi instalacyjne. W związku z prowadzoną działalnością zatrudnia 34 osoby. Przy prowadzeniu działalności odwołujący współpracował z R. G.. Odwołujący był wykonawcą siłowni wiatrowych, które budował mąż odwołującej. Na rynku było w tym czasie zapotrzebowanie na budowę takich siłowni i później ich serwis. W związku z tym odwołujący i R. G. planowali poszerzenie swojej współpracy. Odwołujący zaproponował wtedy zatrudnienie A. G., której zadaniem miało być sprowadzenie elementów wiatrowych i części, a także całych elektrowni wiatrowych. Powodem zatrudnienia odwołującej były także kontakty jakie posiadała A. G. w innych firmach. Wobec powyższego, na podstawie umowy o pracę zawartej w dniu 23 marca 2015 r. odwołująca została zatrudniona w Z. P.U.H. (...) na czas określony do dnia 31 grudnia 2015 r., na stanowisku pracownika biurowego. Jako miejsce wykonywania pracy powierzono jej teren całego kraju. Natomiast wynagrodzenie zostało ustalone w wysokości 4.000 zł brutto, płatne na koniec miesiąca kalendarzowego. W dniu 23 marca 2015 r. odwołująca otrzymała zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku pracownika biurowego. W tym samym dniu odwołująca odbyła instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy w ramach szkolenie wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy. W związku z zawarciem umowy o pracę odwołująca została zgłoszona z dniem 23 marca 2015 r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, w tym do ubezpieczenia emerytalnego, rentowych, chorobowego i wypadkowego oraz do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego. W dniu 23 marca 2015 r. odwołująca złożyła PIT-2 oświadczenie pracownika dla celów obliczenia miesięcznych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych, w którym wskazała jako płatnika Z. P.U.H. (...). Odwołująca nie miała ustalonego w formie pisemnej zakresu obowiązków. Początkowo odwołująca miała pozyskiwać elementy oraz części potrzebne do budowy elektrowni wiatrowych, w tym m.in. turbiny wiatrowe. Jej zadaniem miało być także poszukiwanie klientów. Ostatecznie, wobec zarzucenia projektu związanego z budową sieci elektrowni wiatrowych, odwołującej powierzono inne prace biurowe związane z kompletowaniem dokumentacji oraz rozwożeniem dokumentów do urzędów. Ponadto nanosiła zmiany w pismach oraz w opisach projektów pod nadzorem S. S. odpowiedzialnego za przygotowanie kosztorysów, koordynację prac z firmą (...) oraz zajmującego się sprawami administracyjnymi. Powierzenie odwołującej nowych obowiązków wynikało także z faktu, iż na przełomie maja i czerwca została uchwalona ustawa o odnawialnych źródłach energii ograniczająca możliwość wtórnego wykorzystania używanych elektrowni wiatrowych. A. G. dojeżdżała do pracy około 30 km w jedną stronę. Część obowiązków wykonywała w siedzibie pracodawcy, a część w domu. Nie otrzymywała zwrotu kosztów podróży, a wynagrodzenie było wypłacane odwołującej gotówką, którego odbiór potwierdzała na listach płac. Od 12 czerwca 2015 r. odwołująca przebywała na zwolnieniu lekarskim w związku z ciążą. Pierwsza wizyta lekarska miała miejsce w dniu 21 kwietnia 2015 r., w trakcie której potwierdzono 8 tydzień ciąży, a przewidywany termin porodu ustalono na dzień 22 listopada 2015 r. Od tego momentu jej obowiązki zostały podzielone pomiędzy pracowników. Od 19 listopada 2015 r. odwołująca przebywała na urlopie macierzyńskim w związku z urodzeniem syna. W dniu 31 grudnia 2015 r. płatnik składek wystawił świadectwo pracy, w którym wskazał, iż odwołująca była zatrudniona od 23 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku pracownika biurowego, a umowa została rozwiązana z upływem czasu, na który została zawarta. Z dniem 31 grudnia 2015 r. odwołująca została wykreślona z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Po wygaśnięciu umowy o pracę zawartej z odwołującą, D. B. zatrudnił P. K.. Na podstawie powyżej przedstawionego stanu faktycznego, Sąd I instancji wydał powyższy wyrok. Sąd Okręgowy wskazał, że w przedmiotowej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy organ rentowy zasadnie uznał, że A. G. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie (...) nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu i rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 23 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Zgodnie z przepisami art. 6 ust. 1, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 963) ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają osoby fizyczne, które są pracownikami od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Ponadto zgodnie z art. 11 ust. 1 w/w ustawy osoby te obowiązkowo podlegają ubezpieczeniu chorobowemu. Zgodnie z treścią art. 83 kodeksu cywilnego nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Oświadczenie woli złożone jest dla pozoru wtedy, gdy z góry powziętym zamiarem stron jest brak wywołania skutków prawnych, przy jednoczesnej chęci wprowadzenia innych osób w błąd, co do rzekomego dokonania określonej czynności prawnej. Strony więc udają, że dokonują jakiejś czynności prawnej. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska pozwanego organu rentowego opartego na uznaniu, iż strony zawarły umowę o pracę dla pozoru lub w celu obejścia prawa, co stanowi o nieważności tej umowy w świetle art. 58 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p., a w konsekwencji o niepodleganiu od 23 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. przez odwołującą pracowniczym ubezpieczeniom społecznym. W ocenie tego Sądu, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie jednoznacznie wynika, że odwołująca rzeczywiście świadczyła pracę w ramach zawartej umowy o pracę. Wskazują na to zgodne zeznania odwołującej i świadków, a także złożone w toku postępowania dokumenty pracownicze. Przesłuchani świadkowie potwierdzili, iż odwołująca A. G. faktycznie wykonywała czynności na stanowisku pracownika biurowego. W ramach obowiązków pracowniczych, do których realizacji przystąpiła z dniem 23 marca 2015 r., odwołująca wykonując osobiście pracę na stanowisku pracownika biurowego, początkowo zajmowała się poszukiwaniem elementów oraz części elektrowni wiatrowych oraz poszukiwaniem nowych klientów zainteresowanych takimi elektrowniami. Jednakże z uwagi na wprowadzenie ustawy o odnawialnych źródłach energii i związanymi z tym ograniczeniami, został zarzucony projekt poszerzenia działalności. Spowodowało to, iż A. G. powierzono inne prace biurowe, jak wprowadzanie zmian w pismach i dokumentach, nanoszenie drobnych zmian na projektach, a także zawożenie dokumentów do urzędów. Czynności te odwołująca wykonywała pod nadzorem S. S.. Odwołująca i płatnik składek potwierdzili również, iż powodem jej zatrudnienia była chęć poszerzenia współpracy pomiędzy D. B. a R. G., do której ostatecznie nie doszło. Swoje obowiązki odwołująca wykonywała przede wszystkim w siedzibie firmy lub w domu. W ocenie tego Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, wykazał, że umowa o pracę zawarta z odwołującą w dniu 23 marca 2015 r. posiada wszystkie wymagane prawem elementy dla swojej ważności i skuteczności. Świadczona praca przez odwołującą była wykonana osobiście w sposób ciągły, zgodnie z poleceniem kierownictwa, co do czasu, miejsca i sposobu świadczenia pracy, a pracodawca był obowiązany do zapłaty wynagrodzenia. W prawie ubezpieczeń społecznych nie decyduje ważność umowy o pracę, wiązana z zamiarem dyktującym potrzebę jej zawarcia, lecz to czy zawierające ją strony miały zamiar wzajemnego zobowiązania się – przez pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do dania mu pracy i wynagradzania za nią oraz fakt realizowania umowy. Wszystkie te elementy zostały przez Sąd Okręgowy zbadane, zamiar zobowiązania się stron, o jakim jest mowa istniał w chwili zwarcia umowy z dnia 23 marca 2015 r., a odwołująca pracę rzeczywiście wykonywała. Podkreślono, że fakt świadczenia przez odwołującego pracy i odbierania tej pracy przez odwołującego płatnika składek, jako pracodawcę świadczy o spełnianiu warunku zatrudnienia pracowniczego, stanowiącego tytuł ubezpieczenia objęty art. 6 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 2 kodeksu pracy. Do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym nie mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby zgłoszenie dotyczyło osoby, która w rzeczywistości pracy nie świadczyła, a więc nie wykonywała zatrudnienia lub wykonywała je na podstawie innej umowy niż umowa o pracę. W rezultacie Sąd I instancji na podstawie w/w przepisów oraz art. 477 14 § 2 k.p.c. zmienił zaskarżoną decyzję i stwierdził, że A. G. jako osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w Zakładzie (...) podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 23 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany organ rentowy, zaskarżając go w całości. Sądowi I instancji apelujący zarzucił:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.