Sygn. akt VIII Pa 42/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 listopada 2013 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Magdalena Graul Sędziowie: SSA w SO w Gdańsku Ewa Gierszewska SSO Elżbieta Trybulec – Czernek Protokolant: st. sekr. sądowy Iwona Lawrenc po rozpoznaniu w dniu 29 października 2013 r. w Gdańsku apelacji (...)SA w G. od wyroku Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 25 czerwca 2013 r. sygnatura akt IV P 596/08 w sprawie z powództwa M. S. przeciwko (...) SA w G. o odszkodowanie
(1)sp. j. w P.za cenę łączną sprzedaży 2,44 mln zł brutto. W dniu 21 maja 2008r. Prezes Zarządu J. P.oraz pracownik pozwanej A. M.zawarli notarialną umowę sprzedaży nieruchomości położonej w P., obręb Ż., dla której w Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto w P.Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą KW nr (...): prawa użytkowania wieczystego działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...)o obszarze 0.38.02 ha wraz ze związaną z nim własnością budynku stanowiącego odrębny od gruntu przedmiot własności; udziału wynoszącego 2/8 części w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...)o obszarze 0.05.75 ha; udziału wynoszącego 6/24 części w prawie użytkowania wieczystego działki gruntu oznaczonej numerem geodezyjnym (...)o obszarze 0.08.98 ha. Niespornym jest, że Rada Nadzorcza od kilku lat była informowana przez Zarząd Spółki na swoich posiedzeniach o prowadzeniu działań zmierzających do sprzedaży nieruchomości. M.in. w P., albowiem jej członkowie każdorazowo poruszali temat restrukturyzacji nieruchomości , które nie przynosiły dochodu . Niespornym również winno być, że nabywca w celu korzystania z zakupionej nieruchomości lub czerpania z niej zysków dokonał w późniejszym okresie nakładów inwestycyjnych na zakupioną nieruchomość w kwocie 2,20 mln zł., jak również fakt, iż pozwana spółka jeszcze jakiś czas podnajmowała u nowego właściciela nieruchomości – zarówno magazyny jak i pomieszczenia biurowe. Bezspornym również winno być ,że pozwana Spółka od 2003r. na podstawie umowy leasingu operacyjnego użytkowała samochód osobowy marki S. (...)rok produkcji
- Z przedmiotowego pojazdu w trakcie trwania umowy leasingu jako z samochodu służbowego korzystał powód M. S.– Wiceprezes pozwanej Spółki. Po zakończeniu umowy Spółka nabyła przedmiotowe auto za kwotę 3.000 zł. Pomimo zakończenia eksploatowania ww. pojazdu przez M. S.do celów służbowych, w związku z przekazaniem mu do użytkowania innego samochodu, pojazd ten był parkowany na noc przy jego posesji, z uwagi na brak miejsc parkingowych na terenie zakładu pracy. W tym czasie zainteresowana kupnem samochodu małżonka powoda M. S.zaproponowała jego nabycie za cenę 10.000zł. Spółka przystała na tę ofertę i w dniu 16 czerwca 2008r. na 3 dni przed odwołaniem powoda i prezesa J. P.z funkcji Członków Zarządu - pozwana Spółka reprezentowana przez prezesa J. P.i prokurenta R. G.zawarła z I. S.umowę sprzedaży samochodu, opiewającą na zaproponowaną przez nią cenę. Zbywca samochodu zobowiązał się również pokryć wszelkie koszty związane z przeprowadzoną transakcją. Dla celów podatkowych Spółka określiła wartość sprzedawanego auta zgodnie z realiami rynkowymi na kwotę 50.000 zł i z tego tytułu zapłaciła podatek w wysokości 9.158 zł. Umowa została sporządzona przez dział prawny pozwanej Spółki. Niespornym w niniejszej sprawie jest, że w pozwanej (...)S.A. w G.nie wprowadzono regulaminu sprzedaży czy też użytkowania samochodów służbowych. Natomiast przyjętym w pozwanej spółce zwyczajem była sprzedaż poleasingowych samochodów pracownikom pozwanej Spółki, bądź członkom ich rodzin. W Spółce sprzedawano czasami takie samochody na warunkach korzystniejszych niż rynkowe. Kwota rabatu udzielana była według kryterium oceny przydatności danego pracownika dla Spółki i zajmowanego przez niego stanowiska i w związku z tym zdarzały się przypadki bardzo znaczących obniżek ceny. W pojedynczych przypadkach wartość zbytego samochodu stanowią również dodatkową gratyfikację np. w przypadku przejścia pracownika na emeryturę (dotyczy pracownika H. D.). Ogólnie rzecz biorąc pozwana Spółka zbywając samochody poleasingowe nie kierowała się chęcią zysku. Sprzedaż samochodów osobowych pracownikom spółki była dokonywana za wiedzą i zgodą Rady Nadzorczej. Przeprowadzane transakcje miały raczej charakter pragmatyczny, albowiem zamortyzowane auta wystawiano do sprzedaży pracownikom, którzy mogli w ten sposób nabyć znany im pojazd po preferencyjnej cenie. Pozwana spółka nie zajmowała się w zakresie swojej działalności sprzedażą samochodów a jej celem nie była w tym zakresie maksymalizacja zysków. Samochód osobowy marki S. (...)rok produkcji 2003 posiadał bardzo duży przebieg i wymagał przeprowadzenia kosztownych prac remontowych. Radca prawny B. J.była zatrudniona w pozwanej Spółce od 1989r., początkowo na stanowisku referenta prawnego, a następnie po ukończeniu aplikacji radcowskiej na stanowisku radcy prawnego, w oparciu o umowę o pracę na czas nieokreślony. B. J.podnosząc swoje kwalifikacje, z biegiem czasu stała się niekwestionowanym specjalistą na wąskim rynku usług spedycyjnych. W chwili objęcia przez J. P.funkcji Prezesa Zarządu zespół radców prawnych w pozwanej Spółce składał się z pięciu osób: radcy prawnego M. F.odpowiedzialnej za sprawy związane z prawem pracy, radcy prawnego M. K., radcy prawnego E. N.i radcy prawnego B. J., które zajmowały się obsługą prawną spedycji oraz dochodzeniem roszczeń, a także radcy prawnego H. G., która wspólnie z B. J.zajmowała się obsługą prawną organów Spółki. Wszyscy wskazani radcowie prawni obsługiwali również innych klientów zewnętrznych. Zarząd spółki w osobach Prezesa J. P.i powoda Wiceprezesa M. S.postanowił zreorganizować dział prawny pozwanej Spółki. W wyniku podjętych działań w zatrudnieniu pozostało zamiast pięciu - dwóch radców prawnych: radca prawny B. J.oraz radca prawny M. K.. Będąc szczególnie zadowolonym z pracy świadczonej przez B. J., powód zaproponował jej aby ograniczyła inne zajęcia zawodowe i zaangażowała się w pełnym zakresie w pomoc prawną świadczoną na rzecz pozwanej spółki. B. J.przystała na tę propozycję pod warunkiem zrekompensowania jej w drodze podwyżki wynagrodzenia utraconych zarobków. W ramach poczynionych ustaleń strony ustaliły, iż radca prawny B. J.zrezygnuje z obsługi innych podmiotów i będzie codziennie świadczyła pracę na rzecz pozwanej Spółki. W zamian B. J.miała otrzymać podwyżkę wynagrodzenia, samochód służbowy marki T. (...)do użytkowania, gwarancję zatrudnienia na okres 10 lat, a w przypadku zrezygnowania z pracy dodatkową odprawę pieniężną. Uzgodnione ustnie postanowienia nie zostały przez strony spisane, a to wobec zaufania jakim darzyły się strony i funkcjonowały w niezmienionej postaci do roku
- W dniu 23 grudnia 2003r. radcy prawnemu B. J.przekazany został do użytkowania służbowy samochód osobowy marki T. (...). W protokole zdawczo-odbiorczym zamieszczone zostało zastrzeżenie, iż samochód służy do celów służbowych i ma być garażowany na terenie zakładu pracy. Wysokość wynagrodzenia radcy prawnego B. J.po jego podwyższeniu w porównaniu do kosztów wynajęcia dobrej zewnętrznej kancelarii prawnej nie była wysoka. Mimo udzielenia B. J.podwyżki nie było znaczących dysproporcji w wynagrodzeniach obu zatrudnionych w spółce radców prawnych. Radca prawny M. K.bowiem oprócz otrzymywanego stałego wynagrodzenia w kwocie 9.500zł, otrzymywała też zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwotach po około 10.000zł miesięcznie. Niespornym jest, że Zarząd Spółki był bardo zadowolony z kwalifikacji, doświadczenia posiadanego przez radcę prawnego B. J.oraz z wykonywanej przez nią pracy. Radca prawny B. J.stała się specjalistą w swojej dziedzinie, albowiem dysponowała doświadczeniem w pracy w zagranicznych kancelariach prawniczych, biegle posługiwała się językiem angielskim, w tym specjalistycznym słownictwem branżowym. B. J.była jedynym w Polsce przedstawicielem Komisji Prawnej (...)przy organizacji (...)w Z., zajmującej się m.in. nowelizacją międzynarodowych przepisów spedycyjnych, członkiem Grupy Roboczej do spraw (...)i członkiem Grupy Roboczej do spraw Opracowania Konwencji Międzynarodowej, mającej na celu zunifikowanie międzynarodowego prawa morskiego. W (...) Izbie (...)jest Prezesem (...)i jednocześnie arbitrem. B. J.podejmowała się sporządzania różnych publikacji i organizacji konferencji podnoszących kwalifikacje i była w pełni dyspozycyjna. Wobec faktu, iż radca prawny B. J.była w ciąży, na przełomie stycznia i lutego 2008r. ograniczono jej działalność zawodową oraz dyspozycyjność, co jednakże nie doprowadziło do zaniechania zajmowania się przez nią sprawami pozwanej Spółki. Będąc na zwolnieniu lekarskim B. J.pozostawała w stałym kontakcie z pozwanym pracodawcą za pośrednictwem internetu oraz telefonu komórkowego. W zakresie działań podejmowanych przez Zarząd dotyczącym przeprowadzenia wykupu menadżerskiego radca prawny B. J.krytycznie oceniła próbę wystąpienia Zarządu z wnioskiem do Rady Nadzorczej o nie zapoznawanie z treścią planu rzeczowo-finansowego akcjonariusza (...) Agencji (...) (...)Sp. z o.o. W obliczu antycypowanego konfliktu oraz w związku ze świadomością, iż ewentualne odwołanie Członków Zarządu pozwanej Spółki w osobie powoda M. S.i J. P.skutkować będzie również rozwiązaniem umowy o pracę z B. J.- jako zaufanym prawnikiem Zarządu Spółki - umowy o pracę, a także z uwagi na brak nadania formy pisemnej obowiązującym od 2003r. uzgodnieniom dotyczącym warunków pracy i płacy, radca prawny B. J.wystąpiła do Zarządu pozwanej Spółki o spisanie i podpisanie obowiązującego strony od wielu lat aneksu do umowy o pracę. B. J.czuła się osobiście związana z pozwaną spółką, godziwie wynagradzana i zależało jej na utrzymaniu zatrudnienia, a nadto była wówczas w ciąży, co dodatkowo skłaniało ją do zapewnienia sobie ochrony. Powód M. S.i J. P.jako Zarząd pozwanej spółki, nie podzielając jej obaw zgodzili się jednak na przygotowanie pisemnego aneksu do umowy o pracę. W dniu 18 kwietnia 2008r. pozwana Spółka reprezentowana przez Zarząd oraz radca prawny B. J.zawarli aneks do umowy o pracę. Zgodnie z jego postanowieniami wynagrodzenie radcy prawnego podniesione zostało do kwoty 18.000zł, zagwarantowana została umowna premia miesięczna w wysokości 25 % wynagrodzenia miesięcznego oraz premia należna na podstawie Regulaminu, koszty zastępstwa procesowego zasądzone przez Sąd oraz pozostałe składniki wynagrodzenia zgodnie z Układem Zbiorowym Pracy. Nadto w umowie o pracę został zapisany zakaz konkurencji przez okres 36 miesięcy od daty ewentualnego rozwiązania umowy o pracę wraz z odszkodowaniem w wysokości wynagrodzenia za okres 36 miesięcy. Jednocześnie zagwarantowano B. J.pięcioletni okres obowiązywania aneksu, w trakcie obowiązywania którego wyłączona została możliwość rozwiązania z nią umowy o pracę. W przypadku wcześniejszego rozwiązania umowy o pracę z radcą prawnym B. J.zagwarantowano jej wypłatę odszkodowania w wysokości iloczynu wynagrodzenia oraz liczby miesięcy pozostałych do końca okresu 5 letniego, nie niższego jednak od 24-krotność jej wynagrodzenia. Nadto pozwana Spółka zagwarantowała radcy prawnemu B. J.wypłatę odprawy w wysokości 24-krotności wynagrodzenia oraz prawo do użytkowania samochodu służbowego marki T. (...)rok produkcji najwyżej 2003 lub innego, nowo zakupionego przez Spółkę jako pierwszego właściciela, co najmniej tej samej klasy, a w przypadku nie przedstawienia takiego auta pozwana zobowiązała się do wypłaty odszkodowania w kwocie 200 tys. zł. Aneks miał zacząć obowiązywać od dnia 1 lipca 2008r., gdyż data początkowa jego obowiązywania miała się zbiec z datą planowanej podwyżki wynagrodzenia dla drugiego radcy prawnego M. K.. Przy tak skonstruowanej umowie o pracę B. J., rozwiązanie z nią umowy o pracę przez spółkę było nieopłacalne, jednakże pracownik ten nie zamierzał rezygnować z pracy w pozwanej Spółce a tym bardziej korzystać z zapisów o odprawie czy wynagrodzeniu z tytułu obowiązywania zakazu konkurencji. W dniu 20 czerwca 2008r., mimo przebywania na zwolnieniu lekarskim, radca prawny B. J.stawiła się w spółce w związku z objęciem funkcji przez nowych Członków Zarządu pozwanej Spółki. Niespornym winno być, że kolejny Zarząd pozwanej spółki również wysoko oceniał kwalifikacje zawodowe radcy prawnego B. J.. Nie rozważano rozwiązania z nią umowy o pracę, ani nie podejmowano próby renegocjowania kontraktu. Po powrocie z urlopu macierzyńskiego w lutym 2009r. radca prawny B. J.podjęła swoje obowiązki, a w lipcu 2009r. została powołana na stanowisko Członka Zarządu w należącej do pozwanej (...)Sp. z o.o., nie pobierając jednak z tytułu sprawowanej funkcji wynagrodzenia. B. J.odrzucała składane jej po podpisaniu aneksu do umowy o pracę oferty pracy, niektóre opiewające na dwukrotnie wyższe wynagrodzenie, zrezygnowała również z zapisu gwarantującego jej samochód służbowy, w chwili gdy Spółka popadła w kłopoty finansowe, a dochód ze sprzedaży użytkowanego przez nią dotąd samochodu służbowego został przeznaczony na wypłatę premii dla pracowników pozwanej. Zarząd w osobach prezesa i powoda M. S.- Wiceprezesa w roku 2005 rozpoczęli rozmowy z zarządami dwóch największych akcjonariuszy pozwanej tj. (...) Sp. z o.o.z siedzibą w S.oraz (...) Agencją (...) (...)Sp. z o.o. z siedzibą w G.co do zakupu od tych podmiotów akcji (...)S.A. Struktura akcjonariatu w pozwanej Spółce przedstawiała się wówczas następująco: (...) Sp. z o.o.z siedzibą w S.– 37,5 % akcji, (...) Agencja (...) (...)Sp. z o.o. z siedzibą w G.– 37,5 % akcji, Skarb Państwa 10,1 % akcji, właściciele akcji pracowniczych 14,9 % akcji. Celem prowadzonych rozmów była chęć przeprowadzenia tzw. wykupu menadżerskiego, który jako projekt finansowy opierał się na założeniu, że nowopowstała spółka menadżerska może w przeciągu kilku lat działalności uzyskać wynik finansowy, zdolny pokryć zobowiązania zaciągnięte w celu dokonania wykupu, w tym najczęściej koszty kredytu bankowego, zaciągniętego przez zarządy spółek z powodu braku wystarczających środków własnych jako dźwigni finansowej umożliwiającej sfinansowanie przedsięwzięcia. W ówczesnym okresie tego typu operacje finansowe nie były w Polsce rozpowszechnione i traktowane były nie jako instrument dający możliwość zwiększenia rentowności kapitału własnego, ale były postrzegane jako uwłaszczenie na kredyt kosztem innej Spółki. W ramach podjętych działań ówczesny Zarząd pozwanej spółki zwrócił się do Funduszu Inwestycyjnego A.o uzyskanie środków na sfinansowanie wykupu dwóch największych akcjonariuszy Spółki, tj. (...) Sp. z o.o.z siedzibą w S.oraz (...) Agencji (...) (...)Sp. z o.o. z siedzibą w G.. W przeprowadzenie rozmów z tymi akcjonariuszami, jak również w całe przedsięwzięcie zaangażowana była również radca prawny B. J.. Wydawało się, że prowadzone pertraktacje zostały zakończone sukcesem, gdy w piśmie z dnia 28 grudnia 2007r. (...) Agencja (...) (...)Sp. z o.o. wyraziła zainteresowanie sprzedażą na rzecz prezesa pozwanej i powoda M. S., bądź wskazanego przez nich podmiotu posiadanych w pozwanej Spółce akcji. W związku z pozytywną prognozą transakcji powód i J. P.podpisali na początku 2008r. akt założycielski spółki menadżerskiej (...) S.A.w organizacji. Były Zarząd podpisał również z ww. Spółkami stosowne listy intencyjne. Przedsięwzięcie wykupu akcji od ww. podmiotów miało zostać sfinansowane w 10 % ze środków własnych Członków Zarządu, a w 90 % ze środków pochodzących z kredytu bankowego. W międzyczasie Zarząd Spółki podjął starania w celu skupienia akcji pozwanej od drobnych akcjonariuszy oraz stanowiącego 10,1 % akcji pakietu należącego do Skarbu Państwa. Pismem z dnia 9 lutego 2007r. były Zarząd Spółki poinformował Radę Nadzorczą o zamiarze wystąpienia do Ministra Skarbu z wnioskiem o zbycie akcji pozwanej na rzecz Spółki celem umorzenia. Zarząd wniósł o uwzględnienie w porządku obrad najbliższego posiedzenia Rady Nadzorczej punktu obejmującego rozpoznanie wniosku Zarządu o udzielenie przez Radę Nadzorczą zgody na wystąpienia do Ministra Skarbu Państwa, z ofertą nabycia przez pozwaną akcji Spółki należących do Skarbu Państwa celem ich umorzenia. Rada Nadzorcza wyraziła zgodę na przedmiotową transakcję a zakup akcji od Skarbu Państwa umieszczony został w sporządzonym w lutym 2007r. i zatwierdzonym przez Radę Nadzorczą planie rzeczowo-finansowym przedsiębiorstwa jako inwestycja finansowa i ujęty w załączniku nr 2 do planu jako pozycja nr 6 w planie działalności inwestycyjnej. W dniu 15 maja 2007r. Zarząd złożył Skarbowi Państwa ofertę nabycia posiadanych przez niego akcji. W obliczu przeciągających się negocjacji ze Skarbem Państwa skup akcji przeniesiono jednak na następny rok obrotowy. Wobec treści art. 359 § 1 k.s.h. oraz zaawansowania negocjacji ze Skarbem Państwa zdecydowano, iż w pierwszej kolejności umorzone zostaną akcje Skarbu Państwa. Spółka planowała nabycie pakietu akcji Skarbu Państwa, obejmującego 30.301 akcji za cenę ok. 6 mln zł. O równoczesnym wykupie akcji pracowniczych, wpisującym się w strategię koncentracji kapitału zakładowego, Zarząd pozwanej Spółki postanowił na początku 2008r. Zamierzenia te były wcześniej omawiane z przedstawicielami głównych akcjonariuszy pozwanej Spółki, co potwierdzili w toku postępowania przygotowawczego wszczętego zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa z dnia 21 sierpnia 2008r. Przewodniczący Rady Nadzorczej pozwanej Spółki (...), Wiceprzewodniczący Z. Ś.i Członek tejże Rady P. P.. Rada Nadzorcza wręcz upoważniła Zarząd do przeprowadzenia rozeznania w zakresie możliwości skupu przedmiotowych akcji. W dalszej kolejności uzyskano z zewnętrznej kancelarii prawnej opinię, iż planowany wykup nie mieści się w pojęciu oferty publicznej, a w dniu 22 lutego 2008r. Zarząd pozwanej Spółki ogłosił w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr (...)decyzję o złożeniu propozycji nabycia przez Spółkę akcji za kwotę 70 zł za akcję na podstawie wartości księgowej. Z drobnymi akcjonariuszami zawierane były dwa rodzaje umów: pierwsze umowy zawierały informację o celu nabycia akcji, jakim było umorzenie, drugie, stosowane później, zawierały informację, iż są zawierane pod warunkiem, że właściwy organ Spółki wyrazi na nie zgodę, a w braku takiej zgody uznaje się, że nabywający nabył akcję w celu umorzenia. Wynagrodzenie za nabywane akcje miało być wypłacone wyłącznie ze środków, o których mowa w art. 360 § 2 pkt 2 i 348 § 1 k.s.h. Proces skupu przeciągnął się w czasie, jednakże w sumie Spółka nabyła od drobnych akcjonariuszy pakiet 34.111 akcji za cenę 2.387.770 zł. Pismem z dnia 18 kwietnia 2008r. Zarząd pozwanej zwrócił się do Rady Nadzorczej o wyrażenie zgody na nabycie przez pozwaną akcji drobnych akcjonariuszy celem ich umorzenia. Oferta nabycia wskazywała na cenę po 70 zł za akcję. Zarząd wniósł również o wyrażenie zgody na nabycie przez pozwaną akcji celem ich umorzenia od Skarbu Państwa za zapłatą wynagrodzenia w kwocie od 4 do 6 mln zł. Zarząd wskazał, iż w obu przypadkach wynagrodzenie sfinansowane winno być z kwot, o których mowa w art. 348 k.s.h. Łączny pakiet nabytych akcji przekroczyłby 15 % i z tego powodu organem właściwym do powzięcia uchwały w przedmiocie wyrażenia zgody na nabycie akcji zgodnie z brzmieniem § 10 ust. 8 Statutu była Rada Nadzorcza, która na wypadek nie wyrażenia zgody na ich nabycie winna była wskazać osobę nabywcy. Zarząd w trybie § 10 ust. 5 w zw. z § 10 ust. 8 Statutu oraz art. 377 i 379 k.s.h. zwrócił się do Rady Nadzorczej z wnioskiem o wskazanie jako potencjalnego nabywcy tychże akcji (...) S.A.w organizacji, która to spółka jako spółka menedżerska była zdaniem Zarządu gotowa - tak pod względem finansowym jak i merytorycznym do zakupienia przedmiotowego pakietu akcji, jako pakiet komplementarnego w stosunku do pakietu akcji posiadanych przez (...) Sp. z o.o.oraz (...) Sp. z o.o., będących przedmiotem oferty złożonej ww. spółkom przez akcjonariuszy (...) S.A.w organizacji, popartej listami intencyjnymi podpisanymi przez Zarządy ww. spółek. W zamyśle Zarządu umorzenie akcji nabytych od Skarbu Państwa miało nastąpić w 2008 r., a akcji drobnych akcjonariuszy w roku następnym. W międzyczasie banki, które były zainteresowane kredytowaniem transakcji wykupu menadżerskiego poprzez nabycie przez spółkę menadżerską akcji dwóch największych akcjonariuszy pozwanej (...) Sp. z o.o.oraz (...) Sp. z o.o.zażądały, by zgodę na nabycie akcji przez spółkę menadżerską wyraziła Rada Nadzorcza pozwanej Spółki. Zarząd konsultował swoje wystąpienie w tej sprawie z Przewodniczącym Rady Nadzorczej W. M.. Z uwagi na rozpoczęcie przez (...) Agencję (...) (...)Sp. z o.o. z siedzibą w G.działalności konkurencyjnej wobec pozwanej Spółki Zarząd obawiał się przedstawienia Przewodniczącemu Rady Nadzorczej planu rzeczowo-finansowego. Próbując znaleźć jakieś rozwiązanie w sprawie Zarząd, mimo ostrzeżeń radcy prawnego B. J., złożył na ręce Przewodniczącego Rady Nadzorczej pismo sugerujące, aby nie zapoznawać z treścią planu rzeczowo-finansowego Członka Rady Nadzorczej, zasiadającego w niej z ramienia(...)Zgodnie z przewidywaniami B. J., postawa Zarządu doprowadziła do zaostrzenia stosunków z akcjonariuszem (...) Sp. z o.o., która złożyła wniosek o zwołanie WZA celem przeprowadzenia zmian w organach Spółki. Inicjatywa (...)w tym zakresie została zablokowana przez (...) Sp. z o.o.Stanowisko tego akcjonariusza uległo jednak zmianie w toku posiedzenia Rady Nadzorczej w dniu 19 czerwca 2008r., co skutkowało zawieszeniem J. P.i M. S.w prawach członków zarządu i oddelegowaniem do pełnienia tej funkcji K. L., zasiadającego w Radzie Nadzorczej Spółki z ramienia (...) Sp. z o.o.Usunięto również z porządku posiedzenia Rady Nadzorczej punkty dotyczące wyrażenia zgody przez Radę na nabycie akcji własnych celem umorzenia od Skarbu Państwa i drobnych akcjonariuszy. Ostatecznie po długich dyskusjach i wyjaśnieniach złożonych przez zawieszonych Członków Zarządu pozwanej Spółki zostali oni w godzinach wieczornych odwołani z funkcji, a nowy Zarząd w pozwanej spółce utworzyli A. K.i B. P.. Powód M. S.i prezes J. P.w wykonaniu zobowiązania Przewodniczącego Rady Nadzorczej pismem z dnia 19 czerwca 2008r. ustosunkowali się do pisma (...) Spółki z o.o.w G.zawierającego wniosek o ich zawieszenie jako urzędujących członków zarządu. Byli członkowie zarządu w ww. piśmie między innymi wyjaśniali, że jako członkowie zarządu pozwanej dokonali zakupu akcji od akcjonariuszy pracowników celem ich późniejszego umorzenia (art.362 § 1 pkt.5 k.s.h.). Przepis art.362 § 1 pkt.5 k.s.h. jest jednym z podstawowych kontratypów uchylających bezprawność i karalność zachowania wskazanego w przepisie art. 588 k.s.h. (Kodeks Spółek Handlowych, Tom IV, Duże Komentarze Becka, Sołtysiński, Szajkowski, Szumański i Szwaja, Warszawa 2004, str. 1288 i 1299). Nadto zgodnie ze stanowiskiem doktryny prawa odpowiedzialność karna członków zarządu nie będzie miała miejsca, gdy nabycie akcji nastąpiło istotnie w celu umorzenia, a umorzenie nie nastąpiło z przyczyn leżących po stronie zgromadzenia wspólników, na którego decyzje zarząd ma przecież ograniczony wpływ (Roszewski Z.J. glosa, Pr. Spółek 1999/6/55, glosa do wyroku SN z dnia 6 października 1998r. II CKN 291/
- Teza nr 8). Spółka nabywa własne akcje na podstawie decyzji zarządu, gdyż tylko w przypadku opisanym w art. 362 § 1 pkt.2 k.s.h. konieczna jest uprzednia zgoda walnego zgromadzenia akcjonariuszy – art.393 pkt. 5 k.s.h. (tak np. Wojciech Popiołek, artykuł, M.Prawn. 2001.17.871., Dobrowolne umorzenie akcji. Teza nr 2, (...)). W ocenie powoda nie można więc było mówić o jakimkolwiek naruszenia prawa przez członków zarządu (...)S.A., którzy dopuścili się nabycia przez spółkę akcji własnych, albowiem uczynili to w granicach prawa. Nadto powód oświadczył w piśmie, że do nabycia przez spółkę menadżerską akcji (...)S.A. nigdy nie doszło – i bez zgody Rady Nadzorczej nigdy by nie doszło – czego wyrazem jest opatrzenie zrozumiany przez (...) Spółkę z o.o.wniosek zarządu z dnia 18 kwietnia 2008r. Powód i J. P.podkreślili, że od początku ich intencją jako członków Zarządu(...)S.A była koncentracja kapitału zakładowego Spółki, poprzez nabycie akcji własnych przez Spółkę, a następnie umorzenie ich przez Walne Zgromadzenie. Nowowybrany Zarząd (...)S.A. pismem z dnia 26 czerwca 2008r. skierowanym do powoda i M. S.wydał im polecenie służbowe sporządzenia w formie pisemnej informacji: na podstawie jakich decyzji podjęto decyzję o zawarciu umów zbycia akcji na rzecz spółki w celu umorzenia akcji; na jakiej podstawie ustalono cenę nabycia akcji za kwotę 70zł, na jakiej podstawie ustalono cenę sprzedaży nieruchomości spółki w P., jakie pozycje planu cenowo-finansowego obejmowały zakup akcji własnych spółki i sprzedaż nieruchomości w P.oraz uzasadnienie celu zawarcia umowy sprzedaży samochodu marki S.i wskazanie podstawy ustalenia ceny sprzedaży ww. samochodu. Powód M. S.i J. P.pismem z dnia 29 czerwca 2008r. wykonali polecenie służbowe Zarządu (...)S.A., informując, że: „Decyzja, o zawarciu umów zbycia akcji na rzecz spółki celem ich umorzenia została powzięta przez Zarząd Spółki w ramach wyłącznej kompetencji tego organu. Wpisuje się ona w ogólną strategię koncentracji kapitału (...)S.A., popartą zapisami, zawartymi w protokołach z posiedzeń Rady Nadzorczej, począwszy od posiedzenia z dnia 16 marca 2005r., jak również pismami głównych akcjonariuszy spółki, w szczególności z dnia 19 marca 2008r. oraz z dnia 14 kwietnia 2008r. Cena nabycia akcji została ustalona na 70 zł za akcję na podstawie wartości księgowej 1 akcji (...)S.A., wynikającej z bilansu za rok 2006 – czyli ostatniego bilansu sporządzonego przed dniem ogłoszenia o zamiarze nabywania przez Spółkę akcji własnych celem umorzenia. … Cena sprzedaży nieruchomości w P.ustalona została na podstawie analizy ofert, uzyskanych przez Spółkę od potencjalnych nabywców. Nabywców tych w istocie, na przestrzeni ostatnich lat było dwóch, przy czym jeden z nich proponował cenę o 100% niższą od zaoferowanej przez drugiego oferenta. Sprzedaż za pośrednictwem biura pośrednictwa sprzedaży nieruchomości nie przyniosła żadnego rezultatu z uwagi na brak chętnych nabywców. Dokumentacja w tym przedmiocie znajduje się w dziale (...). Stan techniczny magazynu pozostawiał bowiem wiele do życzenia. Spółka stała przed dylematem, czy ponosić znaczne nakłady na remont magazynu nie nadającego się do rozwoju logistyki magazynowej, których to kosztów z pewnością nie udałoby się odzyskać w cenie sprzedaży – oraz pozostać w starej i niedogodnej lokalizacji, bez możliwości jakiegokolwiek rozwoju, czy też przedmiotową nieruchomość zbyć za cenę, jaka była możliwa do uzyskania na rynku i realizować skutecznie strategię wzrostu i rozwoju Spółki, polegającą m.in. na rozwoju logistyki magazynowej w oparciu o nowoczesne magazyny w parkach logistycznych. Zarząd spółki w poprzednim składzie wybrał to drugie rozwiązanie, aprobowane przez Radę Nadzorczą, która wielokrotnie zobowiązywała Zarząd do restrukturyzacji nieproduktywnego majątku trwałego (np. protokół z 16 marca 2005r.). Zakup akcji własnych Spółki został uwzględniony w planie rzeczowo – finansowym na rok obrotowy
- Plan ten Zarząd Spółki w poprzednim składzie złożył na ręce Przewodniczącego Rady Nadzorczej – Pana W. M., celem dalszego procesowania. Natomiast sprzedaż nieruchomości w P., jako nie będąca inwestycją rodzącą ob. owiązek wydatkowania środków pieniężnych, nie musiała być uwzględniona w planie rzeczowo – finansowym, który z natury rzeczy dotyczy planowanych przez Spółkę wydatków przez pryzmat posiadanych środków. Ponadto z mocy § 26 ust.3 lit. a Statutu Spółki nabycie i zbycie nieruchomości pozostaje w wyłącznej kompetencji Zarządu, co w kontekście arrt.375
(1)k.s.h. czyni Zarząd wolnym od obowiązku uzyskania zgody jakiegokolwiek organu Spółki na sprzedaż przedmiotowej nieruchomości. Stosowaną w Spółce od lat praktyka jest odsprzedaż używanych i wymagających napraw samochodów na rzecz pracowników Spółki lub ich współmałżonków. Ceny owych samochodów ustalane są zazwyczaj na poziomie preferencyjnym i oscylują na poziomie kilku – kilkunastu tysięcy złotych, niemniej jednak transakcje takie nigdy nie odbywają się ze szkodą dla spółki. I tak będący przedmiotem zapytania samochód został odkupiony po cenie 8196,72zł powyżej jego wartości księgowej. Nadto zastosowanie ceny niższej od rynkowej uzasadnione było nie tylko istniejącą w Spółce praktyką, lecz także kosztownymi naprawami, których przedmiotowy samochód wymagał (m.in. naprawa turbiny i układu rozrządu). Zarząd (...)S.A pismem z dnia 9 lipca 2008r. zwrócił się ponownie do powoda i J. P.z poleceniem służbowym udzielenia pisemnych wyjaśnień na temat: podstaw faktycznych i prawnych nabywania akcji Spółki oraz wskazania z jakiego funduszu pochodziły środki na zakup akcji; jakie organy i kiedy udzieliły zezwolenia na nabycie akcji własnych przez Spółkę; na jakiej podstawie faktycznej i prawnej dokonano wyceny nabywanych akcji, jak też podstaw do przyjęcia przez Spółkę obowiązku uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych; …; na podstawie jakich przesłanek ekonomicznych lub innych podjęto decyzję o sprzedaży nieruchomości Spółki w P.; podania przesłanek merytorycznych i organizacyjnych zawarcia aneksu do umowy o pracę z Panią B. J.w dacie 18 kwietnia 2008r. ze skutkiem na dzień 1 lipca 2008r., wyjaśnienie przesłanek zawarcia umowy o pracę niezgodnie z postanowieniami układu zbiorowego pracy obowiązującego w spółce, podstaw merytorycznych i organizacyjnych przydzielenia radcy prawnemu B. J.samochodu służbowego, …, wyjaśnienie przyczyny zbycia samochodu osobowego marki S.na rzecz I. S.poniżej faktycznej wartości. Powód i M. S.w piśmie z dnia 15 lipca 2008r. wskazali, że na wiele pytań Zarządu już została udzielona przez nich odpowiedź. Jednocześnie oświadczyli, że nie uznają za stosowne aby się tłumaczyć z celowości czy podstaw do zawarcia umów o takiej czy innej treści z pracownikami spółki. Decyzje tego rodzaju były podejmowane w ramach wyłącznych i suwerennych kompetencji zarządu jako organu spółki i były zawsze uzasadnione interesem spółki i potrzebą zapewnienia jej trwałości stosunku pracy z pracownikami, uznawanymi za szczególnie wartościowych. Jednocześnie w piśmie zaznaczono, że wszystkie interesujące Zarząd materiały i dokumenty znajdują się w odpowiednich komórkach organizacyjnych Spółki, do których odwołani członkowie zarządu nie mają obecnie dostępu i dlatego nie mogą składać żadnych oświadczeń o dokonywaniu, bądź nie jakichkolwiek czynności przed zawarciem takich czy innych umów przy bazowaniu tylko na własnej pamięci. Oświadczeniem z dnia 17 lipca 2008r. oraz uchwałą Zarządu pozwanej Spółki nr 2/2008 z dnia 17 lipca 2008r. pozwana rozwiązała z powodem M. S.z dniem 18 lipca 2008r. umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych poprzez działanie na szkodę Spółki (...)S.A. przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości Spółki w P., zawieraniu umowy sprzedaży samochodu służbowego, zawieraniu umów o udostępnianie samochodu służbowego i popełnienie przestępstwa określonego w art. 588 k.s.h. i 296 k.k., polegającego na skupowaniu akcji własnych Spółki za kwotę ponad 2 mln zł. Pismem z dnia 21 sierpnia 2008r. Zarząd pozwanej Spółki zawiadomił Prokuraturę Rejonową w G.o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez powoda M. S.oraz byłego Prezesa Zarządu pozwanej Spółki J. P.. Zarząd wskazał na możliwość popełnienia przez powoda J. P.i M. S.przestępstwa określonego w art. 296 k.k. w zw. z art. 585 k.s.h. i 588 k.s.h., polegającego na tym, że będąc członkami Zarządu zobowiązanymi do zajmowania się interesami majątkowymi pozwanej Spółki poprzez nadużycie uprawnień i niedopełnienie obowiązków w okresie od listopada 2007r. do kwietnia 2008r. wyrządzili pozwanej Spółce znaczną szkodę majątkową, nie mniejszą niż 2 mln zł poprzez: 1) zawarcie umowy sprzedaży prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków Spółki położonych w P.za kwotę 2 mln zł netto mimo, że rynkowa wartość nieruchomości wynosiła w dniu przeprowadzenia transakcji ok. 6,5 mln zł netto; 2) zawarcie 447 umów nabycia 34.025 akcji własnych pozwanej Spółki o wartości nominalnej 10 zł za akcję, za łączną kwotę 2.301.750 zł bez wymaganych przez prawo i Statut Spółki uchwał Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy, przez co spowodowali wydatek środków własnych pozwanej Spółki w kwocie co najmniej 2.301.750 zł i uszczuplenie kapitałów Spółki; 3) zawarcie umowy sprzedaży samochodu należącego do pozwanej Spółki na rzecz żony M. S.byłego Wiceprezesa Spółki za kwotę 10.000 zł mimo, że rynkowa wartość samochodu została określona przez strony umowy na kwotę 50.000 zł; 4) zawarcie „aneksu do umowy o pracę” z radcą prawnym zatrudnionym w pozwanej Spółce na warunkach rażąco odbiegających od warunków zatrudniania radców prawnych w Spółce, przy posiadaniu pełnej świadomości, że świadczenie pracy na rzecz Spółki będzie przez tego radcę prawnego w okresie, na który zawarty został „aneks” co najmniej wątpliwe, podczas gdy koszt zawarcia aneksu wynosił ok. 1 mln zł. Prokuratura Rejonowa w G.postanowieniem z dnia 25 września 2008r. wszczęła śledztwo pod sygnaturą 3 Ds. 195/08 w sprawie wyrządzenia przez powoda M. S.i J. P.szkody majątkowej pozwanej (...)S.A. w G.. Postanowieniem z dnia 17 lutego 2009r. zatwierdzonym przez Prokuratora Rejonowego w G.w dniu 19 lutego 2009r. Komenda Miejska Policji w G.umorzyła śledztwo w sprawie:
- wyrządzenia w okresie od lutego do maja 2008 r. w G.przez prezesa zarządu (...)S.A. J. P.i wiceprezesa zarządu M. S.szkody majątkowej w wielkich rozmiarach spółce (...)S.A. poprzez nabycie przez spółkę 34.111 własnych akcji za łączną kwotę 2.387.700 zł, - tj. o czyn z art. 296 § 1 i 3 kk – wobec braku znamion czynu zabronionego – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk;
- wyrządzenia w dniu 21.05.2008 r. w P.przez prezesa zarządu (...)S.A. J. P.i wiceprezesa zarządu M. S.szkody majątkowej w wielkich rozmiarach spółce (...)S.A. poprzez doprowadzenie do zbycia przez spółkę za kwotę 2.440.000 zł prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków w P.przy ul. (...)wycenionego przez rzeczoznawcę majątkowego na kwotę 6.482.000 zł, tj. o czyn z art. 296 § 1 i 3 kk – wobec braku znamion czynu zabronionego – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk;
- działania w dniu 16 czerwca 2008 r. w G.przez prezesa zarządu J. P.na szkodę zarządzanej przez niego spółki (...)S.A. poprzez sprzedaż I. S.samochodu należącego do spółki m-ki S. (...)za kwotę 10.000 zł przy wyliczonej wartości rynkowej pojazdu w kwocie 50.000 zł, tj. o czyn z art. 296 § 1 i 3 kk – wobec braku znamion czynu zabronionego – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk;
- działania w dniu 18.04.2008 r. w G.przez prezesa zarządu J. P.i wiceprezesa zarządu M. S.na szkodę zarządzanej przez nich spółki (...)S.A. poprzez zawarcie aneksu nr (...)do umowy o pracę z radcą prawnym spółki (...)zmieniającym warunki jej zatrudnienia, tj. o czyn z art. 585 § 1 ksh – wobec braku znamion czynu zabronionego – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk. (kserokopia postanowienia wraz z uzasadnieniem k. 459-467). Na powyższe postanowienie zażalenie złożył pokrzywdzony – pozwana (...)S.A. w G.. Sąd Okręgowy w Gdańsku XIV Wydział Karny postanowieniem z dnia 22 maja 2009r. po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego (...)SA na postanowienie o umorzeniu śledztwa z dnia 17 lutego 2009r. zatwierdzonego przez Prokuratora Prokuratury Rejonowej w G.w dniu 19 lutego 2009r. w sprawie: wyrządzenia spółce (...)SA szkody w wielkich rozmiarach przez członków zarządu poprzez nabycie akcji własnych; wyrządzenie spółce (...)SA szkody w wielkich rozmiarach przez członków zarządu poprzez doprowadzenie do zbycia prawa użytkowania wieczystego poniżej wartości; działania przez Prezesa Zarządu (...)SA na szkodę spółki poprzez sprzedaż samochodu należącego do spółki poniżej wartości oraz działania przez członków zarządu (...)SA na szkodę spółki poprzez zawarcie aneksu do umowy o pracę z radcą prawnym, zmieniającego warunki zatrudnienia - na podstawie art. 306 § 1 i 2 kpk, art. 329 kpk, art. 330 § 1 kpk, art. 437 § 1 i 2 kpk, art. 438 pkt. 2 i 3 kpk:
- utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w zakresie czynu opisanego w punkcie 1 postanowienia,
- uchylił zaskarżone postanowienie w zakresie czynów opisanych w punkcie 2, 3 i 4 postanowienia i przekazał w tej części sprawę do Prokuratury Rejonowej w G.do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 23 grudnia 2009r. umorzone zostało śledztwo w sprawie prowadzonej pod sygnaturą 3 Ds. 167/09 w sprawie: - - działania w dniu 16 czerwca 2008r. w G.przez Prezesa Zarządu J. P.na szkodę zarządzanej przez niego spółki (...)S.A. w G.poprzez sprzedaż I. S.samochodu należącego do spółki marki S. (...)za kwotę 10.000 zł przy wyliczonej wartości rynkowej pojazdu w kwocie 50.000 zł - tj. o czyn z art. 585 § 1 ksh – wobec braku znamion czynu zabronionego – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk; działania w dniu 18 kwietnia 2008r. w G.Prezesa zarządu J. P.i Wiceprezesa Zarządu M. S.na szkodę zarządzanej przez nich spółki (...)S.A. w G.poprzez zawarcie aneksu nr (...)do umowy o pracę z radcą prawnym spółki (...)zmieniającym warunki jej zatrudnienia - tj. o czyn z art. 585 § 1 ksh – wobec braku znamion czynu zabronionego – na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kp. Nadto postanowieniem z dnia 25 lutego 2010r. umorzono śledztwo w sprawie prowadzonej pod sygn. akt 3 Ds 1/10 w sprawie wyrządzenia w dniu 21 lutego 2008 r. w P.przez Członków Zarządu Spółki (...)S.A., tj. prezesa zarządu J. P.i wiceprezesa zarządu M. S.szkody majątkowej w wielkich rozmiarach – 4.482.000 zł wymienionej spółce, poprzez doprowadzenie do zbycia przez spółkę prawa użytkowania wieczystego i własności budynków w P.przy ul. (...), - tj. o czyn z art. 296 § 1 i 3 kk – wobec braku czynu zabronionego (na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk). Subsydiarnym aktem oskarżenia z dnia 29 marca 2010r. złożonym przez pozwaną (...)SA w G.powód M. S.i J. P.oskarżeni zostali o to, że będąc członkami Zarządu (...)S.A. w G.zawarli najpierw w dniu 26 marca 2008r. umowę przedwstępną, a następnie w dniu 21 maja 2008 r. dokonali sprzedaży przysługującego (...)SA w G.prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków za kwotę 2.000.000 zł netto, pomimo że wartość rynkowa nieruchomości wynosiła na dzień 21 maja 2008r. co najmniej 6.500.000 zł netto oraz pomimo faktu, że wskazana nieruchomość była wykorzystywana przez spółkę (...)S.A. w G.do bieżącej działalności, czym działali na szkodę spółki tj. o przestępstwo z art. 585 § 1 ksh. Sąd Rejonowy w Gdyni II Wydział Karny w wyniku przeprowadzonego postępowania wyrokiem z dnia 19 lipca 2011r. wydanym w sprawie o sygn. akt II K 777/10 uniewinnił powoda J. P.od zarzutu, jakoby działając wspólnie i w porozumieniu wraz z M. S.jako członkowie Zarządu pozwanej spółki, zawierając w dniu 26 marca 2008r. umowę przedwstępną sprzedaży, a następnie w dniu 21 maja 2008r. umowę przyrzeczoną sprzedaży, dokonali sprzedaży przysługującego pozwanej prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków, położonych na nieruchomości zlokalizowanej w P., obręb Z., dla której Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto w Poznaniu, Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgi wieczyste nr KW (...), KW (...)oraz KW (...)za kwotę 2 mln zł netto, mimo że rynkowa wartość nieruchomości wynosiła na dzień 21 maja 2008r. co najmniej 6,5 mln zł netto oraz pomimo faktu, iż wyżej opisana nieruchomość była wykorzystywana przez pozwaną do bieżącej działalności, czym działali na szkodę pozwanej, tj. o czyn z art. 585 § 1 k.s.h. Pozwana Spółka wniosła od przedmiotowego wyroku apelację. Sąd Okręgowy w Gdańsku V Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia 12 lipca 2012r. wydanym w sprawie o sygn. akt V Ka 465/12 utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 19 lipca 2011r. wydany w sprawie o sygn. akt IIK 777/10, uznając apelację za oczywiście bezzasadną. Sąd Rejonowy w Gdyni II Wydział Karny wyrokiem z dnia 20 września 2010r. wydanym w sprawie II K 158/10 uniewinnił powoda J. P.jako byłego Prezesa Zarządu pozwanej Spółki oraz M. S.byłego W.spółki od zarzutu jakoby jako członkowie zarządu spółki (...)S.A. działali na jej szkodę poprzez zawarcie w dniu 18 kwietnia 2008r. aneksu nr (...)do umowy o pracę z radcą prawnym B. J., tj. o czyn z art. 585 § 1 k.s.h., a nadto J. P.o to, że jako Prezes Zarządu pozwanej Spółki działał na jej szkodę poprzez zawarcie w dniu 16 czerwca 2008r. z I. S.umowy sprzedaży samochodu należącego do pozwanej Spółki marki S. (...), rok produkcji 2003 (...)za kwotę 10.000 zł przy określonej wartości rynkowej w kwocie 50.000zł, tj. o czyn z art. 585 § 1 k.s.h. Pozwana (...)S.A. w G.wniosła od przedmiotowego wyroku apelację. Sąd Okręgowy w Gdańsku V Wydział Karny Odwoławczy wyrokiem z dnia 20 marca 2012r. wydanym w sprawie o sygn. akt V Ka 92/12 utrzymał w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 20 września 2011r. w sprawie o sygn. akt 158/11, uznając apelację za oczywiście bezzasadną. Reasumując, stwierdzono, że powód M. S.został uniewinniony od zarzutów: jakoby działając wspólnie i w porozumieniu wraz z J. P.jako członkowie Zarządu pozwanej spółki, zawierając w dniu 26 marca 2008r. umowę przedwstępną sprzedaży, a następnie w dniu 21 maja 2008r. umowę przyrzeczoną sprzedaży, dokonali sprzedaży przysługującego pozwanej prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynków, położonych na nieruchomości zlokalizowanej w P., obręb Z., dla której Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto w Poznaniu, Wydział Ksiąg Wieczystych, prowadzi księgi wieczyste nr KW (...), KW (...)oraz KW (...)za kwotę 2 mln zł netto, mimo że rynkowa wartość nieruchomości wynosiła na dzień 21 maja 2008r. co najmniej 6,5 mln zł netto oraz pomimo faktu, iż wyżej opisana nieruchomość była wykorzystywana przez pozwaną do bieżącej działalności; jakoby jako członek zarządu spółki (...)S.A. działał na jej szkodę poprzez zawarcie w dniu 18 kwietnia 2008r. aneksu nr (...)do umowy o pracę z radcą prawnym B. J., tj. o czyn z art. 585 § 1 k.s.h. Nadto uniewinniono J. P.jako Prezes Zarządu spółki (...)S.A działał na jej szkodę poprzez zawarcie w dniu 16 czerwca 2008r. z I. S.umowy sprzedaży samochodu należącego do pozwanej Spółki marki S. (...), rok produkcji 2003 (...)za kwotę 10.000 zł przy określonej wartości rynkowej w kwocie 50.000zł, tj. o czyn z art. 585 § 1 k.s.h. Jednocześnie postanowieniem z dnia 17 lutego 2009r. zatwierdzonym przez Prokuratora Rejonowego w G.w dniu 19 lutego 2009r. umorzone zostało śledztwo w sprawie wyrządzenia w okresie od lutego do maja 2008 r. w G.przez Prezesa Zarządu (...)S.A. J. P.wice prezesa M. S.szkody majątkowej w wielkich rozmiarach spółce (...)S.A. poprzez nabycie przez spółkę 34.111 własnych akcji za łączną kwotę 2.387.700 zł tj. o czyn z art. 296 § 1 i 3 kk – wobec braku znamion czynu zabronionego (na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 kpk). Sąd Okręgowy w Gdańsku XIV Wydział Karny postanowieniem z dnia 22 maja 2009r. po rozpoznaniu zażalenia pokrzywdzonego (...)SA na postanowienie o umorzeniu śledztwa - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w zakresie czynu opisanego wyżej. Sąd Rejonowy w Gdyni stwierdził , iż powyższy stan faktyczny w przeważającej części był niesporny między stronami, Sąd ustalił go na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych powoda M. S., dowodu z akt sprawy karnej o sygn. II K 158/11 zawierających wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni wraz z uzasadnieniem oraz wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku, dowodu z akt sprawy karnej o sygn. akt II K 777/10 zawierających wyrok Sądu Rejonowego w Gdyni warz z uzasadnieniem i wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku, dowodu z zeznań świadka Z. Ś. oraz zeznań stron, powoda M. S. i strony pozwanej w osobach Wiceprezesa Zarządu B. P. i Prezesa Zarządu A. K.. Sąd Rejonowy postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 23 czerwca 2009r. na mocy art. 207 § 3 k.p.c. nie uwzględnił wniosku dowodowego pełnomocnika powoda oznaczonego jako wniosek o dołączenie do materiału dowodowego przedmiotowej sprawy zeznań świadka B. J.złożonych w sprawie z powództwa J. P.przeciwko (...) S.A. przed Sądem Rejonowym w Gdyni w sprawie IVP 594/
- W zakresie oceny wiarygodności materiału dowodowego Sąd I instancji wskazał, iż dowody z dokumentów zostały przez Sąd uznane za wiarygodne w całości, ponieważ ich autentyczność i wiarygodność nie była przez strony kwestionowana i jednocześnie nie wzbudziły one żadnych uzasadnionych wątpliwości tego Sądu. Wnioski wynikające z treści tych dokumentów pozwalają na odtworzenie spójnego, jednolitego stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie. Podobnie Sąd I instancji ocenił dokumenty złożone do akt osobowych powoda. Sąd Rejonowy uznał w przeważającym zakresie zeznania świadka Z. Ś., pełniącego do dnia 27 czerwca 2008r. funkcję Wiceprezesa Rady Nadzorczej pozwanej Spółki, za niewiarygodne, a przede wszystkim co do tego, że: Zarząd pozwanej spółki dopiero po skupieniu akcji od drobnych akcjonariuszy starał się, aby Rada Nadzorcza wyraziła zgodę na sprzedaż tych akcji spółce menadżerskiej w organizacji; Zarząd działał na szkodę spółki, skupując jej akcje oraz że świadek dowiedział się o skupowaniu akcji celem umorzenia dopiero z pisma Zarządu z dnia 18 kwietnia 2008r. Sąd I instancji uznał zeznania tego świadka w tym zakresie za niewiarygodne, albowiem w żaden sposób nie korespondowały one z zeznaniami powoda, którym Sąd dał wiarę, jak również z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd Rejonowy dał wiarę zeznaniom świadka Z. Ś.jedynie w zakresie, w jakim zeznał on, że Zarząd może skupić akcje celem ich umorzenia oraz że dowiedział się półtora roku temu, bądź dwa lata temu, że będzie taka formuła wykupienia akcji od głównych udziałowców poprzez spółkę menadżerską. W pozostałym zakresie zeznania tego świadka z uwagi na ich pobieżny charakter miały marginalne znaczenie w zakresie w zakresie przyczyn rozwiązania z powodem umowy o pracę. Sąd ten dał wiarę zeznaniom powoda, albowiem, w ocenie tego sądu, polegały na prawdzie, znalazły potwierdzenie w przedłożonych do akt dokumentach. Zeznania te oceniono jako szczegółowe, konsekwentne, logiczne i spójne. Przedstawiały wyczerpujące relacje z toku sprawowania funkcji wiceprezesa, restrukturyzacji majątku pozwanej, toku podejmowanych decyzji i informowaniu o podjętych działaniach Rady Nadzorczej. Zeznania ówczesnych członków zarządu pozwanej: Wiceprezesa Zarządu B. P.i Prezesa Zarządu A. K.Sąd Rejonowy uznał za wiarygodne w zakresie relacji co do podstaw i przyczyn podjęcia decyzji o rozwiązaniu umowy bez wypowiedzenia z powodem. Sąd ten odmówił wiary ww. członkom zarządu w zakresie w jakim twierdzili, że działania powoda polegające na sprzedaży nieruchomości w P.przyniosły pozwanej spółce stratę. W ocenie Sądu I instancji, zeznania te wynikały z niezrozumienia różnicy pomiędzy wartością szacunkową nieruchomości określoną w operacie przez rzeczoznawcę a ceną nieruchomości uzyskaną w realnym obrocie gospodarczym. Powyższe dowody okazały się pomocne do ustalenia takich okoliczności stanu faktycznego jako okoliczność zatrudnienia powoda w pozwanej Spółce, zajmowanego przez niego stanowiska i pełnionej funkcji, okoliczności związanych z zarzucanymi powodowi czynami określonymi w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z dnia 17 lipca 2008 r. doręczonego powodowi w dniu 18 lipca 2008 r. Sąd Rejonowy w Gdyni zaznaczył, iż stan faktyczny nie stanowił sporu między stronami. Spór koncentrował się wokół oceny prawnej działań powoda w kontekście uregulowań Kodeksu Spółek Handlowych, Kodeksu pracy i łączącej strony umowy o pracę. W ocenie Sądu Rejonowego w Gdyni IV Wydziału Pracy, powództwo jest w pełni zasadne i zasługuje w całości na uwzględnienie. Jak Sąd podniósł, przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowiła kwestia ewentualnie popełnionych przez pozwanego pracodawcę uchybień formalnych przy rozwiązywaniu z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz zasadności przyczyn wskazanych przez pozwaną Spółkę w treści oświadczenia o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. W tym kontekście powód kwestionował legalność działania pozwanej, wskazując w szczególności na ogólnikowość przyczyn rozwiązania umowy o pracę. Powód wywodził, iż przedstawione mu zarzuty nie mogą stanowić podstawy rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Podkreślał również, że postępowania karne wszczęte na wniosek pozwanej Spółki w związku z zarzucanymi mu działaniami zakończyły się umorzeniem postępowania przygotowawczego lub prawomocnymi wyrokami uniewinniającymi. Pozwana Spółka szeroko uzasadniała natomiast zasadność rozwiązania z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia, akcentując w szczególności element szkody wyrządzonej działaniami powoda. Celem rozstrzygnięcia zawisłego sporu, Sąd Rejonowy musiał ustalić okoliczności związane z każdym z przedstawionych zarzutów i rozważyć czy uzasadniają one w świetle treści art. 56 § 1 k.p. żądanie powoda zasądzenia na jego rzecz odszkodowania. Sąd I instancji wskazał, iż możliwość rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę w drodze jednostronnego oświadczenia woli należy do jego podstawowych uprawnień. Uprawnienie to wynika z istoty stosunku pracy jako stosunku prawnego opartego na umowie. Brak obopólnej akceptacji dla warunków umowy czy też sposobu postępowania drugiej strony może rodzić wolę zakończenia stosunku pracy przez pracownika czy też pracodawcę. Ze względu na funkcję społeczno-gospodarczą umowy o pracę, wola rozwiązania stosunku pracy doznaje jednak pewnych ograniczeń. Znajdują one swoje źródło w formie prawnej, na podstawie której doszło do nawiązania stosunku pracy lub w sposobie jego zakończenia. Spośród dostępnych sposobów rozwiązania stosunku pracy, rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika stanowi sposób najbardziej drastyczny. Korzystający z tego trybu pracodawca, wyrażając dezaprobatę dla zachowania pracownika, rozwiązuje z nim umowę o pracę w trybie natychmiastowym, pozbawiając go z dnia na dzień spodziewanych środków utrzymania. Głównie z powodu tych właśnie konsekwencji oraz mając na względzie usprawiedliwiony interes pracownika, jak również - z drugiej strony - dobro zakładu i procesu pracy, ustawodawca - odmiennie niż ma to miejsce w przypadku rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem - ograniczył możliwość rozwiązania umowy o pracę do konkretnych, wskazanych w Kodeksie Pracy przyczyn oraz uzależnił skuteczność oświadczenia woli pracodawcy od złożenia go w określonym przedziale czasu od momentu, w którym pracodawca dowiedział się o rzeczonej przyczynie. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 k.p. rozwiązanie umowy o pracę z winy pracownika może nastąpić w trzech przypadkach, z których każdy stanowi samodzielną podstawę do złożenia oświadczenia woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia. Są to sytuacje: ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych, popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem, zawinionej przez pracownika utraty uprawnień koniecznych do wykonywania pracy na zajmowanym stanowisku. Są I instancji podał, iż tak utworzony katalog jest katalogiem zamkniętym i obejmuje wszystkie przypadki, w których ustawodawca mając na względzie cel umowy o pracę oraz usprawiedliwiony interes pracodawcy dopuszcza jej rozwiązanie bez wypowiedzenia z winy pracownika. Należy przy tym podkreślić, że jednostronne oświadczenie woli pracodawcy, w sensie prawnym zachowuje swoją skuteczność niezależnie od ewentualnych wad (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2009r. w sprawie II PK 264/08). Pracownik w ramach instytucji sądowej kontroli decyzji pracodawcy może jednakże kwestionować zgodność oświadczenia woli pracodawcy z prawem i żądać przywrócenia do pracy lub wypłacenia odszkodowania w wysokości określonej przez przepisy prawa pracy. Rozpoznając powództwo pracownika, Sąd sprawdza, czy rozwiązując umowę o pracę bez wypowiedzenia, pracodawca nie naruszył przepisów regulujących ten tryb zakończenia stosunku pracy oraz rozstrzyga o zasadności zgłoszonego roszczenia przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach albo o odszkodowaniu (art. 56 § 1 k.p.). Jednocześnie, lakoniczne stwierdzenie o „naruszeniu przepisów regulujących rozwiązywanie umowę o pracę” w trybie art. 52 lub 53 k.p. nakazuje sprawdzenie czy pracodawca dochował warunków formalnych rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz oceny powołanych przez niego przyczyn rozwiązania umowy o pracę w kontekście powołanej podstawy prawnej oraz ustalonego stanu faktycznego. W pierwszej kolejności Sąd Rejonowy w Gdyni skupił się w swoich rozważaniach na dokonaniu oceny, czy pozwany pracodawca dopełnił wymogów formalnych rozwiązując z pracownikiem umowę o pracę w trybie art. 52 § 1 k.p. Zgodność pod względem formalnym złożonego przez pozwanego oświadczenia kwestionował powód wskazując, iż de facto nie zawiera ono uzasadnienia rozwiązania umowy o pracę, gdyż przyczyny podane przez pozwanego pracodawcę są identyczne jak w odniesieniu do osoby Prezesa J. P.. Powód zarzucił również, iż przyczyny wskazane przez pozwanego nie są konkretne, a ich poziom ogólności nie pozwala mu na poznanie rzeczywistych przyczyn rozwiązania z nim umowy o pracę. Powód wskazał również, iż przytoczone w odpowiedzi na pozew okoliczności i załączone dokumenty świadczą jedynie o tym, że pozwana wymagała informacji od powoda w zakresie prowadzonych przez niego działań w okresie, gdy sprawował on funkcję Wiceprezesa Zarządu. W żadnym wypadku nie można przyjąć, iż z treści wymienianych przez strony pism wynika, iż po odwołaniu go z funkcji Wiceprezesa Zarządu, a przed rozwiązaniem umowy o pracę powód był informowany o przyczynach rozwiązania stosunku pracy. Powód stwierdził również, że zarzucane mu naruszenia nie mają charakteru ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych, a także nie można na ich podstawie przyjąć, iż rzekome popełnienie przez powoda przestępstwa było oczywiste, a to z uwagi na fakt, iż pozwana zasięgała opinii prawnej w zakresie możliwości skupu akcji własnych, jak również ze względu na wynik toczących się w przedmiocie powołanych przez pozwanego zarzutów postępowań karnych. W kontekście normy art. 52 § 2 k.p. powód wskazywał, iż o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę pozwany wiedział wcześniej niż na miesiąc przed jej rozwiązaniem. Powód podał, iż o okoliczności tej świadczy zarówno ogłoszenie w Monitorze Sądowym i Gospodarczym z dnia 22 lutego 2008r., pismo z dnia 9 lutego 2007r. dotyczące zamiaru wystąpienia do Skarbu Państwa z wnioskiem o zbycie na rzecz Spółki przez Skarb Państwa posiadanego pakietu akcji celem ich umorzenia, aneks do umowy o pracę z dnia 18 kwietnia 2008r. oraz treść odpowiedzi na pozew. Powód podkreślił, iż nie można przyjąć, że wszczęcie postępowania wyjaśniającego przez nowy Zarząd jest równoznaczne z powzięciem informacji przez Spółkę o przyczynach rozwiązania umowy o pracę z powodem. Natomiast pozwany podnosił, iż nie może być mowy o braku konkretności przyczyny, albowiem powód był wzywany do wyjaśnienia kwestii wskazanych w późniejszym oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę. Pozwany stwierdził, iż powód został poinformowany w przeprowadzonej rozmowie, iż ujawnione nieprawidłowości skutkować będą rozwiązaniem umowy o pracę w trybie dyscyplinarnym. Pozwany wskazał, iż dopiero w dniu 17 czerwca 2008r. członkowie Rady Nadzorczej Spółki otrzymali proponowany porządek posiedzenia Rady Nadzorczej, zwołanego na dzień 30 czerwca 2008r., z treści którego wynikało, że doszło do skupu akcji, bez zgody uprawnionego organu. W kontekście argumentacji powoda, pozwany wskazał, iż zgodnie z art. 3 1 § 1 k.p. czynności z zakresu prawa pracy w imieniu jednostki organizacyjnej podejmuje organ zarządzający tą jednostką, a nowy Zarząd Spółki został powołany w dniu 19 czerwca 2008r. i dopiero przeprowadzone przez niego działania, w tym przeprowadzone postępowanie wyjaśniające, pozwoliły na zweryfikowanie ujawnionych działań powoda. Pozwany podkreślił również, iż w żadnym z pism po wręczeniu oświadczenia pracodawcy powód nie wskazywał, że nie rozumie stawianych mu zarzutów, a co najwyżej powód uchylał się od udzielenia odpowiedzi. Mając na uwadze przedstawione twierdzenia stron, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i ustalonego stanu faktycznego, Sąd Rejonowy stwierdził, iż pozwany pracodawca dochował wymogów formalnych jakie stawia prawo przed pracodawcą w przypadku rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika zatrudnionego na czas nieokreślony. Oświadczenie pozwanego zawierało wszelkie niezbędne w tym względzie elementy, w szczególności posiadało formę pisemną, zawierało przyczyny uzasadniające decyzję pracodawcy oraz pouczenie o prawie odwołania się od tej decyzji do Sądu Pracy w przepisanym prawem terminie. Odnosząc się do zarzutów powoda Sąd wskazał, iż nie ma, zdaniem Sądu, merytorycznych podstaw, by stwierdzić, że powtórzenie w tożsamym stanie faktycznym i prawnym przyczyn rozwiązania zastosowanych w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę w stosunku do innego pracownika świadczy o braku wskazania przyczyny, zwłaszcza gdy pracownicy ci wchodzili w skład jednego organu pracodawcy. Jakkolwiek zrozumiałe jest, iż przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy o pracę podana przez pracodawcę powinna w sposób odpowiednio zindywidualizowany określać przyczyny, na podstawie których zdecydował on na zakończenie stosunku pracy z danym pracownikiem. O tyle ewentualna szablonowość przyczyny uzasadniającej może być podstawą skutecznego zarzutu jedynie w sytuacji, gdy w wyniku przeprowadzonego postępowania sądowego okaże się, że była ona nieprawdziwa. Zakładanie a priori braku podania przez pracodawcę przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę, z uwagi na jej tożsamość z przyczyną uzasadniającą rozwiązanie umowy o pracę wskazaną w oświadczeniu skierowanym do innego pracownika, nie tylko z czysto rozumowego punktu widzenia w nieuzasadniony sposób ograniczałaby swobodę pracodawcy co do możliwości rozwiązania stosunku pracy, ale również nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach. Ustawodawca w treści art. 30 k.p. ani w żadnym innym przepisie Kodeksu Pracy nie przewidział konieczności podania przez pracodawcę przyczyny uzasadniającej innej niż przyczyna wskazana w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę skierowanym do innego zwalnianego pracownika. Z tych przyczyn Sąd uznał, iż zarzut ten jest nieuzasadniony. Za niezasadny Sąd uznał również zarzut braku konkretności przyczyny i wiedzy powoda na temat zarzucanych mu uchybień. Przebieg posiedzenia Rady Nadzorczej, a także późniejsza korespondencja stron świadczą o tym, iż powód miał świadomość co stanowi przedmiot zarzutu pracodawcy. Lakoniczne sformułowanie oświadczenia pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę nie świadczy o jego wadliwości. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pracodawca nie jest zobowiązany do szczegółowego opisania zarzucanego pracownikowi zachowania, o ile pracownik wiedział co się za stawianym mu zarzutem kryje (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2012r. w sprawie II PK 312/11). W przedmiocie zarzutu naruszenia przez pozwaną terminu wskazanego w art. 52 § 2 k.p. Sąd Rejonowy nie stwierdził, ażeby pozwany pracodawca przekroczył ten termin. Podniósł, iż sytuacja, do której doszło w pozwanym zakładzie pracy miała charakter szczególny. Zgodnie z treścią art. 3 1 § 1 k.p. za pracodawcę będącego jednostką organizacyjną czynności w sprawach z zakresu prawa pracy dokonuje osoba lub organ zarządzający tą jednostką, albo inna wyznaczona do tego osoba. W stosunku do pozwanego pracodawcy jako osoby prawnej wykonującej działalność gospodarczą w formie spółki akcyjnej organem zarządzającym, o którym mowa w powyższym przepisie jest Zarząd (art. 368 § 1 k.s.h.). Zarząd w pozwanej Spółce był dwuosobowy, a w jego skład wchodził powód J. P. i M. S., tj. osoby, wobec których wysunięte zostały określone w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę zarzuty. Organ ten w tym składzie osobowym nie mógł z oczywistych względów pełnić roli, jaką przypisał mu ww. przepis, ponieważ jego członkowie zostali odwołani. Sytuacja ta zrodziła szereg pytań, w szczególności: czy uprawnionym do czynności z zakresu prawa pracy był inny organ pozwanej Spółki oraz jak należy liczyć termin określony w przepisie art. 52 § 2 k.p. W celu udzielenia odpowiedzi na powyższe pytania należało, w ocenie Sądu I instancji, zastanowić się nad naturą więzi prawnej łączącej powoda z pozwaną Spółką. Sąd zauważył, że sytuacja prawna powoda w stosunku do pozwanej Spółki ukształtowana została w oparciu o dwa węzły prawne: wewnątrzorganizacyjny stosunek prawny, związany z pełnieniem funkcji Wiceprezesa Zarządu oraz stosunek pracy nawiązany umową o pracę. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem wyrażonym w wyroku z dnia 19 czerwca 2012r. w sprawie II UK 282/11 „Członek Zarządu, któremu powierzono funkcję na podstawie umowy o pracę poza stosunkiem mającym podstawę w prawie handlowym, pozostaje w stosunku pracy. Odrębność stosunku organizacyjnoprawnego i stosunku pracy członka zarządu spółki prawa handlowego powoduje, że z odwołaniem pracownika z funkcji w zarządzie ustaje tylko stosunek organizacyjnoprawny, a stosunek pracy trwa do czasu, aż zostanie rozwiązany przez pracodawcę.” Jak z powyższego wynika stosunek wewnątrzorganizacyjny i stosunek pracy stanowią dwa, w zasadzie niezależne, węzły prawne. Z tej przyczyny pełnienie przez pracownika funkcji Członka Zarządu Spółki Akcyjnej nie stanowi przeszkody prawnej w rozwiązaniu z nim umowy o pracę, zachowany musi jednak zostać określony tok postępowania. W praktyce, wykształciły się dwa modele. Rozwiązanie umowy o pracę z pracownikiem pełniącym funkcję Prezesa Zarządu może nastąpić wraz z odwołaniem go z funkcji w Zarządzie w drodze uchwały Rady Nadzorczej, albo po pozbawieniu go pełnionej funkcji przez odpowiednie oświadczenie złożone przez nowoukonstytuowany Zarząd (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2009r. w sprawie II PK 273/08). Sąd Rejonowy podniósł, iż w niniejszej sprawie miał zastosowanie drugi z wymienionych wyżej sposobów i pozwany po odwołaniu powoda z funkcji Wiceprezesa Zarządu w dniu 19 czerwca 2008r. rozwiązał z nim w dniu 18 lipca 2008r. umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia z winy pracownika uchwałą Zarządu nr 2/2008 z dnia 17 lipca 2008r., popartą następnie oświadczeniem dwóch Członków Zarządu. Przedmiotowe rozciągnięcie w czasie decyzji o rozwiązaniu umowy o pracę dało asumpt do podniesienia przez powoda zarzutu naruszenia normy art. 52 § 2 k.p. Argumentując swoje stanowisko powód wskazywał, że powołane w oświadczeniu o rozwiązaniu umowy o pracę przyczyny uzasadniające były znane pracodawcy wcześniej niż na miesiąc przed rozwiązaniem z nim umowy o pracę. Zgodnie z przepisem art. 52 § 2 k.p. rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika nie może nastąpić po upływie 1 miesiąca od uzyskania przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę. Przy czym jak wskazuje się w doktrynie: „Termin ten (1-miesięczny) ma charakter prekluzyjny i po jego upływie pracodawca traci prawo do zwolnienia bez wypowiedzenia pracownika. De lege lata nie ma możliwości jego przywrócenia przez sąd, nawet jeżeli okoliczności zaistniałe w sprawie są funkcjonalnie usprawiedliwione.” (w: „Kodeks pracy. Komentarz.”, red. K.W. Baran, wyd. WKP 2012). Co zrozumiałe, na gruncie powyższego przepisu pojawiły się rozbieżności interpretacyjne w odniesieniu do chwili „uzyskania przez pracodawcę wiadomości”. Z tego też powodu przepis ten doczekał się dość licznego orzecznictwa precyzującego zakres pojęciowy ww. sformułowania. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 4 czerwca 2002r. wydanym w sprawie I PKN 242/01: „Uzyskanie wiadomości jest kategorią obiektywną, którą należy łączyć ze stanem świadomości pracodawcy co do istnienia faktów uzasadniających rozwiązanie umowy.” Jednocześnie Sąd Najwyższy pokreślił, że chodzi o osoby uprawnione do podjęcia decyzji w sprawie rozwiązania umowy o pracę, które jako pierwsze uzyskały wiadomość o okolicznościach uzasadniających rozwiązanie. W tym kontekście Sąd Najwyższy stwierdził w wyroku z dnia 5 lipca 2002r. wydanym w sprawie I PKN 389/01, iż „Termin przewidziany w art. 52 § 2 k.p. biegnie jeden raz od powzięcia przez pracodawcę wiadomości o faktach uzasadniających rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika i zmiana w składzie osobowym organu zarządzającego nie powoduje rozpoczęcia na nowo biegu tego terminu.” Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę na kwestię jakości informacji pozyskanych przez pracodawcę. W wyroku z dnia 20 sierpnia 2008r. wskazał, iż miesięczny termin, o którym mowa w art. 52 § 2 k.p. rozpoczyna się dopiero od chwili, w której pracodawca uzyskał: „w dostatecznym stopniu wiarygodne informacje uzasadniające jego przekonanie, że pracownik dopuścił się czynu nagannego w stopniu usprawiedliwiającym niezwłoczne rozwiązanie umowy o pracę.” Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2009r. wydany w sprawie III PK 43/09 zgodnie, z którym: „miesięczny termin do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy odwołanego członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością rozpoczyna bieg od uzyskania przez zarząd wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie, lecz nie wcześniej niż od odwołania go z zarządu.” Przedmiotowy wyrok zapadł wprawdzie w odniesieniu do członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, wydaje się jednak, iż nie ma przeszkód prawnych odniesienia jego tezy również do ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Należy podkreślić, iż rola zarządu w obu spółkach kapitałowych została ukształtowana bardzo podobnie i nie występują w tym zakresie istotne rozbieżności. W szczególności niemal identyczne brzmienie mają przepisy odnoszące się do możliwości zgłaszania przez członka zarządu roszczeń z tytułu stosunku pracy (por. art. 203 § 1 i 370 § 1 k.s.h.). Sąd Rejonowy nadmienił, iż ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że Rada Nadzorcza pozwanej Spółki posiadała wcześniej określone informacje na temat przyczyn, wskazanych następnie w oświadczeniu pozwanego o rozwiązaniu z powodem umowy o pracę. W ocenie Sądu I instancji nie należy jednak pozbawiać pracodawcy prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego celem dokładnego ustalenia wszelkich niezbędnych okoliczności mogących być podstawą ewentualnego rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia zwłaszcza, że nie można uznać, iż było ono w przedmiotowym przypadku przewlekłe. Wskazał także, iż jakkolwiek zgodnie z powołanymi wyżej przepisami Wiceprezes Zarządu może być odwołany z funkcji bez konsekwencji dla Spółki na gruncie stosunku organizacyjnoprawnego, to decyzja o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być podjęta przez pracodawcę w sposób rozważny, mający na względzie ewentualne konsekwencje finansowe, związane z możliwością odwołania się pracownika do Sądu Pracy. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w cit. op. wyroku z dnia 6 listopada 2009r. wydanym w sprawie III PK 43/09: „Termin z art. 52 § 2 k.p. nie tylko chroni pracownika przed zbyt długim okresem niepewności co do dalszego trwania stosunku pracy, ale także służy pracodawcy do upewnienia się o istnieniu przyczyny i jej ciężkości oraz do oceny, czy rozwiązanie umowy leży w jego interesie.” Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż pozwana Spółka odwołała powoda ze stanowiska w dniu 19 czerwca 2008r., a rozwiązała z nim umowę o pracę w dniu 18 lipca 2008r. Sąd ten stwierdził, iż termin określony w art. 52 § 2 k.p. został przez pozwaną Spółkę dochowany. Analizując jednostronną czynność pracodawcy od strony materialnej Sąd I instancji wskazał, iż pozwana jako przyczynę uzasadniającą rozwiązanie z powodem umowy o pracę bez wypowiedzenia podała ciężkie naruszenie przez powoda podstawowych obowiązków pracowniczych tj. między innymi działanie na szkodę pozwanej (...) S.A. przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości Spółki w P., zawieraniu umowy sprzedaży samochodu służbowego, zawieraniu umowy o udostępnianie samochodu służbowego, a także popełnienie przestępstwa określonego w art. 588 k.s.h. i 296 k.k. polegającego na skupowaniu akcji własnych Spółki za kwotę ponad 2 mln zł. Reasumując, pozwana Spółka, uzasadniając decyzję o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia oparła się na treści art. 52 § 1 pkt 1 i 2 k.p. Stosownie do treści przedmiotowego przepisu pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych lub w razie popełnienia przez pracownika w czasie trwania umowy o pracę przestępstwa, które uniemożliwia dalsze zatrudnianie go na zajmowanym stanowisku, jeżeli przestępstwo jest oczywiste lub zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem. Nadto zauważył, że sam przepis art. 52 § 1 k.p. zawiera trzy hipotezy określone w trzech punktach paragrafu
- Rozwiązanie stosunku pracy w tym trybie jest możliwe jedynie z winy pracownika. Występujący w zdaniu pierwszym zwrot „z winy pracownika” mieści w sobie zasadniczo zarówno element subiektywny (wina subiektywna), jak i obiektywny (bezprawność zachowania się pracownika). W art.52 § 1 pkt.1 k.p. pojęcie winy subiektywnej wyrażone jest przez użycie zwrotu „rażące naruszenie”, natomiast bezprawność kryje się w sformułowaniu „naruszenia podstawowych obowiązków pracownika”. Rozwiązanie umowy o pracę w tym trybie jest nadzwyczajnym sposobem rozwiązania stosunku pracy i powinno być stosowane przez pracodawcę jedynie wyjątkowo. Musi ponadto być uzasadnione szczególnymi okolicznościami, które w zakresie winy pracownika polegają na jego złej woli lub rażącym niedbalstwie. Zgodnie z treścią przepisu art. 52 § 1 pkt.1 k.p. pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika w razie ciężkiego naruszenia przez niego podstawowych obowiązków pracowniczych. Wynika stąd wprost – co znajduje potwierdzenie w ustalonym orzecznictwie sądowym, że w tym przepisie są dwie przesłanki dopuszczalności rozwiązania umowy o pracę: naruszenie podstawowego obowiązku i powaga tego naruszenia, rozumiana jako znaczny stopień winy pracownika. Oświadczenie woli pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia jak już wcześniej wskazano musi być złożone w formie pisemnej i podawać przyczynę dokonania tej czynności prawnej (art.30 § 4 k.p.). Wskazanie w pisemnym oświadczeniu zakładu pracy przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę na podstawie art.52 k.p. przesądza o tym, że spór przed organami orzekającymi toczy się tylko w granicach zarzutu skonkretyzowanego w pisemnym oświadczeniu, a zakład pracy pozbawiony jest możliwości powoływania się w toku postępowania na inne przyczyny, które również mogłyby uzasadniać tryb zwolnienia z pracy przewidziany w art.52 k.p. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 14 lutego 2002r. wydanym w sprawie I PKN 850/00: Sąd ocenia zasadność rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia w granicach podanej przez pracodawcę przyczyny.” Sąd Najwyższy niejednokrotnie podkreślał, że przyczyna powinna być konkretna, rzeczywista oraz dostatecznie doprecyzowana. Zgodnie zaś z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2010r. wydanym w sprawie I PK 175/09: „ocena przyczyny podanej w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę pod względem jej konkretyzacji – a także rzeczywistości – dokonywana jest z perspektywy adresata oświadczenia pracodawcy, czyli pracownika. To pracownik ma wiedzieć i rozumieć, z jakiego powodu pracodawca rozwiązał z nim umowę o pracę”. W pojęciu ciężkiego naruszenia przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych mieści się m.in. wyrządzenie szkody pracodawcy, którą pracodawca godnie z art. 6 k.c. w związku z art. 300 k.p. musi udowodnić, jednakże o stopniu i rodzaju winy pracownika w ciężkim naruszeniu podstawowych obowiązków nie decyduje wysokość szkody wyrządzonej pracodawcy. W. Szubert charakteryzuje formułę „ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych” jako czyn bezprawny, sprzeczny z powinnościami ciążącymi na pracowniku jako na podmiocie stosunku pracy. Czyn taki może polegać zarówno na działaniu (np. znieważenie przełożonego) jak i na zaniechaniu (np. nieprzybycie do pracy). Istotne jest jednak, aby pozostawał on w kolizji z obowiązkami pracownika i to z obowiązkami o charakterze podstawowym. (Zarys prawa pracy – PWN, Warszawa 1976). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 9 grudnia 1976r. wydanym w sprawie I PRN 111/76 (niepublikowanym): „W rozumieniu art. 52 § 1 pkt.1 k.p. ciężkie naruszenie przez pracownika podstawowych obowiązków pracowniczych zachodzi wówczas, gdy m.in. jego działanie lub zaniechanie cechuje wina umyślna lub rażące niedbalstwo. Przy ocenie, czy miało miejsce takie właśnie zachowanie się pracownika, trzeba brać pod uwagę wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na osąd o charakterze zawinienia”. Poza tym należy pamiętać, iż sądy pracy nie są związane oceną pracodawcy, uznającą dane zachowanie pracownika za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (52 § 1 pkt.1 k.p.), lecz ocena ta podlega sądowi (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 1981r. wydany w sprawie I PR 13/81, niepublikowany). W niniejszych rozważaniach Sąd I instancji wskazał, iż w oświadczeniu pracodawcy o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinna być wskazana przyczyna uzasadniająca rozwiązanie umowy. Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy Sąd I instancji podał, iż wskazane przez pozwanego przyczyny rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia ciężkie naruszenie przez powoda podstawowych obowiązków pracowniczych tj. między innymi: działanie na szkodę pozwanej (...) S.A. przy zawieraniu umowy sprzedaży nieruchomości Spółki w P., zawieraniu umowy sprzedaży samochodu służbowego, zawieraniu umowy o udostępnianie samochodu służbowego, bądź nie zostały przez pozwanego w niniejszym postępowaniu udowodnione, bądź nie mogły skutkować zastosowaniem przyjętego przez pozwanego trybu rozwiązania umowy o pracę. W tym miejscu Sąd Rejonowy ponownie przypomniał, iż dla skutecznego powołania się przez pracodawcę na podstawę prawną art. 52 § 1 pkt.1 k.p. konieczne jest aby pracownik naruszył swoim zachowaniem obowiązki pracownicze, aby obowiązki te należały do kategorii obowiązków o podstawowym charakterze, a nadto aby to naruszenie miało charakter ciężki. Rozumując od ogółu do szczegółu, wskazać trzeba, iż zagadnienie obowiązków pracowniczych nieodłącznie wiązać należy z konstrukcją stosunku pracy w kształcie wyznaczonym tak umową stron, jak i pozostałymi aktami z zakresu prawa pracy w rozumieniu art. 9 k.p., w tym zwłaszcza szczegółową regulacją ustawową tego przepisu zamieszczoną w Kodeksie pracy. Zagadnienie obowiązków pracowniczych - mimo pewnej części wspólnej dla wszystkich umów o pracę - zawsze postrzegać należy zatem przez pryzmat zajmowanego przez pracownika stanowiska oraz rodzaju wykonywanej przez niego pracy. Sam Kodeks Pracy posługuje się pojęciem obowiązku pracowniczego przede wszystkim w treści art. 100 k.p. Przepis ten konkretyzuje zwięzłe sformułowanie art. 22 § 1 k.p. określającego istotę zobowiązania pracownika jako zobowiązania do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem i wskazuje, iż praca winna być wykonywana przez pracownika w sposób sumienny i staranny,