VI Ka 860/17

(1), syna G. i M., ur. (...) w N. oskarżonego o przestępstwa art. 291 § 1 kk w zw. z art. 64 § 1 kk, art. 119 § 1 kw na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie z dnia 22 marca 2017 r. sygn. akt II K 1060/15 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Legionowie do ponownego rozpoznania; zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Legionowie na rzecz adw. K. M. kwotę 516,60 złotych obejmującą wynagrodzenie za obronę oskarżonego z urzędu w instancji odwoławczej, w tym podatek VAT. Sygn. akt VI Ka 860/17 UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 22 marca 2017 roku w sprawie o sygn. akt II K 1060/15 Sąd Rejonowy w Legionowie uznał oskarżonego D. O.

(1)za winnego popełnienia zarzucanego mu w punkcie 1 aktu oskarżenia czynu z art. 291 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k. i za ten czyn wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Ponadto uznał go za winnego tego, że w dniu 6 sierpnia 2015 roku w L. zabrał w celu przywłaszczenia narzędzia z pomieszczenia maszynowni na terenie (...) Piekarnia (...) w postaci wkrętaków płaskich i gwiazdkowych szt. 11, wkrętaków miniaturowych szt. 3, końcówek nasadowych szt. 2, przedłużek do kluczy nasadowych szt. 2, szczypiec szt. 2, pokrętek klucza nasadowego szt. 3, kluczy płaskich i oczkowych szt. 20, końcówek kluczy nasadowych sztuk 47 o łącznej wartości 500 złotych na szkodę (...) Piekarnia (...) i uznał, że jego zachowanie wyczerpało znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., a także uznał go za winnego tego, że w okresie od dnia 29 lipca 2015 roku do dnia 31 lipca 2015 roku w L. zabrał w celu przywłaszczenia 4 koła z samochodu marki O. (...) o nr. rej. (...), poprzez ich odkręcenie, o wartości 500 złotych na szkodę M. K. i uznał, że jego zachowanie wyczerpało znamiona wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. i za oba ww. wykroczenia wymierzył mu grzywnę w kwocie 600 złotych. Zwolnił oskarżonego z obowiązku uiszczenia kosztów postępowania. Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając na mocy art. 439 § 10 k.p.k. naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść wyroku, tj. art. 79 k.p.k. w zw. z art. 81 § 1 k.p.k. i art. 140 k.p.k. poprzez pozbawienie oskarżonego prawa do obrony polegające na niezawiadomieniu obrońcy o terminach rozpraw, skutkiem czego obrońca wyznaczony z urzędu nie uczestniczył w tych rozprawach, w których jego udział był obowiązkowy. W związku z tym zarzutem obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się zasadna i skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, jednak na innej podstawie niż wskazana w apelacji. Wbrew twierdzeniu obrońcy nie doszło bowiem do naruszenia art. 439 pkt 10 k.p.k., ale art. 438 pkt 2 k.p.k., tj. do rażącego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 6 k.p.k., ale także art. 117 § 1 i 2 k.p.k. Zarządzeniem z dnia 31 grudnia 2015 roku wyznaczono oskarżonemu D. O.

(1)obrońcę z urzędu w osobie adwokata K. M.. Obrońca ten nie został jednak zawiadomiony o tym wyznaczeniu, jak również nie doręczano mu zawiadomień o terminach rozpraw, do udziału w których był uprawniony. Adwokata poinformowano, że został wyznaczony obrońcą D. O.

(1)dopiero po doręczeniu mu odpisu wyroku, kiedy to zwrócił uwagę, że jego doręczenie musiało nastąpić omyłkowo, albowiem nie reprezentował w tej sprawie oskarżonego ani pokrzywdzonych. Nie ulega wątpliwości, że obrońca był osobą uprawnioną do brania udziału w czynnościach procesowych, a zaniechanie powiadomienia go o planowanej czynności procesowej, stanowi obrazę art. 117 § 1 k.p.k. Pomimo tego uchybienia Sąd Rejonowy przeprowadził rozprawy w wyznaczonych terminach podczas nieobecności obrońcy i wydał wyrok, co stanowi kolejne uchybienie polegające na naruszeniu art. 117 § 2 k.p.k. Przeprowadzenie rozprawy w takiej sytuacji jest niedopuszczalne, na co wielokrotnie wskazywał w swoich orzeczeniach Sąd Najwyższy (por. wyroki SN: z 29.03.1979 r., V KRN 49/79, OSNKW 1979, z. 6, poz. 74; z 24.06.2005 r., III KK 102/05, LEX nr 152483; z 15.02.2007 r., V KK 27/07, LEX nr 467560). Nie ulega więc wątpliwości, że zgodnie z treścią art. 450 § 3 k.p.k. tylko niestawiennictwo należycie zawiadomionych o terminie rozprawy stron, obrońców lub pełnomocników nie tamuje rozpoznania sprawy i skutkuje możliwością (chyba, że ich udział jest obowiązkowy) przeprowadzenia czynności procesowej. Pod nieobecność obrońcy oskarżonego można więc przeprowadzić rozprawę – co do zasady – tylko wówczas, gdy będzie on prawidłowo, a więc w sposób zgodny z treścią przepisów zawartych w rozdziale 15 Kodeksu postępowania karnego, zawiadomiony o czasie i miejscu jej przeprowadzenia. Niepowiadomienie zaś o niej implikuje zawsze koniecznością zaniechania jej przeprowadzenia, o czym wprost stanowi przepis art. 117 § 2 k.p.k. Sąd Rejonowy nie tylko nie dochował ustanowionego w art. 117 § 1 k.p.k. obowiązku zawiadamiania obrońcy oskarżonego o terminie czynności, w tym wypadku rozprawy, ale co istotniejsze, nie zawiadomił go w ogóle o fakcie wyznaczenia obrońcą D. O.

(1). Obrońca nie miał zatem nawet możliwości ustalić we własnym zakresie, na kiedy planowane są terminy rozprawy głównej, ani w ogóle na jakim etapie znajduje się postępowanie. Analiza wyżej wskazanych okoliczności prowadzi do wniosku, że w sprawie doszło do rażącego naruszenia prawa oskarżonego do obrony wynikającego z art. 6 k.p.k. Przepis art. 117 k.p.k. nakazujący danemu organowi zawiadamianie osoby uprawnionej, w tym wypadku obrońcy, o czasie i miejscu przeprowadzanej czynności procesowej oraz nieprzeprowadzanie takiej czynności w określonych w tym przepisie okolicznościach służy bowiem temu, aby obrona była realizowana w warunkach umożliwiających obrońcy należyte wykonywanie przez niego zadań, bowiem jedynie wówczas taka obrona jest realna i rzeczywista, a nie iluzoryczna. Nie można jednak zgodzić się z obrońcą, że doszło do naruszenia art. 439 pkt 10 k.p.k. W niniejszej sprawie podstawą decyzji o wyznaczeniu obrońcy z urzędu był wniosek oskarżonego i ocena jego sytuacji majątkowej. W tym świetle należy przypomnieć, że w treści art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. wymienione są przepisy stanowiące podstawę wyznaczenia obrońcy, którego nieobecność stanowi uchybienie o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej, jednakże przepis art. 78 k.p.k. do nich nie należy (postanowienie SN z 12.02.2010 r., IV KK 399/09, OSNwSK 2010/1/309). Rozpoznając sprawę na nowo Sąd Rejonowy, z udziałem wyznaczonego oskarżonemu obrońcy z urzędu, którego zawiadomi o terminach rozpraw, przeprowadzi ponownie postępowanie dowodowe i podda gruntownej analizie materiał dowodowy ujawniony w toku rozprawy głównej. Należy przy tym zwrócić uwagę tak na dowody obciążające, jak i odciążające, unikając ocen, które cechuje dowolność odzwierciedlająca błędy natury faktycznej czy logicznej oraz sprzeczność ze wskazaniami wiedzy, czy doświadczeniem życiowym. Dopiero kompleksowa, wnikliwa ocena materiału dowodowego, posiadająca walory, o których mowa wyżej, pozwoli Sądowi meriti wypracować przekonanie co do faktycznej podstawy rozstrzygnięcia, aby z kolei ostateczne stanowisko tego Sądu w owej kwestii mogło pozostać pod ochroną art. 7 k.p.k. Sporządzając, zaś ewentualnie uzasadnienie wyroku, Sąd ten, zgodnie z regułami zawartymi w art. 424 k.p.k., przedstawi w nim, w sposób uporządkowany, jakie fakty uznał za ustalone, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego uznał jedne dowody za wiarygodne, a innym wiary odmówił i dlaczego, następnie, jakie wnioski wyprowadził z dokonanych ustaleń. Na podstawie odrębnych przepisów orzeczono o wynagrodzeniu dla obrońcy oskarżonego - adwokata K. M. za obronę podsądnego w postępowania przed sądem odwoławczym. Biorąc powyższe pod uwagę, orzeczono jak w części dyspozytywnej wyroku.