VII Ka 470/18

(1)s. J. i M., ur. (...) w P. oskarżonego z art. 286 § 1 kk na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora i oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 14 grudnia 2017 r. , sygn. akt XVI K 393/17 orzeka: uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie. Sygn. akt VII Ka 470/18 UZASADNIENIE R. Z.

(1)został oskarżony o to, że, w dniu 22 września 2015 roku w C. i P. działając w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, korzystając z sieci internetowej w serwisie ogłoszeniowym (...), działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej poprzez wprowadzenie w błąd co do zamiaru i możliwości wywiązania się z oferty sprzedaży o nr (...) przyczepy marki (...) o nr rej. (...) o nr nadwozia: (...), doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem K. O. oraz M. P. na łączną kwotę 23.862,00 zł, tj. o czyn z art. 286 § k.k. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r. w sprawie o sygn. akt XVI K 393/17 Sąd Rejonowy w Częstochowie orzekł w sposób następujący: 1. oskarżonego R. Z.

(1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w części wstępnej wyroku, stanowiącego przestępstwo określone w art. 286 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 1 k.k. oraz art. 33 § 1, 2 i 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę grzywny w ilości 100 (sto) stawek dziennych przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 10 (dziesięć) złotych;

1. na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k. i art. 70 § 1 pkt 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby wynoszący 2 (dwa) lata;
2. na mocy art. 72 § 1 k.k. zobowiązał oskarżonego do informowania Sądu o przebiegu okresu próby co 3 (trzy) miesiące;
3. na mocy art. 63 § 1 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej kary grzywny okres zatrzymania w sprawie w dniu 5 grudnia 2015 roku przyjmując, że jeden dzień rzeczywistego pozbawienia wolności równa się dwóm dziennym stawkom grzywny;
4. na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec oskarżonego obowiązek naprawienia szkody w całości poprzez zapłatę na rzecz oskarżycieli posiłkowych K. O. i M. P. kwoty 23.862 (dwadzieścia trzy tysiące osiemset sześćdziesiąt dwa) złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 grudnia 2015 roku;
5. na mocy art. 230 § 2 k.p.k. zwrócił oskarżonemu dowody rzeczowe znajdujące się w karcie 76-77, a opisane w wykazie dowodów rzeczowych Nr 1/16 pod poz. 1-2 na karcie 146 akt sprawy;
6. na mocy art. 627 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz każdego z oskarżycieli posiłkowych kwotę po 1932 (jeden tysiąc trzydzieści dwa) złotych z tytułu ustanowienia pełnomocnika w sprawie;
7. na mocy art. 627 k.p.k. oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w wysokości 320 (trzysta dwadzieścia) złotych oraz obciążył go wydatkami w sprawie w kwocie 70 (siedemdziesiąt) złotych. Apelacje od powyższego wyroku wywiedli R. Z.

(1)i Prokurator Prokurator przedmiotowy wyrok zaskarżył w części dotyczącej rozstrzygnięcia o karze na niekorzyść oskarżonego R. Z.

(1)oraz zarzucił mu obrazę prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, a to przepisu art. 413 § 2 pkt 2 k.p.k. albowiem Sąd w podstawie prawnej orzeczonego obowiązku informowania Sądu o przebiegu okres próby nie wskazał pełnej podstawy jego zastosowania, a to art. 72 § 1 pkt 1 k.k. W oparciu o powyższy zarzut prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wskazanie w punkcie 3 jako podstawy prawnej zobowiązania oskarżonego do informowania Sądu o przebiegu okresu próby co 3 miesiące art. 72 § 1 pkt 1 k.p.k. R. Z.

(1)przedmiotowy wyrok zaskarżył w całości na swoją korzyść oraz zarzucił mu naruszenie przepisów postępowania, mających wpływ na treść wyroku: - art. 6 k.p.k., tj. naruszenia prawa oskarżonego do obrony poprzez pozbawienie oskarżonego w toku postępowania pierwszoinstancyjnego realnej możliwości podjęcia obrony swoich praw oraz zgłoszenia wniosków dowodowych i wydanie wobec nieobecnego oskarżonego działającego bez obrońcy wyroku skazującego przy braku umożliwienia oskarżonemu złożenia wyjaśnień na etapie postępowania sądowego i przedłożenia dodatkowej dokumentacji dowodowej w sprawie, z powodu jak przypuszcza, nie przedstawienia Przewodniczącemu SSR w niniejszej sprawie przez administrację Sądu, w tym nie powołania obrońcy z urzędu a tym samym możliwości korzystania z pomocy prawnej, na wyznaczony przez Sąd termin posiedzenia na dzień 7 grudnia 2017 r., złożonych w formie dokumentu przesłanego operatorem Pocztą Polską S.A. z dowodem nadania z dnia 5.12.2017 roku oraz złożonego w formie korespondencji mailowej, kierowanej do Przewodniczącego SSR XVI Wydziału Karnego jeszcze raz w dniu rozprawy, tj. 7 grudnia 2017 roku o godz. 12.07, co doprowadziło do sytuacji, w której oskarżony działając bez obrońcy, nie mógł osobiście przedstawić Sądowi stosownej argumentacji a co więcej, nie zawiadomienia oskarżonego o nowo powołanym terminie, w którym jak się okazało 14 grudnia 2017 roku zapadł wyrok skazujący, - art. 4 k.p.k.w zw. z art. 7 k.p.k., poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, poprzez niedostateczną, a do tego nieobiektywną i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego, wybiórczą i jednoznacznie ukierunkowaną na ukaranie oskarżonego analizę dowodów w postaci wyjaśnień oskarżonego oraz powołanego a nie przesłuchanego świadka K. F. oraz dołączonej przez oskarżonego dokumentacji, co skutkowało błędnymi ustaleniami faktycznymi mającymi istotny wpływ na treść orzeczenia, a to przez przyjęcie, że oskarżony popełnił zarzucany mu czyn wyczerpujący znamiona art. 286 § 1 k.k., podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego, w tym wyjaśnień oskarżonego i analiza akt postępowania prowadzi do wniosku, że w sprawie nie zgromadzono jednoznacznych dowodów na przypisanie oskarżonemu zamiaru oszustwa, co skutkowało co najmniej przedwczesnym przyjęciem przez Sąd pierwszej instancji, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu przestępstwa, - art. 366 § 1 k.p.k. poprzez nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy przez Sąd pierwszej instancji, a przede wszystkim jakie faktycznie były warunki umowy zamówienia a w dalszej kolejności sprzedaży zawartej pomiędzy stronami, czy umowa dotyczyła sprzedaży przyczepy importowanej i poprzestaniu w tym zakresie na zeznaniach tylko oskarżycieli posiłkowych, choć okoliczność, że oskarżony oferował oskarżycielom do sprzedania przyczepę dostępną na terenie miejsca prowadzenia działalności, nie wynika poza zeznaniami oskarżycieli z żadnego innego dowodu, a w szczególności dołączone m.in. do akt faktury sprzedaży a także korespondencja mailowa, przeczy zeznaniom oskarżycieli posiłkowych, co dalej w konsekwencji skutkowało rozstrzygnięciem na niekorzyść oskarżonego wszelkich pojawiających się w sprawie wątpliwości i wydaniem wyroku skazującego, - art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. polegającą na jedynie lakonicznym odniesieniu się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do istotnych kwestii mogących mieć wpływ bezpośredni na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie okoliczności, z powodów jakich Sąd dał wiarę zeznaniom oskarżycieli posiłkowych, którzy w procesie kłamali oraz na jakiej podstawie całkowicie odmówił wiarygodności wyjaśnieniom złożonym przez oskarżonego, podczas gdy miały one poparcie w dołączonej do akt sprawy korespondencji pomiędzy stronami, dowodów w postaci wystawionych faktur oraz przeprowadzonych rozmów. Mając na względzie powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez uniewinnienie go od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Sąd Okręgowy zważył co następuje. Apelacja R. Z.

(1)okazała się zasadna . Uwzględniony został podniesiony zarzut istotnego naruszenia prawa do obrony, mającego wpływ na treść wyroku . Wobec uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania apelacja Prokuratora okazała się bezprzedmiotowa. Jednym z elementarnych standardów współczesnego procesu karnego jest prawo strony do uzyskania profesjonalnej pomocy ze strony fachowego podmiotu, jakim jest obrońca. Możliwość prawidłowego korzystania z prawa do obrony zarówno w znaczeniu materialnym, jak i formalnym ma zasadnicze znaczenie z punktu widzenia realizacji postulatu rzetelnego procesu. Od strony normatywnej stosowną regulację zawiera dyspozycja art. 6 k.p.k., zgodnie z którą oskarżonemu przysługuje prawo do korzystania z pomocy obrońcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2015 r., III KK 309/15, Prok.i Pr.-wkł. 2016/3/6, LEX nr 1943849, KZS 2016/3/21). W ocenie Sądu odwoławczego to prawo R. Z.

(1)zostało w przedmiotowej sprawie naruszone. Przesłanym drogą elektroniczną pismem z dnia 24 października 2017 r. R. Z.

(1)wniósł o ustanowienie mu obrońcy z urzędu. Przedmiotowe pismo zostało również nadane pocztą i wpłynęło do Sądu Rejonowego w dniu 2 listopada 2017 r. Na rozprawie w dniu 7 grudnia 2017 r. Sąd pierwszej instancji wydał postanowienie o nieuwzględnieniu wniosku o ustanowienie obrońcy z urzędu , dokończył postępowanie dowodowe, zamknął przewód sądowy , udzielił głosu stawającym stronom. Dnia 14 grudnia 2017 r. wydał w sprawie wyrok. Tymczasem zgodnie z treścią art. 81 § 1a k.p.k. na postanowienie sądu o odmowie wyznaczenia obrońcy służy zażalenie do innego równorzędnego składu tego sądu. R. Z.

(1)nieobecny na terminie rozprawy 7 grudnia 2017 r. , nie reprezentowany już na tym etapie przez fachowego obrońcę, faktycznie nie dowiedział się o treści wydanego postanowienia i o możliwości jego zaskarżenia. Sąd odwoławczy ma oczywiście na względzie, iż brak doręczenia postanowienia ogłoszonego ustnie na rozprawie nie stanowi z zasady uchybienia przepisom o doręczeniach, jednakże ponad wszelką wątpliwość miał wpływ na ograniczenie prawa R. Z.

(1)do obrony. W realiach sprawy Sąd Rejonowy ze względu na zasady lojalności procesowej powinien przesłać odpis postanowienia o odmowie wyznaczenie obrońcy z urzędu R. Z.

(2), a postępowanie zakończyć po uprawomocnieniu się tego postanowienia , w taki sposób aby R. Z.

(1), któremu odmówiono wyznaczenia obrońcy z urzędu miał możliwość ustanowienia sobie obrońcy z wyboru i z jego udziałem wziąć udział w rozprawie. W przeciwnej sytuacji prawo do żądanie wyznaczenia obrońcy z urzędu byłoby tylko formalne. Konieczne jest bowiem zapewnienie stronie możliwości zweryfikowania prawidłowości orzeczenia Sądu w tym przedmiocie wniesionym przez nią zażaleniem. Pamiętać należy ,że przepis art. 81 § 1 a k.p.k. został wprowadzony wskutek wydania wyroku z dnia 8 października 2013 r. przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie K 30/11. Trybunał Konstytucyjny stwierdził w przedmiotowym wyroku ,że art. 81 § 1 kodeksu karnego w zakresie, w jakim nie przewiduje sądowej kontroli odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu jest niezgodny z art. 42 ust.2 w związku z art. 45 ust. 1 i z art. 78 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie do treści art. 436 k.p.k. Sąd Okręgowy ograniczył rozpoznanie wniesionych środków odwoławczych do zarzutu naruszenia prawa do obrony podniesionego przez R. Z.

(1), jako że niewątpliwie jego rozpoznanie jest wystarczające do wydania w niniejszej sprawie orzeczenia, natomiast rozpoznanie pozostałych zarzutów było w tej sytuacji przedwczesne i bezprzedmiotowe. Z tych wszystkich względów Sąd odwoławczy na podstawie art. 437 § 2 k.p.k. orzekł jak w sentencji wyroku.