k.c., polegające na błędnym przyjęciu, że opłata za Pakiet Elastyczny oraz opłata za Pakiet Medyczny, stanowiące część umówionej przez strony ceny, nie stanowią świadczenia głównego w zawartej przez nie umowie, a tym samym może znaleźć do nich zastosowanie sankcja bezskuteczności, pomimo, że cena ta została sformułowana w sposób jednoznaczny, co w oparciu o art.
2 k.c. wyklucza sankcję braku indywidualnego związania; - art.
k.c., polegające na pominięciu faktu, że opłata za Pakiet Elastyczny oraz Pakiet Medyczny została indywidualnie uzgodniona z pozwanym, a tym samym może znaleźć do niej zastosowanie sankcja bezskuteczności, pomimo, że wybór tego pakietu był całkowicie dobrowolny. W konsekwencji zgłoszonych zarzutów apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia w części poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zmianę rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda pełnych kosztów procesu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że niniejsza sprawa była rozpoznawana w postępowaniu uproszczonym, w związku z czym Sąd Okręgowy na podstawie art. 505 10 § 1 i § 2 k.p.c. rozpoznał apelację na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego. Zaznaczyć należy również, że w postępowaniu uproszczonym zgodnie z art. 505 9 § 1 1 k.p.c. apelację można oprzeć tylko na zarzutach naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast stosownie do art. 505 13 § 2 k.p.c. jeżeli sąd drugiej instancji nie przeprowadził postępowania dowodowego, uzasadnienie wyroku powinno zawierać jedynie wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne poczynione przez Sąd pierwszej instancji ustalenia. Wbrew zarzutom skarżącego, podniesionym w apelacji, Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i trafnie określił wynikające z nich konsekwencje prawne. Zdaniem Sądu Okręgowego, ocena materiału dowodowego przeprowadzona przez Sąd I instancji nie narusza granic swobodnej oceny dowodów, wyznaczonej dyspozycją art. 233 § 1 k.p.c. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji nie jest sprzeczna z zasadami logicznego rozumowania, czy doświadczenia życiowego i mieści się w ramach swobody sądu ( por. też Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. III CKN 4/98, publ. LEX nr 322031). Skarżący zarzuca naruszenie art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. Zarzut ten jest chybiony. Podkreślić należy, że przepis art. 6 k.c. rozstrzyga o ciężarze dowodu w znaczeniu materialnoprawnym, wskazuje bowiem kogo obciążają skutki niewypełnienia obowiązku udowodnienia istnienia prawa. Do jego naruszenia dochodzi wtedy, gdy sąd orzekający przypisuje obowiązek dowodowy innej stronie, niż ta, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne. Okoliczność, czy określony podmiot wywiązał się ze swojego obowiązku udowodnienia faktów, z których wywodzi skutki prawne, nie należy już do materii objętej dyspozycją art. 6 k.c., a stanowisko sądu w tej materii może być zwalczane wyłącznie za pomocą zarzutów naruszenia właściwych przepisów procesowych. W przedmiotowej sprawie Sąd I instancji nie przypisał obowiązków dowodowych niewłaściwej stronie. Artykuł 232 zd. 1 k.p.c. określając reguły rozkładu ciężaru dowodu, stanowi niejako procesowy "odpowiednik" art. 6 k.c. Wyraża zasadę kontradyktoryjności, zgodnie z którą ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego i to strony, a nie sąd, pozostają dysponentem toczącego się postępowania i one ponoszą odpowiedzialność za jego wynik. Oznacza to, że to strona ma obowiązek wyraźnego powołania konkretnego środka dowodowego dla wykazania podnoszonych przez siebie twierdzeń, uzasadniających żądanie. Wobec tego art. 232 zd. 1 k.p.c. wskazuje jedynie na obowiązek przedstawienia faktów i dowodów przez strony. Przepis ten nie stanowi podstawy wyrokowania sądu i z tego względu nie może mieć wpływu na poprawność wydanego przez sąd rozstrzygnięcia. Adresatem komentowanej normy są strony, a nie sąd, co oznacza, że to strony obowiązane są przedstawiać dowody, a sąd nie jest władny tego obowiązku wymuszać. Nie może również co do zasady zastępować stron w jego wypełnieniu ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2008 roku, sygn. I CSK 426/07, publ. LEX nr 465919; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 roku, sygn. II CSK 293/07, publ. LEX nr 487510, wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 sierpnia 2016 roku, sygn. I ACa 259/16, publ. LEX nr 2099967). Analiza argumentacji podnoszonej przez skarżącego wskazuje, że powód uznaje, iż Sąd powinien uwzględnić jego roszczenie w całości, wobec biernej postawy pozwanego. W tym miejscu wskazać należy, że przewidziane w art. 339 § 2 k.p.c. domniemania prawdziwości twierdzeń powoda nie ma w sytuacji istnienia podstaw do wydania wyroku zaocznego charakteru absolutnego. Domniemanie to nie obowiązuje, jeżeli twierdzenia powoda budzą uzasadnione wątpliwości lub zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Sąd ma każdorazowo obowiązek krytycznego ustosunkowania się do twierdzeń powoda z punktu widzenia ich ewentualnej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy ( tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 października 1998 roku, sygn. I CKU 85/98, publ. LEX nr 1216211). W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy powziął uzasadnione wątpliwości co do postanowień umownych dotyczących opłat za tzw. Pakiet Elastyczny oraz kosztów przystąpienia do ubezpieczenia Pakiet Medyczny. Za zasadne Sąd meriti uznał zatem zasądzenie jedynie kwoty odpowiadającej wartości niespłaconej części udostępnionego pozwanemu kapitału wraz z odsetkami. Zgodzić należy się z Sądem Rejonowym, że powód nie wykazał, aby miał zamiar realizować świadczenie wynikające z ubezpieczenia Pakiet Medyczny. Trudno nawet określić, czemu miała służyć opłata z tego tytułu. Oceny tej nie zmienia przedłożenie deklaracji przystąpienia przez pozwanego do ubezpieczenia. Analiza sprawy nie pozwala odmówić słuszności stanowisku Sądu Rejonowego, że choć uzasadnione jest roszczenie powoda o zwrot udzielonej pożyczki, to ustalone umową koszty dodatkowego ubezpieczenia służyły obejściu przepisów o odsetkach maksymalnych. Wbrew stanowisku apelującego Sąd Rejonowy słusznie uznał, że zakwestionowane przez Sąd meriti postanowienia kształtują prawa pozwanego w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami rażąco naruszając jego interes. W szczególności naruszeniem interesów konsumenta jest naliczanie wysokich opłat w ramach tzw. Pakietu Elastycznego niezależnie od ponoszonych przez powoda wydatków, ich nieekwiwalentność oraz nieadekwatność wobec braku jakichkolwiek korzyści dla pozwanego wynikających z możliwości, jakie daje ten Pakiet. Negatywnie ocenić należy także postanowienia, które zmuszają pożyczkobiorcę do opłat za świadczenie ubezpieczeniowe, które nie wiadomo nawet, czy miało zostać zrealizowane i które nie znajduje uzasadnienia w realiach zawartej pomiędzy stronami umowy. Odnosząc się do zarzutu sformułowanego na gruncie art. 228 § 1 k.p.c. wskazać należy, że sąd samodzielnie ocenia, czy postanowienia umowy mogą być uznane za niedozwolone ( por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 4 października 2016 r., sygn. I ACa 645/16, publ. LEX nr 2144763). Wytyczne UOKiK z pewnością nie nadają przymiotu notoryjności ocenie abuzywności określonych postanowień. Bezzasadne są również zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego. Jak wynika z zebranego w sprawie materiału dowodowego, pozwany zawarł z powodem umowę pożyczki (art. 720 § 1 k.c.). Jak wprost wynika z umowy pozwany otrzymał do dyspozycji kwotę 1.500 zł. Sąd Rejonowy prawidłowo zastosował zatem ww. przepis, bo choć w umowie wskazane jest, że całkowita kwota do zapłaty wyniosła 3.116,60 zł, to kwota ta obejmowała również opłaty, co do których postanowienia umowy zostały uznane przez Sąd Rejonowy za niedozwolone klauzule umowne. Strona powodowa jest przedsiębiorcą zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek i przy zawieraniu umów posługiwała się wzorcami umownymi. Zgodnie z treścią art.
postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Zgodzić należy się z Sądem I instancji, że w świetle materiału dowodowego zebranego w sprawie brak było podstaw do obciążania pozwanego dodatkowo opłatami obejmującymi ponad 1/3 udostępnionego jej kapitału, bez wskazania jakiejkolwiek racjonalnej podstawy do tak wysokiego obciążenia. Tak skonstruowane postanowienie umowne uznać należy zatem za niedozwoloną klauzulę umowną w rozumieniu art.
Postanowienie to zostało zastrzeżone w sposób i w wysokości oznaczającej naruszenie zasad współżycia społecznego. Nie ma przy tym wątpliwości, że pozwany nie miał wpływu na treść zakwestionowanych postanowień. Jakkolwiek pojęcie „głównych świadczeń stron" jest niejednoznaczne i jego rozumienie może budzić wątpliwości (zob. M. Bednarek, w: System PrPryw, t. 5, 2013, s. 757, Nb 364; W. Popiołek, w: Pietrzykowski, Komentarz, 2015, t. I, art.
, Nb 12; C. Żuławska, w: Bieniek, Komentarz. Zobowiązania, t. I, 2011, art.
, s. 161), bowiem może być rozumiane jako obejmujące te elementy umowy, które są konieczne do tego, aby umowa w ogóle doszła do skutku, lub też, alternatywnie, elementy typizujące daną umowę jako ukształtowaną w określony sposób w k.c., to w orzecznictwie sądowym preferuje się jednak wąskie rozumienie tego pojęcia ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004 r., I CK 635/03), a do takiego rozumienia przychyla się także Sąd Okręgowy rozpoznający niniejszą apelację. Użycie w ustawie zwrotu „postanowienia określające główne świadczenia stron” przemawia przeciwko ich rozszerzeniu na takie postanowienia, które tylko „dotyczą” głównych świadczeń lub „są z nimi związane”. Głównymi świadczeniami stron są, choć nie tylko, elementy przedmiotowo istotne ( essentialia negotii) umowy jako czynności prawnej w odróżnieniu od „ubocznych”, takich jak wysokość odsetek za zwłokę w zapłacie ceny albo klauzula waloryzacyjna ( zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2004 roku, I CK 472/03, publ. LEX nr 125052). Nie ma więc podstaw do przyjęcia, że zakwestionowane postanowienia umowne określają główne świadczenia stron. Opłaty te bowiem z całą pewnością nie należą do istoty umowy pożyczki. Sąd Okręgowy podziela w całości ocenę prawną Sądu Rejonowego i nie widzi potrzeby jej powielania. Mając na uwadze niezasadność zarzutów apelacyjnych oraz jednocześnie brak ujawnienia okoliczności, które podlegają uwzględnieniu w postępowaniu odwoławczym z urzędu, apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 385 k.p.c.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.