k.p oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2011r., II PK 3/11 wskazujący, że przez "normalne wynagrodzenie", o którym mowa w art.
zdanie pierwsze k.p., należy rozumieć takie wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie, a więc obejmuje ono zarówno wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania, jak i dodatkowe składniki wynagrodzenia o charakterze stałym, jeżeli na podstawie obowiązujących w zakładzie pracy przepisów płacowych pracownik ma prawo do takich dodatkowych składników. W związku z powyższym Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę wynikającą z wyliczenia biegłego sądowego. O odsetkach ustawowych orzeczono na podstawie art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 300 k.p. Wyrokowi Sąd nadał rygor natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 477 2 § 1 k.p.c. oraz art. 333 § 1 pkt 2 k.p.c. (w zakresie uznanego powództwa do kwoty 9.000zł). O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. § 1 i 3 oraz § 2 pkt 5 i § 9 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz. 1800 ze zm. – w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia pozwu) oraz art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazując pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa opłatę od pozwu od uiszczenia, której powód był zwolniony oraz wydatki poniesione na opinię biegłego, w łącznej kwocie 1.604,95 zł. Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana zarzucając: I. Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na przyjęciu przez Sąd, że powód świadczył pracę w godzinach nadliczbowych w związku ze szczególnymi potrzebami pracodawcy, podczas gdy sytuacja taka nigdy nie miała miejsca, a powód mógł tak organizować swoją pracę, aby wykonywać swoje obowiązki w normatywnym czasie pracy. II. Sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na błędnym przyjęciu, w ślad za opinią biegłego, że powód otrzymywał wynagrodzenie za 7,5 godzin czasu pracy każdego dnia, podczas, gdy mimo faktu, że powód pracował w skróconej 7,5 godzinnej normie czasu pracy, to wynagrodzenie jakie było wypłacane powodowi, było wynagrodzeniem policzonym za 8 godzin pracy. III. Mające wpływ na treść wydanego wyroku naruszenie przepisów postępowania: art. 233 § 1 k.p.c. w zw. 278 § 1 k.p.c. - poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodowej zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności opinii biegłej K. B. w części obejmującej wyliczenie wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych należnych i wypłaconych powodowi, polegającej na bezkrytycznym przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji wyliczeń dokonanych przez biegłego, podczas gdy z pozostałego materiału dowodowego, a w szczególności dokumentacji płacowej powoda wynika, że powód otrzymał wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych w kwocie wyższej, niż przyjmuje to biegły. IV. Naruszenie prawa materialnego, a to: 1) art. 130 § 3 k.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, spełnienia ustawowych przesłanego do jego zastosowania i uznanie za prawidłowe ustaleń biegłego (dokonanych wbrew temu przepisowi), co w konsekwencji doprowadziło do wyliczenia wymiaru czasu pracy w sposób błędny w danym okresie rozliczeniowym z uwzględnieniem dni absencji chorobowej, urlopu; 2) art.
poprzez jego błędne zastosowanie polegające na przyjęciu przez Sąd, że do wyliczenia dodatku za nadgodziny o jakim mowa w przepisie art.
uwzględnia się także dodatkowe wynagrodzenie za urlop, podczas gdy do wyliczenia dodatku za nadgodziny zgodnie z w/w przepisem stosuje się normalne wynagrodzenie tj. takie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie, a więc obejmujące wynagrodzenie zasadnicze wynikające ze stawki osobistego zaszeregowania, jak i dodatkowe składniki wynagrodzenia o charakterze stałym; 3) art.
poprzez jego niezastosowanie polegające na ustaleniu przez Sąd wysokości dodatków 50% i 100% w sposób niezgodny z w/w przepisem, a przez to ustalenie ich wysokości w sposób nieprawidłowy, w sytuacji gdy wysokość dodatków za nadgodziny 50% i 100% winna zostać ustalona w oparciu o wynagrodzenie stanowiące podstawę obliczania dodatku, o którym mowa w § 1, obejmujące wynagrodzenie pracownika wynikające z jego osobistego zaszeregowania określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. Wskazując powyższe zarzuty apelująca wniosła o:
W pozostałym zakresie apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. W przedmiotowej sprawie Sąd pierwszej instancji, przeprowadził w wystarczającym zakresie postępowanie dowodowe niezbędne do rozstrzygnięcia o przedmiocie procesu. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełniało wymogi przewidziane w art. 328 § 2 k.p.c., Sąd pierwszej instancji określił na jakich dowodach się oparł, a także wskazał przyczyny przeprowadzonej oceny dowodów. W rezultacie nie okazał się zasadny zarzut pozwanej wadliwie przeprowadzonej oceny dowodów w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji umotywował przeprowadzoną analizę dowodów. Ma ona racjonalny charakter i nie sposób twierdzić, iż przekroczono granice swobodnej oceny dowodów. Sąd Rejonowy, za wyjątkiem uznania, że biegła w prawidłowej wysokości wyliczyła dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych (w sytuacji, gdy biegła za podstawę ustalenia tego dodatku zamiast wynagrodzenia podstawowego przyjęła wynagrodzenie wraz z dodatkami – premią i Kartą Górnika), poczynił właściwe ustalenia faktyczne, które zostały w pełni podzielone przez Sąd drugiej instancji. W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy powód świadczył pracę w godzinach nadliczbowych, a jeżeli tak, czy otrzymał za to stosowne wynagrodzenie. W oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że powód taką pracę w nadgodzinach świadczył. Przychodził wcześniej do pracy i pozostawał po godzinach pracy. Sąd pierwszej instancji szczegółowo ustalił jakie czynności związane z pracą powód musiał wykonać po przyjściu do pracy, a przed zjazdem oraz po wyjeździe a przed wyjściem z pracy. Trafnie przyjęto tutaj, że czynności te powód wykonywał od momentu wejścia na teren zakładu pracy do momentu wyjścia z zakładu – co zostało potwierdzone poprzez rejestr (...). Pozwana nie wykazała, aby powód w tym czasie wykonywał inne czynności, tj. niezwiązane z pracą. Co prawda powód nie otrzymał bezpośredniego polecenia pracy w nadgodzinach, ale taka była praktyka przyjęta na kopalni i zachowanie powoda było akceptowane przez jego przełożonych. Zdaniem Sądu Okręgowego w stosunkach pracowniczych nie należy decydującego znaczenia przypisywać zachowaniu wymogów formalnych związanych z udzieleniem polecenia pracy w godzinach nadliczbowych, skoro pracodawca każdego dnia akceptował wykonywanie tej pracy, nadto niejako wymuszała takie postępowanie powoda organizacja pracy w zakładzie. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 listopada 2009r., II PK 51/09, OSNP 2011/11-12/150 „Uznaniu za pracę w godzinach nadliczbowych (art. 151 § 1 pkt 1 k.p.) pracy, którą pracodawca zlecił pracownikowi i godził się na jej wykonywanie po normalnych godzinach pracy, nie przeszkadza niezachowanie reguł porządkowych wynikających z regulaminu pracy, uzależniającego podjęcie takiej pracy od pisemnego polecenia przełożonych pracownika lub wymagającego późniejszej akceptacji jej wykonania.” W ocenie Sądu Okręgowego polecenie pracy w godzinach nadliczbowych powód otrzymał poprzez ustalenie przez pozwaną zakresu obowiązków i organizację pracy osób dozoru. Podkreślenia wymaga, że podczas rozprawy w dniu 7 marca 2017r. pełnomocnik pozwanej oświadczył, że nie kwestionuje, iż powód pozostawał w dyspozycji pracodawcy - od odbicia karty przy wejściu na zakład pracy, aż do odbicia karty przy wyjściu z zakładu pracy i uznał żądanie pozwu do kwoty 9.000zł. Słusznie też Sąd pierwszej instancji przyjął, że powód nie należał do pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy, bo nie kierował jednoosobowo zakładem pracy, nie był zastępcą takiej osoby, nie wchodził w skład organu kolegialnego zarządzającego zakładem pracy i nie był głównym księgowym. Nie był też kierownikiem wyodrębnionej jednostki organizacyjnej w rozumieniu art. 151 4 § 2 k.p. W orzecznictwie wskazuje się na dwa elementy wyróżniające tę grupę pracowników. Pierwszy odnosi się do uprawnień kierowniczych takich osób. Nie ma znaczenia źródło tych uprawnień, mogą one bowiem wynikać z postanowień umowy o pracę lub innego aktu kreującego stosunek pracy, a nawet z zakresu obowiązków danego pracownika czy z faktycznego wykonywania pracy. Jednak, jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 listopada 1981r., I PR 92/81, OSN 1982, nr 5-6, poz. 82, sama wzmianka w umowie o pracę, że zajmowane przez pracownika stanowisko ma charakter kierowniczy, nie ma decydującego znaczenia. Istotne jest faktyczne wykonywanie obowiązków kierowniczych przez danego pracownika, w szczególności należy zwrócić uwagę na to, czy pracownik organizował lub nadzorował pracę innych pracowników, udzielał im zwolnień od pracy, wreszcie, czy podejmował decyzje w sprawie zatrudniania nowych pracowników - wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2004r., III PK 22/04, OSNP 2005, nr 5, poz. 65. Drugim elementem koniecznym do zakwalifikowania pracownika do omawianej grupy jest organizacyjne wyodrębnienie komórki, którą kieruje dany pracownik. Nie jest istotna nazwa tej komórki, nie ma także znaczenia jej wielkość, choć - jak się wydaje - nie może ona obejmować jedynie jednego stanowiska, trudno wówczas mówić o kierownictwie. Ważne jest jednak, aby komórka ta została wyraźnie wyodrębniona organizacyjnie (tak: K. S. – Komentarz do kodeksu pracy, Lex 2016r.). W przedmiotowej sprawie pomimo samodzielności stanowiska powoda nie kierował on wyodrębnioną komórką organizacyjną. Również nie podejmował istotnych dla struktury zakładu czy jego części decyzji, nie odpowiadał za zatrudnienie pracowników, musiał uzgadniać zakresy prac na zmianie ze swoimi przełożonymi. Zdaniem Sądu drugiej instancji Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 278 § 1 k.p.c. poprzez oparcie się na opinii biegłej K. B.. W ocenie Sądu Okręgowego opinia ta wymagała jedynie nieznacznej korekty – co zostanie omówione poniżej. Zgłoszony w apelacji wniosek o przeprowadzenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłej został przez Sąd drugiej instancji oddalony albowiem Sąd, w zakresie uzasadnionego zarzutu strony pozwanej dokonał matematycznych obliczeń, które zostaną przedstawione w dalszej części uzasadnienia. Przeprowadzona w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, opinia biegłej w zakresie ustalenia liczby faktycznie przepracowanych przez powoda godzin (minut), w tym godzin nadliczbowych i wyliczenia należnego normalnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych miała charakter pełny i wyczerpujący. W szczególności na podstawie ustaleń stanu faktycznego biegła przyjęła normę czasu pracy wynoszącą 7,5 godzin na dobę i 37,5 godzin tygodniowo. Stanowisko zajmowane przez powoda - sztygara zmianowego jest stanowiskiem pracy zaliczanym do stanowisk pracy pod ziemią i zgodnie z aktami prawnymi o charakterze zakładowym obowiązującymi u poprzednika prawnego strony pozwanej czas pracy na takim stanowisku został, stosownie do treści art. 145 k.p., skrócony poprzez obniżenie ogólnych norm czasu pracy. Sąd Okręgowy podkreśla tutaj, że dokonane przez biegłą wyliczenie należnego powodowi normalnego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych (czyli bez dodatku) oraz liczby przepracowanych godzin (minut) było prawidłowe. Odnosząc się do zarzutów strony pozwanej wskazać należy, że biegła jak wynika z załącznika nr 2 k-77 wyliczając wynagrodzenie w kolumnie 5 przyjęła 8 godzin za każdy dzień pracy w ramach ogólnej normy czasu pracy, czyli inaczej rzecz ujmując podzieliła wynagrodzenie na 8 godzin (nie 7,5) za każdy dzień. Normę czasu pracy 7,5 godzin biegła ustaliła wyłącznie przy wyliczaniu liczby przepracowanych godzin nadliczbowych tzn. godzin przepracowanych po przekroczeniu normy czasu pracy ustalonej na 7,5 godzin na dobę. Z zestawienia przepracowanych godzin k-75-76 wynika, że biegła uwzględniła, ustalając wymiar czasu pracy dla powoda okoliczność, że miał on usprawiedliwione nieobecności w pracy – art. 130 § 3 k.p. Nie można się też zgodzić ze stroną pozwaną, że powód otrzymał już wynagrodzenie za przepracowane 8 godzin każdego dnia. Otrzymywał on bowiem wynagrodzenie za pracę przy ustalonej normie czasu pracy 7,5 godzin – czyli za 7,5 godzin pracy każdej doby. Biegła prawidłowo ustaliła wysokość wynagrodzenia normalnego powoda w załączniku nr 2 k-77 przyjmując do jego wyliczenia wynagrodzenie podstawowe i dodatki. Normalne wynagrodzenie jest to wynagrodzenie, które pracownik otrzymuje stale i systematycznie w zwykłych warunkach i terminach wypłat. W związku z tym jednak, że biegła nieprawidłowo wyliczyła dodatek za pracę w godzinach nadliczbowych, gdyż biegła za podstawę ustalenia tego dodatku zamiast wynagrodzenia podstawowego przyjęła wynagrodzenie wraz z dodatkami – premią i Kartą Górnika – co jest niezgodne z treścią art.
Sąd dokonał poniższych wyliczeń: miesiąc wynagrodzenie podstawowe załącznik nr 2 kolumna 2 – k.77 godziny w miesiącu załącznik nr 2 kolumna 6 – k.77 stawka za 1 minutę 1 2 3 4 sierpień 2013 3.634,03 168 0,36 wrzesień 2013 2.559 168 0,25 październik 2013 2.774 184 0,25 listopad 2013 2.688 152 0,30 grudzień 2013 3.280,09 160 0,34 styczeń 2014 2.880,01 168 0,29 luty 2014 3.498,93 160 0,37 marzec 2014 3.145,77 168 0,31 kwiecień 2014 2.782,14 168 0,28 maj 2014 2.631 160 0,27 czerwiec 2014 3.244,37 160 0,34 miesiąc ilość minut w dni powszednie załącznik nr 3 kolumna 3 – k.78 ilość minut w niedziele i święta załącznik nr 3 kolumna 4 – k.78 dodatek 50% dodatek 100% łącznie wynagrodzenie za godziny nadliczbowe (tj. wynagrodzenie normalne wynikające z załącznika nr 3 kolumna 5 – k.78 + dodatek wynikający z kolumny 4 i 5) 1 2 3 4 5 6 sierpień 2013 1.257 226,26 1.003,66 wrzesień 2013 1.671 208,88 1.080,68 październik 2013 2.693 336,63 1.671,91 listopad 2013 1.771 202 265,65 60,60 1.491,88 grudzień 2013 930 158,10 747,11 styczeń 2014 2.182 104 316,39 30,16 1.634,70 luty 2014 1.683 311,36 1.398,11 marzec 2014 1.559 241,65 1.161,24 kwiecień 2014 1.853 259,42 1.212,05 maj 2014 2.052 108 277,02 29,16 1.496,66 czerwiec 2014 1.558 264,86 1.236,07 razem 14.134,07 Łącznie za powyższy okres powinna być zasądzona kwota 14.134,07zł tytułem niezapłaconego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych. Mając powyższe na uwadze Sąd drugiej instancji, na mocy art. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok zasądzając, w oparciu o art.
k.p., na rzecz powoda tytułem wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych przedstawione w powyższych wyliczeniach kwoty – łącznie 14.134,07zł. Stosownie do treści art. 481 § 1 i 2 k.c. w zw. z art. 300 k.p. orzeczono o odsetkach ustawowych. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Na mocy przepisu art. 386 § 1 k.p.c. zmieniono też rozstrzygniecie o kosztach procesu. Pozwana przegrała proces (w zakresie postępowania przez Sądem pierwszej instancji) w stosunku
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.