- spowodowało rozpoczęcie biegu przedawnienia, wobec czego Sąd niesłusznie uwzględnił zarzut przedawnienia roszczenia podniesiony przez pozwanego, gdyż roszczenie dochodzone przez powoda w pozwie przedawniłoby się dopiero w styczniu 2019 r. (a nie - jak przyjął Sąd - 6 stycznia 2015 r.), a zatem powód skutecznie przerwał bieg przedawnienia wytaczając powództwo w niniejszej sprawie w czerwcu 2016 r., - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Jednocześnie określono dwa odstępstwa od powyższej reguły. Odnoszą się one do przedawnienia roszczeń deliktowych, jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku (art.
Natomiast, dla roszczeń o naprawienie szkody na osobie, przedawnienie nie może skończyć się wcześniej niż z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (art.
Podkreślić przy tym należy, że jeśli poszkodowany ustalił, kto jest odpowiedzialny za szkodę później niż dowiedział się o szkodzie, bieg okresu przedawnienia rozpoczyna się dopiero od chwili powzięcia informacji o osobie obowiązanej do naprawienia szkody (Sąd Najwyższy w wyroku z 10.04.2002 r., IV CKN 949/00). W niniejszej sprawie można przyjąć, że o szkodzie powód wiedział już wcześniej, co najmniej gdy dowiedział się o odmowie przyjęcia do szkoły. Wówczas mogły bowiem towarzyszyć mu określone – negatywne przeżycia z tym związane. Jednak dopiero w późniejszym terminie dowiedział się o osobie zobowiązanej do naprawnienia szkody. Nastąpiło to dopiero w chwili otrzymania odpowiedzi na pozew wraz z załącznikami w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w Koszalinie pod sygn. akt I C 493/15 przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w C.. Zapoznając się z dokumentem „Imienny wykaz kandydatów do nauczania przebywających w Zakładzie Karnym w K. w dniu 30 listopada 2011r.”, powód zauważył, że funkcjonariusz ZK w K. wpisał nieprawidłowy termin ubiegania się przez powoda o warunkowe przedterminowe zwolnienie. Powód z tym wydarzeniem wiąże swoją krzywdę (nieprzyjęcie do szkoły), a więc dopiero od daty dowiedzenia się o powyższym fakcie, mógł rozpocząć biec termin przedawnienia w sprawie przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w K., zgodnie z treścią art.
Odpis odpowiedzi na pozew z odpisem powyższego dokumentu w sprawie I C 493/15 został doręczony powodowi w styczniu 2016r., a zatem powództwo wytoczone w niniejszej sprawie przed upływem trzyletniego terminu należało uznać za wniesione w terminie. Jednak pomimo powyższej oceny ostatecznie orzeczenie Sądu Rejonowego odpowiada prawu. Podstawą prawną żądania powoda zapłaty od pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w K. jest art. 417 § 1 k.c. Stanowi on, że Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Przesłankami odpowiedzialności Skarbu Państwa są zatem: wyrządzenie szkody przez funkcjonariusza państwowego, bezprawne działanie lub zaniechanie tego funkcjonariusza, normalny związek przyczynowy między działaniem lub zaniechaniem funkcjonariusza, a wyrządzoną szkodą i wyrządzenie szkody przy wykonywaniu władzy publicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 kwietnia 2003r., I CKN 229/01, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 grudnia 2001r. , SK 18/00). Zgodnie z ogólną regułą zawartą w art. 6 k.c., to na powodzie spoczywał ciężar udowodnienia wskazanych wyżej przesłanek, a zatem wykazania, że w wyniku bezprawnego działania funkcjonariusza publicznego poniósł szkodę. Za trafne należy uznać stanowisko Sądu Rejonowego, że powód tych przesłanek nie udowodnił. Przede wszystkim powód nie udowodnił związku przyczynowego między zarzucanym przez powoda działaniem funkcjonariusza publicznego, który wpisał w wykazie błędną datę warunkowego przedterminowego zwolnienia a krzywdą powoda, związaną z nieprzyjęciem go do szkoły. W tym przypadku chodzi o powiązanie obu zdarzeń tego rodzaju, iż niewątpliwie można przyjąć, że jedno zdarzenie wynika z drugiego zdarzenia. Istotny jest przy tym logiczny i nierozerwalny związek między tymi zdarzeniami, a zatem między działaniem lub zaniechaniem sprawcy a szkodą. Podkreślić należy, że musi to być adekwatny związek przyczynowy, a zatem nie jakikolwiek związek przyczynowy lecz taki, który w określonych warunkach można uznać za typowy, w sposób normalny prowadzący do określonego skutku. W niniejszej sprawie brak jest takiego adekwatnego związku przyczynowego między ewentualną krzywdą powoda, związaną z odmową przyjęcia go do szkoły, a działaniami funkcjonariusza publicznego, za którego odpowiedzialność ponosi pozwany, a więc wpisanie błędnej daty terminu warunkowego przedterminowego zwolnienia. W treści dokumentu „Imienny wykaz kandydatów do nauczania przebywających w Zakładzie Karnym w K. w dniu 30 listopada 2011 r.” jednoznacznie wskazano przyczyny odmowy przyjęcia kandydata do szkoły, tj. § 5 i 13 ust. 6 i 10 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 lutego 2004r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu prowadzenia nauczania w zakładach karnych”. W uwagach podkreślono, że osadzony wymaga zapewnienia bezpieczeństwa osobistego. Z przepisów wskazanego wyżej rozporządzenia, obowiązującego w dniu sporządzenia przedmiotowego wykazu wynika, że komisja penitencjarna, kwalifikując osadzonego do nauczania w określonym typie szkoły lub na kwalifikacyjnym kursie zawodowym, kieruje się w szczególności: terminem warunkowego przedterminowego zwolnienia lub końca kary; koniecznością zapewnienia porządku i bezpieczeństwa w zakładzie. Nawet zatem gdyby przyjąć, że termin warunkowego zwolnienia byłby w przedmiotowym wykazie określony prawidłowo, to z uwagi na wymóg zapewnienia bezpieczeństwa osobistego powód nie zostałby przyjęty do szkoły. Strony również różnie interpretowały znaczenie terminu przedterminowego zwolnienia. Zdaniem pozwanego wskazanie dłuższego terminu, tak jak to miało miejsce w wykazie (2018 r.) działało na korzyść powoda, gdyż dawało większą szansę na ukończenie edukacji, która w założeniu miała trwać dwa lata. Odmienną – i w ocenie Sądu Okręgowego mniej logiczną w danych okolicznościach interpretację przedstawiał powód. Niezależnie jednak od przedstawionych stanowisk stron należy podkreślić, że główną, w ocenie Sądu Okręgowego, podstawą odmowy przyjęcia do szkoły była konieczność zapewnienia bezpieczeństwa osobistego osadzonego. Nie sposób przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że gdyby nie błąd terminu warunkowego przedterminowego zwolnienia w wykazie sporządzonym przez funkcjonariusza Zakładu Karnego w K., to powód z całą pewnością zostałby przyjęty do szkoły. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie takiej tezy. Przesłanką odpowiedzialności odszkodowawczej unormowanej w art. 417 jest obok związku przyczynowego również szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 k.c. Przez szkodę należy rozumieć szkodę majątkową i szkodę niematerialną (krzywdę). Powód powołując się na krzywdę, wskazywał, że miała ona różnorodną postać. W wyniku działania pozwanego powód miał doznać krzywdy w postaci psychicznego i fizycznego cierpienia, które przejawiało się w odczuwaniu przykrości, smutku, przygnębienia, żalu, niższości, poniżenia. Powód nie wykazał jednak, że takie negatywne emocje przeżywał. Same twierdzenia powoda nie mogły być podstawą ustaleń faktycznych w sprawie. Wykazanie określonej okoliczności wymaga przeprowadzenia dowodu wskazującego na dane fakty. Takich dowodów powód nie przedstawił, co prawidłowo zostało wskazane przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu. Biegła sądowa, sporządzająca opinię w niniejszej sprawie, cierpienia powoda związane z nieprzyjęciem go do szkoły oceniła jako znikome, zaś zgłaszane przez niego problemy są jej zdaniem następstwem uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Za niezasadny należało uznać zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, w oparciu o analizę materiału dowodowego, nienaruszającą przepisu art. 233 § 1 k.p.c. Kwestionowanie dokonanej przez sąd oceny dowodów nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2002 r. sygn. II CKN 572/99). Stwierdzić także należy, iż jeżeli z materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo - skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (wyrok Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r., sygn. II CKN 817/00). Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej przez Sąd pierwszej instancji oceny dowodów. Oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowy art. 328 § 2 k.p.c. W judykaturze przeważa pogląd, w myśl którego strona może powołać się na zarzut wadliwego sporządzenia uzasadnienia i zarzut taki można ocenić jako zasadny, gdy z powodu braku w uzasadnieniu elementów wskazanych w art. 328 § 2 k.p.c. zaskarżony wyrok nie poddaje się kontroli instancyjnej (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 1999 r., III CKN 460/98, oraz z dnia 26 lipca 2007 r., V CSK 115/07). Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane przez ustawodawcę elementy, w szczególności wskazana została podstawa faktyczna i prawna rozstrzygnięcia. W oparciu o jego treść Sąd Okręgowy mógł przeprowadzić kontrolę orzeczenia. Ponadto zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c., mógłby być skuteczny tylko wtedy, gdyby skarżący wykazał, że wadliwości uzasadnienia miały wpływ na wynik sprawy (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1997 r., I PKN 97/97). Takiego rodzaju twierdzenia nie znalazły się w uzasadnieniu rozpoznawanej apelacji. W tych warunkach, mając na uwadze wskazane wyżej okoliczności Sąd Okręgowy na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł, jak w wyroku. O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Powód przegrał sprawę w postępowaniu przed Sądem II instancji i jest zobowiązany do zwrotu pozwanemu poniesionych przez niego kosztów wywołanych wniesieniem przez powoda apelacji. Należy przy tym zauważyć, że wyłącznie trudna sytuacja materialna powoda, nie jest uważana w orzecznictwie, za przyczynę nieobciążania kosztami strony przegrywającej sprawę. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 Prawa o adwokaturze z dnia 26 maja 1982 r. (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r. poz. 615 ze zm.) w zw. z § 8 pkt. 6 i § 16 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714). Dorota Ciejek Bożena Charukiewicz Krystyna Skiepko
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.