do nabycia przez spółkę od akcjonariusza akcji w celu ich umorzenia, akcje te mogą być umorzone jedynie za zgoda akcjonariusza (§9 statutu). Statut w §9 jednocześnie nakładał obowiązek określenia w stosownej uchwale podstawy prawnej umorzenia, sposobu finansowania wynagrodzenia za umorzone akcje, wysokości wynagrodzenia oraz sposobu obniżenia kapitału zakładowego. Dodatkowo w §9 ust. 3 statutu ustalono, że wartość wynagrodzenia akcjonariusza za nabyte przez spółkę i umorzone akcje nie może być niższa od jej wartości bilansowej ustalonej na podstawie bilansu spółki za ostatni rok obrotowy. W §13 statutu określone zostały zasady podejmowania przez Walne Zgromadzenie uchwał, zgodnie z którym możliwe jest podejmowanie uchwał objętych porządkiem obrad. W przypadku podjęcia uchwały nieobjętej porządkiem obrad, do jej ważności zgodnie z statutem niezbędna była obecność całego kapitału zakładowego spółki, przy jednoczesnym braku sprzeciwu co do jej podjęcia przez obecnych. W dniu 10 czerwca 2014 roku pozwany skierował do powoda zawiadomienie o zwołaniu na dzień 26 czerwca 2014 roku na godzinę 13:00 w Sali konferencyjnej Hotelu (...) w W. Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy (...) S.A. (pismo pozwanego k. 34, okoliczność bezsporna). W zawiadomieniu jako porządek obrad wskazano:
art. 235 §1 k.p.c. Sąd zważył, co następuje: Powództwo w niniejszej sprawie było niezasadne i należało je oddalić w całości. Roszczenie zawarte w pozwie oparte jest na art. 422 §1 k.s.h., zgodnie z którym, uchwała walnego zgromadzenia sprzeczna ze statutem bądź dobrymi obyczajami i godząca w interes spółki lub mająca na celu pokrzywdzenie akcjonariusza może być zaskarżona w drodze wytoczonego przeciwko spółce powództwa o uchylenie uchwały. Artykuł 422 k.s.h. wprowadza - w odróżnieniu od art. 425 k.s.h. - możliwość zaskarżenia uchwały poprzez wniesienie powództwa o jej uchylenie. Należy podkreślić, że warunkiem skutecznego zaskarżenia jest zaistnienie przesłanek ujętych w art. 422 §1 k.s.h. i wytoczenie powództwa w terminie (art. 424 k.s.h.) oraz przez osoby do tego legitymowane (art. 422 §2 k.s.h.). Powodód spełnił warunki,
art. 424 k.s.h. oraz art. 422 §2 k.s.h. Poza sporem w niniejszej sprawie było kwestia posiadania przez powoda legitymacji czynnej do wytoczenia powództwa. Brak było jednak podstaw do uchylenia uchwały,
art. 422 § 1 k.s.h. Wymienione w art. 422 § 1 k.s.h. przesłanki umożliwiające żądanie uchylenia uchwały należy rozpatrywać w dwóch płaszczyznach, tj. uchwał powziętych z naruszeniem postanowień statutu spółki lub sprzecznych z dobrymi obyczajami oraz jednoczesnego godzenia w interesy spółki lub skierowania na pokrzywdzenie akcjonariusza. Możemy więc przyjąć, że uchwała musi być sprzeczna ze statutem spółki i jednocześnie godzić w interesy spółki lub musi być sprzeczna ze statutem spółki i jednocześnie mieć na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Ewentualnie uchwała może być sprzeczna z dobrymi obyczajami i jednocześnie godzić w interesy spółki, albo też być sprzeczna z dobrymi obyczajami i mieć na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. Poza tymi wariantami możliwe jest również, aby uchwała była sprzeczna ze statutem spółki i z dobrymi obyczajami i jednocześnie godziła w interesy spółki, jak również sprzeczna ze statutem spółki i z dobrymi obyczajami i jednocześnie miała na celu pokrzywdzenie akcjonariusza, a także w końcu była sprzeczna ze statutem spółki i z dobrymi obyczajami i jednocześnie godziła w interesy spółki oraz miała na celu pokrzywdzenie akcjonariusza. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do uznania, że doszło do spełnienia któregokolwiek ze wskazanych wyżej przypadków stanowiących o możliwości skutecznego żądania przez powoda uchylenia będącej przedmiotem tego postępowania uchwały. Odnosząc do pierwszego z zarzutów wskazanych przez powoda, tj. naruszenia przez uchwałę nr 18/2014 statutu spółki, należało stwierdzić, że zarzut ten jest nieuprawniony. Powód wskazywał, że uchwała podjęta w dniu 26 czerwca 2014 r. nie została objęta porządkiem obrad, co miało wynikać z dokumentu stanowiącego zawiadomienie o zwołaniu Walnego Zgromadzenia Akcjonariuszy. Wbrew stanowisku powoda, w dokumencie tym, w miejscu wskazującym porządek obrad wraz z poszczególnymi czynnościami wskazana została treść przedmiotowej uchwały (zawiadomienie z dnia 10 czerwca 2014 r. pkt 9 ppkt 18 k. 34 v.). Zaskarżona pozwem uchwała została wprost wskazana w pkt 9 ppkt 18 tego zawiadomienia. Analiza treści uchwały zawartej w protokole obrad z dnia 26 czerwca 2014 roku odpowiada treści zaproponowanego projektu uchwały wskazanego w zawiadomieniu przesłanym powodowi przez stronę pozwaną. Toższamość wskazanej w zawiadomieniu propozycji uchwały i treść samej uchwały jest oczywista, a przedstawione przez strony dowody z dokumentów nie pozostawiają co do tego jakichkolwiek wątpliwości. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że uchwała ta nie była objęta porządkiem obrad, jak próbuje to wykazać strona powodowa. Powyższe oznacza, że nie został naruszony §13 statutu spółki, w którym wskazano, że w przypadku podjęcia uchwały nieobjętej porządkiem obrad wymagana jest obecność(...)kapitału zakładowego spółki przy jednoczesnym braku sprzeciwu obecnych. Okoliczności,
statutu, nie zaistniały i w tej sytuacji podjęcie zaskarżonej przez powoda uchwały możliwe było na podstawie bezwzględnej większości głosów na podstawie §15 statutu. Zaskarżona uchwała nie narusza też treści §8 i §9 statutu spółki. Zgodnie z §8 statutu akcje są zbywalne, z zastrzeżeniem włączeń wskazanych w tym postanowieniu i wynikających z przepisów prawa. Jednym z nich jest zakaz nabywania akcji własnych, o którym mowa min. w art. 362 §1 k.s.h. Jednocześnie przepis art. 362 §1 pkt 5 wyłącza zakaz nabywania przez spółkę akcji własnych, jeżeli nabycie akcji ma na celu ich umorzenie. Stanowi o tym również treść statutu zawarta w §8 ust 1a. Jak wynika z treści podjętej uchwały, stanowi ona upoważnienia dla zarządu spółki do nabycia akcji własnych, jednocześnie określając wszystkie warunki co do nabycia wymienionych akcji,
W konsekwencji nabycie przez spółkę akcji własnych na podstawie uchwały nr 18/2014 należy w oparciu o art. 362 §1 pkt 5 k.s.h., jak również treść zapisów statutu spółki, uznać za dopuszczalne. Jednocześnie brak jest innych twierdzeń, na podstawie których możliwe byłoby stwierdzenie, że wskutek podjęcia zaskarżonej uchwały doszło do naruszenia innych zapisów statutu spółki. Powód ograniczył się jedynie do ogólnego stwierdzenia sprzeczności zaskarżonej uchwały ze statutem, co w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest niewystarczające do uznania, że okoliczność ta w niniejszej sprawia rzeczywiście ma miejsce. Jednocześnie wskazać należy, iż Sąd nie odnosi się do zarzutu sformułowanego przez powoda odnośnie naruszenia przepisów k.s.h., w tym art. 402 § 2 k.s.h., albowiem powód – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wyraźnie żądał uchylenia uchwały – art. 422 §1 k.s.h., nie zaś swierdzenia jej nieważności – art. 425 §1 k.s.h. Sąd nie podzielił także stanowiska powoda co do drugiego zarzutu odnoszącego się do sprzeczności zaskarżonej uchwały z dobrymi obyczajami. W zakresie tego zarzutu E. K. wskazał jedynie, że uchwała ta nie uwzględnia różnych interesów służących wszystkim w spółce. Powód nie uzasadnia jednak o jakie interesy chodzi i jakich podmiotów przedmiotowa uchwała miałaby nie uwzględniać. Brak jest również i w tym zakresie inicjatywy dowodowej, co zgodnie z regułą wyrażoną w art. 6 k.c. obciąża powoda, gdyż to na powodzie jako stronie oczekującej wydania przez Sąd określonego rozstrzygnięcia spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Zaoferowany materiał dowodowy nie wskazuje na to, że przedmiotowa uchwała mogłaby godzić w dobre obyczaje. Powód nie stawił się przy tym wezwany prawidłowo na termin rozprawy celem przeprowadzenia dowodu z jego przesłuchania, a jego niestawiennictwo pozostaje nieusprawiedliwione. Należy wskazać, że podobnie jak w przypadku sprzeczności ze statutem, wykazanie sprzeczności z dobrymi obyczajami nie powinno się ograniczać do ogólnej konstatacji o sprzeczności, lecz wskazywać jakie obyczaje zostały naruszone w danej sytuacji i w jaki sposób. Innymi słowy, konieczne jest wskazanie przez podmiot odwołujący się do pojęcia dobrych obyczajów jaka konkretnie zasada, przynależna do tej zbiorczej z natury rzeczy kategorii, została naruszona w następstwie podjęcia uchwały określonej treści (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 15 listopada 2012 r., I ACA 1036/12, niepubl.). W orzecznictwie przyjmuje się, że uchwała narusza dobre obyczaje, jeżeli godzi w ogólnie przyjęte zasady słusznego postępowania w relacjach gospodarczych, jak i w reguły postępowania wewnątrz spółki – pomiędzy akcjonariuszami oraz pomiędzy akcjonariuszami a spółką (por. wyrok Sądu Najwyższego z 16 października 2008 r., III CSK 100/08, wyr. Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 26 marca 2009 r., V ACA 49/09). Sprzeczność uchwały z dobrymi obyczajami występuje zatem wówczas, gdy w obrocie handlowym może być ona uznana za nieetyczną, przy czym chodzi tu raczej nie o ocenę z punktu widzenia etyki przeciętnego, uczciwego człowieka, lecz o oceny nastawione na zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania spółki pod względem ekonomicznym (por. wyr. Sądu Najwyższego z 8 marca 2005 r., IV CK 607/04, por. także wyr. Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 15 listopada 2012 r., I ACA 1036/12, niepubl.). Chodzi więc o taką sytuację, kiedy w obrocie handlowym może być ona uznana za nieetyczną w świetle tradycyjnie rozumianej uczciwości kupieckiej, uwzględniającej jednakże kryteria ekonomiczno - funkcjonalne i oceny zorientowane na zapewnienie niezakłóconego funkcjonowania i rozwoju spółki kapitałowej, a także poszanowanie interesów jej wspólników i akcjonariuszy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 marca 2013 r., I CSK 407/12). Z kolei sprzeczność uchwały walnego zgromadzenia spółki akcyjnej z dobrymi obyczajami, prowadząca jednocześnie do pokrzywdzenia akcjonariusza zachodzi wtedy, gdy cały lub prawie cały zysk jest przeznaczony na inny cel niż wypłata dywidendy, którego nie uzasadnia sytuacja ekonomiczna spółki, zwłaszcza jeśli z osiągniętego zysku korzystają tylko niektórzy akcjonariusze (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 03 października 2014 r. sygn. akt V ACa 244/14, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2014 r, sygn. akt I ACa 5/14, uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 października 2008 r., III CSK 100/08, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2012 r., III CZP 84/12). E. K. poza ogólnym stwierdzeniem, że uchwała nie uwzględnia różnych interesów w spółce nie przedstawił jednak na tę okoliczność żadnych bliższych twierdzeń. Nie wyjaśnił o jakie interesy chodzi, tak aby Sąd mógł dokonać w tym zakresie oceny, jak również nie wskazała jakich one grup dotyczą. Nie jest zaś rolą Sądu ustalanie za stronę okoliczności, które stanowią o zasadności jej twierdzeń. Podkreślić przy tym należy, że powód był w niniejszym postępowaniu reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Sąd analizując dalsze zarzuty podniesione przez powoda nie stwierdził również, by zaskarżona przez niego uchwała godził w interesy spółki oraz miała na celu pokrzywdzenie akcjonariuszy. Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu naruszenia interesów spółki, Sąd uznał za wiarygodne wyjaśnienia strony pozwanej złożone na rozprawie przez członka zarządu spółki. Słuchany w charakterze strony L. F. zeznał, że spółka od momentu powołania nowego zarządu systematycznie co rok nabywa akcje własne w celu ich umorzenia. Działanie te mają przyczynić się do poprawy płynności finansowej spółki (por. wyjaśnienia pozwanego na rozprawie w dniu 04 sierpnia 2016 r. czas 00:31:00). W odpowiedzi na pozew wskazano również, że nabycie w celu umorzenia akcji własnych serii (...), umożliwić miało dokonanie emisji akcji serii (...). Pozwany wskazał, że dzięki temu możliwa była poprawa wskaźników finansowych kapitału zakładowego, który z (...) na dzień 30 czerwca 2013 roku dzięki nabyciu akcji własnych celem ich umorzenia wzrósł do (...) na dzień 30 czerwca 2014 roku. Działania tego, wbrew stanowisku prezentowanemu przez stronę powodową, nie sposób zatem uznać jako godzącego w interes spółki, gdyż w rezultacie prowadzi ono do poprawienia struktury finansowej w spółce. Brak jest jednocześnie twierdzeń przeciwnych, z których wynikałoby, że w rzeczywistości nabywanie przez spółkę akcji własnych celem ich umorzenia stanowi naruszenie interesów spółki. Na gruncie art. 422 §1 k.s.h. godzenie w interesy spółki ma miejsce wówczas, gdy są podejmowane działania powodujące uszczuplenie majątku, ograniczające zysk spółki, "uderzające" w dobre imię jej lub jej organów, czy chroniące interesy osób trzecich kosztem interesów spółki (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 25 lipca 2013 r. sygn. akt V ACa 252/13, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 08 lutego 2013 r. sygn. akt VI ACa 1124/12). W okolicznościach niniejszej sprawy Sąd na podstawie twierdzeń oraz dowodów stron nie stwierdził, że zaskarżona uchwała zmierza do podejmowania któregokolwiek z ww. działań. Brak jest również jakichkolwiek podstaw do uznania, że przedmiotowa uchwała godzi w interesy akcjonariuszy. Zarzut ten strona powodowa uzasadniła tym, iż uchwała ta wyrządza powodowi krzywdę, stanowiącą szkodę w aspekcie majątkowym. Stanowisko to należy jednak uznać za chybione oraz nie poparte jakimkolwiek dowodem. Jak wynika z treści przedmiotowej uchwały, nie stanowi ona ograniczenia - jak wydaje się próbuje to przedstawić powód - do rozporządzania przez niego będących jego własnością akcjami. Uchwała nr 18/2014 określa jedynie, upoważnienie zarządu spółki do nabycia od akcjonariuszy, w tym również od powoda akcji imiennych serii (...) w maksymalnej ilości (...) sztuk celem ich umorzenia. Uchwała ta jednocześnie odwołuje się do treści §8 i §9 statutu określającej warunki nabywania akcji. Uchwała ta nie ogranicza przy tym powodowi możliwości zbycia należących do niego akcji serii (...) na rzecz osób trzecich. Brak jest w tym zakresie jakiegokolwiek ograniczenia w treści zaskarżonej uchwały. Powód nie wyjaśnił w jaki sposób podjęcie uchwały nr 18/2014 miałoby wyrządzić mu krzywdę, a stwierdzenie, że „w wyniku podjętej uchwały akcjonariusz posiadający (...) akcji serii (...) będzie mógł je zbyć w (...), a akcjonariusz posiadający (...) akcji serii (...) jedynie w (...)”, są ujęte bardzo ogólnie. W szczególności powód nie wyjawił jaki przywołana sytuacja ma mieć związek z pokrzywdzeniem po jego stronie, w sytuacji gdy posiadanymi akcjami powód może swobodnie dysponować i zbyć chociażby na rzecz osób trzecich, a nie upoważnionemu zarządowi spółki. Podzielić należy prezentowany w orzecznictwie pogląd, że pokrzywdzenie akcjonariusza ma miejsce wtedy, gdy w wyniku podjęcia uchwały jego pozycja w spółce ulega pogorszeniu, czy to w aspekcie osobistym czy udziałowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2009 r., II CSK 91/09, zob. A. Kidyba, Komentarz zaktualizowany do art. 422 Kodeksu spółek handlowych). Pomimo powołania się przez powoda na powstanie po jego stronie krzywdy w aspekcie majątkowym, argument ten nie został w jakimkolwiek stopniu rozwinięty. Powód nie przedstawił żadnych okoliczności, na podstawie których Sąd mógłby stwierdzić, że podjęta w dniu 26 czerwca 2014 roku uchwała nr 18/2014 wpływa także negatywnie na jego pozycję w spółce, lub została podjęta w zamiarze wyrządzenia mu krzywdy. Nie można bowiem przyjąć, że uchwała będzie podjęta w celu pokrzywdzenia akcjonariusza, gdy jedynie on nie akceptuje jej treści, lub gdy sprawia mu ona przykrość. W odróżnieniu od godzenia w interesy spółki - co może być działaniem przypadkowym, niecelowym, w przypadku pokrzywdzenia akcjonariusza uchwała taka musi być podjęta z wyraźną wolą pokrzywdzenia (w celu), a nie może to mieć wymiaru przypadkowego. W konsekwencji Sąd, opierając się na zaoferowanych przez strony twierdzeniach i dowodach, nie dostrzegł przesłanek warunkujących skuteczne zaskarżenie uchwały nr 18/2014 z dnia 26 czerwca 2014 roku. Z tych względów powództwo o uchylenie przedmiotowej uchwały należało a contrario art. 422 §1 i 2 k.s.h. w zw. z art. 424 k.s.h oddalić, o czym Sąd orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach procesu orzeczono w pkt 2 sentencji na podstawie art. 98 §1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. w zw. z art. 108 §1 k.p.c. oraz §10 ust 1 pkt 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1349 ze zm.), zasądzając od powoda jako strony przegrywającej sprawę na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego. SSO Anna Rachocka
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.