Sygn. akt I AGa 101/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 29 czerwca 2018 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący : SSA Jarosław Marek Kamiński Sędziowie : SSA Elżbieta Bieńkowska (spr.) SSO del. Jacek Malinowski Protokolant : Iwona Zakrzewska po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2018 r. w Białymstoku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Spółki z o.o. w B. przeciwko (...) Spółce z o.o. w B. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2018 r. sygn. akt VII GC 1/18 I. oddala apelację; II. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 4.050 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. (...) Sygn. akt I AGa 101/18 UZASADNIENIE Powód (...)Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (poprzednio jako (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B.) w pozwie skierowanym przeciwko (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w B. domagał się zasądzenia od pozwanego kwoty 128.861,70 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 15 grudnia 2015 r. do dnia 31 grudnia 2015 r., zaś od dnia 1 stycznia 2016 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz kosztami sądowymi i kosztami zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania powód wskazał, że kwota dochodzona pozwem wynika z utraconych korzyści za okres od dnia 1 stycznia do dnia 30 czerwca 2016 r., które uzyskałby z tytułu zarządzenia (...), gdyby pozwana spółka nie doprowadziła do bezprawnego rozwiązania w 2015 roku umowy z dnia 2 kwietnia 2012 r. o zarządzanie działalnością (...). Sąd Okręgowy w Białymstoku nakazem zapłaty z 24 listopada 2017 r. wydanym w postępowaniu upominawczym w sprawie VII GNc 547/17 uwzględnił w całości żądanie powoda. Pozwany (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w B. w sprzeciwie od nakazu zapłaty domagał się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda kosztów procesu według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Uzasadniając swoje stanowisko pozwany wskazał, że powód nie wykazał na czym miałoby polegać bezprawne wypowiedzenie umowy i że zdarzenie te (wypowiedzenie umowy) miałoby spowodować szkodę. Nadto powód nie udowodnił poniesienia dochodzonej pozwem szkody, ani jej wysokości. Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2018 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku powództwo oddalił w całości, zasądzając jednocześnie od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Z ustaleń Sądu wynika, że powód zawarł z pozwanym dwie umowy. Przedmiotem pierwszej z grudnia 2011 r. było wykonywanie przez powoda na rzecz pozwanego usług doradztwa w zakresie hotelarstwa w związku z realizowaną budową i planowanym uruchomieniem obiektu pod nazwą (...), zlokalizowanego w B. przy ul. (...) oraz w związku z planowanym podpisaniem pomiędzy stronami umowy o zarządzanie(...). Przedmiotem zaś drugiej umowy, datowanej na dzień 2 kwietnia 2012 r. było wykonywanie przez powoda na rzecz pozwanego usług zarządzania działalnością (...) w imieniu i na rzecz pozwanego, zgodnie ze Standardami Sieci HB Projekt. Umowa została zawarta na czas określony - 5 lat. Strony w § 17 umowy uzgodniły, że zarządca będzie mógł wypowiedzieć umowę ze skutkiem natychmiastowym, jeśli zlecający sprzeda nieruchomość wraz z Hotelem lub część nieruchomości, na której posadowiony jest Hotel (ust. 1). W umowie ustalono również, że jeżeli którakolwiek ze stron dopuści się istotnego naruszenia warunków umowy (co stanowi ważny powód w rozumieniu art. 746 § 3 k.c.), druga strona dostarczy stronie naruszającej pisemne zawiadomienie o stwierdzonym naruszeniu umowy. Zawiadomienie powinno zawierać opis stwierdzonego naruszenia i wyznaczać co najmniej 30-dniowy termin na usuniecie naruszenia. Jeżeli strona naruszająca nie usunie naruszenia opisanego w zawiadomieniu w wyznaczonym jej terminie, druga strona może wypowiedzieć umowę, z zastrzeżeniem § 17 ust. 3 (ust. 2). Umowa uległaby rozwiązaniu z upływem 3 miesięcy (§ 17 ust. 4). Z kolei ust. 3 umowy stanowi, że przypadek naruszenia umowy z ust. 2, nadający się do usunięcia, nie będzie mógł stanowić podstawy wypowiedzenia, jeśli właściwość tego naruszenia nie pozwala usunąć go w okresie 30 dni od stwierdzenia naruszenia, a równocześnie strona naruszająca rozpocznie w terminie tych 30 dni naprawę takiego naruszenia i będzie postępowała z należytą starannością i w dobrej wierze w celu niezwłocznego zakończenia usunięcia naruszenia opisanego w zawiadomieniu. Jeśli w określonym terminie przez strony i pomimo należytej staranności i dobrej wiary strona odpowiedzialna za naruszenie warunków umowy nie usunie powyższego naruszenia, przedmiotowa umowa zostanie rozwiązana w terminie 90 dni od daty stwierdzenia powyższego naruszenia przez stronę, jednak nie później niż ostatniego dnia miesiąca. Aneksem nr (...) z dnia 3 lutego 2014 r., na prośbę pozwanego, została zmieniona umowa o zarządzanie (...) w zakresie dotyczącym m.in. naliczania opłaty podstawowej, opłaty motywacyjnej i prowizji od sprzedaży usług gastronomicznych. W § 6 strony umówiły się, że wypłatę różnicy między opłatą podstawową, opłatą motywacyjną i prowizją od sprzedaży usług gastronomicznych w wysokości obliczanej do dnia 31 grudnia 2013 r. a opłatą podstawową, opłatą motywacyjną i prowizją od sprzedaży usług gastronomicznych w wysokości obliczanej od dnia 1 stycznia 2014 r., zawiesza się do dnia rozwiązania umowy przez zlecającego (tj. pozwanego) lub do dnia rozwiązania umowy przez zarządcę (tj. powoda) z winy zlecającego. Różnica w naliczeniach opłat określonych w § 6 wykazywana jest sukcesywnie w rozliczeniach miesięcznych i kwartalnych według załącznika nr 6A i 6B umowy (§7). Strony ustaliły także, że w przypadku wygaśnięcia umowy z powodu upływu czasu, na jaki umowa została zawarta, zawarcia umowy dzierżawy lub przedłużenia umowy, całkowitemu umorzeniu ulegnie różnica między opłatą podstawową, opłatą motywacyjną i prowizją od sprzedaży usług gastronomicznych w wysokości obliczanej do dnia 31 grudnia 2013 r., a opłatą podstawową, opłatą motywacyjną i prowizją od sprzedaży usług gastronomicznych w wysokości obliczanej od dnia 1 stycznia 2014 r., której wypłata została zawieszona (§ 8). Tym samym strony ustaliły, że od stycznia 2014 r. pozwany będzie płacił powodowi wynagrodzenie z umowy w wysokości obliczonej według nowych podstaw ustalania wysokości jego składników, czyli ustaliły nową, niższą wysokość wynagrodzenia z umowy. Pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. pozwany wypowiedział ze skutkiem na dzień 30 listopada 2015 r. umowę z dnia 2 kwietnia 2012 r. o zarządzanie działalnością hotelu. Jako ważne powody wypowiedzenia umowy w rozumieniu art. 746 k.c. (§17 umowy) pozwany wskazał: 1. Stały brak opłacalności ekonomicznej prowadzenia działalności w zakresie hotelu spowodowany zbyt dużymi obciążeniami z tytułu „umowy o zarządzanie”. Stosowane stawki są zawyżone w stosunku do stawek rynkowych (co potwierdza oferta złożona na zarządzanie (...)). 2. Konieczność minimalizacji straty związanej z działalnością hotelową – w okresie 09.2012 – 06.2015 działalność hotelowa wygenerowała stratę w wysokości narastająco: 92.972,78 zł. Jednocześnie łączne wynagrodzenie za ten okres z tytułu „umowy o zarządzanie” wyniosło 607.244,55 zł. 3. Brak wykonywania przez zarządcę wszystkich obowiązków wynikających z umowy, a w szczególności: ⚫ Brak składania w terminie planu rocznego przychodów i kosztów (na 2013 rok budżet nie był przedstawiony; na 2014 rok budżet wstępny, niekompletny, zawierający jedynie przychody, był przesłany 16 grudnia 2013 r., a następny poprawiony przesłany był 31 marca 2014 r.; na 2015 rok budżet nie był przedstawiony; ⚫ Brak przedstawienia planów marketingowych; ⚫ Brak szkolenia personelu kluczowego – managera hotelu; ⚫ Brak regularnych szkoleń okresowych pozostałego personelu; ⚫ Rekomendacja zawarcia niekorzystanej umowy na pranie bielizny hotelowej. 4. Zmiana sytuacji rynkowej na lokalnym rynku usług hotelarskich – powstanie i planowane otwarcie w I kwartale 2016 r. (...)przy ul. (...) w B. z około 120 pokojami niewątpliwie spowoduje spadek obłożenia i przychodów (...). W odpowiedzi na powyższe wypowiedzenie umowy powód pismem z dnia 21 września 2015 r. odniósł się szczegółowo do każdej z przyczyn wypowiedzenia umowy, podnosząc, że jest ono całkowicie pozbawione podstaw faktycznych i podstaw prawnych. Zdaniem powoda nie zaistniały żadne ważne powody w rozumieniu art. 746 k.c. do wypowiedzenia umowy o zarządzanie(...). Nie zaistniały również mniej ważne powody do wypowiedzenia tej umowy przez pozwanego. Ponadto przedmiotowe wypowiedzenie umowy traktować należy, zdaniem powoda jako całkowicie bezprawne, z uwagi na niewyczerpanie przez pozwanego procedury, przewidzianej w § 17 ust. 2 i ust. 3 umowy o zarządzenie. Przed doręczeniem wypowiedzenia w dniu 31 sierpnia 2015 r. pozwany nie zawiadomił powoda pisemnie ani ustnie o jakimkolwiek naruszeniu umowy przez powoda oraz nie wezwał powoda do ich usunięcia. Pozwany nie wyznaczył również powodowi jakiegokolwiek terminu na usunięcie jakichkolwiek naruszeń umowy. Powód po złożeniu powyższego oświadczenia o wypowiedzeniu kontynuował realizację umowy do dnia 30 listopada 2015 r., do momentu kiedy to pozwany cofnął mu udzielone w dniu 28 czerwca 2012 r. pełnomocnictwo, uniemożliwiając tym samym powodowi dalsze zarządzanie hotelem. Po upływie terminu wypowiedzenia umowy strony dokonały protokolarnego przekazania (...) w dniu 1 grudnia 2015 r. Protokół przekazania hotelu nie zawiera stwierdzeń, że powód naruszył umowę. Żadna ze stron nie kwestionowała faktu skutecznego rozwiązania umowy. W związku z tym, że umowa została przedwcześnie przez pozwanego rozwiązana zgodnie z § 8 aneksu nie doszło do umorzenia zawieszonych aneksem z dnia 3 lutego 2014 r. opłat i stały się one wymagalne. W związku z tym powód wystawił m.in. dwie faktury VAT o nr (...) z dnia 7 grudnia 2015 r. na kwotę 71.956,11 zł oraz o nr (...) z dnia 22 grudnia 2015 r. na kwotę 7.112,14 zł tytułem zapłaty za zawieszoną opłatę podstawową i prowizję. Powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty, po czym ostatecznie wniósł powództwo do Sądu o zapłatę zawieszonej opłaty podstawowej i prowizji za usługę gastronomiczną za okres I- XI 2015 r. Wyrokiem z 14 lutego 2017 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku w sprawie o sygn. VII GC 116/16 uwzględnił powództwo w całości na łączną kwotę 79.068,25 zł. Wyrokiem z dnia 20 października 2017 r. Sąd Apelacyjny w Białymstoku w sprawie o sygn. I ACa 331/17 oddalił apelację pozwanego od powyższego rozstrzygnięcia. Nadto powód wystawił pozwanej faktury VAT: nr (...) z dnia 7 grudnia 2015 r. na kwotę brutto 125.277,98 zł, nr (...) z dnia 7 grudnia 2015 r. na kwotę brutto 22.420,44 zł i nr (...) z dnia 6 marca 2017 r. na kwotę brutto 7.130,31 zł tytułem zapłaty za zawieszoną opłatę podstawową i prowizję. Pozwana pokwitowała ich odbiór, a następnie odesłała je powódce bez księgowania, uznając, że są wystawione bez podstawy prawnej. Następnie powód wysłał pozwanej wezwanie do zapłaty należności objętych w/w fakturami, po czym wniósł powództwo o zapłatę tych kwot do Sądu Okręgowego w Białymstoku. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Białymstoku z 16 listopada 2017 r. w sprawie o sygn. VII GC 203/17 uwzględniono powództwo w całości na łączną kwotę 154.828,73 zł. Wyrok uprawomocnił się w dniu 21 grudnia 2017 r. W tak ustalonych okolicznościach Sąd Okręgowy – po uprzednim zakwalifikowaniu zawartej przez strony w dniu 2 kwietnia 2012 r. umowy o zarządzanie działalnością (...) w B. jako umowy zlecenia – wstępnie stwierdził, że dywagacje odnośnie wypowiedzenia umowy nie mają większego znaczenia, skoro faktycznie przedwczesne rozwiązanie umowy nie zostało zakwestionowane przez strony, a jednocześnie spowodowało wymagalność roszczenia powoda z tytułu zawieszonego wynagrodzenia określonego w § 6 aneksu. Sąd I instancji zauważył, że w związku z rozwiązaniem umowy powód wprawdzie utracił wynagrodzenie w kwocie 128.861,70 zł, które by mu przysługiwało, gdyby umowa była kontynuowana, ale jednocześnie „zyskał” wynagrodzenie zawieszone w wysokości 233.896,98 zł, którego nie uzyskałby, gdyby umowa z pozwanym byłaby kontynuowana. Co więcej, dodatkowym niejako „zyskiem” dla niego z tytułu niewykonywania umowy był brak obciążeń z tytułu kosztów własnych obsługi tej umowy, których przecież nie poniósł (np. związanych z zatrudnianiem pracowników, nabywaniem określonych materiałów w związku z umową). Z tych względów Sąd Okręgowy doszedł do wniosku, że powód w żadnym zakresie nie wykazał, aby w wyniku zerwanej z pozwanym umowy odniósł szkodę. W rzeczywistości pod względem finansowym na skutek § 6 aneksu do umowy, bez żadnych „trudów i kosztów” zyskał znacznie większe wynagrodzenie, niż uzyskałby gdyby zgodnie z umową świadczyłby swoje usługi na rzecz pozwanego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił powództwo. O kosztach orzekł zaś stosownie do art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. W apelacji od tego wyroku powód, zaskarżając go w całości, zarzucał Sądowi I instancji: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego polegające na ich błędnej wykładni i niewłaściwym zastosowaniu, a w szczególności:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.