Sygn. akt IV Ca 365/18 Sygn. akt IV Cz 416/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 11 września 2018 r. Sąd Okręgowy w S. IV Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: SSO Jolanta

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego w przypadku każdego z tych powodów składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Biorąc pod uwagę, iż każdy z powodów wygrał sprawę w 60%, należało zasądzić na rzecz każdego z nich wskazaną powyżej kwotę. Na rzecz powódki S. C. Sąd zasądził od pozwanego kwotę 784,66 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, mając na względzie, że wygrała ona sprawę w 66%. Na koszty powódki składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Na rzecz powódki A. K. Sąd zasądził od pozwanego kwotę 1.391 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, mając na względzie, że wygrała ona sprawę w 80%. Na koszty powódki składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Sąd I instancji zasądził od pozwanego na rzecz powódki M. Ś. kwotę 1.993,60 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powódka ta wygrała sprawę w 60%, zaś na jej koszty składały się: opłata od pozwu w wysokości 2.500 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Na rzecz powódki R. T. Sąd zasądził od pozwanego kwotę 1.023,64 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, mając na względzie, że wygrała ona sprawę w 64%. Na koszty powódki składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 3.600 zł,

§ 6pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 3.600 zł,

§ 6pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Sąd Rejonowy zasądził od powoda J. C. na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) w W. kwotę 816,17 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powód ten wygrał sprawę w 33%, zaś pozwany w 67%. Na koszty powoda składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Sąd zasądził od powódki W. Ś. na rzecz pozwanego Towarzystwa (...) w W. kwotę 568,67 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na koszty powódki składały się: opłata od pozwu w kwocie 750 zł, wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 34 zł. Na koszty pozwanego składały się: wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 2.400 zł,

§ 6pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 poz. 490), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Powódka wygrała sprawę w 33%, zaś powód w 67%. Jednocześnie Sąd na podstawie art. 113 ust. 1 uksc, nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w S.kwotę 7.877,50 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych. Wyjaśnił przy tym, że powodowie P. C., J. C., S. C., B. C., A. K., R. T. i J. K. zwolnieni zostali od kosztów sądowych w całości. Pozostały zatem niepokryte przez tych powodów koszty sądowe z tytułu opłaty od pozwu, które w przypadku P. C., B. C., A. K., R. T. wynosiły po 2.500 zł od każdego z nich, zaś w przypadku J. C., S. C. i J. K. po 750 zł od każdego z nich. Biorąc zatem pod uwagę stopień, w jakim każdy z tych powodów uległ przeciwnikowi, należało zasądzić od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa wskazaną powyżej kwotę, która stanowi sumę częściowych opłat od pozwu w zakresie, w jakim obciążają one pozwanego (tj. odpowiednio: 1.500 zł + 1.500 zł + 2.000 zł + 1.760 zł + 247,50 zł + 495 zł + 375 zł). Strona powodowa zaskarżyła powyższy wyrok apelacją, domagając się jego zmiany, poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz: ⚫ P. C. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 27.05.2014r. do dnia 31.12.2015 r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016 r. do dnia 27.03.2018 r.; ⚫ J. C. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 27.05.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ S. C. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 27.05.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ B. C. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ A. K. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 40.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ M. Ś. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 30.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ W. Ś. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ R. T. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 35.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018r.; ⚫ J. K. odsetek ustawowych liczonych od zasądzonej kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015 r. oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od ww. kwoty od dnia 01.01.2016r. do dnia 27.03.2018 r. Nadto powodowie wnieśli o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Skarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenie art. 455 kc i art. 481 § 1 kc w zw. z art. 817 § 1 kc oraz art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, poprzez ich niezastosowanie i ustalenie w sentencji wyroku, że odsetki ustawowe od zasądzonych świadczeń na rzecz każdego z powodów należą się od dnia 28.03.2018 r., a więc od dnia wyrokowania. W wywiedzionej apelacji powodowie ponadto zaskarżyli postanowienie Sądu I instancji w zakresie kosztów procesu zawarte w punktach: III podpunkt 4 i 5, IV i V wyroku z dnia 28.03.2018r., podnosząc zarzut naruszenia przepisów art. 100 kpc (poprzez błędne wyliczenie stosunkowego rozdzielenia kosztów procesu pomiędzy pozwanym a powodami: A. K., M. Ś. i W. Ś.) i art. 102 kpc (poprzez jego niezastosowanie i niezasadne obciążenie kosztami procesu powodów J. C. i W. Ś.). W tym zakresie apelujący domagali się zmiany zaskarżonego wyroku i zasądzenia tytułem zwrotu kosztów procesu od pozwanego na rzecz A. K. kwoty 1.468,80 zł zamiast kwoty 1.391 zł oraz na rzecz M. Ś. kwoty 2.053,60 zł zamiast kwoty 1.993,60 zł, a ponadto nie obciążania powodów J. C. i W. Ś. obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów procesu. Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania. Ponadto wywiedzionym zażaleniem małoletni powodowie J. C. i W. Ś., podnosząc zarzut naruszenia art. 102 kpc, zaskarżyli rozstrzygnięcie o kosztach zawarte w punktach IV i V wyroku, domagając się jego zmiany poprzez nieobciążanie skarżących małoletnich powodów kosztami postępowania w sprawie. Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja strony powodowej była w całości zasadna. Przed merytorycznym odniesieniem się do zawartych w wywiedzionej przez powodów apelacji zarzutów, jak również przed wyjaśnieniem motywów, jakimi kierował się Sąd Okręgowy, uznając zarzuty te za uzasadnione, wypadało w pierwszym rzędzie wskazać, że z mocy art. 382 kpc sąd apelacyjny ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek rozważenia na nowo całego zebranego w sprawie materiału oraz dokonania własnej, samodzielnej i swobodnej oceny, w tym oceny zgromadzonych dowodów (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17.04.1998r., II CKN 704/97, OSNC 1998 nr 12, poz. 214). Sąd II instancji nie ogranicza się zatem tylko do kontroli Sądu I instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, rozważając wyniki postępowania przed Sądem I instancji, władny jest ocenić je samoistnie. Postępowanie apelacyjne jest przedłużeniem procesu przeprowadzonego przez pierwszą instancję, co oznacza, że nie toczy się on na nowo. Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy pozwolił Sądowi rozpoznającemu apelację na konstatację, że dokonane przez Sąd Rejonowy rozstrzygnięcie, jak i wnioski wywiedzione z przeprowadzonego postępowania dowodowego skutkujące wydaniem zaskarżonego wyroku nie były całkowicie prawidłowe – przeto Sąd Okręgowy władny był, ale i zobligowany - wskutek słusznie podniesionych zarzutów apelacyjnych - do dokonania zmiany zaskarżonego wyroku zgodnie z kierunkiem wskazanym w apelacji. Jednocześnie podkreślić należało, że apelacja dotyczyła wyłącznie dwóch kwestii, tj.: odsetek od zasądzonych na rzecz powodów kwot zadośćuczynienia oraz rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w zaskarżonym wyroku Sądu Rejonowego z dnia 28.03.2018r., a dotyczącego powodów A. K. i M. Ś. oraz małoletnich J. C. i W. Ś.. Odnosząc się kolejno do powyższych kwestii, wskazać należało, że zdaniem Sądu II instancji, powodowie zasadnie domagają się zasądzenia na ich rzecz obok zasądzonej pretensji głównej także i należności ubocznych za dłuższy (wcześniejszy) okres, aniżeli tylko za okres obejmujący swą datą początkową dzień wyrokowania przez Sąd I instancji. W tym zakresie Sąd Okręgowy, bacząc na szczególne realia niniejszej sprawy, reprezentuje w omawianej kwestii pogląd odmienny od tego, jaki był udziałem Sądu I instancji, i jaki legł u podstaw wydania zaskarżonego orzeczenia. Godzi się bowiem zważyć na to, że w przedmiotowej sprawie wysokość żądanego przez poszczególnych powodów zadośćuczynienia nie odbiega od kwot wskazywanych przez nich i żądanych od ubezpieczyciela w wystosowanym do niego wezwaniu do zapłaty inicjującym postępowanie likwidacyjne. Ubezpieczyciel miał zatem obowiązek ustosunkować się do żądań pokrzywdzonych i to wprawdzie uczynił, podejmując taką, a nie inną decyzję, ale i jednocześnie wziął na siebie ryzyko zaniżenia tego należnego późniejszym powodom zadośćuczynienia. Pozwany jest specjalistą w swojej dziedzinie, także w kwestiach likwidacji szkód. Nie są mu nieznane realia postępowań w sprawach o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej. Przyznanie zatem zadośćuczynień w kwotach, które od tych realiów odbiegają, a następnie ich uzupełnienie w postępowaniu sądowym, nie może być w pewnym sensie wynagradzane poprzez zasądzenie odsetek od kwot dodatkowo przyznanych zadośćuczynień począwszy do daty wyrokowania. Jakkolwiek rzeczywiście można byłoby przyjmować, że ustalenie należnego zadośćuczynienia ma charakter ocenny i uzależnione jest od przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, niemniej takie twierdzenie w przedmiotowej sprawie nie jest uzasadnione. Powodowie już na samym początku swej drogi dochodzenia należnego im zadośćuczynienia byli stanowczy, wskazując konkretnie kwoty, jakich się z tego tytułu domagali, a i w tym poglądzie swym pozostali konsekwentni. Nie można im też zarzucać, że domagali się kwot znacznie odbiegających od tych, jakie są w sprawach podobnych zasądzane, by żądali nadmiernego, nieadekwatnego do stanu faktycznego ich sprawy zadośćuczynienia, czyniąc niemożliwym do adekwatnej oceny tej ich sytuacji przez ubezpieczyciela, do którego w pierwszej kolejności zgłosili się ze swym żądaniem. W omawianym zakresie Sąd odwoławczy podziela poglądy doktryny prawa oraz judykatury, z których wynika, że Zadośćuczynienie, w rozmiarze, w jakim należy się ono wierzycielowi w dniu, w którym dłużnik ma je zapłacić (art. 455

1. kc)powinno być oprocentowane z tytułu opóźnienia (art. 481 § 1
2. kc)od tego dnia, a nie dopiero od daty zasądzenia odszkodowania (por.: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14.01.2011r., PK 145/10, Lex nr 905761). W niniejszej sprawie powodowie występowali z roszczeniami o szczególnym dla nich znaczeniu, co do których zasadności byli w pełni przekonani już także i na etapie postępowania likwidacyjnego, a co do wysokości których ubezpieczyciel nie powinien był mieć jakichkolwiek wątpliwości. W efekcie przyznanie należnego powodom zadośćuczynienia w przyjętych wysokościach leżało w ocenie Sądu II instancji jak najbardziej w gestii ubezpieczyciela – dłużnika, a przyznanie odsetek od zasądzonego pełnego zadośćuczynienia za okres po upływie czterech lat (lub prawie czterech lat w stosunku do części powodów), licząc od dnia zgłoszenia szkody, nie wydaje się odpowiadać społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Stąd i należności odsetkowe winny być w ocenie Sądu Okręgowego zasądzone od dnia następującego po dacie, w której zapadła ostateczna decyzja ubezpieczyciela w postępowaniu likwidacyjnym. Pozwany ubezpieczyciel decyzję tę w stosunku do powodów P. C., J. C. i S. C. podjął w dniu 26.05.2014r. (k. 84), zaś w stosunku do pozostałych powodów – w dniu 23.09.2014r. (k. 91). W związku z powyższym przyjąć należało, że poszczególnym powodom należą się odsetki od zasądzonych przez Sąd I instancji kwot także i za następujące okresy: 1) w przypadku powoda P. C. – odsetki ustawowe za okres od dnia 27.05.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 2) w przypadku powoda J. C. - odsetki ustawowe za okres od dnia 27.05.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 3) w przypadku powódki S. C. - odsetki ustawowe za okres od dnia 27.05.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 4) w przypadku powoda B. C. - odsetki ustawowe za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 5) w przypadku powódki A. K. - odsetki ustawowe za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 6) w przypadku powódki M. Ś. - odsetki ustawowe za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 7) w przypadku powódki W. Ś. - odsetki ustawowe za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 8) w przypadku powódki R. T. - odsetki ustawowe za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r., 9) w przypadku powódki J. K. - odsetki ustawowe za okres od dnia 24.09.2014r. do dnia 31.12.2015r. i odsetki ustawowe za opóźnienie za okres od dnia 1.01.2016r. do dnia 27.03.2018r. W efekcie Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienił pkt II zaskarżonego wyroku Sądu I instancji, orzekając, jak w pkt I podpunkt 1 sentencji swego wyroku. Zdaniem Sądu Okręgowego zasadne były również zarzuty apelacji dotyczące kosztów procesu. W szczególności konkluzja ta dotyczy sposobu rozliczenia tychże kosztów w stosunku do powódki A. K. oraz powódki M. Ś. (pkt III ppkt 4 i ppkt 5 zaskarżonego wyroku). Istotnie przy stosunkowym rozliczeniu tychże kosztów wystąpił błąd rachunkowy, który wymagał skorygowania, co Sąd Odwoławczy uczynił także na podstawie art. 386 § 1 kpc. W efekcie należało zasądzić tytułem zwrotu kosztów postępowania od pozwanego na rzecz powódki M. Ś. – kwotę 2.053,60 zł zamiast zasądzonej w I instancji kwoty 1.993,60 zł (pkt I ppkt 3 sentencji). Co zaś się tyczy powódki A. K. to na jej rzecz tytułem zwrotu kosztów postępowania należało zasądzić od pozwanego kwotę 1.463,80 zł zamiast zasądzonej w I instancji kwoty 1.391 zł. W tym miejscu należało równocześnie dostrzec, że żądanie apelacji dotyczyło w przypadku tej powódki błędnie wskazanej kwoty 1.468,80 zł, gdzie prawidłowe wyliczenie (notabene wskazane w apelacji na k. 455 akt sprawy) winno wynieść 1.463,80 zł – toteż taka kwota została ostatecznie wskazana w sentencji wyroku reformatoryjnego (pkt I ppkt 2 sentencji). Sąd Okręgowy podziela też pogląd strony apelującej, że w realiach przedmiotowej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające nieobciążanie małoletnich powodów J. C. oraz W. Ś. kosztami postępowania należnymi stronie pozwanej (pkt. I ppkt 4 i 5 sentencji). Przepis art. 102 kpc głosi, że W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis ten stanowi o zasadzie słuszności, jako odstępstwie od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Jednocześnie chroni on w wypadkach „szczególnie uzasadnionych” stronę przegrywającą spór w ten sposób, że sąd uwzględniając całokształt okoliczności sprawy może nie obciążyć jej obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie wygrywającej w ogóle albo też obowiązek ten ograniczyć do części należnych kosztów. Pojęcie „wypadków szczególnie uzasadnionych”, do którego w omawianym przepisie odwołuje się ustawodawca nie jest wprawdzie klauzulą generalną, jednak opiera się na zwrocie niedookreślonym, który może odsyłać również do argumentów natury aksjologicznej. Regulacja ta znajdzie zastosowanie w wyjątkowych sytuacjach, gdy z uwagi na okoliczności konkretnej sprawy, zastosowanie reguł ogólnych Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących zwrotu kosztu procesu byłoby nieuzasadnione. Rozstrzygnięcie na podstawie art. 102 kpc ma charakter dyskrecjonalny, kontrola instancyjna w tym zakresie jest ograniczona do sytuacji, gdy zastosowanie wzmiankowanego przepisu nie zostało w ogóle uzasadnione bądź nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18.4.2013r., III CZ 75/12, L.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem Sąd Rejonowy wyłącznie tylko wskazał sposób, w jaki obliczył koszty należne pozwanemu od powodów J. C. i W. Ś., w najmniejszym jednak nawet stopniu nie pochylił się nad sytuacją życiową i rodzinną tych powodów. Tymczasem oboje powodowie są małoletni, mają po (...) lat, nie osiągają żadnych dochodów, powodowie są w wieku szkolnym. Jak wskazują okoliczności faktyczne niniejszej sprawy ci powodowie w zdarzeniu z dnia 23.12.2013r. stracili ważną w ich życiu osobę – babcię, z którą łączyły ich głębokie i silne więzi. T. C. za swego życia opiekowała się powodami. Powodowie w chwili śmierci swej babci mieli po (...) lata. Podkreślić też trzeba, że ci powodowie nie wystąpili przeciwko pozwanemu z rażąco zawyżonymi żądaniami o zadośćuczynienie. W ocenie Sądu Okręgowego mogli być przekonani o tym, że żądana przez nich kwota rzeczywiście w całości im się należy. Także i pozwany uznał swą odpowiedzialność co do zasady również i w stosunku do roszczeń, z jakimi wystąpili powodowie J. C. i W. Ś.. To wszystko w ocenie Sądu II instancji sprawia, że obciążenie tych powodów kosztami postępowania na rzecz pozwanego nie jest zasadne w świetle przepisu art. 102 kpc. A skoro tak, to rzeczą Sądu Okręgowego było zmienić na podstawie art. 386 § 1 kpc pkt IV i pkt V wyroku Sądu Rejonowego w ten sposób, że nie obciążać powodów J. C. i W. Ś. kosztami postępowania należnymi pozwanemu. W pkt II sentencji Sąd Okręgowy na podstawie art. 355 kpc w zw. z art. 391 § 1 kpc umorzył postępowanie zażaleniowe. Wskazać trzeba, że wydanie rozstrzygnięcia, którego na skutek wywiedzenia zażalenia domagała się strona powodowa było niedopuszczalne. W postanowieniu z dnia 18 kwietnia 2013r. (III CZP 15/13, OSNC - Zb. dodatkowy 2014 nr C, poz. 44, str. 11, Biul. SN 2013 nr 4, Legalis nr 644685) Sąd Najwyższy stwierdził, że Wniesienie apelacji wyłącza dopuszczalność zażalenia na postanowienie o kosztach procesu zawarte w wyroku, niezależnie od kolejności składania tych środków odwoławczych (art. 394 § 1 pkt 9 kpc). Pogląd ten Sąd Okręgowy orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni akceptuje. W literaturze i orzecznictwie nie ma wątpliwości, że kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje zbiegu czy konkurencji kilku środków zaskarżenia. W polskiej procedurze cywilnej obowiązuje zasada wyłączności i niepodzielności tych środków. Jeżeli zatem przewiduje ona określony środek zaskarżenia, to tym samym wyklucza inny. Przepis art. 394 § 1 pkt 9 kpc jednoznacznie stanowi, że zażalenie do sądu drugiej instancji przysługuje na postanowienie sądu pierwszej instancji o kosztach procesu, jeżeli strona nie składa środka zaskarżenia co do istoty sprawy. W doktrynie przyjmuje się jednolicie, że strona może zaskarżyć zażaleniem zawarte w wyroku sądu pierwszej instancji orzeczenie o kosztach procesu tylko wtedy, gdy nie wniosła od tego wyroku środka zaskarżenia co do istoty sprawy, a więc apelacji. Nie występuje tu zbieg dwóch środków zaskarżenia ani możliwość wyboru przez stronę jednego z nich. Wniesienie środka zaskarżenia co do istoty sprawy wyklucza dopuszczalność wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w wyroku. Podobne stanowisko jednolicie prezentowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego. Już w wyroku z dnia 5 października 1966r. (III CR 213/66, OSPiKA z 1967 r. nr 9, poz. 226) Sąd ten stwierdzając, że nie istnieje dualizm środków zaskarżenie orzeczeń sądowych, wskazał między innymi na przepis art. 394 § 1 pkt 9 kpc przewidujący zaskarżenie rewizją (obecnie apelacją) albo zażaleniem rozstrzygnięcia o kosztach procesu zawartego w wyroku. Także w uchwale siedmiu sędziów z dnia 26 lutego 1968r. (III PZP 44/67, stanowiącej zasadę prawną, OSNC z 1968 r. nr 8-9, poz. 130) Sąd Najwyższy stwierdził, że Kodeks postępowania cywilnego nie przewiduje możliwości wyboru środka zaskarżenia w przypadku, gdy określone postanowienie zawarte zostało w sentencji wyroku. Oznacza to, że w razie zamieszczenia w wyroku postanowienia, na które przysługuje zażalenie, stronie służy środek prawny odpowiadający istocie wydanego orzeczenia, zgodnie z przedmiotem rozstrzygnięcia, czyli zażalenie. Tylko w jednym przypadku ustawodawca dał wyraz zasadzie zbiegu środków odwoławczych, ale ze skutkiem pochłonięcia jednego środka prawnego przez inny środek prawny - w art. 394 § 1 pkt 9 kpc - gdzie wyraźnie przewidziano sytuację, gdy orzeczenie o kosztach procesu, będące z istoty rzeczy postanowieniem, zawarte w wyroku, może być zaskarżone łącznie z rozstrzygnięciem mającym charakter wyroku, jednym środkiem prawnym – rewizją (apelacją). Jeżeli zatem strona składa rewizję (apelację) od wyroku, a więc środek zaskarżenia co do istoty sprawy, to nie musi wnosić odrębnego środka w postaci zażalenia na postanowienie o kosztach zawarte w wyroku. Wniesienie rewizji (apelacji) od wyroku „pochłania” zatem (ze skutkiem unicestwienia) możliwość wniesienia zażalenia na zawarte w wyroku postanowienie o kosztach procesu. O kosztach postępowania apelacyjnego, jak w pkt III sentencji, orzekł Sąd odwoławczy na podstawie art. 108 § 1 kpc i § 2 pkt 2,3 i 4 w zw. z § 10 pkt 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Wobec umorzenia postępowania zażaleniowego bezzasadnym był wniosek żalących się powodów o zasądzenie na ich rzecz od pozwanego zwrotu kosztów tego postępowania. W tym zakresie orzekł Sąd II instancji, jak w pkt IV sentencji, na podstawie art. 108 § 1 kpc a contrario. W punkcie V wyroku Sąd Okręgowy na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r. nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku łączną kwotę 2.737 zł jako należność wynikającą z brakujących opłat od apelacji, których to opłat powodowie nie uiścili – licząc wysokość poszczególnych opłat od apelacji od wartości przedmiotu zaskarżenia wskazanej przez powodów w apelacji.