Sygn. akt VI U 397/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2018 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie: Przewodniczący: SSR Iwona Dzięgielewska Protokolant: Justyna Penkul po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy A. Z. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddziałowi w W. o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy na skutek odwołania A. Z. od decyzji z dnia 1 września 2016 nr znak: (...) oddala odwołanie. UZASADNIENIE W dniu 28 września 2016 roku (data prezentaty) odwołujący się A. Z. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddziału w W. z dnia 1 września 2016 roku, znak: (...) odmawiającej mu prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 12 listopada 2013 roku (odwołanie k. 1). W uzasadnieniu wskazał, iż zawał serca, którego doznał w trakcie wykonywania pracy nie wynikał z jego objawów chorobowych, zatem nie ma przyczyny wewnętrznej zdarzenia. Odwołujący się przyszedł do pracy i dobrze się czuł, a do zawału serca doszło bez uprzednio rozwijającej się choroby wieńcowej, miażdżycy czy innych stanów chorobowych. Skarżący przytoczył orzecznictwo Sądu Najwyższego dot. przyczyny zewnętrznej zdarzenia (odwołanie k. 1-2). W odpowiedzi na odwołanie z dnia 25 października 2016 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania (odpowiedź na odwołanie k. 3). W uzasadnieniu wskazał, iż w ocenie organu rentowego zdarzenie z dnia 12 listopada 2013 roku nie wyczerpuje znamion wypadku, bowiem brak jest przyczyny zewnętrznej zdarzenia. W opinii lekarskiej z dnia 31 sierpnia 2016 roku lekarz orzecznik ZUS stwierdził, że ww. zdarzenie spowodowane zostało schorzeniem samoistnym, a nie przyczyną zewnętrzną. W ocenie ZUS protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku zawiera stwierdzenia bezpodstawne. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyznania odwołującemu się prawa do jednorazowego odszkodowania (odpowiedź na odwołanie k. 3). Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W okresie ok. tygodnia przed dniem 12 listopada 2013 roku u odwołującego się wystąpił ból w klatce piersiowej. U odwołującego się występują czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego, czyli ryzyka wystąpienia ostrego zespołu wieńcowego, tj. palenie papierosów przez ok. 30 lat, zaburzenia węglowodanowe i tłuszczowe, otyłość (opinia k. 117, opinia uzupełniająca k. 141). Odwołujący się jest zatrudniony w Ministerstwie (...) na stanowisku robotnika gospodarczego w Biurze Administracyjnym. W dniu 12 listopada 2013 roku wraz z pozostałymi współpracownikami otrzymał polecenie służbowe rozładowania transportu mebli. Po zakończeniu rozładunku odwołujący poczuł się słabo. Usiadł w pokoju socjalnym, aby odpocząć przez kilka minut. Następnie udał się do pielęgniarki zakładowej, która zmierzyła mu ciśnienie i przeprowadziła badanie EKG. Pielęgniarka wezwała pogotowie ratunkowe, które przetransportowało odwołującego się do szpitala (zeznania odwołującego się k. 12 e-protokół (...) (...)protokół powypadkowy k. 12-13 akt rentowych). W szpitalu rozpoznano u odwołującego się zawał serca bez uniesienia odcinka ST (karta informacyjna k. 5 akt rentowych). Odwołujący się w dniu zdarzenia był pracownikiem Ministerstwa Gospodarki (Ministerstwo (...) jest następcą prawnym). Zespół powypadkowy Ministerstwa Gospodarki nie dokonał okoliczności i przyczyn wypadku. Po ok. 30 miesiącach od dnia wypadku zespół powypadkowy Ministerstwa (...) odtwarzał szczegóły zdarzenia. W dniu 30 czerwca 2016 roku zespół powypadkowy Ministerstwa (...) sporządził protokół nr (...) ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy. Zespół powypadkowy za przyczynę wypadku uznał nadmierny wysiłek podczas wykonywania ręcznych prac transportowych – przenoszenie i rozładunek mebli (duże gabaryty, czasami transport po schodach – góra/dół, przy rozładunku samochodów – przenoszenie ciężaru mebli na własne ciało), stres związany z obawą przed uszkodzeniem mebli w szczególności tych kupionych dla ministrów oraz terminowym wykonaniem pracy oraz przemęczenie związane z codziennym wykonywaniem ręcznych prac transportowych pod presją czasu (pilne, bardzo pilne). Stwierdzono, że zdarzenie z dnia 12 listopada 2013 roku spełnia przesłanki uznania go za wypadek przy pracy (protokół powypadkowy k. 12-13). Decyzją z dnia 1 września 2016 roku, znak: (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w W. odmówił odwołującemu się prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z dnia 12 listopada 2013 roku. W uzasadnieniu wskazał, iż w ocenie organu rentowego zdarzenie z dnia 12 listopada 2013 roku nie wyczerpuje znamion wypadku, bowiem brak jest przyczyny zewnętrznej zdarzenia. Wobec powyższego brak jest podstaw do przyznania odwołującemu się prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy (decyzja k. 27 akt rentowych). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach niniejszej sprawy oraz aktach rentowych, a także na podstawie zeznań odwołującego się oraz znajdującej się w aktach sprawy opinii sądowo-lekarskich i opinii uzupełniających. Zeznania odwołującego się były logiczne i spójne oraz korespondowały z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, zatem Sąd nie znalazł podstaw do odmowy ich wiarygodności. Sąd dał wiarę odwołującemu się co do okoliczności przebiegu zdarzenia z dnia 12 listopada 2013 roku. Autentyczności i treści ww. dokumentów nie kwestionowała żadna ze stron, toteż Sąd uznał je za pełnowartościowy materiał dowodowy w sprawie. Sąd zważył, co następuje: Odwołanie jako niezasadne nie zasługiwało na uwzględnienie. Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe celem ustalenia przebiegu zdarzenia i zważenia czy zdarzenie z dnia 12 listopada 2013 roku jakiemu uległ odwołujący się może być kwalifikowane jako wypadek przy pracy czy jako zdarzenie, które nie odpowiada definicji wypadku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił odwołującemu się prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy z uwagi na brak przyczyny zewnętrznej zdarzenia. Definicję wypadku przy pracy określa ustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1773 ze zm., zwana dalej ustawą wypadkową). Zgodnie z art. 3 ust. ww. ustawy za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą: 1) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych; 2) podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia; 3) w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy. Natomiast zgodnie z art. 2 pkt 13 ustawy wypadkowej, za uraz uznaje się uszkodzenie tkanek ciała lub narządów człowieka wskutek działania czynnika zewnętrznego. Ustawa nie definiuje jednak pojęcia „przyczyny zewnętrznej” wypadku przy pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż przyczyną zewnętrzną wypadku może być każdy czynnik zewnętrzny, który jest zdolny wywołać w istniejących warunkach szkodliwe skutki, w tym także pogorszyć stan zdrowia pracownika dotkniętego już schorzeniem samoistnym ( vide Uchwała 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 lutego 1963 roku, III PO 15/62, LEX nr 106030). Zewnętrzna przyczyna zdarzenia nie może pochodzić z organizmu pracownika dotkniętego zdarzeniem i musi być źródłem urazu lub śmierci. Nie musi być to wyłącznie jedna przyczyna, lecz również mogą to być przyczyny złożone, a wiec zawierające połączenie czynnika zewnętrznego z czynnikami istniejącymi już w organizmie pracownika. Sama praca nie może stanowić zewnętrznej przyczyny w rozumieniu definicji wypadku przy pracy. Może nią być dopiero określona nadzwyczajna sytuacja związana z tą pracą, która staje się współdziałającą przyczyną zewnętrzną ( vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 stycznia 2014 r., I PK 185/13, LEX nr 1646046). Z kolei „nagłe zdarzenie” powodujące uraz lub śmierć pracownika może nastąpić w dowolnym czasie i miejscu pod warunkiem, że pozostaje w związku z wykonywaniem czynności pracowniczych przez osobę, która wypadkowi uległa ( vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2014 roku, I PK 245/13, LEX nr 1646082). Czasowy i miejscowy związek wypadku z pracą sprowadza się do czasowego (zdarzenie wystąpiło w czasie pracy w znaczeniu prawnym) bądź miejscowego (zdarzenie nastąpiło w miejscu zakreślonym strefą zagrożenia stwarzanego przez pracę) powiązania przyczyny zewnętrznej doznanego uszczerbku na zdrowiu z faktem wykonywania przez pracownika określonych czynności. Innymi słowy, czasowy i miejscowy związek wypadku z pracą oznacza, że pracownik doznał uszczerbku na zdrowiu w miejscu i czasie, kiedy pozostawał w sferze interesów pracodawcy. Zatem związek miejscowy i czasowy wypadku z pracą sprowadza się do ustalenia, że zdarzenie wystąpiło w czasie pracy w znaczeniu prawnym (nie tylko w czasie efektywnego świadczenia pracy, ale również w czasie pozostawania w dyspozycji pracodawcy - art. 128 § 1 k.p.), bądź w miejscu zakreślonym strefą zagrożenia stwarzanego przez pracę (na terenie zakładu pracy, a nie tylko w miejscu wykonywania czynności przez danego pracownika - art. 207 k.p.), przez powiązanie doznania uszczerbku na zdrowiu z faktem wykonywania przez pracownika określonych czynności (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2014 roku, I PK 275/13, LEX nr 1477424). W niniejszej sprawie kwestią sporną pozostawało czy doznany przez odwołującego się zawał mięśnia sercowego może być uznany za wypadek przy pracy w rozumieniu przepisów ustawy wypadkowej. W praktyce zachodzą nagłe zdarzenia, które są wywołane wieloma przyczynami, zarówno zewnętrznymi, jak i wewnętrznymi jednocześnie. Stąd też wymóg zewnętrzności przyczyn wypadku nie oznacza, iż ma ona być jedyną przyczyną doprowadzająca do urazu. W orzecznictwie zostało podkreślone stanowisko, iż niedopuszczalne jest przyjęcie, że gdy pracownik nie jest w stanie wykazać innej dodatkowej przyczyny zdarzenia, to wynika z tego, że przyczyną zdarzenia jest przyczyna tkwiąca w jego organizmie ( vide wyrok SN z 4.03.2013 r., I UK 505/12, OSNP 2014, nr 2, poz. 27). Nadto wskazuje się, iż uraz spowodowany wyłącznie przyczyną wewnętrzną, mającą swe źródło w stanie chorobowym poszkodowanego, pozbawia zdarzenie cechy wypadku ze względu na brak przyczyny zewnętrznej. Uraz doznany wyłącznie na skutek przyczyny tkwiącej w organizmie pracownika może się bowiem zdarzyć w każdych okolicznościach, a nie tylko w pracy ( vide wyrok SN z 4.03.2013 r., I UK 505/12, OSNP 2014, nr 2, poz. 27). Przyjmuje się, że zdarzenie ma cechy wypadku przy pracy, jeżeli nastąpiło ono wskutek przyczyny zewnętrznej, nawet gdyby współdziałały równocześnie samoistne schorzenia pochodzące z ciała pracownika. Stanowisko to potwierdził także Sądu Najwyższego w uchwale
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.