W odpowiedzi Dyrektora (...) na pozew z dnia 30 kwietnia 2015 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości w stosunku do niego z uwagi na brak legitymacji procesowej biernej po jego stronie, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazano, że norma art.
dotyczy decyzji ostatecznej, zaś decyzje Dyrektora (...) w odniesieniu do powodów takiego waloru nie posiadały. W odpowiedzi na pozew z dnia 6 maja 2015 r. Dyrektor IS w P. działając przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o odrzucenie pozwu, względnie o oddalenie powództwa, a także o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu podniesiono zarzut niewłaściwości miejscowej sądu, wskazując, że siedziba obu jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa mieści się w P.. Nadto pozwany podniósł zarzut niewłaściwej wartości przedmiotu sporu powiązany z niedopuszczalnością współuczestnictwa powodów w procesie, a także zarzut niedopuszczalności drogi sądowej skutkujący w jego ocenie koniecznością odrzucenia pozwu, a związany z tym, że zdaniem pozwanego powodowie powinni najpierw wystąpić do sądu administracyjnego i uzyskać uchylenie zaskarżonej decyzji, a następnie otrzymać umorzenie postępowania w sprawie zobowiązań podatkowych. Zdaniem pozwanego powodowie powinni wznowić postępowanie sądowoadministracyjne, a przy tym związek przyczynowy związany z ich szkodą opiera się na działaniu WSA w Poznaniu i NSA w P., nie zaś pozwanego. Uzasadniając z kolei ewentualne żądanie oddalenia powództwa pozwany wskazał, że uchylenie aktu normatywnego jako niezgodnego z Konstytucją nie jest wystarczające do dochodzenia roszczenia odszkodowawczego. Postanowieniem z dnia 25 maja 2015 r. Sąd Rejonowy w Kaliszu stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu Poznań-Stare Miasto w P. jako sądowi miejscowo i rzeczowo właściwemu. Wyrokiem z dnia 18 września 2015 r. wydanym w sprawie I C 713/15 Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w P.: I. oddalił powództwa J. D.
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia lub ostatecznej decyzji, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba, że przepisy odrębne stanowią inaczej. Odnosi się to również do wypadku, gdy prawomocne orzeczenie lub ostateczna decyzja zostały wydane na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. W doktrynie wskazuje się, że w przepisie art.
ustawodawca uzależnia od przedsądu odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem niezgodnego z prawem aktu indywidualnego o charakterze władczym (prawomocne orzeczenie, ostateczna decyzja), w tym także, gdy wydanie aktu indywidualnego nastąpiło na podstawie aktu normatywnego niezgodnego z prawem. Chodzi więc o przypadki, gdy wadliwy jest akt indywidualny (niezgodny z normami prawnymi) albo bezprawny jest akt normatywny, stanowiący podstawę wydania aktu indywidualnego. Ustalenie, czy prawomocne orzeczenie sądu albo ostateczna decyzja administracyjna jest niezgodna z prawem ze względu na wadliwość podstawy prawnej (art.
zdanie drugie k.c.), następuje w trybie określonym wyżej dla art.
k.c. W postępowaniu przed Trybunałem Konstytucyjnym, Naczelnym Sądem Administracyjnym lub innymi sądami administracyjnymi konieczne jest stwierdzenie niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją RP, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą. Jednak jak stanowi art. 190 ust. 4 Konstytucji RP i jak (…) stwierdził TK w wyroku z dnia 2 marca 2004 r. (SK 53/03, OTK-A 2004, nr 3, poz. 16), Trybunał nie kontroluje samego rozstrzygnięcia sądowego, „lecz tylko jego prawną podstawę". Orzeczenie TK o niekonstytucyjności aktu normatywnego, zastosowanego przy wydawaniu prawomocnego orzeczenia sądowego, ostatecznej decyzji administracyjnej lub rozstrzygnięcia w innych sprawach stanowi więc podstawę do wznowienia postępowania i uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia „na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania" (por. art. 401 1 k.p.c., art. 272 p.p.s.a., a także art. 540 § 2 k.p.k.) ( Olejniczak A. [w:] Kidyba A. (red.), Gawlik Z., Janiak A., Kozieł G., Olejniczak A., Pyrzyńska A., Sokołowski T ., Kodeks cywilny. Komentarz. Tom III. Zobowiązania - część ogólna, Lex 2014, tezy 12 i 15 komentarza do art.
kc). Wskazać należy, że Dyrektor Izby Skarbowej w P. wydał ostateczną decyzję z dnia 24 października 2006 r. Z uwagi na to, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 18 lipca 2013 r. (SK 18/09, OTK-A 2013/6/80, Dz.U.2013/985) uznał, że art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, 362, 596, 769, 1278, 1342, 1448, 1529 i 1540), w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2006 r., jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 64 ust. 1 Konstytucji. W związku z tym Dyrektor Izby Skarbowej w P. decyzją dnia 25 kwietnia 2014 r. umorzył postępowanie w sprawie. Zdaniem powoda poniósł on szkodę na skutek wydanie ostatecznej decyzji na podstawie aktu normatywnego, który okazał się niezgodny z Konstytucją. Oceny takiej Sąd Rejonowy nie podziela. Podzielić należy, bowiem tylko i wyłączenie pogląd powoda, co do tego, że podstawą prawną ostatecznej decyzji administracyjnej jest akt normatywny, który został uznany za niezgodny z Konstytucją. Zdaniem powoda na skutek wydania takiej decyzji poniósł on szkodę w postaci koszty wpisu sądowego od skargi na ostateczną decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, kosztów skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, kosztów wynagrodzenia pełnomocnika przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w P. oraz kosztów postępowania zasądzonych na rzecz przeciwnika w postępowaniu przed Naczelnym Sadem Administracyjnym. S. nie została zdefiniowana w przepisach kodeksu cywilnego. Za szkodę należy uznać uszczerbek w dobrach poszkodowanego, polegający na różnicy między stanem tych dóbr, powstałym wskutek zdarzenia szkodzącego, a stanem, jaki by istniał, gdyby nie zaszło to zdarzenie. Uszczerbek ten przybiera postać utraty, zmniejszenia lub niepowiększenia aktywów. Szkodą jest interes poszkodowanego w nienastąpieniu tego zdarzenia, a po jego zajściu – w przywróceniu zachwianego tym zdarzeniem stanu dóbr ( Prawo zobowiązań – część ogólna, System Prawa Prywatnego tom 6 pod red. A. Olejniczaka, 2018, Legalis, Nb 68). Zgodnie z art. 361 § 1 kc zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zgodnie z § 2 w powyższych granicach, w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. W przepisie tym mamy do czynienia ze zdefiniowaniem szkody majątkowej podlegającej wynagrodzeniu na zasadach ogólnych. Strata określana jest tradycyjnie jako damnum emergens, natomiast utracone korzyści noszą miano lucrum cessans. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd Sądu Apelacyjnego w Łodzi wyrażóny w uzasadnieniu z wyroku z dnia 31 sierpnia 2017 r. (I ACa 120/17, LEX nr 2369681), że koszty procesu poniesione w innej sprawie nie mogą stanowić szkody w rozumieniu art. 363 § 2 k.c. Istota regulacji art. 361 § 1 k.c. pozwala na przyjęcie odpowiedzialności sprawcy szkody na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych tylko za typowe, a więc normalne skutki zachowań, a nie za wszelkie możliwe ich następstwa, które w ciągu zdarzeń dają się nawet połączyć w jeden łańcuch przyczynowo-skutkowy. Za adekwatne, typowe następstwo określonego zachowania można więc uznać występowanie tylko takiego skutku, który daje się przewidzieć w zwykłym porządku rzeczy, a więc takiego, który - przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego - jest charakterystyczny dla danej przyczyny, jako normalny rezultat określonego zachowania, w tym także deliktu. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny przeprowadził szczegółową analizę charakteru kosztów procesu. Wskazał, że koszty procesu stanowią jeden z nieodłącznych elementów postępowań sądowych. Należą do dziedziny prawa publicznego i są normowane w kodeksach poszczególnych postępowań, tzn. akcie prawa publicznego. Przepisy te określają samodzielnie, co do zasady odrębnie dla każdej z dziedzin prawa, autonomicznie i wyczerpująco zasady rozstrzygnięcia o kosztach. Czasami uzupełnienie tych przepisów znajduje się w innych aktach, zwłaszcza w przepisach dotyczących kosztów sądowych. Prawo procesowe (publiczne) określa zatem źródło i czas powstania żądania zwrotu kosztów procesu, formę jego zgłoszenia, prekluzję i jej termin, ustalane arbitralnie bariery limitujące zakres i wysokość żądania, w końcu składniki kosztów procesu. W piśmiennictwie powszechnie została uznana zasada akcesoryjności formalnej obowiązku zwrotu kosztów procesu. Koszty te mogą powstać wyłącznie w określonym postępowaniu sądowym i w związku z prowadzonym postępowaniem sądowym, tj. na forum publicznoprawnym. Nie budzi w związku z tym wątpliwości, że po zakończeniu postępowania nie można już dochodzić w odrębnym postępowaniu należności z tytułu kosztów procesu poniesionych w zakończonej sprawie. Nie można dochodzić ich w czasie postępowania, przed wydaniem orzeczenia kończącego postępowanie, ani korygować kwot prawomocnie już zasądzonych. Wyłączona jest więc dopuszczalność potraktowania poniesionych z tego tytułu sum jako roszczenia podlegającego przepisom prawa materialnego . Inaczej ujmując koszty procesu poniesione w innej sprawie nie mogą stanowić szkody w rozumieniu art. 363 § 2 k.c. (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 czerwca 1971 r., I CZ 57/71, OSPiKA 1972, Nr 6, poz. 105, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 lutego 1995 r., III CZP 8/95, OSNC 1995/6/88, LEX nr 4185, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1996 r., III CZP 1/96, OSNC 1996, Nr 4, poz. 57, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 1996 r., I CKU 40/96, OSNC 1997/5/52, LEX nr 29097, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2001 r., II UKN 402/00, OSNAPUS 2002, Nr 20, poz. 501, uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 2011 r., III CZP 16/11, OSNC 2012/1/3, M. Prawn. 2012/1/30-31, LEX nr 794131). W cytowanej przez Sąd Apelacyjny uchwale z dnia z dnia 20 maja 2011 r. III CZP 16/11, OSNC 2012/1/3, LEX nr 794131) Sąd Najwyższy wskazał, że stosunek prawny wynikający z obowiązku zwrotu kosztów procesu, podobnie jak wszystkie inne stosunki powstające w ramach postępowania sądowego między stronami i organem procesowym oraz normowane przez to prawo, jest stosunkiem publicznoprawnym. Znamienne jest, że w kształtowaniu należności z tytułu kosztów najistotniejszą rolę odgrywa organ procesowy, a nie strony lub inni uczestnicy, przy czym w niektórych wypadkach orzeka o kosztach procesu z urzędu, bez wniosku zainteresowanego (art. 109 § 1 k.p.c.). Sąd nie uwzględnia wszystkich poniesionych przez stronę kosztów, lecz ocenia ich celowość oraz niezbędność, jak też - gdy strona jest zastępowana przez pełnomocnika będącego adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym - bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika i jego udział w wyjaśnieniu sprawy, a także jej charakter (art. 109 § 2 k.p.c.). Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotyczącym podstaw skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wskazuje się, że uiszczone przez skarżących koszty sądowe i koszty procesu nie stanowią natomiast szkody w rozumieniu art. 424 5 § 1 pkt 4 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 kwietnia 2014 r. ,IV CNP 64/13, LEX nr 1454007). Sąd podziela przedstawione wyżej argumenty i stoi na stanowisku, że poniesione przez stronę koszty sądowe czy koszty zastępstwa procesowego w innej sprawie nie mogą być traktowane jako szkoda w rozumieniu art. 361 § 2 kc. Nie pozostają one bowiem w adekwatnym związku przyczynowym ze zdarzeniem powodującym szkodę. Jako zdarzenie powodujące szkodę w realiach niniejszej sprawy, należy traktować wydanie decyzji ustalającej wysokość zryczałtowanego podatku dochodowego, na podstawie przepisów, które następnie, w wyniku wyroku Trybunału konstytucyjnego, zostały uznane za niezgodne z Konstytucja RP. Decyzja ta została następnie zaskarżona w toku postepowania administracyjnego a następnie sądowoadministracyjnego i w związku z tym postępowaniem powód poniósł określone koszty. Kosztów tych nie można traktować jako koszty pozostające w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą. Wskazać bowiem należy, że do uchylenia przedmiotowych decyzji doszło nie z uwagi na działania powoda (jego skargi nie zostały uwzględnione ani przez Wojewódzki Sąd Administracyjny ani przez Naczelny Sąd Administracyjny), ale na skutek złożonego pez niego wniosku o wznowienie postępowania podatkowego. Zgodnie bowiem z art. 241 § pkt. 2 ordynacji podatkowej w związku z art. 240 § 1 pkt. 8 w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny, z tymże wznowienia postępowania opartego na tej podstawie dokonuje się tylko i wyłączenie na wniosek strony. Zatem nawet gdyby powód nie złożył skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a następnie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, a jedynie złożyły wniosek o wznowienie postępowania podatkowego, to uzyskałby taki sam efekt w postaci umorzenia postepowania podatkowego, bez konieczności poniesienia kosztów związanych z opłatami od skargi czy kosztami zastępstwa procesowego. Tym samym stwierdzenie te przesądzają o braku adekwatnego związku przyczynowego pomiędzy zdarzeniem powodującym szkodę a szkodą. Tylko w części można zgodzić się z twierdzeniami powoda zawartymi w uzasadnieniu pozwu, że gdyby organy podatkowe nie wydały decyzji, to powód nie poniósłby wydatków. Należy mieć na uwadze, zgodnie z art. 321 § 1 kpc Sąd nie może wyrokować co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem, ani zasądzać ponad żądanie. Podstawą faktyczną powództwa była szkoda, którą powód miał doznać na skutek na skutek wydania decyzji opartej o przepis, który następnie został uznany za niezgodny z Konstytucją przy założeniu pozostawania tych zdarzeń w adekwatnym związku przyczynowym. Zdaniem Sądu powód nie wykazał, aby poniósł szkodę, gdyż koszty procesu poniesione w innym postępowaniu sądowym nie mogą być uznane za szkodę w rozumieniu art. 361 § 2 kc, a dodatkowo nie pozostają one w adekwatnym związku przyczynowym. Mając to na uwadze Sąd oddalił powództwo. Wydany przez Sąd wyrok ma charakter wyroku częściowego w rozumieniu art. 317 § 1 kpc. Wskazać bowiem należy, że powództwo w niniejszej sprawie zostało wniesione przez J. D.
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.