Obsah (4)

§ 1§ 2§ 16§ 15

Sygn. akt XVII AmK 13/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 7 maja 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie: Przewodniczący: SSO Dariu

§ 1pkt 2 in fine sformułowania: „stanowiący wzorzec umowy w rozumieniu art.

384 - 385 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (tekst jednolity: Dz.U. z 2014 r., poz. 121) zwanej dalej „Kodeksem cywilnym" lub „k.c.”; -

§ 2ust.

7 sformułowania „z zastrzeżeniem wyjątków zawartych w niniejszej Decyzji”; -

§ 16ust.

6 sformułowania „oraz Regulamin” ewentualnie o uchylenie decyzji w wyżej wymienionym zakresie.

1. zmianę zaskarżonej decyzji w pkt I poprzez dodanie w § 10 po ust. 2 dodatkowego ust. 3 o treści: „W przypadku zmiany parametrów przydzielonej trasy pociągu, dokonanej przez Przewoźnika na zasadach określonych w § 28 ust. 2 Regulaminu, skutkującej zmniejszeniem masy brutto pociągu, opłata rezerwacyjna naliczana jest za zamówione i niewykorzystane w całości lub w części trasy pociągów bez uwzględnienia zmniejszonej masy brutto pociągu.”;
2. zmianę zaskarżonej decyzji w pkt I poprzez

§ 15

pkt 6 in fine sformułowania: „Zapłata kar umownych nie pozbawia stron prawa do dochodzenia odszkodowania - w granicach określonych przepisami Kodeksu Cywilnego - przewyższającego wysokość zastrzeżonych kar";

1. zmianę zaskarżonej decyzji w pkt I poprzez wpisanie w załączniku nr 11 i 11.1 oraz § 15 ust. 6 pkt 5 i § 16 ust. 10 pkt 24 i 25 w miejsce słów „zmienioną” słowa „zwiększoną”;
2. zmianę zaskarżonej decyzji w pkt I poprzez dodanie w załączniku nr 13 po akapicie piątym następującej treści: „Gwarant się zgadza, że żadna zmiana ani uzupełnienie lub jakakolwiek modyfikacja warunków Umowy, które mają zostać wykonane zgodnie z wymienioną powyżej Umową, lub w jakichkolwiek dokumentach stanowiących Umowę, jakie mogą zostać sporządzone między Beneficjentem a ….. (nazwa Przewoźnika), nie zwalnia Gwaranta w żaden sposób z odpowiedzialności wynikającej z niniejszej Gwarancji, z wyłączeniem zmian Umowy skutkujących zwolnieniem ….. (nazwa Przewoźnika) przez Beneficjenta z obowiązków, zabezpieczonych niniejszą Gwarancją. Gwarant się zgadza, że żadna zmiana ani uzupełnienie lub jakakolwiek modyfikacja warunków Decyzji zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, nie zwalnia Gwaranta w żaden sposób z odpowiedzialności wynikającej z niniejszej gwarancji.” W każdym przypadku powód wniósł o zasądzenie od pozwanego Prezesa UTK na rzecz powoda (...) kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Transportu Kolejowego wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na odwołanie zainteresowany (...) sp. z o.o. w K. wniosły o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Strony na rozprawie podtrzymały swoje stanowisko w sprawie. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Prezes Urzędu Transportu Kolejowego pismem z dnia 23 października 2015 r. nr (...) zawiadomił Strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zawarcia między przewoźnikiem kolejowym (...) a (...) umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej do przewozu osób w rozkładzie jazdy pociągów 2015/
3. Postanowieniem z dnia 23 października 2015 r. nr (...) stronom postępowania został wyznaczony termin zakończenia negocjacji dotyczących zawarcia umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej do przewozu osób w rozkładzie jazdy 2015/2016 na dzień 30 października 2015 r. Na strony został nałożony obowiązek dostarczenia w terminie 5 dni roboczych, projektu umowy o udostępnienie infrastruktury kolejowej oraz aktualnych stanowisk z zaznaczeniem tych części, co do których nie osiągnięto porozumienia. Pismem z dnia 30 października 2015 roku (...) przedstawił swoje stanowisko co do rozbieżności powstałych między Stronami oraz załączył projekt umowy z zaznaczonymi kwestiami spornymi, które nie zostały między stronami uzgodnione. W dniu 2 listopada 2015 roku (...) poinformowały Prezesa UTK, że w wyznaczonym terminie nie zostało osiągnięte porozumienie w sprawie udostępnienia infrastruktury kolejowej na rozkład jazdy pociągów 2015/2016 w kontekście zapisów § 8 ust. 3 i ust. 4 projektu umowy. W załączeniu Przewoźnik przesłał projekt umowy z zaznaczeniem tych części, co do których brak było porozumienia. Prezes UTK w dniu 26 listopada 2015 roku poinformował Strony o możliwości złożenia ostatecznego oświadczenia i stanowiska w sprawie oraz wezwał do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i zgłoszonych żądań w terminie 4 dni. (...) w piśmie z dnia 11 grudnia 2015 roku poinformowała, że nie składa dodatkowych oświadczeń i stanowisk w sprawie. Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane. Sąd zważył co następuje: Odwołanie jest bezzasadne. Powód nie przedstawił żadnego zarzutu, który mógłby prowadzić do uchylenia decyzji, także proponowane przez powoda zmiany nie mogły prowadzić do zmiany decyzji. Zarzuty 1 i 2 dotyczące zapisów wskazujących, że wprowadzony skarżoną Decyzją „Regulamin” jest wzorcem umownym w rozumieniu art. 384 - 385 k.c., nie jest prawidłowy. Przede wszystkim trudno uznać taki zapis za ingerencję w prawa powoda. Zapis ten nie zawiera żadnych obowiązków, pozostając jedynie stwierdzeniem faktu, że skoro „Regulamin…” odpowiada definicji wzorca umownego zawartego w art. 384 § 1 k.c. to nim jest. Nie zmienia tego fakt konsultowania tego Regulaminu z przewoźnikami, gdyż konsultacja jest jedynie zasięgnięciem opinii bez obowiązku jej uwzględnienia, a ostatecznie Regulamin sporządza jednostronnie powód. Dodać należy, że § 8 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej, jak również art. 32 ust. 1-2 oraz art. 35 ust. 6 ustawy o transporcie kolejowym nie wyłączają stosowania art.386 § 1 k.c. nie stanowiąc, że regulamin nie jest wzorcem umownym. Jego kwalifikowany charakter wynikający z tych przepisów pozostaje bez wpływu na stosowanie art.384 § 1 k.c. Co do nietrafności powyższych zarzutów wypowiadał się Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniach wyroków wydanych w sprawach VI ACa 1379/14 (z dnia 29 września 2015 roku), VI ACa 238/14 (z dnia 22 stycznia 2016 roku), VI ACa 1473/13 (z dnia 18 czerwca 2014 roku), który podzielił zapatrywanie tak Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego, jaki i Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta, że „… regulamin stanowi wzorzec umowny w rozumieniu art. 384 k.c., zgodnie z którym wzorzec umowny ma być ustalany przez jedną ze stron. Sam fakt wcześniejszych konsultacji z przewoźnikami, w sytuacji gdy wyrażona przez nich opinia nie jest dla zarządcy wiążąca, nie oznacza, że regulamin jest umową lub częścią zawartej przez strony umowy. Pozostaje on w dalszym ciągu aktem jednostronnym.” Zgodnie z przepisami k.c. wzorce umowne mogą funkcjonować w obrocie zarówno pomiędzy przedsiębiorcami, jak i przedsiębiorcami i konsumentami, dlatego też zarzut opisany w pkt 1 i 2 odwołania powoda należy uznać za chybiony. Nie znajduje uzasadnienia także zarzut 3, w którym powód podnosił, że Prezes UTK nie ma uprawnień do ingerencji w treść postanowień umownych, a może sprawować jedynie nadzór nad legalnością umowy. Zgodnie z treścią art. 29 ust. 1i ustawy o transporcie kolejowym po bezskutecznym upływie terminu zakończenia negocjacji, wyznaczonego w postanowieniu, o którym mowa w ust. 1e i 1h, Prezes UTK wydaje decyzję w sprawie udostępnienia infrastruktury kolejowej, która zastępuje umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej. Zgodnie z tym przepisem Organ uprawniony jest do wydania decyzji administracyjnej, która będzie zastępowała umowę o udostępnienie infrastruktury kolejowej. Decyzja ma zatem regulować całokształt praw i obowiązków zarządcy infrastruktury i przewoźnika w zakresie dostępu do infrastruktury kolejowej. Decyzja o dostępie do infrastruktury kolejowej zastępuje umowę i musi zawierać niezbędne elementy tego typu umowy, które umożliwią jej realne funkcjonowanie w obrocie. Nie sprzeciwia się temu ani treść art. 10 pkt 1 u.t.k. ani art. 13 tej ustawy, tym bardziej, że ust. 9 tego przepisu wymienia jako jedną z kompetencji pozwanego wydawanie decyzji w sprawie otwartego dostępu. Rolą Prezesa Urzędu jest ukształtowanie środkami administracyjnymi stosunku cywilnoprawnego pomiędzy podmiotami działającymi na rynku regulowanym tak aby odpowiadał relacjom między kontrahentami występującymi na rynkach konkurencyjnych (podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w uzasadnieniu do wyroku z dnia 18 czerwca 2014 roku wydanego w sprawie o sygnaturze VI ACa 1473/13 oraz z dnia 29 września 2015 roku w sprawie VI ACa 1379/14). Powyższe zapatrywanie znalazło wreszcie swoje odzwierciedlenie w stanowisku Sądu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia wydanego w dniu 2 marca 2016 roku w sprawie III SK 27/
4. Sąd Najwyższy wskazał, że „… skoro Prezes UTK wydaje decyzję w sprawie udostępnienia infrastruktury kolejowej po bezskutecznym upływie terminu zakończenia negocjacji, a decyzja ta zastępuje umowę o udostępnieniu takiej infrastruktury, to władny jest w sposób kompleksowy uregulować prawa i obowiązki przewoźnika i zarządcy.”. Mając powyższe na uwadze, Organ miał prawo wprowadzić zapis § 2 ust. 7 oraz § 16 ust. 6 do skarżonej decyzji. W ten sposób relacje między stronami stały się bardziej przejrzyste, a także Prezes UTK spowodował, że wątpliwości, które mogłyby się pojawić między przedsiębiorcami zostały rozwiane. Dodać należy, że wydana decyzja nie przekracza zakresu regulacji, co powoduje, iż brak jest podstaw do jej uchylenia lub zmiany w zakresie zaskarżonym odwołaniem. Kolejny zarzut dotyczył usunięcia z projektu umowy § 10 ust. 3, co zdaniem powoda miało prowadzić do usunięcia podstawy do naliczania opłaty rezerwacyjnej (zarzut 4), jak też opłaty podstawowej dla pociągów, których masa brutto została zmniejszona (zarzut 7) i także należy uznać go za nieprawidłowy. Zgodnie z treścią § 7 ust. 1, 2 , 3 i 20 rozporządzenia w sprawie warunków dostępu opłaty winny być ustalane także w oparciu o rzeczywistą masę pociągu (§ 7 ust. 3). Tymczasem zapis proponowany przez Zarządcę chciałby aby zapis Regulaminu zawierał stwierdzenie „bez uwzględnienia zmniejszonej masy brutto pociągu”. Prowadziłoby to nie tylko do naruszenia rozporządzenia, ale stanowiłoby kolizję z zapisem Regulaminu proponowanym w § 28 ust. 2 przez powoda. Dodać należy, że zapis proponowany przez Zarządcę prowadziłby do nieekwiwalentności świadczeń obu stron umowy. Prezes UTK ma za zadanie dbać o konieczność zapewnienia wzajemności i proporcjonalności uprawnień między stronami umowy. Zgodzić się zaś należy z pozwanym, że pozostawienie zapisu w formie proponowanej przez powoda prowadziłby do możliwości uwzględniania przy naliczaniu opłaty rezerwacyjnej i podstawowej rzeczywistej masy brutto pociągu jedynie w przypadku jej zwiększenia, co prowadziłoby do zwiększenia wysokości należnej Zarządcy opłaty. Wobec powyższego rację ma pozwany, że jego ingerencja we wskazywanym zakresie była zasadna o konieczna z uwagi na charakter umowy warunkującej dostęp do rynku, na którym prowadzenie działalności gospodarczej opiera się na korzystaniu z sieci zarządzanej przez monopolistę naturalnego, a dotyczy usług mających istotne znaczenie dla społeczeństwa. Zapis §15 ust. 6 decyzji (do którego odnosi się zarzut 5 i 6 odwołania), nie wykracza, zdaniem Sądu, poza granice uznania administracyjnego. Jak wyżej wskazano Prezes UTK wydaje decyzję w trybie art.29 ust. 1i ustawy o transporcie kolejowym, co powoduje, że nie jest on związany dotychczasowymi stanowiskami negacyjnymi stron. Przepisy art. 29 ustawy o transporcie kolejowym, § 9 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 5 czerwca 2014 r. w sprawie warunków dostępu i korzystania z infrastruktury kolejowej w zw. z art. 483§1 k.c. oraz w zw. art.15-19 i art.11 w zw. z zał. I rozporządzenia nr 1371/2007 Parlamentu Europejskiego i Rady nie zawierają wyłączenia możliwości wprowadzenia odpowiedzialności za szkody w zakresie przekraczającym kary umowne. Art. 484§1 k.c. daje możliwość dochodzenia przez podmioty stosunku zobowiązaniowego odszkodowania przewyższającego wysokość ustalonych kar umownych. Przepis ten nie jest wyłączony żadnym przepisem specjalnym, tak więc brak jest podstaw do uznania zarzutu odwołującego się za prawidłowy. Także zarzut nr 8, a odnoszący się do zapisu dotyczącego gwarancji finansowych, nie jest prawidłowy. Rozporządzenie wykonawcze Komisji UE (...) z dnia 6 stycznia 2015 roku w sprawie kryteriów w odniesieniu do wnioskodawców składających wnioski o przyznanie zdolności przepustowej infrastruktury kolejowej oraz uchylające rozporządzenie wykonawcze (UE) nr (...) określono wymogi dotyczące gwarancji finansowych, których może żądać zarządca infrastruktury w celu zapewnienia osiągnięcia jego uzasadnionych oczekiwań dotyczących przyszłych przychodów i które nie mogą przekraczać poziomu proporcjonalnego do zakresu działalności rozważanej przez wnioskodawcę. Powoduje to, że wprowadzenie samej gwarancji do Decyzji jest konieczne dla prawidłowego funkcjonowania rynku kolejowego. Prezes UTK taką gwarancję w postaci Załącznika nr 13 do umowy wprowadził, czyniąc zadość obowiązującym przepisom. Ma rację pozwany wskazując, że wobec nie dojścia do porozumienia przez strony w trakcie negocjacji, została wydana decyzja administracyjna, co powoduje, że Strony nie są uprawnione do samodzielnej zmiany jej treści. Stąd należy mieć na uwadze, że zmiana Decyzji nie wpłynie na zakres gwarancji i nie stanowi na etapie realizacji Decyzji w jej obecnym brzmieniu żadnego zagrożenia interesów powoda. W tym miejscu należy podnieść, że Decyzja obejmowała okres od 13 grudnia 2015 roku do dnia 10 grudnia 2016 roku i została już wykonana. Powód nie wykazał żadnej inicjatywy dowodowej w celu wykazania, że brak rozwinięcia gwarancji w sposób żądany w pozwie spowodował niekorzystne dla Zarządcy skutki. To samo odnieść należy także do innych wnioskowanych przez powoda zmian w skarżonej decyzji. Przedsiębiorca nie udowodnił, aby decyzja w formie zaproponowanej przez Prezesa UTK została niezrealizowana lub też przeniosła jakąkolwiek szkodę powodowi. Tym samym należy uznać, ze powód nie udowodnił, aby umowa mogła zostać wykonana bez proponowanych w odwołaniu zmian. Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw dla dokonania zmiany decyzji, a tym bardziej do jej uchylenia. Z tych względów odwołanie na podstawie art. 479 75§1 k.p.c. należało oddalić. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. stosownie do wyniku sporu, zasądzając na rzecz pozwanego oraz zainteresowanego koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych.