Sygn. akt I C 1323/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 września 2018 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR del. Ewa Wiśniewska-Wiecha Protokolant: Ewa Cybula po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2018 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa K. B. przeciwko Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. o ochronę dóbr osobistych i zapłatę I. nakazuje Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W. usunięcie informacji o zadłużeniu K. B. w stosunku do Banku (...) S.A. z siedzibą w W. wynikającego z umowy pożyczki gotówkowej z dnia 29 października 2012 r. (nr rachunku (...)) z Biura (...) S.A. z sekcji udostępnianej bankom; II. zasądza od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz (...) dla (...) z siedzibą w (...) 10, (...)-(...) T., kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych) tytułem zapłaty sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny; III. zasądza od Banku (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz K. B. kwotę 1.587 zł (jeden tysiąc pięćset osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 1323/17 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 12 grudnia 2017 r. powód K. B. wniósł o nakazanie pozwanemu Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W., by usunął dane dotyczące rachunku pożyczki gotówkowej z dnia 29 października 2012 r. z Biura (...) S.A. (dalej (...)) z sekcji udostępnianej bankom, zasądzenie od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie 5.000 zł na rzecz (...) (...) (...) z siedzibą w (...) nr (...), (...)-(...) T., tytułem zapłaty sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny, a także zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu według norm przepisanych ( pozew – k. 2-7). W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 29 października 2012 r. zawarł z pozwanym umowę pożyczki gotówkowej, która została wypowiedziana przez pozwanego w związku z zaległościami w spłacie rat pożyczki. Powód spłacił w całości zadłużenie i rachunek pożyczki został zamknięty. Pozwany umieścił dane dotyczące pożyczki udzielonej powodowi w (...) S.A., nie poinformowawszy powoda o zamiarze przetwarzania informacji dotyczących jego osoby bez jego zgody, do czego zobowiązuje go przepis art. 105a ust. 3 ustawy – Prawo bankowe. Pomimo wielokrotnego wzywania pozwanego do usunięcia danych, pozwany tego nie uczynił. Działanie pozwanego banku naraziło powoda na utratę dobrego imienia, a także spowodowało odmowę udzielenia powodowi kredytów, potrzebnych mu zarówno w sferze prywatnej, jak i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. W odpowiedzi na pozew pozwany Bank (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa ( odpowiedź na pozew – k. 32-59). Pozwany przyznał w pierwszej kolejności fakt zawarcia umowy pożyczki, jej wypowiedzenia na skutek zaległości, spłaty pożyczki i zamknięcia rachunku, braku zobowiązań powoda względem pozwanego, umieszczenia danych dotyczących zaległości powoda w (...) oraz korespondencji pomiędzy stronami. Zakwestionował, jakoby nie dopełnił obowiązku zawiadomienia powoda o zamiarze przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową, podnosząc, że przedmiotowe pismo zostało wysłane do powoda dnia 2 października 2014 r. zwykłą przesyłką pocztową, jednakże nie posiada jego kopii z uwagi na to, że tego typu korespondencja jest wysyłana w procesie masowym. Pozwany korzysta w tym zakresie z usług zewnętrznego dostawcy, a nadto z oprogramowania dedykowanego do obsługi rachunków zaległych ( (...)), odnotowującego informację o dacie zainicjowania wysyłki listu do klienta i jego treści oznaczonej właściwym kodem. W przypadku powoda kod ten to B05 01/10/14”, co oznacza, że w dniu 1 października 2014 r. zainicjowano wysyłkę do powoda listu – pisma zawierającego informację o zamiarze przetwarzania danych osobowych. W systemie (...) nie widnieje adnotacja o zwrocie listu do banku. Przed zamknięciem rozprawy strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 29 października 2012 r. zawarł z pozwanym umowę pożyczki gotówkowej, nr rachunku (...), która została wypowiedziana przez pozwanego w dniu 28 listopada 2014 r. w związku z zaległościami w spłacie rat pożyczki ( niesporne, dowód: zaświadczenie – k. 11). W dniu 1 października 2014 r. przez bank została zainicjowana wysyłka do K. B. pisemnego powiadomienia o zamiarze przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania. W tym okresie bank korzystał z usług zewnętrznego dostawcy w zakresie wysyłki listów masowych, a także z aplikacji (...) asystującej windykacji. Zlecenie wygenerowania, wydrukowania, zakopertowania i wysyłki listów przekazywane było dostawcy drogą elektroniczną w formie pliku bazy danych każdego dnia roboczego. Na podstawie tych informacji dostawca generował listy o odpowiedniej treści na podstawie przekazanego przez bank wzorca i kodu listu zawartego w pliku oraz opatrywał go danymi adresowymi i informacją o zaległości konkretnego klienta. Treść listu, którego wysłanie do powoda zainicjowano, odpowiadała wzorowi listu oznaczonego symbolem B05, oznaczającego monit informujący klienta o istniejącej zaległości, dacie jej powstania, kwocie zadłużenia oraz o możliwości skorzystania z prawa do przetwarzania danych klienta w rejestrach, jeśli spłata nie nastąpi w terminie. W dniu 2 października 2014 r. dostawca wysłał za pośrednictwem (...) (...) przesyłki, w tym przesyłkę zaadresowaną do K. B. na jego adres: (...), (...)-(...) K.. Był to aktualny adres, pod którym powód w tym czasie mieszkał. Przesyłka została wysłana listem zwykłym. Bank nie dysponuje potwierdzeniem nadania listu ani dowodem doręczenia, brak jest też fizycznej kopii listu, a jego treść jest dostępna tylko w systemie firmy, która drukuje, kopertuje i wysyła listy. Przy wysyłce zainicjowanej do powoda widnieje kod (...), czyli „letter sent”, co oznacza zainicjowanie wysyłki listu automatycznie. W przypadku zwrotu przesyłki, osoba zajmująca się przyjmowaniem zwrotów odnotowuje ten fakt w systemie. Przy pozycji przesyłki dotyczącej K. B. brak adnotacji o jej zwrocie do nadawcy. K. B. nie odebrał nigdy przedmiotowej przesyłki. Nie był również wcześniej informowany ani korespondencyjnie, ani telefonicznie o zadłużeniu i możliwości wpisania danych dotyczących zaległości z tytułu umowy pożyczki do rejestru (...). ( niesporne, dowód: wydruki dot. wysyłki – k. 79-95, zeznania świadków: M. B. – k. 139-141, 00:06:29-00:22:24, S. D. – k. 141-142, 00:22:35-00:35:37; D. J. – k. 142-144, 00:36:08-00:50:17, przesłuchanie K. B. – k. 148-150). W związku z niespłaceniem zaległości w terminie, Bank (...) S.A. w W. umieścił dane dotyczące zadłużenia powoda z tytułu zawartej umowy pożyczki w rejestrze Biura (...) ( niesporne). Po wypowiedzeniu umowy bank wzywał K. B. do zapłaty za pośrednictwem kancelarii prawniczej. Były to przedsądowe wezwania do zapłaty, w których informowano, że następnym krokiem będzie egzekucja komornicza. Powód spłacił w całości zadłużenie na konto wskazane wezwaniu w dniu 30 marca 2015 r. i rachunek pożyczki został zamknięty w dniu 29 kwietnia 2015 r. ( dowód: przesłuchanie K. B. – k. 148-150, niesporne). Ok. pół roku po spłaceniu pożyczki K. B. próbował wziąć kredyt konsumpcyjny i wtedy dowiedział się, że jest wpisany do rejestru (...) z powodu umowy pożyczki zawartej z pozwanym bankiem. Z tej przyczyny bank odmówił mu udzielenia kredytu. Na przestrzeni 2-3 lat K. B. dowiadywał się w różnych bankach, tj. (...), (...), (...) Banku, o możliwość udzielenia mu kredytu, lecz wszędzie odmawiano mu ze względu na figurowanie w rejestrze (...) wpisu dot. niespłaconej w terminie pożyczki. W tamtym okresie powód wszystkie pożyczki miał spłacone Ostatecznie (...) Bank udzielił mu pożyczki mimo wpisu, albowiem jest to bank, z którym powód jest najdłużej związany, ma tam prowadzony rachunek i kartę kredytową. Nie było to jednak jego pierwsze staranie się o pożyczkę w tym banku, a kredyt, który został mu udzielony, był oprocentowany dwukrotnie wyżej niż dostępne na rynku – 16%, a nie 8%. K. B. jest wspólnikiem spółki, w której pracuje jako dyrektor. Jego ojciec jest osobą znaną w K., bo jest prezesem (...) Izby Gospodarczej. Powód bywa więc na spotkaniach z burmistrzami, starostą, wójtami, przedsiębiorcami, na których obecni są także przedstawiciele banków. Dla K. B. była to ujma, gdy słyszał w bankach, że jest niewiarygodny, gdy odmawiano mu udzielenia kredytów, mimo że spłacił pożyczkę. Uderzało to także w jego dobre imię i nazwisko jego rodziny. Gdyby wiedział wcześniej o możliwości umieszczenia jego danych w rejestrze (...), to podjąłby wszelkie możliwe starania, żeby do tego rejestru nie trafić, zebrałby wcześniej pieniądze i spłacił pożyczkę – tak jak uczynił to, gdy dowiedział się o grożącej egzekucji komorniczej ( dowód: przesłuchanie K. B. – k. 148-150). Pismami z dnia 9 września 2015 r., 8 lutego 2016 r. i 9 marca 2016 r. K. B. zwracał się do Banku (...) S.A. najpierw o dokonanie stosownych zmian na rachunku kredytowym, aby w konsekwencji w (...) jego zobowiązanie z tytułu umowy pożyczki nie było przetwarzane w celu oceny jego zdolności kredytowej i analizy ryzyka kredytowego, a jedynie do celów statystycznych, a następnie – o usunięcie tych danych z rejestru (...). W powyższych pismach powód powoływał się na fakt, iż nie został poinformowany przez Bank o zamiarze przetwarzania danych osobowych bez jego zgody po upływie 60 dni zwłoki w spełnieniu świadczenia. Wskazał też, że dalsze figurowanie w rejestrze (...) naraża go na istotne problemy związane z uznawaniem go przez instytucje finansowe za nierzetelnego kredytobiorcę i narusza jego dobre imię. Odmawiając powyższym prośbom, bank każdorazowo stał na stanowisku, że dopełnił wszelkich obowiązków skutkujących prawidłowym umieszczeniem danych dotyczących przedmiotowej umowy pożyczki w rejestrze (...), w szczególności wypełnił obowiązek informacyjny względem powoda, co daje mu prawo do przetwarzania danych stanowiących tajemnicę bankową przez okres 5 lat od daty wygaśnięcia zobowiązania ( dowód: korespondencja – k. 12-22). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, których prawdziwość nie była kwestionowana przez strony i których wiarygodność nie budziła wątpliwości sądu. Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na depozycjach powoda przesłuchanego w charakterze strony, które uznał za wiarygodne. Zeznaniom świadków: M. B., S. D. i D. J. Sąd dał wiarę w całości. Należy jednak podkreślić, że zeznania świadków, dysponujących jedynie ogólną wiedzą na temat procedur dotyczących wysyłki listów funkcjonujących w pozwanym banku, nie udowodniły twierdzenia pozwanego banku, iż powodowi zostało doręczone pismo zawierające informację o możliwości przetwarzania jego danych osobowych na podstawie art. 105a ust. 3 prawa bankowego. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. W niniejszej sprawie powód dochodził roszczenia niemajątkowego w postaci żądania nakazania pozwanemu Bankowi (...) S.A. z siedzibą w W., by usunął dane dotyczące rachunku pożyczki gotówkowej z dnia 29 października 2012 r. z Biura (...) S.A. z sekcji udostępnianej bankom, oraz roszczenia majątkowego w postaci zasądzenia od pozwanego zadośćuczynienia w kwocie 5.000 zł na wskazany cel społeczny. Zgodnie z art. 47 Konstytucji RP, każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. W myśl art. 23 k.c. dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Środki prawne służące ochronie dóbr osobistych określa przepis art. 24 k.c. Stosownie do treści art. 24 § 1 k.c. ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie z treścią art. 448 k.c., do którego odsyła zd. trzecie ww. artykułu, w razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia. Do najważniejszych dóbr osobistych, które wymienia przepis art. 23 k.c. należy cześć, jako wartość właściwa każdemu człowiekowi. Dotyczy ona wszystkich dziedzin jego życia osobistego, zawodowego i społecznego. Cześć człowieka obejmuje dwa aspekty: cześć zewnętrzną i cześć wewnętrzną. Cześć wewnętrzna definiowana jest jako godność osobista, stanowiąca wyobrażenie jednostki o własnej wartości, z czym łączy się oczekiwanie szacunku ze strony innych ludzi. Zgodnie z art. 30 Konstytucji RP, przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka. Natomiast cześć zewnętrzna rozumiana jako dobre imię, dobra sława, honor, reputacja, opinia, to inaczej wyobrażenie i obraz jednostki w oczach innych ( tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 26 października 2001 roku, V CKN 195/01, Legalis numer 52691). Naruszenie dobrego imienia oznacza pomówienie danej osoby o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej, lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego zawodu, stanowiska czy działalności. Może tu chodzić zarówno o rozpowszechnianie wiadomości określonej treści, która stanowi zarzut pod adresem jednostki, jak i wyrażanie ujemnej oceny jej działalności. Z treści przepisu art. 24 § 1 k.c. wynika, że ochrona dóbr osobistych służy w każdym przypadku zagrożenia naruszeniem bądź naruszenia dóbr osobistych. Podstawą przyznania ochrony cywilnoprawnej na podstawie przepisów dotyczących dóbr osobistych jest zaistnienie dwóch przesłanek. Pierwszą przesłanką odpowiedzialności na podstawie art. 24 k.c. jest obiektywne zagrożenie lub naruszenie dóbr osobistych, a druga to bezprawność owego zagrożenia lub naruszenia, która wprost jest wskazana w art. 24 § 1 k.c., przy czym objęto ją domniemaniem. O obiektywnym zagrożeniu lub naruszeniu dóbr osobistych można mówić wówczas, gdy wywołuje ono negatywne odczucia w społeczeństwie. Zatem o przyznaniu ochrony nie będzie więc decydowało subiektywne wrażenie zainteresowanego, ale znaczenie społeczne danego zagrożenia lub naruszenia. Drugą przesłanką konieczną do udzielenia ochrony jest bezprawność naruszenia lub zagrożenia dóbr. Domniemanie bezprawności powoduje, że ciężar udowodnienia, iż działanie nie miało charakteru bezprawnego, spoczywa na pozwanym. Z bezprawnością mamy do czynienia, gdy działanie jest sprzeczne z normami prawnymi, a nawet z porządkiem prawnym czy z zasadami współżycia społecznego. Sprawca naruszenia cudzych dóbr osobistych może zwolnić się z odpowiedzialności z tytułu naruszenia dóbr osobistych jedynie wtedy, gdy wykaże, że jego działanie nie było bezprawne. W nauce prawa cywilnego ukształtował się stabilny katalog okoliczności uznawanych za wyłączające bezprawność zachowania naruszającego cudze dobra osobiste, do których należą:
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.