Sygn. akt I C 1433/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 grudnia 2016 rok Sąd Okręgowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Michał Gałek Protokolant: stażysta Emi

treścią art. 446 § 4 k.c. pozostawiono - z woli ustawodawcy – swobodę w ustalaniu wysokości zadośćuczynienia porównaj wyrok SN z 19 maja 1998r., II CKN 756/97, niepubl.). Więź emocjonalna między członkami rodziny jest czymś bardzo ważnym dla każdego. W takim wypadku kompensacie podlega doznana krzywda, a więc w szczególności cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny. W ocenie Sądu niewątpliwym jest, że dla dzieci, także tych dorosłych, śmierć rodzica, nagła i dramatyczna jest zazwyczaj źródłem wielkiej traumy, a co za tym idzie bólu i cierpienia wpływających destrukcyjnie na życie dotkniętej nimi osoby. W rozpoznawanej sprawie krzywda powodów jest tym bardziej dotkliwa, że śmierć S. M.

(1)nastąpiła nieoczekiwanie, bez jakiegokolwiek przyczynienia się ofiary i dotknęła człowieka sprawnego i samodzielnego. Taka nagła śmierć miała znaczny wpływ na sytuację życiową powodów wyrażającą się przede wszystkim w pogorszeniu ich pozycji w sferze życia rodzinnego i społecznego spowodowanym bólem i cierpieniem. Z zeznań powodów, co do przeżyć z jakimi wiązała się dla nich śmierć ojca i co do więzi łączących powodów z rodzicem, wynika, iż poszkodowany był dla nich dużym wsparciem, intensywnie uczestniczył w życiu rodzinnym, gwarantował im poczucie bezpieczeństwa i stabilności, był osobą na którą zawsze mogli liczyć. Powodowie i ich ojciec byli bardzo związani emocjonalnie, do dzisiaj odczuwają smutek, żal po jego śmierci. Na jego wspomnienie reagują bardzo emocjonalnie. W powołanym już wyroku z 17 kwietnia 2015 r., III CSK 173/14, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że wypracowując kryteria służące określeniu wysokości zadośćuczynień dochodzonych na podstawie art. 446 § 4 k.c. w celu rozstrzygania w podobny sposób o podobnych przypadkach, należy uwzględniać inne okoliczności niż te, które są doniosłe na gruncie stosowania art. 445 § 1 k.c., a mianowicie stopień bliskości osoby uprawnionej względem zmarłego, wiek uprawnionego, intensywność więzi między nim a zmarłym, skalę bólu i cierpień przeżywanych przez uprawnionego, stopień negatywnego wpływu śmierci osoby najbliższej na życie uprawnionego. W rezultacie w sprawach o zadośćuczynienie pieniężne na podstawie art. 446 § 4 k.c. indywidualizacja ocen w zakresie dotyczącym rozmiaru krzywdy i wysokości zadośćuczynienia musi doznawać ograniczeń. W przypadkach, w których stopień bliskości osoby uprawnionej względem zmarłego jest taki sam, wiek uprawnionego podobny, podobna intensywność więzi między uprawnionym a zmarłym, podobna skala przeżywanego bólu i cierpień przez uprawnionego, podobny stopień negatywnego wpływu śmierci osoby najbliższej na życie uprawnionego, powinny być zasądzane podobne kwoty tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną wskutek śmierci osoby najbliższej. Istotnym czynnikiem rzutującym na wysokość zadośćuczynienia dla rodziny osoby zmarłej jest przede wszystkim nie to, w jaki sposób bliscy zmarłego przeżywają stratę i starają sobie radzić po jego śmierci, ale to, jaki był rodzaj i intensywność więzi między uprawnionym a zmarłym. Wysokość zadośćuczynienia musi być dokonana z uwzględnieniem okoliczności, że śmierć każdej osoby jest zdarzeniem pewnym, które prędzej czy później musi nastąpić. Tym samym zadośćuczynienie, jak w sprawie niniejszej, rekompensuje w istocie często jedynie wcześniejszą utratę członka rodziny. Jest rzeczą oczywistą dla Sądu, że niemożliwym jest dokonanie wyceny bólu, rozpaczy i cierpienia dzieci po stracie rodzica. Nie można ustalić miernika bólu i cierpienia, każdy przypadek musi być rozpatrywany indywidualnie i odrębnie przy uwzględnieniu wszystkich istotnych elementów dla danej sprawy. W ocenie Sądu, adekwatną kwotą do stopnia krzywdy powodów: B. M., J. M.

(1), P. M. i M. S.

(1)jest kwota 80.000,00 zł. Mając na uwadze, że pozwany wypłacił im kwoty po 10.000,00 zł, należało dodatkowo zasądzić na ich rzecz kwoty po 70.000,00 zł, w pozostałym zaś zakresie należało powództwo oddalić. Dla powódki H. M. śmierć męża była szczególnie wielkim ciosem, wywołującym traumę, której skutki są odczuwalne do dnia dzisiejszego. Wiadomość o śmierci męża stanowiła dla niej wstrząs psychiczny, spowodowała cierpienia moralne wywołane śmiercią osoby bliskiej, poczucie osamotnienia i pustki po jej śmierci. Związek małżeński H. i S. M.

(1)trwał aż 53 lata. Pomimo wielu lat wspólnego życia, zaawansowanego wieku ich relacja małżeńska była bardzo żywa, powódka była bardzo związana z mężem, łączyła ich szczególnie silna więź. Byli szczęśliwym małżeństwem, zgodną rodziną i na skutek wypadku doszło do zerwania tych więzi .Co więcej mąż odgrywał w życiu powódki bardzo ważną rolę- małżonkowie tworzyli stabilny związek zależnościowy w którym mąż pełnił rolę przewodnika, osoby regulującej funkcjonowanie relacji. Śmierć męża wywołała u H. M. stan obniżenia reaktywności emocjonalnej. Przedłużająca się reakcja obronna spowodowała, że w aktualnym stanie zdrowia powódka wymaga interwencji lekarza psychiatry. W aktualnym stanie zdrowia psychicznego powódki stwierdza się zaburzenia, które obrazują symptomy zespołu depresyjnego. Nagłą śmierć męża powódka przeżywa jako stan utraty kontroli nad swoim życiem, możliwości panowania nad sytuacją oraz braku wyjścia. W ocenie Sądu, mając na uwadze kompensacyjny charakter zadośćuczynienia, które ma pomóc powódce dostosować się do nowej rzeczywistości oraz złagodzić cierpienia związane z utratą ukochanego męża i należycie skompensować zakłócenie prawa do życia w rodzinie, kwotą stosownego zadośćuczynienia będzie kwota 100.000 zł. W związku z wypłatą przez pozwanego z tego tytułu kwoty 20.000 zł należało zasądzić na jej rzecz dodatkowo 80.000,00 zł. Jednocześnie zasądzając stosowne zadośćuczynienie nie można tracić z pola widzenia wieku poszkodowanego w chwili śmierci miał on już 82 lata i nie można wykluczać, iż w niedalekiej przyszłości jego zgon mógłby nastąpić z przyczyn naturalnych. W ocenie Sądu żądana kwota zadośćuczynienia w wysokości 130.000 zł, jest kwotą zbyt wygórowaną, dlatego powództwo w pozostałym zakresie należało oddalić.

brzmieniem art. 446 § 3 k.c. Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego stosowne odszkodowanie, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej. Znaczne pogorszenie sytuacji życiowej polega nie tylko na pogorszeniu się obecnej sytuacji materialnej, lecz także na utracie realnej możliwości polepszenia warunków życia obejmuje więc także przyszłe szkody majątkowe, często nieuchwytne lub trudne do obliczenia. Dodać należy, że w doktrynie i w orzecznictwie ugruntowało się stanowisko, że zwrot ”znaczne pogorszenie sytuacji życiowej” należy odczytywać nie tylko w materialnym aspekcie zmienionej sytuacji bliskiego członka rodziny zmarłego, ale w szerszym kontekście, uwzględniającym przesłanki pozaekonomiczne określające tę sytuację. Do tych ostatnich niewątpliwie zaliczyć należy utratę oczekiwania przez osobę poszkodowaną na pomoc i wsparcie członka rodziny, których mogła ona zasadnie spodziewać się w chwilach wymagających takich zachowań. Naprawienie szkody niematerialnej ze swej natury jest niemożliwe do ścisłego wymierzenia. Wszystkie te okoliczności muszą być brane pod uwagę przy określaniu należnego uprawnionemu ”stosownego” odszkodowania. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że celem odszkodowania z art. 446 § 3 k.c. jest kompensata niewymiernych szkód powodujących znaczne pogorszenie sytuacji życiowej osób bliskich zmarłego, których rozmiar nie może być dokładnie określony, tym niemniej przy określaniu wysokości odszkodowania należy m.in. mieć na względzie, że winno ono być utrzymane w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i stopie życiowej poszkodowanego . W ocenie Sądu sytuacja życiowa powódki H. M. po śmierci S. M.

(1)w nagły sposób znacząco się pogorszyła. Gdy żył jej mąż mogła liczyć na jego pomoc i wsparcie, dodatkowo posiadał on emeryturę, którą małżonkowie przeznaczali na bieżące wypadki. Emerytura ta była o 400 zł wyższa, niż emerytura powódki. H. M. została więc pozbawiona dodatkowego źródła utrzymania. Co więcej S. M.

(1)prowadził gospodarstwo rolne, z którego również utrzymywał dochód. W ocenie Sądu, odszkodowanie żądane przez powódkę z tytułu znacznego pogorszenia sytuacji życiowej po śmierci męża w kwocie 30.000,00 zł jest adekwatne do stopnia pogorszenia się jej sytuacji życiowej na skutek nagłej i tragicznej śmierci męża. Mając na uwadze okoliczność, iż pozwany wypłacił powódce odszkodowanie w kwocie 10.000 zł, odpowiednie do okoliczności niniejszej sprawy będzie zasądzenie odszkodowania na jej rzecz pozostałej wysokości - 20.000 zł., o czym orzeczono na podstawie art. 446 § 3 k.c.

przepisem art. 446 § 1 k.c. jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, osoby, które poniosły koszty leczenia i pogrzebu zmarłego, mogą żądać ich zwrotu od zobowiązanego do naprawienia szkody. Krąg uprawnionych jest ograniczony do osób, które faktycznie poniosły te koszty, natomiast nie ma znaczenia, czy należą one do osób bliskich zmarłego bądź czy są jego spadkobiercami. Przyjmuje się, że obowiązek zwrotu kosztów pogrzebu obejmuje swym zakresem wydatki poniesione

lokalnymi i środowiskowymi zwyczajami, a które obejmują przygotowanie pogrzebu, samą ceremonię oraz postawienie nagrobku. W szczególności za uzasadnione tradycjami uważa się poniesienie kosztów: przygotowania zwłok do pogrzebu i ich dostarczenia na cmentarz, nabycia trumny, kremacji zwłok, zakupu miejsca na cmentarzu, postawienia nagrobku, zakupu kwiatów i odzieży żałobnej, koszty ceremonii pogrzebowej, poczęstunku po pogrzebie dla osób bliskich (por. wyroki SN z dnia 4 czerwca 1998 r. II CKN 852/97, OSN 1998, nr 11, poz. 196; z dnia 6 stycznia 1982 r. II CR 556/81, LEX nr 8388; z dnia 22 stycznia 1981 r. II CR 600/80, LEX nr 8301 i z dnia 7 marca 1969 r. II PR 641/68, OSN 1970, nr 2, poz. 33). Z przedłożonych przez powódkę B. M. faktur VAT wynika, iż w związku z pochówkiem ojca S. M.

(1)wydatkowała łącznie kwotę 11.296,49 zł, na którą złożył się wydatki na zakup trumny, przewóz zwłok wykonaniem pomnika granitowego, usługa pogrzebowa na cmentarzu, przygotowanie zwłok, zakup garnituru, butów, koszuli oraz obsługa pogrzebu. świetle powyżej przytoczonych poglądów judykatury uznać należy, iż wydatki jakie powódka poniosła w związku z pochowaniem ojca są wydatkami tradycyjnie ponoszonymi w ramach kosztów pogrzebu, zaś ich wysokość mieści się w rozsądnych granicach. Na skutek postępowania likwidacyjnego strona pozwana wypłaciła powódce kwotę 3.438,78 zł, a powyższa kwota nie obejmowała kosztów postawienia nagrobka. Trzeba jednak zauważyć, iż pozwany nie kwestionował, co do zasady zasadności zwrotu kosztów nagrobka, jednakże czasowo odmówił wypłaty kwoty w tym zakresie oczekując na przedstawienie przez powodów dokumentacji fotograficznej nagrobka, co wynika z akt szkodowych. W ocenie Sądu, powódka w należyty sposób wykazała fakt poniesienia kosztów postawienia nagrobka, co potwierdza przedstawiona przez nią faktura VAT. Na marginesie wskazać należy, iż Sąd nie pomniejszył kosztów należnych powódce o kwotę uzyskanego z ZUS zasiłku pogrzebowego, gdyż zasiłek pogrzebowy z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych nie podlega uwzględnieniu przy ustalaniu odszkodowania dochodzonego na podstawie art. 446 § 1 k.c. (tak też uchwała pełnego składu Izby Cywilnej z 15 maja 2009 r., III CZP 140/2008, LexisNexis nr (...), OSNC 2009, nr 10, poz. 132, z omówieniem S. R., (...) 2010, nr 1, s. 71). Mając na uwadze powyższe, roszczenie powódki zasługuje więc na uwzględnienie w całości. Sąd uwzględnił żądanie odsetkowe, gdyż jest ono uzasadnione dyspozycją art. 481 § 1 k.c., wedle, której wierzyciel może domagać się odsetek za okres opóźnienia w spełnieniu przez dłużnika świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Według ugruntowanego w orzecznictwie poglądu,

przepisem art. 481 § 1 k.c. odsetki należą się wierzycielowi od chwili, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem wymagalnego świadczenia pieniężnego, w tym także z tytułu zadośćuczynienia.

zasadą wyrażoną w treści art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 392 ze zm.) zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. Powodowie zgłosili szkodę pismem z dnia 4 września 2015 r., pozwany zaś zgłoszenie szkody otrzymał 8 września 2015 r. i wezwał poszkodowanych do uzupełnienia zgłoszenia, wskazując jednakże w treści wezwania dokumenty, które już zostały przedstawione ubezpieczycielowi. 30-dniowy termin na spełnienie zgłoszonych roszczeń upłynął więc dniu 8 października 2015, dlatego odsetki należą się od dnia następnego tj. 9 października 2015 roku. Wobec częściowego cofnięcia pozwu wraz ze zrzeczeniem się roszczenia, Sąd na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. umorzył postępowanie w stosunku do powódki H. M. co do kwoty 30.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; w stosunku do powódki B. M. co do kwoty 10.000 zł tytułem zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz co do kwoty 3.438,78 zł tytułem zwrotu kosztów pogrzebu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; w stosunku do powoda J. M.

(1)co do kwoty 10.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; w stosunku do powoda P. M. co do kwoty 10.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie; w stosunku do powódki M. S.

(1)co do kwoty 10.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparte zostało na zasadzie odpowiedzialności za wynik procesu i stosunkowego ich rozdzielenia, stosownie do treści art. 100 k.p.c. w zw. z art. 98 k.p.c. Mając na uwadze, iż częściowe cofnięcie powództwa wiązało się z zaspokojeniem powodów już po wniesieniu pozwu, koszty procesu w tym zakresie powinny w odpowiednim stopniu obciążać pozwanego. Powódka H. M. poniosła w niniejszej sprawie następujące koszty: 3600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (

§ 6punkt 6 w zw.

(1)poniosła w niniejszej sprawie następujące koszty: 3600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (

§ 6punkt 6 w zw.

(1)poniósł w niniejszej sprawie następujące koszty: 3600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika (

§ 6punkt 6 w zw.

z § 2 ustęp 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. (Dz.U.2015.1804)), 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 180 zł tytułem kosztów sporządzenia opinii przez biegłego oraz kwotę 5.000,00 zł tytułem opłaty od pozwu, łącznie 8.797 zł. Pozwany poniósł zaś koszty w stosunku do każdego z powodów w wysokości 3.617 zł, tym kwota 3.600 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika określone na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwotę 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Mając na uwadze, iż powódka H. M. wygrała sprawę w 67%, a poniosła koszty w łącznej wysokości 12.857 zł, pozwany zaś w wysokości 3.617 zł, pozwany powinien zatem jej zwrócić kwotę 7.420,58 zł. Mając na uwadze, iż powódka B. M. wygrała sprawę w 80%, a poniosła koszty w łącznej wysokości 9362 zł, pozwany zaś w wysokości 3.617 zł, pozwany powinien zatem jej zwrócić kwotę 6.766,20 zł. Mając na uwadze, iż powodowie J. M.

(1), P. M. i M. S.

(1)wygrali sprawę w 78 %, a ponieśli koszty w łącznej wysokości 8797 zł każde z nich, pozwany zaś w wysokości 3.617 zł w stosunku do każdego z nich, pozwany powinien zatem zwrócić im kwoty po 6.065,92 zł.

🔗 Do źródła urzędowego

Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.