k.p.c., zgodnie z którym „do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami”. Przepis ten obowiązywał w postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych i został uchylony z dniem 3 maja 2012 r. mocą ustawy z 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1381), wraz z całym rozdziałem 1 w dziale IVa w tytule VII w księdze pierwszej w części pierwszej Kodeksu postępowania cywilnego. Jednocześnie przepis art. 9 cyt. ustawy nowelizującej zasadniczo utrzymał zastosowanie poprzednio obowiązujących przepisów do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie omawianej nowelizacji – a zatem omawiany przepis art.
znalazł zastosowanie także do niniejszego postępowania, jako wszczętego przed jego uchyleniem. Ustawodawca, wprowadzając w 2007 r. przytoczony przepis art.
k.p.c., niewątpliwie ograniczył pozwanemu w procesie cywilnym w sprawach gospodarczych podjęcie merytorycznej obrony również w odniesieniu do zgłaszania zarzutu potrącenia, gdyż do potrącenia w toku postępowania mogą być przedstawione tylko wierzytelności udowodnione dokumentami. U podstaw takiego unormowania tkwiło założenie, że wymóg udokumentowania wzajemnych wobec powoda wierzytelności pozwanego zapobiega długotrwałemu i obszernemu postępowaniu dowodowemu, ponieważ niedopuszczalne będzie w tym zakresie przesłuchiwanie świadków i stron oraz przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego. A poza tym regulacja ta nie pozbawia pozwanego możliwości sądowego dochodzenia swej innej wierzytelności objętej oświadczeniem o potrąceniu, czy to w drodze osobnego procesu, czy też przez wytoczenie powództwa przeciwegzekucyjnego. W każdym jednak razie przepis ten nie obejmuje sytuacji, w której dochodzi do wytoczenia procesu o wierzytelność, która uprzednio została skutecznie potrącona, bowiem wówczas pozwany dysponuje przede wszystkim zarzutem nieistnienia wierzytelności (umorzonej na skutek potrącenia), stanowiącej przedmiot żądania pozwu. Regulacja ta odnosi się jedynie do przypadku, w którym pozwany w toku procesu podnosi zarzut potrącenia, po doręczeniu pozwanemu odpisu pozwu. W tym przypadku zarzutowi potrącenia w znaczeniu procesowym towarzyszy złożenie oświadczenia o potrąceniu wierzytelności pozwanego z wierzytelnością dochodzoną w tym procesie przez powoda. I to właśnie w tej sytuacji ustawa wprowadza wymóg udowodnienia istnienia wierzytelności dowodem z dokumentów. Opisana wyżej sytuacja procesowe miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Pozwany podniósł zarzut potrącenia wierzytelności, co do której oświadczenie o dokonaniu potrącenia zostało złożone już po doręczeniu mu odpisu pozwu. Zatem przepis art.
znajduje tu pełne zastosowanie. Pozwany na dowód istnienia i wysokości wierzytelności przedstawionej do potrącenia zaprezentował następujące dokumenty:
Z ww. dowodów z dokumentów nie sposób jednak wyprowadzić wniosku o wykazaniu przez pozwanego istnienia i wysokości wierzytelności, którą przedstawił do potrącenia. Ani bowiem samo obiektywne istnienie, ani rzeczywista wysokość owych wierzytelności, nie wynikają z tychże dokumentów. Faktura – tym bardziej nie przyjęta przez zobowiązanego − nie stanowi dowodu istnienia opisanej w niej wierzytelności, sama też nie kreuje żadnego zobowiązania po stronie jej odbiorcy. Dokument zestawienia kosztów oraz kosztorysy powykonawcze są dokumentami prywatnym pochodzącymi od pozwanego i mają moc oświadczenia wiedzy pozwanego co do opisanych w nich kosztów, nie zaś moc dokumentów dowodzących, że opisane w nich należności obiektywnie pozwanemu przysługują. Podobnie dokument oświadczenia o potrąceniu stanowi dowód jedynie na to, że pozwany takie oświadczenie złożył, ale nie na to, że oświadczenie to złożył skutecznie, potrącając rzeczywiście przysługującą mu wierzytelność. Poza tym, wbrew stanowisku pozwanego, okoliczność zaniechania odtworzenia nawierzchni ulic nie została przyznana przez powódkę; jej przedstawiciel oświadczył w trakcie przesłuchania w charakterze strony, że została ona odtworzona w takim zakresie, jaki został przewidziany umową stron i ewentualne dalsze czynności odtworzeniowe, jakie wykonywał pozwany, wykraczały poza obowiązek powódki określony w umowie. Zdaniem bowiem strony powodowej, dokonała ona w ramach umowy z pozwanym odtworzenia ulic do takiego stanu, jaki został jej przekazany przez pozwanego, co nie jest równoznaczne ze stanem sprzed wykonania całej inwestycji budowlanej. Przykładowo, jeśli pozwany uprzednio usunął nawierzchnię asfaltową z danej drogi, to powódka nie odtwarzała tej nawierzchni uznając, iż odtworzenie to należy do pozwanego. W ocenie powódki, odtworzeniu podlegał jedynie stan drogi w chwili przekazania jej powódce przez pozwanego, nie zaś jej stan sprzed rozpoczęcia całej inwestycji. Nie przesądzając w tym miejscu o zasadności ww. stanowiska powódki, nie sposób jednak uznać twierdzenia pozwanego o wykonaniu zastępczym z przedmiotowej umowy stron za okoliczność nie wymagającą dowodów, wobec jej przyznania. Z powyższych przyczyn Sąd nie uwzględnił zarzutów pozwanego przeciwko żądaniu pozwu, zaś uznając je za udowodnione, uwzględnił powództwo co do zasady i niemal do pełnej wysokości żądania. Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 355 § 1 k.p.c., w zakresie kwoty 2000 zł, w jakiej powód cofnął ze skutkiem prawnym pozew. W zakresie odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie należności głównej Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c., oddalając przy tym powództwo w zakresie odsetek za okres wcześniejszy od 5 września 2011 r. Termin płatności faktury VAT nr 10/2011 określony był na 30 dni, zaś faktura ta została doręczona pozwanemu w dniu 5 sierpnia 2011 r., zatem termin płatności opisanej w niej należności pieniężnej upłynął z dniem 4 września 2011 r. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c., zasądzając je w całości od pozwanego, albowiem powódka jedynie nieznacznie uległa żądaniu oddalenia pozwu. Na koszty poniesione przez powódkę złożyła się opłata od pozwu 9370 zł, opłata za czynności reprezentującego powódkę adwokata 3600 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego 17 zł. (...) (...)
Wyjaśnienie AI na podstawie urzędowego tekstu ustawy. Orientacyjne, nie zastępuje porady prawnej.