Sygnatura akt XII C 964/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 października 2018 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący SSO Hanna Flisikowska Protokolant st. sekr. sąd. Anna Krzemińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. Poznaniu sprawy z powództwa (...) z siedzibą w Ś. przeciwko R. N., M. N. o roszczenia z weksla
(6), pismo z dnia 19 grudnia 2016 r. wraz z potwierdzeniem nadania (k.49-51), zeznania świadka G. S. (k.1444), zeznania świadka A. M. (k.1503) Postanowieniem z dnia 9 czerwca 2017 r. Sąd Rejonowy w O., Wydział V Gospodarczy ogłosił upadłość pozwanego ad. 1 Dowód: Postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 9 czerwca 2017 r.(k.1385) Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie wyżej przytoczonych dowodów: Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dokumentów oraz ich kserokopii znajdujących się w aktach. Wiarygodność kserokopii dokumentów nie budziła wątpliwości sądu. Mimo, że kserokopia nie jest dokumentem, a stanowi jedynie element twierdzenia strony o istnieniu dokumentu o treści odpowiadającej kserokopii, to w niniejszej sprawie żadna ze stron nie podniosła zarzutów kwestionujących zarówno istnienie określonych dokumentów, jak i treści w nich zawartych. Sąd nadał przymiot wiarygodności zeznaniom świadka G. S. (k.1444). W ocenie sądu, zeznania świadka, które dotyczyły szczegółów zawarcia umowy z dnia 5 września 2012 r. oraz współpracy stron na niej się opierającej były prawdziwe, spójne oraz logiczne. Z podobnych względów za wiarygodne w całej ich rozciągłości sąd uznał zeznania świadków A. M. (k.1503) i A. K. (k.1523). Za szczególnie istotne sąd uznał zeznania świadka A. K., która przytoczyła sądowi szczegółów dotyczących okoliczności oraz skutków zmiany listy kontrahentów umowy faktoringu . Za wiarygodne w prawie całej ich rozciągłości sąd uznał zeznania świadka S. N. (k.1444). W ocenie sądu zeznania świadka w przeważającej ich części były spójne, logiczne oraz korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Sąd nie dał jednakże świadkowi wiary w zakresie, w jakim wskazał on że faktoringiem objęty był pozwany ad. 1 jedynie w okresie kiedy występował jako jednoosobowa działalność gospodarcza, a już nie jako spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Powyższe stoi bowiem w sprzeczności z faktem, że pozwany ad. 1 dokonał przekształcenie w spółkę z o.o. w dniu 29 listopada 2013 r., a faktoring wobec niego miał miejsce do dnia 12 maja 2014 r., co potwierdza wiarygodny dokument w postaci pisma Banku (...) S.A z dnia 18 lpca 2017 r. (k.280) Za wiarygodne w zakresie zgodnym z ustalonym w sprawie stanem faktycznym oraz pozostałym wiarygodnym materiałem dowodowym zgormadzonym w aktach sprawy sąd uznał zeznania świadka J. H. (k.1444). Świadek nie pamiętał wielu okoliczności mających znaczenie dla ustaleń stanu faktycznego oraz rozstrzygnięcia w sprawie, między innymi dotyczących ilości zawartych przez strony umów. Świadek nie posiadał również żadnej wiedzy odnośnie umowy faktoringu. Z tych względów sąd uznał zeznania świadka również za mało znaczące dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. Na przymiot wiarygodności zasługiwały również zeznania występującego za powoda P. G. (k.1561). W ocenie sądu zeznania te były spójne, logiczne oraz korelowały z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy. Zeznania pozwanego R. N. (k.1561) sąd uznał za wiarygodne w zakresie w jakim korespondowały one z ustalonym w sprawie stanem faktycznym oraz pozostałym wiarygodnym. Za niewiarygodne sąd uznał w szczególności te zeznania pozwanego, w których wskazał on, że pozwany ad. 1 i powód zawarli kolejne umowę sprzedaży, a umowa z dnia 5 września 2012 r. została „zamknięta” (k.1558). Powyższe twierdzenia pozwanego nie znajdują żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. W ocenie sądu pozwany wykazał się w swoich zeznaniach niespójnością oraz brakiem racjonalizmu. Pozwany twierdził bowiem, że nie pamięta czy umowa była zawarta w formie ustnej czy pisemnej, a także, że - w związku z jej zakończeniem- nie wie dlaczego nie zażądał zwrotu weksla zabezpieczającego wierzytelności z niej wynikające. Wobec wniosku pełnomocnika pozwanej ad. 2 na rozprawie w dniu 18 maja 2018 r. sąd pominął dowód z jej przesłuchania (k.1520 ). Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. W niniejszej sprawie powód dochodził zasądzenia od pozwanych solidarnie na jego rzecz kwoty 930.688,06 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 12 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty. Powyższa kwota wynika z wystawionego przez pozwanego ad. 1, a poręczonego przez pozwanych ad. 2 i ad.3 weksla gwarancyjnego zabezpieczającego wierzytelności wynikające z umowy sprzedaży paliwa z dnia 5 września 2012 r. W ocenie pozwanych ad. 2 i ad. 3 roszczenie powoda powinno zostać oddalone przede wszystkim z powodu braku jego legitymacji materialnoprawnej do występowania w niniejszej sprawie. Nadto zdaniem strony pozwanej wierzytelności powoda, którego źródłem jest umowa sprzedaży z dnia 5 września 2012 r. zostały w całości zaspokojone. Przed przystąpieniem do meritum sąd zaznacza, że nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 24 lutego 2017 r. uprawomocnił się wobec pozwanego ad. 1 w całości w dniu 11 maja 2017 r. (k.125). Bez znaczenia w tym względzie pozostaje fakt ogłoszenia upadłości wobec pozwanego ad. 1, gdyż postanowienie Sądu Rejonowego w O. z dnia 9 czerwca 2017 r. w tym przedmiocie (k. 1385) zostało wydane na dwa miesiące po uprawomocnieniu się przedmiotowego nakazu wobec pozwanego ad.
- Natomiast, wobec złożenia zarzutów przez pozostałych pozwanych, tj. pozwanych ad. 2 i ad. 3, sąd jest zobligowany do zbadania zasadności zgłoszonych przez nich zarzutów. W realiach niniejszej sprawy należy w pierwszej kolejności rozstrzygnąć zarzut legitymacji materialnoprawnej posiadania przez powoda legitymacji czynnej albowiem ma to dla sprawy istotne znaczenie, warunkujące jej dalszą merytoryczną analizę. Oś sporu w niniejszej sprawie dotyczyła bowiem tego, czy na skutek zawartej przez powódkę z Bankiem (...) S.A . umowy faktoringu z dnia 25 maja 2012 r. o numerze 2038, Bank jako faktor nabył wierzytelności powoda przysługujące jej wobec pozwanego ad.
- Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 12 grudnia 2012 r., w sprawie III CZP (...) wskazał, że legitymacja materialna, a więc posiadanie prawa podmiotowego lub interesu prawnego do wytoczenia powództwa stanowi przesłankę materialną powództwa, a jej brak stoi na przeszkodzie udzieleniu ochrony prawnej. Brak legitymacji materialnej (czynnej lub biernej) skutkuje co do zasady oddaleniem powództwa. W sytuacji, gdy legitymacja materialna i procesowa zespalają się, oddalenie powództwa następuje w istocie z braku legitymacji materialnej, którego rezultatem jest także brak legitymacji procesowej, będący wtórną przyczyną oddalenia powództwa. Legitymacja procesowa jest zawsze powiązana z normami prawa materialnego. Rolą sądu w procesie jest dokonanie oceny istnienia legitymacji procesowej strony w chwili orzekania co do istoty sprawy, a w wypadku stwierdzenia braku legitymacji procesowej (zarówno czynnej, jak i biernej), na sądzie spoczywa obowiązek zamknięcia rozprawy i wydania wyroku oddalającego powództwo. W niniejszej sprawie sąd uznał, że powodowi przysługuje legitymacja materialna, a w konsekwencji legitymacja procesowa. W ocenie sądu na skutek zawartej przez powódkę przedmiotowej umowy faktoringu nie utraciła ona prawa do dochodzenia od pozwanych roszczenia z wynikających z umowy z dnia 5 września 2012 r., a zabezpieczonych wekslem gwarancyjnym. Na wstępnie sąd wskazuje, że umowa faktoringu jest szczególnym rodzajem umowy o charakterze mieszanym, łączących w sobie elementy różnych umów nazwanych, w tym umowy przelewu (art. 509 – 518 k.c). W judykaturze wskazuje się, że faktoring jest to działalność polegająca na nabywaniu przez faktora od przedsiębiorców najczęściej jeszcze niewymagalnych wierzytelności za część ich wartości. Dzięki płatności od faktora, dokonywanej przed terminem wymagalności wierzytelności, przedsiębiorca uzyskuje środki na bieżącą działalność i łatwiej jest mu zachować płynność finansową (por. K. Kruczalak, Factoring). F. dzielony jest na właściwy i niewłaściwy. W umowie factoringu właściwego faktor definitywnie nabywa wierzytelność od cedenta, który nie ponosi odpowiedzialności za ewentualną niewypłacalność dłużnika. W przypadku factoringu niewłaściwego zbywca wierzytelności ponosi wobec faktora odpowiedzialność w przypadku niewypłacalności dłużnika. Według konkurencyjnego wariantu umowy factoringu niewłaściwego, odpowiedzialność ukształtowana jest jako czynność warunkowa, której skuteczność zależy od zapłaty przez dłużnika. F. zakwalifikować należy jako szczególną postać sprzedaży wierzytelności [Przelew (w): Kodeks Cywilny. Komentarz. red. prof. dr hab. K. O.; rok 2018, wydanie 20]. Faktoring niewłaściwy nazywany jest również faktoringiem niepełnym. Wobec pozwanego ad. 1 powód zawarł z faktorem umowę faktoringu niewłaściwego, co bezsprzecznie wynika ze zgormadzonego w aktach sprawy dokumentu w postaci listy kontrahentów obowiązującej do dnia 27 maja 2013 roku. (k.182). Nadto, podkreślenia wymaga fakt, że faktoring obejmował jedynie okres wyraźnie wskazany przez Bank (...) S.A. w piśmie z dnia 18 lipca 2017 r. (k.280), tj. w okresie od dnia 30 kwietnia 2013 r. do dnia 12 maja 2014 r. Sąd wskazuje przy tym, że w dniu 29 listopada 2013 r. zostało dokonane przekształcenie formy prawej prowadzonej działalności gospodarczej pozwanego ad. 2 z jednoosobowej działalności gospodarczej prowadzonego pod firmą (...) z siedzibą w N. w jednoosobową spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pod nazwą(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w N.. Tym samym przyjąć należy, że faktoring miał miejsce nie tylko w stosunku do pozwanego ad.1 jako jednoosobowej działalności gospodarczej, ale również przez okres 6 miesięcy w stosunku do pozwanego ad. 1 jako spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (od 29 listopada 2013 r. do 30 września 2014 r. ), czemu przeczyły niewiarygodne w tym zakresie zeznania świadka S. N. Abstrahując od powyższego sąd wskazuje, że ze zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie jednoznacznie wynika, że umową faktoringu nie były objęte wierzytelności zabezpieczone przedmiotowym wekslem. Weksel, za którego poręczyli pozwani ad. 2 i ad.3 opiewał na łączną kwotę 930.688, 06 zł i zabezpieczał wierzytelności wynikające z umowy sprzedaży z dnia 5 września 2012 r. (k.6) oraz odsetki z opóźnienie. W ramach tej umowy powód wystawiał faktury VAT (k.36-46). Z materiału zgromadzonego w aktach sprawy, w szczególności z pisma powoda z dnia 3 lipca 2017 r. oraz pisma Banku (...) S.A z dnia 18 lipca 2017 r. jednoznacznie wynika, że wierzytelności wynikające z tych faktur oraz zabezpieczone przedmiotowym wekslem nie był objęte faktoringiem. Nadto, ocenie sądu nie ma znaczenia w tym zakresie fakt czy pozwany ad. 1 występował wówczas jako jednoosobowa działalność gospodarcza czy jako spółka z o.o., gdyż przekształcenie pozwanego ad.1 odbywało się w ramach sukcesji uniwersalnej. W tym miejscu sąd wskazuje, że bez znaczenia dla przysługującej powodowi legitymacji materialnej i procesowej w niniejszej sprawie pozostaje również fakt objęcia pozwanego ad. 1 na liście kontrahentów, obowiązującej od dnia 27 maja 2013 r., stanowiącej załącznik do umowy faktoringu. Pozwany ad. 1 nie został bowiem ujęty w kolejnych listach kontrahentów, począwszy od listy kontrahentów z dnia 27 czerwca 2014 r. W tym miejscu sąd wskazuje, że zmiana listy kontrahentów była możliwa oraz skutkowała nieobowiązywaniem danego kontrahenta dalszym faktoringiem. Powyższe potwierdzają wiarygodne oraz bezstronne zeznania świadka A. K. (k.1523) oraz treść samej umowy faktoringu z dnia 25 maja 2012 r. W konsekwencji powód nie musiał dokonać z Bankiem powrotnego przelewu wierzytelności przysługującej wcześniej Bankowi. Również – pomimo treści dokumentu w postaci zawiadomienia o faktoringu z dnia 7 maja 2013 r. (k.97)- na powodzie nie spoczywał obowiązek poinformowania pozwanego ad. 1 o fakcie zaprzestania obowiązywania go faktoringiem, co potwierdzają zeznania A. K.. Nadto przedmiotowa umowa faktoringu nie nakładła zarówno na faktora (Bank) oraz klienta (powoda) takiego obowiązku. Mając na uwadze powyższe, w ocenie sądu powód posiada legitymacje materialną oraz procesową w niniejszej sprawie. Umowa faktoringu nie obejmowała bowiem wierzytelności przysługujących powodowi, a zabezpieczonych przedmiotowym wekslem. Odnosząc się do drugiego podniesionego przez pozwanych zarzutów ad. 2 i ad.3, sąd wskazuje że z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby wierzytelności powódki wynikające z umowy z dnia 5 września 2012 r. zostały zaspokojone. W pierwszej kolejności sąd wskazuje, że strony łączyła jedynie jedna umowa sprzedaży paliw, którą stanowi umowa z dnia 5 września 2012 r. Wiarygodny materiał dowodowy zgromadzony w sprawie potwierdza, że żadna ze stron nie rozwiązała powyżej umowy ani jej nie wypowiedziała. Dowodem w tym zakresie nie mogą być dokumenty w postaci korespondencji powódki i pozwanego ad. 1, z których wynika , że zawarły one jedynie porozumienie dotyczące sposób spłaty zadłużenia pozwanego ad.
- W konsekwencji umowa z dnia 5 września 2012 r. nadal obowiązywała strony, a przedmiotowy weksel, za który poręczyli pozwani ad. 2 i ad. 3 nadal zabezpieczał wierzytelności w niej wynikające. Całokształt materiału dowodowego wskazuje, że strony nie zawarły we grudniu 2014r kolejnej umowy sprzedaży produktów naftowych i na pewno można stwierdzić, że pozwany tego nie wykazał. Weksel miał charakter gwarancyjny i zdaniem sądu zabezpieczał roszczenia powoda z umowy z 5 września 2012r. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności sąd w pkt 1 wyroku utrzymał w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z dnia 24.2.17r. , a w pkt 2 wyroku na podstawie art. 98 k.p.c. kosztami procesu obciążył w całości pozwanych przy czym na podstawie art.108 par. 1 k.p.c. szczegółowe rozliczenie tych kosztów pozostawił referendarzowi sądowemu. SSO Hanna Flisikowska